Library·Kautilya: Arthasastra·2·2.31
हस्त्यध्यक्षो हस्तिवनरक्षां दम्यकर्मक्षान्तानां हस्तिहस्तिनीकलभानां शालास्थानशय्याकर्मविधायवसप्रमाणं कर्मस्व् आयोगं बन्धनौपकरणं सांग्रामिकम् अलंकारं चिकित्सकअनीकस्थऔपस्थायिकवर्गं च^अनुतिष्ठेत् ॥
hasty.adhyakṣo hasti.vana.rakṣāṃ damya.karma.kṣāntānāṃ hasti.hastinī.kalabhānāṃ śālā.sthāna.śayyā.karma.vidhā.yavasa.pramāṇaṃ karmasv āyogaṃ bandhana.upakaraṇaṃ sāṃgrāmikam alaṃkāraṃ cikitsaka.anīkastha.aupasthāyika.vargaṃ ca^anutiṣṭhet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्त्यायामद्विगुणौत्सेधविष्कम्भआयामां हस्तिनीस्थानअधिकां सप्रग्रीवां कुमारीसंग्रहां प्रान्मुखीम् उदन्मुखीं वा शालां निवेशयेत् ॥
hasty.āyāma.dvi.guṇa.utsedha.viṣkambha.āyāmāṃ hastinī.sthāna.adhikāṃ sapragrīvāṃ kumārī.saṃgrahāṃ prān.mukhīm udan.mukhīṃ vā śālāṃ niveśayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्त्यायामचतुरश्रश्लक्ष्णआलानस्तम्भफलकआस्तरकं स-मूत्रपुरीषौत्सर्गं स्थानं निवेशयेत् ॥
hasty.āyāma.catur.aśra.ślakṣṇa.ālāna.stambha.phalaka.āstarakaṃ sa-mūtra.purīṣa.utsargaṃ sthānaṃ niveśayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानसमां शय्याम् अर्धअपाश्रयां दुर्गे साम्नाह्यऔपवाह्यानां बहिर् दम्यव्यालानाम् ॥
sthāna.samāṃ śayyām ardha.apāśrayāṃ durge sāmnāhya.aupavāhyānāṃ bahir damya.vyālānām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमसप्तम अष्टमभागाव् अह्नः स्नानकालौ, तदनन्तरं विधायाः ॥
prathama.saptama aṣṭama.bhāgāv ahnaḥ snāna.kālau, tad.anantaraṃ vidhāyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वअह्ने व्यायामकालः, पश्चअह्नः प्रतिपानकालः ॥
pūrva.ahne vyāyāma.kālaḥ, paśca.ahnaḥ pratipāna.kālaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रिभागौ द्वौ स्वप्नकाला, त्रिभागः संवेशनौत्थानिकः ॥
rātri.bhāgau dvau svapna.kālā, tri.bhāgaḥ saṃveśana.utthānikaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रीष्मे ग्रहणकालः ॥
grīṣme grahaṇa.kālaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विंशतिवर्षो ग्राह्यः ॥
viṃśati.varṣo grāhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्को मोढो मक्कणो व्याथितो गर्भिणी धेनुका हस्तिनी च^अग्राह्याः ॥
vikko moḍho makkaṇo vyāthito garbhiṇī dhenukā hastinī ca^agrāhyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तअरत्नि उत्सेधो नवआयामो दश परिणाहः प्रमाणतश् चत्वारिंशद्वर्षो भवत्य् उत्तमः, त्रिंशद्वर्षो मध्यमः, पञ्चविंशतिवर्षो^अवरः ॥
sapta.aratni utsedho nava.āyāmo daśa pariṇāhaḥ pramāṇataś catvāriṃśad.varṣo bhavaty uttamaḥ, triṃśad.varṣo madhyamaḥ, pañca.viṃśati.varṣo^avaraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः पादअवरो विधाविधिः ॥
tayoḥ pāda.avaro vidhā.vidhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरत्नौ तणुलद्रोणः, अर्धआढकं तैलस्य, सर्पिषस् त्रयः प्रस्थाः, दशपलं लवणस्य, मांसं पञ्चाशत्पलिकम्, रसस्य^आढकं द्विगुणं वा दध्नः पिण्डक्लेदनअर्थम्, क्षारदशपलिकं मद्यस्य^आढकं द्विगुणं वा पयसः प्रतिपानम्, गात्रअवसेकस् तैलप्रस्थः, शिरसो^अष्टभागः प्रादीपिकश् च, यवसस्य द्वौ भारौ स-पादौ,
aratnau taṇula.droṇaḥ, ardha.āḍhakaṃ tailasya, sarpiṣas trayaḥ prasthāḥ, daśa.palaṃ lavaṇasya, māṃsaṃ pañcāśat.palikam, rasasya^āḍhakaṃ dvi.guṇaṃ vā dadhnaḥ piṇḍa.kledana.artham, kṣāra.daśa.palikaṃ madyasya^āḍhakaṃ dvi.guṇaṃ vā payasaḥ pratipānam, gātra.avasekas taila.prasthaḥ, śiraso^aṣṭa.bhāgaḥ prādīpikaś ca, yavasasya dvau bhārau sa-pādau,
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तअरत्निना तुल्यभोजनो^अष्टअरत्निर् अत्यरालः ॥
sapta.aratninā tulya.bhojano^aṣṭa.aratnir atyarālaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाहस्तम् अवशेषः षडरत्निः पञ्चअरत्निश् च ॥
yathā.hastam avaśeṣaḥ ṣaḍ.aratniḥ pañca.aratniś ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरयावसिको विक्कः क्रीडाअर्थं ग्राह्यः ॥
kṣīra.yāvasiko vikkaḥ krīḍā.arthaṃ grāhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजातलोहिता प्रतिच्छन्ना सम्लिप्तपक्षा समकक्ष्या व्यतिकीर्णमांसा समतल्पतला जातद्रोणिका^इति शोभाः ॥
saṃjāta.lohitā praticchannā samlipta.pakṣā sama.kakṣyā vyatikīrṇa.māṃsā sama.talpa.talā jāta.droṇikā^iti śobhāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभावशेन व्यायामं भद्र्म मन्दं च कारयेत् । मृगं संकीर्णलिङ्गं च कर्मस्व् ऋतुवशेन वा ॥
śobhā.vaśena vyāyāmaṃ bhadrma mandaṃ ca kārayet / mṛgaṃ saṃkīrṇa.liṅgaṃ ca karmasv ṛtu.vaśena vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.