Library·Kautilya: Arthasastra·2·2.36

Kautilya: Arthasastra 2.36

समाहर्तृवन् नागरिको नगरं चिन्तयेत् ॥

samāhartṛvan nāgariko nagaraṃ cintayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशकुलीं गोपो विंशतिकुलीं चत्वारिंशत्कुलीं वा ॥

daśa.kulīṃ gopo viṃśati.kulīṃ catvāriṃśat.kulīṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तस्यां स्त्रीपुरुषाणां जातिगोत्रनामकर्मभिः जङ्घअग्रम् आयव्ययौ च विद्यात् ॥

sa tasyāṃ strī.puruṣāṇāṃ jāti.gotra.nāma.karmabhiḥ jaṅgha.agram āya.vyayau ca vidyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं दुर्गचतुर्भागं स्थानिकश् चिन्तयेत् ॥

evaṃ durga.catur.bhāgaṃ sthānikaś cintayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मआवसथिनः पाषण्डिपथिकान् आवेद्य वासयेयुः, स्वप्रत्ययाश् च तपस्विनः श्रोत्रियांश् च ॥

dharma.āvasathinaḥ pāṣaṇḍi.pathikān āvedya vāsayeyuḥ, sva.pratyayāś ca tapasvinaḥ śrotriyāṃś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारुशिल्पिनः स्वकर्मस्थानेषु स्वजनं वासयेयुः, वैदेहकाश् च^अन्योन्यं स्वकर्मस्थानेषु ॥

kāru.śilpinaḥ sva.karma.sthāneṣu sva.janaṃ vāsayeyuḥ, vaidehakāś ca^anyonyaṃ sva.karma.sthāneṣu //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पण्यानाम् अदेशकालविक्रेतारम् अस्वकरणं च निवेदयेयुः ॥

paṇyānām adeśa.kāla.vikretāram asvakaraṇaṃ ca nivedayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शौण्डिकपाक्वमांसिकऔदनिकरूपआजीवाः परिज्ञातम् आवासयेयुः ॥

śauṇḍika.pākva.māṃsika.audanika.rūpa.ājīvāḥ parijñātam āvāsayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिव्ययकर्तारम् अत्याहितकर्माणं च निवेदयेयुः ॥

ativyaya.kartāram atyāhita.karmāṇaṃ ca nivedayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिकित्सकः प्रच्छन्नव्रणप्रतीकारकारयितारम् अपथ्यकारिणं च गृहस्वामी च निवेद्य गोपस्थानिकयोर् मुच्येत, अन्यथा तुल्यदोषः स्यात् ॥

cikitsakaḥ pracchanna.vraṇa.pratīkāra.kārayitāram apathya.kāriṇaṃ ca gṛha.svāmī ca nivedya gopa.sthānikayor mucyeta, anyathā tulya.doṣaḥ syāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्थितआगतौ च निवेदयेत्, अन्यथा रात्रिदोषं भजेत ॥

prasthita.āgatau ca nivedayet, anyathā rātri.doṣaṃ bhajeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेमरात्रिषु त्रिपणं दद्यात् ॥

kṣema.rātriṣu tri.paṇaṃ dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पथिकौत्पथिकाश् च बहिरन्तश् च नगरस्य देवगृहपुण्यस्थानवनश्मशानेषु स-व्रणम् अनिष्टौपकरणम् उद्भाण्डीकृतम् आविग्नम् अतिस्वप्नम् अध्वक्लान्तम् अपूर्वं वा गृह्णीयुः ॥

pathika.utpathikāś ca bahir.antaś ca nagarasya deva.gṛha.puṇya.sthāna.vana.śmaśāneṣu sa-vraṇam aniṣṭa.upakaraṇam udbhāṇḍī.kṛtam āvignam atisvapnam adhva.klāntam apūrvaṃ vā gṛhṇīyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अभ्यन्तरे शून्यनिवेशआवेशनशौण्डिकऔदनिकपाक्वमांसिकद्यूतपाषण्डआवासेषु विचयं कुर्युः ॥

evam abhyantare śūnya.niveśa.āveśana.śauṇḍika.audanika.pākva.māṃsika.dyūta.pāṣaṇḍa.āvāseṣu vicayaṃ kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निप्रतीकारं च ग्रीष्मे ॥

