Kautilya: Arthasastra 3.16

दत्तस्य^अप्रदानम् ऋणआदानेन व्याख्यातम् ॥

dattasya^apradānam ṛṇa.ādānena vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तम् अव्यवहार्यम् एकत्र^अनुशये वर्तेत ॥

dattam avyavahāryam ekatra^anuśaye varteta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्वं पुत्रदारम् आत्मानं वा प्रदाय^अनुशयिनः प्रयच्छेत् ॥

sarva.svaṃ putra.dāram ātmānaṃ vā pradāya^anuśayinaḥ prayacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मदानम् असाधुषु कर्मसु च^औपघातिकेषु वा, अर्थदानम् अनुपकारिष्व् अपकारिषु वा, कामदानम् अनर्हेषु च ॥

dharma.dānam asādhuṣu karmasu ca^aupaghātikeṣu vā, artha.dānam anupakāriṣv apakāriṣu vā, kāma.dānam anarheṣu ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा च दाता प्रतिग्रहीता च न^उपहतौ स्यातां तथा^अनुशयं कुशलाः कल्पयेयुः ॥

yathā ca dātā pratigrahītā ca na^upahatau syātāṃ tathā^anuśayaṃ kuśalāḥ kalpayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डभयाद् आक्रोशभयाद् अनर्थभयाद् वा भयदानं प्रतिगृह्णतः स्तेयदण्डः, प्रयच्छतश् च ॥

daṇḍa.bhayād ākrośa.bhayād anartha.bhayād vā bhaya.dānaṃ pratigṛhṇataḥ steya.daṇḍaḥ, prayacchataś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोषदानं परहिंसायां, राज्ञाम् उपरि दर्पदानं च ॥

roṣa.dānaṃ para.hiṃsāyāṃ, rājñām upari darpa.dānaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र^उत्तमो दण्डः ॥

tatra^uttamo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातिभाव्यं दण्डशुल्कशेषम् आक्षिकं सौरिकं च न^अकामः पुत्रो दायादो वा रिक्थहरो दद्यात् ॥ इति दत्तस्य^अनपाकर्म ।

prātibhāvyaṃ daṇḍa.śulka.śeṣam ākṣikaṃ saurikaṃ ca na^akāmaḥ putro dāyādo vā riktha.haro dadyāt // iti dattasya^anapākarma /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्वामिविक्रयस् तु - नष्टअपहृतम् आसाद्य स्वामी धर्मस्थेन ग्राहयेत् ॥

asvāmi.vikrayas tu - naṣṭa.apahṛtam āsādya svāmī dharmasthena grāhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशकालअतिपत्तौ वा स्वयं गृहीत्वा^उपहरेत् ॥

deśa.kāla.atipattau vā svayaṃ gṛhītvā^upaharet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्थश् च स्वामिनम् अनुयुञ्जीत "कुतस् ते लब्धम्" इति ॥

dharmasthaś ca svāminam anuyuñjīta "kutas te labdham" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चेद् आचारक्रमं दर्शयेत, न विक्रेतारं, तस्य द्रव्यस्य^अतिसर्गेण मुच्येत ॥

sa ced ācāra.kramaṃ darśayeta, na vikretāraṃ, tasya dravyasya^atisargeṇa mucyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रेता चेद् दृश्येत, मूल्यं स्तेयदण्डं च दद्यात् ॥

vikretā ced dṛśyeta, mūlyaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चेद् अपसारम् अधिगच्छेद् अपसरेद् आअपसारक्षयात् ॥

sa ced apasāram adhigacched apasared ā.apasāra.kṣayāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षये मूल्यं स्तेयदण्डं च दद्यात् ॥

kṣaye mūlyaṃ steya.daṇḍaṃ ca dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाष्टिकश् च स्वकरणं कृत्वा नष्टप्रत्याहृतं लभेत ॥

nāṣṭikaś ca sva.karaṇaṃ kṛtvā naṣṭa.pratyāhṛtaṃ labheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकरणअभावे पञ्चबन्धो दण्डः ॥

sva.karaṇa.abhāve pañca.bandho daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् च द्रव्यं राजधर्म्यं स्यात् ॥

tac ca dravyaṃ rāja.dharmyaṃ syāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नष्टअपहृतम् अनिवेद्य^उत्कर्षतः स्वामिनः पूर्वः साहसदण्डः ॥

naṣṭa.apahṛtam anivedya^utkarṣataḥ svāminaḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्कस्थाने नष्टअपहृतौत्पन्नं तिष्ठेत् ॥

śulka.sthāne naṣṭa.apahṛta.utpannaṃ tiṣṭhet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिपक्षाद् ऊर्ध्वम् अनभिसारं राजा हरेत्, स्वामी वा स्वकरणेन ॥

tri.pakṣād ūrdhvam anabhisāraṃ rājā haret, svāmī vā sva.karaṇena //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चपणिकं द्विपदरूपस्य निष्क्रयं दद्यात्, चतुष्पणिकम् एकखुरस्य, द्विपणिकं गोमहिषस्य, पादिकं क्षुद्रपशूनाम् ॥

pañca.paṇikaṃ dvipada.rūpasya niṣkrayaṃ dadyāt, catuṣpaṇikam eka.khurasya, dvipaṇikaṃ gomahiṣasya, pādikaṃ kṣudra.paśūnām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नसारफल्गुकुप्यानां पञ्चकं शतं दद्यात् ॥

