Library·Kautilya: Arthasastra·2·2.7
अक्षपटलम् अध्यक्षः प्रान्मुखम् उदन्मुखं वा विभक्तौपस्थानं निबन्धपुस्तकस्थानं कारयेत् ॥
akṣa.paṭalam adhyakṣaḥ prān.mukham udan.mukhaṃ vā vibhakta.upasthānaṃ nibandha.pustaka.sthānaṃ kārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र^अधिकरणानां संख्याप्रचारसंजातअग्रम्, कर्मअन्तानां द्रव्यप्रयोगवृद्धिक्षयव्ययप्रयामव्याजीयोगस्थानवेतनविष्टिप्रमाणम्, रत्नसारफल्गुकुप्यानाम् अर्घप्रतिवर्णकमानप्रतिमानौन्मानअवमानभाण्डम्, देशग्रामजातिकुलसंघानां धर्मव्यवहारचरित्रसंस्थानम्, राजौपजीविनां
tatra^adhikaraṇānāṃ saṃkhyā.pracāra.saṃjāta.agram, karma.antānāṃ dravya.prayoga.vṛddhi.kṣaya.vyaya.prayāma.vyājī.yoga.sthāna.vetana.viṣṭi.pramāṇam, ratna.sāra.phalgu.kupyānām argha.prativarṇaka.māna.pratimāna.unmāna.avamāna.bhāṇḍam, deśa.grāma.jāti.kula.saṃghānāṃ dharma.vyavahāra.caritra.saṃsthānam, rāja.upajīvināṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वअधिकरणानां करणीयं सिद्धं शेषम् आयव्ययौ नीवीम् उपस्थानं प्रचारं चरित्रं संस्थानं च निबन्धेन प्रयच्छेत् ॥
tataḥ sarva.adhikaraṇānāṃ karaṇīyaṃ siddhaṃ śeṣam āya.vyayau nīvīm upasthānaṃ pracāraṃ caritraṃ saṃsthānaṃ ca nibandhena prayacchet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तममध्यमअवरेषु च कर्मसु तज्जातिकम् अध्यक्षं कुर्यात्, सामुदयिकेष्व् अवक्लृप्तिकम्(अवकॢप्तिकम्) यम् उपहत्य राजा न^अनुतप्येत ॥
uttama.madhyama.avareṣu ca karmasu taj.jātikam adhyakṣaṃ kuryāt, sāmudayikeṣv avaklṛptikam(avakḷptikam) yam upahatya rājā na^anutapyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहग्राहिणः प्रतिभुवः कर्मौपजीविनः पुत्रा भ्रातरो भार्या दुहितरो भृत्याश् च^अस्य कर्मच्छेदं वहेयुः ॥
sahagrāhiṇaḥ pratibhuvaḥ karma.upajīvinaḥ putrā bhrātaro bhāryā duhitaro bhṛtyāś ca^asya karmac.chedaṃ vaheyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशतं चतुःपञ्चाशत्^ च^अहोरात्राणां कर्मसंवत्सरः ॥
tri.śataṃ catuḥ.pañcāśat^ ca^ahorātrāṇāṃ karma.saṃvatsaraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आषाढीपर्यवसानम् ऊनं पूर्णं वा दद्यात् ॥
tam āṣāḍhī.paryavasānam ūnaṃ pūrṇaṃ vā dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करणअधिष्ठितम् अधिमासकं कुर्यात् ॥
karaṇa.adhiṣṭhitam adhimāsakaṃ kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपसर्पअधिष्ठितंच प्रचारम् ॥
apasarpa.adhiṣṭhitaṃca pracāram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचारचरित्रसंस्थानान्य् अनुपलभमानो हि प्रकृतः समुदयम् अज्ञानेन परिहापयति, उत्थानक्लेशअसहत्वाद् आलस्येन, शब्दादिष्व् इन्द्रियअर्थेषु प्रसक्तः प्रमादेन, संक्रोशअधर्मअनर्थभीरुभायेन, कार्यअर्थिष्व् अनुग्रहबुद्धिः कामेन, हिंसाबुद्धिः कोपेन, विद्याद्रव्यवल्लभअपाश्रयाद् दर्पेण, तुलामानतर्कगणितअन्तरौपधानात्^
