Library·Kautilya: Arthasastra·3·3.14

Kautilya: Arthasastra 3.14

गृहीत्वा वेतनं कर्म^अकुर्वतो भृतकस्य द्वादशपणो दण्डः, संरोधश् च^आकरणात् ॥

gṛhītvā vetanaṃ karma^akurvato bhṛtakasya dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, saṃrodhaś ca^ā.karaṇāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशक्तः कुत्सिते कर्मणि व्याधौ व्यसने वा^अनुशयं लभेत, परेण वा कारयितुम् ॥

aśaktaḥ kutsite karmaṇi vyādhau vyasane vā^anuśayaṃ labheta, pareṇa vā kārayitum //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यव्ययकर्मणा लभेत भर्ता वा कारयितुम् ॥

tasya.vyaya.karmaṇā labheta bhartā vā kārayitum //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"न^अन्यस् त्वया कारयितव्यो, मया वा न^अन्यस्य कर्तव्यम्" इत्य् अवरोधे भर्तुर् अकारयतो भृतकस्य^अकुर्वतो वा द्वादशपणो दण्डः ॥

"na^anyas tvayā kārayitavyo, mayā vā na^anyasya kartavyam" ity avarodhe bhartur akārayato bhṛtakasya^akurvato vā dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मनिष्ठापने भर्तुर् अन्यत्र गृहीतवेतनो न^असकामः कुर्यात् ॥

karma.niṣṭhāpane bhartur anyatra gṛhīta.vetano na^asakāmaḥ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"उपस्थितम् अकारयतः कृतम् एव विद्याद्" इत्य् आचार्याः ॥

"upasthitam akārayataḥ kṛtam eva vidyād" ity ācāryāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^इति कौटिल्यः ॥

na^iti kauṭilyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतस्य वेतनं न^अकृतस्य^अस्ति ॥

kṛtasya vetanaṃ na^akṛtasya^asti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चेद् अल्पम् अपि कारयित्वा न कारयेत् कृतम् एव^अस्य विद्यात् ॥

sa ced alpam api kārayitvā na kārayet kṛtam eva^asya vidyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशकालअतिपातनेन कर्मणाम् अन्यथाकरणे वा न^असकामः कृतम् अनुमन्येत ॥

deśa.kāla.atipātanena karmaṇām anyathā.karaṇe vā na^asakāmaḥ kṛtam anumanyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भाषिताद् अधिकक्रियायां प्रयासं न मोघं कुर्यात् ॥

sambhāṣitād adhika.kriyāyāṃ prayāsaṃ na moghaṃ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन संघभृता व्याख्याताः ॥

tena saṃgha.bhṛtā vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् आधिः सप्तरात्रम् आसीत ॥

teṣām ādhiḥ sapta.rātram āsīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो^अन्यम् उपस्थापयेत्, कर्मनिष्पाकं च ॥

tato^anyam upasthāpayet, karma.niṣpākaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च^अनिवेद्य भर्तुः संघः कंचित् परिहरेद् उपनयेद् वा ॥

na ca^anivedya bhartuḥ saṃghaḥ kaṃcit parihared upanayed vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य^अतिक्रमे चतुर्विंशतिपणो दण्डः ॥

tasya^atikrame catur.viṃśati.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघेन परिहृतस्य^अर्धदण्डः ॥ इति भृतकअधिकारः ॥

saṃghena parihṛtasya^ardha.daṇḍaḥ // iti bhṛtaka.adhikāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघभृताः सम्भूयसमुत्थातारो वा यथासम्भाषितं वेतनं समं वा विभजेरन् ॥

saṃgha.bhṛtāḥ sambhūya.samutthātāro vā yathā.sambhāṣitaṃ vetanaṃ samaṃ vā vibhajeran //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्षणवैदेहका वा सस्यपण्यआरम्भपर्यवसानअन्तरे सन्नस्य यथाकृतस्य कर्मणः प्रत्यंशं दद्युः ॥

karṣaṇa.vaidehakā vā sasya.paṇya.ārambha.paryavasāna.antare sannasya yathā.kṛtasya karmaṇaḥ pratyaṃśaṃ dadyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषौपस्थाने समग्रम् अंशं दद्युः ॥

puruṣa.upasthāne samagram aṃśaṃ dadyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसिद्धे तु^उद्धृतपण्ये सन्नस्य तदानीम् एव प्रत्यंशं दद्युः ॥

