Library·Kautilya: Arthasastra·3·3.2

Kautilya: Arthasastra 3.2

विवाहपूर्वो व्यवहारः ॥

vivāha.pūrvo vyavahāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्यादानं कन्याम् अलंकृत्य ब्राह्मो विवाहः ॥

kanyā.dānaṃ kanyām alaṃkṛtya brāhmo vivāhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहधर्मचर्या प्राजापत्यः ॥

saha.dharma.caryā prājāpatyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमिथुनआदानाद् आर्षः ॥

go.mithuna.ādānād ārṣaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्वेद्याम् ऋत्विजे दानाद् दैवः ॥

antar.vedyām ṛtvije dānād daivaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथःसमवायाद् गान्धर्वः ॥

mithaḥ.samavāyād gāndharvaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्कआदानाद् आसुरः ॥

śulka.ādānād āsuraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसह्यआदानाद् राक्षसः ॥

prasahya.ādānād rākṣasaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्तमत्तआदानात् पैशाचः ॥

supta.matta.ādānāt paiśācaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृप्रमाणाश् चत्वारः पूर्वे धर्म्याः, मातापितृप्रमाणाः शेषाः ॥

pitṛ.pramāṇāś catvāraḥ pūrve dharmyāḥ, mātā.pitṛ.pramāṇāḥ śeṣāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ हि शुल्कहरौ दुहितुः, अन्यतरअभावे^अन्यतरो वा ॥

tau hi śulka.harau duhituḥ, anyatara.abhāve^anyataro vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयं शुल्कं स्त्री हरेत ॥

dvitīyaṃ śulkaṃ strī hareta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां प्रीत्यारोपणम् अप्रतिषिद्धम् ॥ इति विवाहधर्मः ।

sarveṣāṃ prīty.āropaṇam apratiṣiddham // iti vivāha.dharmaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तिर् आबन्ध्यं वा स्त्रीधनम् ॥

vṛttir ābandhyaṃ vā strī.dhanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परद्विसाहस्रा स्थाप्या वृत्तिः, आबन्ध्यअनियमः ॥

para.dvi.sāhasrā sthāpyā vṛttiḥ, ābandhya.aniyamaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आत्मपुत्रस्नुषाभर्मणि प्रवासअप्रतिविधाने च भार्याया भोक्तुम् अदोषः, प्रतिरोधकव्याधिदुर्भिक्षभयप्रतीकारे धर्मकार्ये च पत्युः, सम्भूय वा दम्पत्योर् मिथुनं प्रजातयोः ॥

tad ātma.putra.snuṣā.bharmaṇi pravāsa.apratividhāne ca bhāryāyā bhoktum adoṣaḥ, pratirodhaka.vyādhi.durbhikṣa.bhaya.pratīkāre dharma.kārye ca patyuḥ, sambhūya vā dampatyor mithunaṃ prajātayoḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिवर्षौपभुक्तं च धर्मिष्ठेषु विवाहेषु न^अनुयुञ्जीत ॥

tri.varṣa.upabhuktaṃ ca dharmiṣṭheṣu vivāheṣu na^anuyuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धर्वआसुरौपभुक्तं स-वृद्धिकम् उभयं दाप्येत, राक्षसपैशाचौपभुक्तं स्तेयं दद्यात् ॥

gāndharva.āsura.upabhuktaṃ sa-vṛddhikam ubhayaṃ dāpyeta, rākṣasa.paiśāca.upabhuktaṃ steyaṃ dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृते भर्तरि धर्मकामा तदानीम् एव स्थाप्य^आभरणं शुल्कशेषं च लभेत ॥

mṛte bhartari dharma.kāmā tadānīm eva sthāpya^ābharaṇaṃ śulka.śeṣaṃ ca labheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्ध्वा वा विन्दमाना स-वृद्धिकम् उभयं दाप्येत ॥

labdhvā vā vindamānā sa-vṛddhikam ubhayaṃ dāpyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटुम्बकामा तु श्वशुरपतिदत्तं निवेशकाले लभेत ॥

kuṭumba.kāmā tu śvaśura.pati.dattaṃ niveśa.kāle labheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेशकालं हि दीर्घप्रवासे व्याख्यास्यामः ॥

niveśa.kālaṃ hi dīrgha.pravāse vyākhyāsyāmaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वशुरप्रातिलोम्येन वा निविष्टा श्वशुरपतिदत्तं जीयेत ॥