pracāra.caritra.saṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati, utthāna.kleśa.asahatvād ālasyena, śabdādiṣv indriya.artheṣu prasaktaḥ pramādena, saṃkrośa.adharma.anartha.bhīru.bhāyena, kārya.arthiṣv anugraha.buddhiḥ kāmena, hiṃsā.buddhiḥ kopena, vidyā.dravya.vallabha.apāśrayād darpeṇa, tulā.māna.tarka.gaṇita.antara.upadhānāt^
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"तेषाम् आनुपूर्व्या यावान् अर्थौपघातस् तावान् एकौत्तरो दण्डः" इति मानवाः ॥
"teṣām ānupūrvyā yāvān artha.upaghātas tāvān eka.uttaro daṇḍaḥ" iti mānavāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"सर्वत्र^अष्टगुणः" इति पाराशराः ॥
"sarvatra^aṣṭa.guṇaḥ" iti pārāśarāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"दशगुणः" इति बार्हस्पत्याः ॥
"daśa.guṇaḥ" iti bārhaspatyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"विंशतिगुणः" इत्य् औशनसाः ॥
"viṃśati.guṇaḥ" ity auśanasāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाअपराधम् इति कौटिल्यः ॥
yathā.aparādham iti kauṭilyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाणनिक्यानि आषाढीम् आगच्छेयुः ॥
gāṇanikyāni āṣāḍhīm āgaccheyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतानां समुद्रपुस्तकभाण्डनीवीकानाम् एकत्रअसम्भाषाअवरोधं कारयेत् ॥
āgatānāṃ samudra.pustaka.bhāṇḍa.nīvīkānām ekatra.asambhāṣā.avarodhaṃ kārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयव्ययनीवीनाम् अग्राणि श्रुत्वा नीवीम् अवहारयेत् ॥
āya.vyaya.nīvīnām agrāṇi śrutvā nīvīm avahārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् च^अग्राद् आयस्य^अन्तरपर्णे नीव्यां वर्धेत व्ययस्य वा यत् परिहापयेत्, तद् अष्टगुणम् अध्यक्षं दापयेत् ॥
yac ca^agrād āyasya^antara.parṇe nīvyāṃ vardheta vyayasya vā yat parihāpayet, tad aṣṭa.guṇam adhyakṣaṃ dāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपर्यये तम् एव प्रति स्यात् ॥
viparyaye tam eva prati syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाकालम् अनागतानाम् अपुस्तकभाण्डनीवीकानां वा देयदशबन्धो दण्डः ॥
yathā.kālam anāgatānām apustaka.bhāṇḍa.nīvīkānāṃ vā deya.daśa.bandho daṇḍaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्मिके च^उपस्थिते कारणिकस्य^अप्रतिबध्नतः पूर्वः साहसदण्डः ॥
kārmike ca^upasthite kāraṇikasya^apratibadhnataḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपर्यये कार्मिकस्य द्विगुणः ॥
viparyaye kārmikasya dvi.guṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचारसमं महामात्राः समग्राः श्रावयेयुर् अविषममन्त्राः ॥
pracāra.samaṃ mahā.mātrāḥ samagrāḥ śrāvayeyur aviṣama.mantrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथग्भूतो मिथ्यावादी च^एषाम् उत्तमं दण्डं दद्यात् ॥
pṛthag.bhūto mithyā.vādī ca^eṣām uttamaṃ daṇḍaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृतअहोरूपहरं मासम् आकाङ्क्षेत ॥
akṛta.aho.rūpa.haraṃ māsam ākāṅkṣeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासाद् ऊर्ध्वं मासद्विशतौत्तरं दण्डं दद्यात् ॥