saṃsiddhe tu^uddhṛta.paṇye sannasya tadānīm eva pratyaṃśaṃ dadyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्या हि पथिसिद्धिश् च^असिद्धिश् च ॥

sāmānyā hi pathi.siddhiś ca^asiddhiś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्रान्ते तु कर्मणि स्वस्थस्य^अपक्रामतो द्वादशपणो दण्डः ॥

prakrānte tu karmaṇi svasthasya^apakrāmato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च प्राकाम्यम् अपक्रमणे ॥

na ca prākāmyam apakramaṇe //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोरं त्व् अभयपूर्वं कर्मणः प्रत्यंशेन ग्राहयेद्, दद्यात् प्रत्यंशम् अभयं च ॥

coraṃ tv abhaya.pūrvaṃ karmaṇaḥ pratyaṃśena grāhayed, dadyāt pratyaṃśam abhayaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनःस्तेये प्रवासनम्, अन्यत्रगमने च ॥

punaḥ.steye pravāsanam, anyatra.gamane ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाअपराधे तु दूष्यवद् आचरेत् ॥

mahā.aparādhe tu dūṣyavad ācaret //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याजकाः स्वाप्रचारद्रव्यवर्जं यथासम्भाषितं वेतनं समं वा विभजेरन् ॥

yājakāḥ svā.pracāra.dravya.varjaṃ yathā.sambhāṣitaṃ vetanaṃ samaṃ vā vibhajeran //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निष्टोमआदिषु च क्रतुषु दीक्षणाद् ऊर्ध्वं तृतीयम् अंशं, मध्यमौपसद ऊर्ध्वम् अर्धम् अंशं, सुत्ये प्रातःसवनाद् ऊर्ध्वं पादऊनम् अंशम् ॥

agniṣṭoma.ādiṣu ca kratuṣu dīkṣaṇād ūrdhvaṃ tṛtīyam aṃśaṃ, madhyama.upasada ūrdhvam ardham aṃśaṃ, sutye prātaḥ.savanād ūrdhvaṃ pāda.ūnam aṃśam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माध्यन्दिनात् सवनाद् ऊर्ध्वं समग्रम् अंशं लभेत ॥

mādhyandināt savanād ūrdhvaṃ samagram aṃśaṃ labheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीता हि दक्षिणा भवन्ति ॥

nītā hi dakṣiṇā bhavanti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहस्पतिसववर्जं प्रतिसवनं हि दक्षिणा दीयन्ते ॥

bṛhaspati.sava.varjaṃ pratisavanaṃ hi dakṣiṇā dīyante //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^अहर्गणदक्षिणा व्याख्याताः ॥

tena^ahar.gaṇa.dakṣiṇā vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनानाम् आदशअहोरात्रात्^शेषभृताः कर्म कुर्युः, अन्ये वा स्वप्रत्ययाः ॥

sanānām ā.daśa.aho.rātrāt^śeṣa.bhṛtāḥ karma kuryuḥ, anye vā sva.pratyayāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मण्य् असमाप्ते तु यजमानः सीदेद्, ऋत्विजः कर्म समापय्य दक्षिणां हरेयुः ॥

karmaṇy asamāpte tu yajamānaḥ sīded, ṛtvijaḥ karma samāpayya dakṣiṇāṃ hareyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असमाप्ते तु कर्मणि याज्यं याजकं वा त्यजतः पूर्वः साहसदण्डः ॥

asamāpte tu karmaṇi yājyaṃ yājakaṃ vā tyajataḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाहितअग्निः शतगुरुयज्वा च सहस्रगुः । सुरापो वृषलीभर्ता ब्रह्महा गुरुतल्पगः ॥

anāhita.agniḥ śata.guru.yajvā ca sahasraguḥ / surāpo vṛṣalī.bhartā brahmahā guru.talpagaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असत्प्रतिग्रहे युक्तः स्तेनः कुत्सितयाजकः । अदोषस् त्यक्तुम् अन्योन्यं कर्मसंकरनिश्चयात् ॥ए

asat.pratigrahe yuktaḥ stenaḥ kutsita.yājakaḥ / adoṣas tyaktum anyonyaṃ karma.saṃkara.niścayāt //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.