Library·Kautilya: Arthasastra·2·2.35
समाहर्ता चतुर्धा जनअप्दं विभज्य ज्येष्ठमध्यमकनिष्ठविभागेन ग्रामअग्रं परिहारकम् आयुधीयं धान्यपशुहिरण्यकुप्यविष्टिप्रतिकरम् इदम् एतावद् इति निबन्धयेत् ॥
samāhartā caturdhā jana.apdaṃ vibhajya jyeṣṭha.madhyama.kaniṣṭha.vibhāgena grāma.agraṃ parihārakam āyudhīyaṃ dhānya.paśu.hiraṇya.kupya.viṣṭi.pratikaram idam etāvad iti nibandhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रदिष्टः पञ्चग्रामीं दशग्रामीं वा गोपश् चिन्तयेत् ॥
tat.pradiṣṭaḥ pañca.grāmīṃ daśa.grāmīṃ vā gopaś cintayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीमअवरोधेन ग्रामअग्रम्, कृष्टअकृष्टस्थलकेदारआरामषण्डवाटवनवास्तुचैत्यदेवगृहसेतुबन्धश्मशानसत्त्रप्रपापुण्यस्थानविवीतपथिसङ्ख्यानेन क्षेत्रअग्रम्, तेन सीम्नां क्षेत्राणां च करदअकरदसङ्ख्यानेन ॥
sīma.avarodhena grāma.agram, kṛṣṭa.akṛṣṭa.sthala.kedāra.ārāma.ṣaṇḍa.vāṭa.vana.vāstu.caitya.deva.gṛha.setu.bandha.śmaśāna.sattra.prapā.puṇya.sthāna.vivīta.pathi.saṅkhyānena kṣetra.agram, tena sīmnāṃ kṣetrāṇāṃ ca karada.akarada.saṅkhyānena //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु च^एतावच्^चातुर्वार्ण्यम्, एतावन्तः कर्षकगोरक्षकवैदेहककारुकर्मकरदासाश् च, एतावच् च द्विपदचतुष्पदम्, इदं च^एषु हिरण्यल्विष्टिशुल्कदण्डं समुत्तिष्ठति^इति ॥
teṣu ca^etāvac^cātur.vārṇyam, etāvantaḥ karṣaka.go.rakṣaka.vaidehaka.kāru.karma.kara.dāsāś ca, etāvac ca dvi.pada.catuṣ.padam, idaṃ ca^eṣu hiraṇyalviṣṭi.śulka.daṇḍaṃ samuttiṣṭhati^iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलानां च स्त्रीपुरुषाणां बालवृद्धकर्मचरित्रआजीवव्ययपरिमाणं विद्यात् ॥
kulānāṃ ca strī.puruṣāṇāṃ bāla.vṛddha.karma.caritra.ājīva.vyaya.parimāṇaṃ vidyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं च जनपदचतुर्भागं स्थानिकश् चिन्तयेत् ॥
evaṃ ca jana.pada.catur.bhāgaṃ sthānikaś cintayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपस्थानिकस्थानेषु प्रदेष्टारः कार्यकरणं बलिप्रग्रहं च कुर्युः ॥
gopa.sthānika.sthāneṣu pradeṣṭāraḥ kārya.karaṇaṃ bali.pragrahaṃ ca kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाहर्तृप्रदिष्टाश् च गृहपतिकव्यञ्जना येषु ग्रामेषु प्रणिहितास् तेषां ग्रामाणां क्षेत्रगृहकुलअग्रं विद्युः, मानसंजाताभ्यां क्षेत्राणि भोगपरिहाराभ्यां गृहाणि वर्णकर्मभ्यां कुलानि च ॥
samāhartṛ.pradiṣṭāś ca gṛha.patika.vyañjanā yeṣu grāmeṣu praṇihitās teṣāṃ grāmāṇāṃ kṣetra.gṛha.kula.agraṃ vidyuḥ, māna.saṃjātābhyāṃ kṣetrāṇi bhoga.parihārābhyāṃ gṛhāṇi varṇa.karmabhyāṃ kulāni ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां जङ्घअग्रम् आयव्ययौ च विद्युः ॥
teṣāṃ jaṅgha.agram āya.vyayau ca vidyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रस्थितआगतानां च प्रवासआवासकारणम्, अनर्थ्यानां च स्त्रीपुरुषाणां चारप्रचारं च विद्युः ॥
prasthita.āgatānāṃ ca pravāsa.āvāsa.kāraṇam, anarthyānāṃ ca strī.puruṣāṇāṃ cāra.pracāraṃ ca vidyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वैदेहकव्यञ्जनाः स्वभूमिजानां राजपण्यानां खनिसेतुवनकर्मअन्तक्षेत्रजानां प्रमाणम् अर्घं च विद्युः ॥
evaṃ vaidehaka.vyañjanāḥ sva.bhūmijānāṃ rāja.paṇyānāṃ khani.setu.vana.karma.anta.kṣetrajānāṃ pramāṇam arghaṃ ca vidyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परभूमिजातानां वारिस्थलपथौपयातानां सारफल्गुपुण्यानां कर्मसु च शुल्कवर्तन्यातिवाहिकगुल्मतरदेयभागभक्तपण्यअगारप्रमाणं विद्युः ॥
para.bhūmi.jātānāṃ vāri.sthala.patha.upayātānāṃ sāra.phalgu.puṇyānāṃ karmasu ca śulka.vartany.ātivāhika.gulma.tara.deya.bhāga.bhakta.paṇya.agāra.pramāṇaṃ vidyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं समाहर्तृप्रदिष्टास् तापसव्यञ्जनाः कर्षकगोरक्षकवैदेहकानाम् अध्यक्षाणां च शौचआशौचं विद्युः ॥
evaṃ samāhartṛ.pradiṣṭās tāpasa.vyañjanāḥ karṣaka.go.rakṣaka.vaidehakānām adhyakṣāṇāṃ ca śauca.āśaucaṃ vidyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराण चोरव्यञ्जनाश् च^अन्तेवासिनश् चैत्यचतुष्पथशून्यपदौदपाननदीनिपानतीर्थआयतनआश्रमअरण्यशैलवनगहनेषु स्तेनअमित्रप्रवीरपुरुषाणां च प्रवेशनस्थानगमनप्रयोजनान्य् उपलभेरन् ॥
purāṇa cora.vyañjanāś ca^antevāsinaś caitya.catuṣpatha.śūnya.pada.uda.pāna.nadī.nipāna.tīrtha.āyatana.āśrama.araṇya.śaila.vana.gahaneṣu stena.amitra.pravīra.puruṣāṇāṃ ca praveśana.sthāna.gamana.prayojanāny upalabheran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाहर्ता जनपदं चिन्तयेद् एवम् उत्थितः । चिन्तयेयुश् च संस्थास् ताः संस्थाश् च^अन्याः स्वयोनयः ॥ए
samāhartā jana.padaṃ cintayed evam utthitaḥ / cintayeyuś ca saṃsthās tāḥ saṃsthāś ca^anyāḥ sva.yonayaḥ //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.