māsād ūrdhvaṃ māsa.dviśata.uttaraṃ daṇḍaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पशेषलेख्यनीवीकं पञ्चरात्रम् आकाङ्क्षेत ॥
alpa.śeṣa.lekhya.nīvīkaṃ pañca.rātram ākāṅkṣeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः परं कोशपूर्वम् अहोरूपहरं धर्मव्यवहारचरित्रसंस्थानसंकलननिर्वर्तनअनुमानचारप्रयोगैर् अवेक्षेत ॥
tataḥ paraṃ kośa.pūrvam aho.rūpa.haraṃ dharma.vyavahāra.caritra.saṃsthāna.saṃkalana.nirvartana.anumāna.cāra.prayogair avekṣeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवसपञ्चरात्रपक्षमासचातुर्मास्यसंवत्सरैश् च प्रतिसमानयेत् ॥
divasa.pañca.rātra.pakṣa.māsa.cāturmāsya.saṃvatsaraiś ca pratisamānayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्युष्टदेशकालमुखौत्पत्तिअनुवृत्तिप्रमाणदायकदापकनिबन्धकप्रतिग्राहकैश् च^अयं समानयेत् ॥
vyuṣṭa.deśa.kāla.mukha.utpatti.anuvṛtti.pramāṇa.dāyaka.dāpaka.nibandhaka.pratigrāhakaiś ca^ayaṃ samānayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्युष्टदेशकालमुखलाभकारणदेययोगप्रमाणआज्ञापकौद्धारकविधातृकप्रतिग्राहकैश् च व्ययं समानयेत् ॥
vyuṣṭa.deśa.kāla.mukha.lābha.kāraṇa.deya.yoga.pramāṇa.ājñāpaka.uddhāraka.vidhātṛka.pratigrāhakaiś ca vyayaṃ samānayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्युष्टदेशकालमुखअनुवर्तनरूपलक्षणप्रमाणनिक्षेपभाजनगोपायकैश् च नीवीं समानयेत् ॥
vyuṣṭa.deśa.kāla.mukha.anuvartana.rūpa.lakṣaṇa.pramāṇa.nikṣepa.bhājana.gopāyakaiś ca nīvīṃ samānayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजअर्थे कारणिकस्य^अप्रतिबध्नतः प्रतिषेधयतो वा^आज्ञां निबन्धाद् आयव्ययम् अन्यथा नीवीम् अवलिखतो द्विगुणः ॥
rāja.arthe kāraṇikasya^apratibadhnataḥ pratiṣedhayato vā^ājñāṃ nibandhād āya.vyayam anyathā nīvīm avalikhato dvi.guṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमअवहीनम् उत्क्रमम् अविज्ञातं पुनरुक्तं वा वस्तुकम् अवलिखतो द्वादशपणो दण्डः ॥
krama.avahīnam utkramam avijñātaṃ punar.uktaṃ vā vastukam avalikhato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीवीम् अवलिखतो द्विगुणः ॥
nīvīm avalikhato dvi.guṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षयतो^अष्टगुणः ॥
bhakṣayato^aṣṭa.guṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाशयतः पञ्चबन्धः प्रतिदानं च ॥
nāśayataḥ pañca.bandhaḥ pratidānaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्यावादे स्तेयदण्डः ॥
mithyā.vāde steya.daṇḍaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चात्प्रतिज्ञाते द्विगुणः, प्रस्मृतौत्पन्ने च ॥
paścāt.pratijñāte dvi.guṇaḥ, prasmṛta.utpanne ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपराधं सहेत^अल्पं तुष्येद् अल्पे^अपि च^उदये । [श्] महाउपकारं च^अध्यक्षं प्रग्रहेण^अभिपूजयेत् ॥[श्] ए
aparādhaṃ saheta^alpaṃ tuṣyed alpe^api ca^udaye / [ś] mahā.upakāraṃ ca^adhyakṣaṃ pragraheṇa^abhipūjayet //[ś] E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.