ratna.sāra.phalgu.kupyānāṃ pañcakaṃ śataṃ dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परचक्रअटवीहृतं तु प्रत्यानीय राजा यथास्वं प्रयच्छेत् ॥

para.cakra.aṭavī.hṛtaṃ tu pratyānīya rājā yathā.svaṃ prayacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोरहृतम् अविद्यमानं स्वद्रव्येभ्यः प्रयच्छेत्, प्रत्यानेतुम् अशक्तो वा ॥

cora.hṛtam avidyamānaṃ sva.dravyebhyaḥ prayacchet, pratyānetum aśakto vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयंग्राहेण^आहृतं प्रत्यानीय तन्निष्क्रयं वा प्रयच्छेत् ॥

svayaṃ.grāheṇa^āhṛtaṃ pratyānīya tan.niṣkrayaṃ vā prayacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परविषयाद् वा विक्रमेण^आनीतं यथाप्रदिष्टं राज्ञा भुञ्जीत, अन्यत्र^आर्यप्राणेभ्यो देवब्राह्मणतपस्विद्रव्येभ्यश् च ॥ इत्य् अस्वामिविक्रयः ।

para.viṣayād vā vikrameṇa^ānītaṃ yathā.pradiṣṭaṃ rājñā bhuñjīta, anyatra^ārya.prāṇebhyo deva.brāhmaṇa.tapasvi.dravyebhyaś ca // ity asvāmi.vikrayaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्वामिसम्बन्धस् तु - भोगअनुवृत्तिर् उच्छिन्नदेशानां यथास्वं द्रव्याणाम् ॥

sva.svāmi.sambandhas tu - bhoga.anuvṛttir ucchinna.deśānāṃ yathā.svaṃ dravyāṇām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् स्वं द्रव्यम् अन्यैर् भुज्यमानं दश वर्षाण्य् उपेक्षेत, हीयेत^अस्य, अन्यत्र बालवृद्धव्याधितव्यसनिप्रोषितदेशत्यागराज्यविभ्रमेभ्यः ॥

yat svaṃ dravyam anyair bhujyamānaṃ daśa varṣāṇy upekṣeta, hīyeta^asya, anyatra bāla.vṛddha.vyādhita.vyasani.proṣita.deśa.tyāga.rājya.vibhramebhyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विंशतिवर्षौपेक्षितम् अनवसितं वास्तु न^अनुयुञ्जीत ॥

viṃśati.varṣa.upekṣitam anavasitaṃ vāstu na^anuyuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातयः श्रोत्रियाः पाषण्डा वा राज्ञाम् असंनिधौ परवास्तुषु विवसन्तो न भोगेन हरेयुः, उपनिधिम् आधिं निधिं निक्षेपं स्त्रियं सीमानं राजश्रोत्रियद्रव्याणि च ॥

jñātayaḥ śrotriyāḥ pāṣaṇḍā vā rājñām asaṃnidhau para.vāstuṣu vivasanto na bhogena hareyuḥ, upanidhim ādhiṃ nidhiṃ nikṣepaṃ striyaṃ sīmānaṃ rāja.śrotriya.dravyāṇi ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रमिणः पाषण्डा वा महत्य् अवकाशे परस्परम् अबाधमाना वसेयुः ॥

āśramiṇaḥ pāṣaṇḍā vā mahaty avakāśe parasparam abādhamānā vaseyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पां बाधां सहेरन् ॥

alpāṃ bādhāṃ saheran //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वआगतो वा वासपर्यायं दद्यात् ॥

pūrva.āgato vā vāsa.paryāyaṃ dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रदाता निरस्येत ॥

apradātā nirasyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वानप्रस्थयतिब्रह्मचारिणाम् आचार्यशिष्यधर्मभ्रातृसमानतीर्थ्या रिक्थभाजः क्रमेण ॥

vānaprastha.yati.brahma.cāriṇām ācārya.śiṣya.dharma.bhrātṛ.samāna.tīrthyā riktha.bhājaḥ krameṇa //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवादपदेषु च^एषां यावन्तः पणा दण्डास् तावती रात्रीः क्षपणअभिषेकअग्निकार्यमहाकच्छवर्धनानि राज्ञश् चरेयुः ॥

vivāda.padeṣu ca^eṣāṃ yāvantaḥ paṇā daṇḍās tāvatī rātrīḥ kṣapaṇa.abhiṣeka.agni.kārya.mahā.kaccha.vardhanāni rājñaś careyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिरण्यसुवर्णाः पाषढाः साधवः ॥

ahiraṇya.suvarṇāḥ pāṣaḍhāḥ sādhavaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते यथास्वम् उपवासव्रतैर् आराधयेयुः, अन्यत्र पारुष्यस्तेयसाहससंग्रहणेभ्यः ॥

te yathā.svam upavāsa.vratair ārādhayeyuḥ, anyatra pāruṣya.steya.sāhasa.saṃgrahaṇebhyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु यथाउक्ता दण्डाः कार्याः ॥

teṣu yathā.uktā daṇḍāḥ kāryāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रव्रज्यासु वृथाआचारान् राजा दण्डेन वारयेत् । धर्मो ह्य् अधर्मौपहतः शास्तारं हन्त्य् उपेक्षितः ॥ए

pravrajyāsu vṛthā.ācārān rājā daṇḍena vārayet / dharmo hy adharma.upahataḥ śāstāraṃ hanty upekṣitaḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.