Library·Kautilya: Arthasastra·2·2.5

Kautilya: Arthasastra 2.5

सम्निधाता कोशगृहं पण्यगृहं कोष्ठअगारं कुप्यगृहम् आयुधअगारं बन्धनअगारं च कारयेत् ॥

samnidhātā kośa.gṛhaṃ paṇya.gṛhaṃ koṣṭha.agāraṃ kupya.gṛham āyudha.agāraṃ bandhana.agāraṃ ca kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रां वापीम् अन्-उदकौपस्नेहां खानयित्वा पृथुशिलाभिर् उभयतः पार्श्वं मूलं च प्रचित्य सारदारुपञ्जरं भूमिसमं त्रितलम् अनेकविधानं कुट्टिमदेशस्थानतलम् एकद्वारं यन्त्रयुक्तसोपानं भूमिगृहं कारयेत् ॥

catur.aśrāṃ vāpīm an-udaka.upasnehāṃ khānayitvā pṛthu.śilābhir ubhayataḥ pārśvaṃ mūlaṃ ca pracitya sāra.dāru.pañjaraṃ bhūmi.samaṃ tri.talam aneka.vidhānaṃ kuṭṭima.deśa.sthāna.talam eka.dvāraṃ yantra.yukta.sopānaṃ bhūmi.gṛhaṃ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य^उपरि^उभयतोनिषेधं स-प्रग्रीवम् ऐष्टकं भाण्डवाहिनीपरिक्षिप्तं कोशगृहं कारयेत्, प्रासादं वा ॥

tasya^upari^ubhayato.niṣedhaṃ sa-pragrīvam aiṣṭakaṃ bhāṇḍa.vāhinī.parikṣiptaṃ kośa.gṛhaṃ kārayet, prāsādaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनपदअन्ते ध्रुवनिधिम् आपदर्थम् अभित्यक्तैः कारयेत् ॥

jana.pada.ante dhruva.nidhim āpad.artham abhityaktaiḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वैष्टकास्तम्भं चतुःशालम् एकद्वारम् अनेकस्थानतलं विवृतस्तम्भअपसारम् उभयतः पण्यगृहं कोष्ठअगारं च - दीर्घबहुशालं कक्ष्यआवृतकुड्यम् अन्तः कुप्यगृहम्, तद् एव भूमिगृहयुक्तम् आयुधअगारं - पृथग्धर्मस्थीयं महामात्रीयं विभक्तस्त्रीपुरुषस्थानम् अपसारतः सुगुप्तकक्ष्यं बन्धनअगारं कारयेत् ॥

pakva.iṣṭakā.stambhaṃ catuḥ.śālam eka.dvāram aneka.sthāna.talaṃ vivṛta.stambha.apasāram ubhayataḥ paṇya.gṛhaṃ koṣṭha.agāraṃ ca - dīrgha.bahu.śālaṃ kakṣya.āvṛta.kuḍyam antaḥ kupya.gṛham, tad eva bhūmi.gṛha.yuktam āyudha.agāraṃ - pṛthag.dharma.sthīyaṃ mahā.mātrīyaṃ vibhakta.strī.puruṣa.sthānam apasārataḥ sugupta.kakṣyaṃ bandhana.agāraṃ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां शालाः खातौदपानवर्चस्नानगृहअग्निविषत्राणमार्जारनकुलआरक्षास्वदैवतपूजनयुक्ताः कारयेत् ॥

sarveṣāṃ śālāḥ khāta.uda.pāna.varca.snāna.gṛha.agni.viṣa.trāṇa.mārjāra.nakula.ārakṣā.sva.daivata.pūjana.yuktāḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोष्ठअगारे वर्षमानम् अरत्निमुखं कुण्डं स्थापयेत् ॥

koṣṭha.agāre varṣamānam aratni.mukhaṃ kuṇḍaṃ sthāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्जातकरणअधिष्ठितः पुराणं नवं च रत्नं सारं फल्गु कुप्यं वा प्रतिगृह्णीयात् ॥

tat.jāta.karaṇa.adhiṣṭhitaḥ purāṇaṃ navaṃ ca ratnaṃ sāraṃ phalgu kupyaṃ vā pratigṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र रत्नौपधाव् उत्तमो दण्डः कर्तुः कारयितुश् च सारौपधौ मध्यमः, फल्गुकुप्यौपधौ तत्^ च तावत्^ च दण्डः ॥

tatra ratna.upadhāv uttamo daṇḍaḥ kartuḥ kārayituś ca sāra.upadhau madhyamaḥ, phalgu.kupya.upadhau tat^ ca tāvat^ ca daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपदर्शकविशुद्धं हिरण्यं प्रतिगृह्णीयात् ॥

rūpa.darśaka.viśuddhaṃ hiraṇyaṃ pratigṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशुद्धं छेदयेत् ॥

aśuddhaṃ chedayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहर्तुः पूर्वः साहसदण्डः ॥

āhartuḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धं पूर्णम् अभिनवं च धान्यं प्रतिगृह्णीयात् ॥

śuddhaṃ pūrṇam abhinavaṃ ca dhānyaṃ pratigṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपर्यये मूल्यद्विगुणो दण्डः ॥

viparyaye mūlya.dviguṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन पण्यं कुप्यम् आयुधं च व्याख्यातम् ॥

tena paṇyaṃ kupyam āyudhaṃ ca vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वअधिकरणेषु युक्तौपयुक्ततत्पुरुषाणां पणआदिचतुष्पणपरमअपहारेषु पूर्वमध्यमौत्तमवधा दण्डाः ॥

sarva.adhikaraṇeṣu yukta.upayukta.tatpuruṣāṇāṃ paṇa.ādi.catuṣ.paṇa.parama.apahāreṣu pūrva.madhyama.uttama.vadhā daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोशअधिष्ठितस्य कोशअवच्छेदे घातः ॥

kośa.adhiṣṭhitasya kośa.avacchede ghātaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वैयावृत्यकराणाम् अर्धदण्डाः ॥

tad.vaiyāvṛtya.karāṇām ardha.daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिभाषणम् अविज्ञाते ॥

paribhāṣaṇam avijñāte //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोराणाम् अभिप्रधर्षणे चित्रो घातः ॥

corāṇām abhipradharṣaṇe citro ghātaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् आप्तपुरुWअअधिष्ठितः सम्निधाता निचयान् अनुतिष्ठेत् ॥क्अज़्०२।५।२२अ। बाह्यम् अभ्यन्तरं चायं विद्याद् वर्षशताद् अपि । [श्]

tasmād āpta.puruWa.adhiṣṭhitaḥ samnidhātā nicayān anutiṣṭhet //KAZ02.5.22a/ bāhyam abhyantaraṃ cāyaṃ vidyād varṣa.śatād api / [ś]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा पृष्टो न सज्जेत व्यये शेषे च संचये ॥ [श्] ए

yathā pṛṣṭo na sajjeta vyaye śeṣe ca saṃcaye // [ś] E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.