agni.pratīkāraṃ ca grīṣme //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमयोर् अह्नश् चतुर्भागयोर् अष्टभागो^अग्निदण्डः ॥

madhyamayor ahnaś catur.bhāgayor aṣṭa.bhāgo^agni.daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहिरधिश्रयणं वा कुर्युः ॥

bahir.adhiśrayaṇaṃ vā kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादः पञ्चघटीनां कुम्भद्रोणिनिह्श्रेणीपरशुशूर्पअङ्कुशकचग्रहणीदृतीनां च^अकरणे ॥

pādaḥ pañca.ghaṭīnāṃ kumbha.droṇi.nihśreṇī.paraśu.śūrpa.aṅkuśa.kaca.grahaṇī.dṛtīnāṃ ca^akaraṇe //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणकटच्छन्नान्य् अपनयेत् ॥

tṛṇa.kaṭac.channāny apanayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निजीविन एकस्थान् वासयेत् ॥

agni.jīvina ekasthān vāsayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वगृहप्रद्वारेषु गृहस्वामिनो वसेयुः असम्पातिनो रात्रौ ॥

sva.gṛha.pradvāreṣu gṛha.svāmino vaseyuḥ asampātino rātrau //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथ्यासु कुटव्रजाः सहस्रं तिष्ठेयुः, चतुष्पथद्वारराजपरिग्रहेषु च ॥

rathyāsu kuṭa.vrajāḥ sahasraṃ tiṣṭheyuḥ, catuṣpatha.dvāra.rāja.parigraheṣu ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदीप्तम् अनभिधावतो गृहस्वामिनो द्वादशपणो दण्डः, षट्पणो^अवक्रयिणः ॥

pradīptam anabhidhāvato gṛha.svāmino dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, ṣaṭ.paṇo^avakrayiṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादाद् दीप्तेषु चतुष्पञ्चाशत्पणो दण्डः ॥

pramādād dīpteṣu catuṣ.pañcāśat.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदीपिको^अग्निना वध्यः ॥

pradīpiko^agninā vadhyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पांसुन्यासे रथ्यायाम् अष्टभागो दण्डः, पङ्कौदकसम्निरोधे पादः ॥

pāṃsu.nyāse rathyāyām aṣṭa.bhāgo daṇḍaḥ, paṅka.udaka.samnirodhe pādaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजमार्गे द्विगुणः ॥

rāja.mārge dvi.guṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पण्यस्थानौदकस्थानदेवगृहराजपरिग्रहेषु पणौत्तरा विष्टादण्डाः, मूत्रेष्व् अर्धदण्डाः ॥

paṇya.sthāna.udaka.sthāna.deva.gṛha.rāja.parigraheṣu paṇa.uttarā viṣṭā.daṇḍāḥ, mūtreṣv ardha.daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भैषज्यव्याधिभयनिमित्तम् अदण्ड्याः ॥

bhaiṣajya.vyādhi.bhaya.nimittam adaṇḍyāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्जारश्वनकुलसर्पप्रेतानां नगरस्यअन्तरुत्सर्गे त्रिपणो दण्डः, खरौष्ट्रअश्वतरअश्वप्रेतानां षट्पणः, मनुष्यप्रेतानां पञ्चाशत्पणः ॥

mārjāra.śva.nakula.sarpa.pretānāṃ nagarasya.antar.utsarge tri.paṇo daṇḍaḥ, khara.uṣṭra.aśvatara.aśva.pretānāṃ ṣaṭ.paṇaḥ, manuṣya.pretānāṃ pañcāśat.paṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गविपर्यासे शवद्वाराद् अन्यतश् च शवनिर्णयने पूर्वः साहसदण्डः ॥

mārga.viparyāse śava.dvārād anyataś ca śava.nirṇayane pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाःस्थानां द्विशतम् ॥

dvāḥ.sthānāṃ dviśatam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्मशानाद् अन्यत्र न्यासे दहने च द्वादशपणो दण्डः ॥