śvaśura.prātilomyena vā niviṣṭā śvaśura.pati.dattaṃ jīyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातिहस्तादभिमृष्टाया ज्ञातयो यथागृहीतं दद्युः ॥

jñāti.hastād.abhimṛṣṭāyā jñātayo yathā.gṛhītaṃ dadyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यायौपगतायाः प्रतिपत्ता स्त्रीधनं गोपयेत् ॥

nyāya.upagatāyāḥ pratipattā strī.dhanaṃ gopayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतिदायं विन्दमाना जीयेत ॥

pati.dāyaṃ vindamānā jīyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मकामा भुञ्जीत ॥

dharma.kāmā bhuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रवती विन्दमाना स्त्रीधनं जीयेत ॥

putravatī vindamānā strī.dhanaṃ jīyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् तु स्त्रीधनं पुत्रा हरेयुः ॥

tat tu strī.dhanaṃ putrā hareyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रभरणअर्थं वा विन्दमाना पुत्रअर्थं स्फातीकुर्यात् ॥

putra.bharaṇa.arthaṃ vā vindamānā putra.arthaṃ sphātī.kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुपुरुषप्रजानां पुत्राणां यथापितृदत्तं स्त्रीधनम् अवस्थापयेत् ॥

bahu.puruṣa.prajānāṃ putrāṇāṃ yathā.pitṛ.dattaṃ strī.dhanam avasthāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामकरणीयम् अपि स्त्रीधनं विन्दमाना पुत्रसंस्थं कुर्यात् ॥

kāma.karaṇīyam api strī.dhanaṃ vindamānā putra.saṃsthaṃ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपुत्रा पतिशयनं पालयन्ती गुरुसमीपे स्त्रीधनम् आयुःक्षयाद् भुञ्जीत ॥

aputrā pati.śayanaṃ pālayantī guru.samīpe strī.dhanam āyuḥ.kṣayād bhuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपदर्थं हि स्त्रीधनम् ॥

āpad.arthaṃ hi strī.dhanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वं दायादं गच्छेत् ॥

ūrdhvaṃ dāyādaṃ gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवति भर्तरि मृतायाः पुत्रा दुहितरश् च स्त्रीधनं विभजेरन्, अपुत्राया दुहितरः, तदभावे भर्ता ॥

jīvati bhartari mṛtāyāḥ putrā duhitaraś ca strī.dhanaṃ vibhajeran, aputrāyā duhitaraḥ, tad.abhāve bhartā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्कम् अन्वाधेयम् अन्यद् वा बन्धुभिर् दत्तं बान्धवा हरेयुः ॥ इति स्त्रीधनकल्पः ।

śulkam anvādheyam anyad vā bandhubhir dattaṃ bāndhavā hareyuḥ // iti strī.dhana.kalpaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षाण्य् अष्टाव् अप्रजायमानाम् अपुत्रां वन्ध्यां च^आकाङ्क्षेत, दश निन्दुम्, द्वादश कन्याप्रसविनीम् ॥

varṣāṇy aṣṭāv aprajāyamānām aputrāṃ vandhyāṃ ca^ākāṅkṣeta, daśa nindum, dvādaśa kanyā.prasavinīm //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पुत्रअर्थी द्वितीयां विन्देत ॥

tataḥ putra.arthī dvitīyāṃ vindeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य^अतिक्रमे शुल्कं स्त्रीधनम् अर्धं च^आधिवेदनिकं दद्यात्, चतुर्विंशतिपणपरं च दण्डम् ॥

tasya^atikrame śulkaṃ strī.dhanam ardhaṃ ca^ādhivedanikaṃ dadyāt, catur.viṃśati.paṇa.paraṃ ca daṇḍam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्कं स्त्रीधनम् अशुल्कस्त्रीधनायास् तत्प्रमाणम् आधिवेदनिकम् अनुरूपां च वृत्तिं दत्त्वा बह्वीर् अपि विन्देत ॥

śulkaṃ strī.dhanam aśulka.strī.dhanāyās tat.pramāṇam ādhivedanikam anurūpāṃ ca vṛttiṃ dattvā bahvīr api vindeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रअर्था हि स्त्रियः ॥

putra.arthā hi striyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थसमवाये च^आसां यथाविवाहं पूर्वऊढां जीवत्पुत्रां वा पूर्वं गच्छेत् ॥

tīrtha.samavāye ca^āsāṃ yathā.vivāhaṃ pūrva.ūḍhāṃ jīvat.putrāṃ vā pūrvaṃ gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थगूहनआगमने षण्णवतिर् दण्डः ॥

tīrtha.gūhana.āgamane ṣaṇ.ṇavatir daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रवतीं धर्मकामां वन्ध्यां निन्दुं नीरजस्कां वा न^अकामाम् उपेयात् ॥

putravatīṃ dharma.kāmāṃ vandhyāṃ ninduṃ nīrajaskāṃ vā na^akāmām upeyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च^अकामः पुरुषः कुष्ठिनीम् उन्मत्तां वा गच्छेत् ॥

na ca^akāmaḥ puruṣaḥ kuṣṭhinīm unmattāṃ vā gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्री तु पुत्रअर्थम् एवंभूतं वा^उपगच्छेत् ॥

strī tu putra.artham evaṃ.bhūtaṃ vā^upagacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीचत्वं परदेशं वा प्रस्थितो राजकिल्बिषी । प्राणअभिहन्ता पतितस् त्याज्यः क्लीबो^अपि वा पतिः ॥ए

nīcatvaṃ para.deśaṃ vā prasthito rāja.kilbiṣī / prāṇa.abhihantā patitas tyājyaḥ klībo^api vā patiḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.