śmaśānād anyatra nyāse dahane ca dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषण्णअलिकम् उभयतोर् आत्रं यामतूर्यम् ॥

viṣaṇṇa.alikam ubhayator ātraṃ yāma.tūryam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूर्यशब्दे राज्ञो गृहअभ्याशे सपादपणंअक्षणताडनं प्रथमपश्चिमयामिकम्, मध्यमयामिकं द्विगुणम्, अन्तश्चतुर्गुणम् ॥

tūrya.śabde rājño gṛha.abhyāśe sa.pāda.paṇaṃ.akṣaṇa.tāḍanaṃ prathama.paścima.yāmikam, madhyama.yāmikaṃ dvi.guṇam, antaś.catur.guṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्कनीये देशे लिङ्गे पूर्वअपदाने च गृहीतम् अनुयुञ्जीत ॥

śaṅkanīye deśe liṅge pūrva.apadāne ca gṛhītam anuyuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपरिग्रहौपगमने नगररक्षाआरोहणे च मध्यमः साहसदण्डः ॥

rāja.parigraha.upagamane nagara.rakṣā.ārohaṇe ca madhyamaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूतिकाचिकित्सकप्रेतप्रदीपयाननागरिकतूर्यप्रेक्षाअग्निनिमित्तं मुद्राभिश् च^अग्राह्याः ॥

sūtikā.cikitsaka.preta.pradīpa.yāna.nāgarika.tūrya.prekṣā.agni.nimittaṃ mudrābhiś ca^agrāhyāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चाररात्रिषु प्रच्छन्नविपरीतवेषाः प्रव्रजिता दण्डशस्त्रहस्ताश् च मनुष्या दोषतो दण्ड्याः ॥

cāra.rātriṣu pracchanna.viparīta.veṣāḥ pravrajitā daṇḍa.śastra.hastāś ca manuṣyā doṣato daṇḍyāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षिणाम् अवार्यं वारयतां वार्यं च^आवारयतां क्षणद्विगुणो दण्डः ॥

rakṣiṇām avāryaṃ vārayatāṃ vāryaṃ ca^āvārayatāṃ kṣaṇa.dvi.guṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रियं दासीम् अधिमेहयतां पूर्वः साहसदण्डः, अदासीं मध्यमः, कृतअवरोधाम् उत्तमः, कुलस्त्रियं वधः ॥

striyaṃ dāsīm adhimehayatāṃ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, adāsīṃ madhyamaḥ, kṛta.avarodhām uttamaḥ, kula.striyaṃ vadhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चेतनअचेतनिकं रात्रिदोषम् अशंसतो नागरिकस्य दोषअनुरूपो दण्डः, प्रमादस्थाने च ॥

cetana.acetanikaṃ rātri.doṣam aśaṃsato nāgarikasya doṣa.anurūpo daṇḍaḥ, pramāda.sthāne ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यम् उदकस्थानमार्गभ्रमच्छन्नपथवप्रप्राकाररक्षाअवेक्षणं नष्टप्रस्मृतअपसृतानां च रक्षणम् ॥

nityam udaka.sthāna.mārga.bhramac.channa.patha.vapra.prākāra.rakṣā.avekṣaṇaṃ naṣṭa.prasmṛta.apasṛtānāṃ ca rakṣaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धनअगारे च बालवृद्धव्याधितअनाथानां जातनक्षत्रपौर्णमासीषु विसर्गः ॥

bandhana.agāre ca bāla.vṛddha.vyādhita.anāthānāṃ jāta.nakṣatra.paurṇamāsīṣu visargaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पण्यशीलाः समयअनुबद्धा वा दोषनिष्क्रयं दद्युः ॥

paṇya.śīlāḥ samaya.anubaddhā vā doṣa.niṣkrayaṃ dadyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवसे पञ्चरात्रे वा बन्धनस्थान् विशोधयेत् । कर्मणा कायदण्डेन हिरण्यअनुग्रहेण वा ॥

divase pañca.rātre vā bandhanasthān viśodhayet / karmaṇā kāya.daṇḍena hiraṇya.anugraheṇa vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूर्वदेशअधिगमे युवराजअभिषेचने । पुत्रजन्मनि वा मोक्षो बन्धनस्य विधीयते ॥ए

apūrva.deśa.adhigame yuva.rāja.abhiṣecane / putra.janmani vā mokṣo bandhanasya vidhīyate //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.