Library·Kautilya: Arthasastra·4·4.1

Kautilya: Arthasastra 4.1

प्रदेष्टारस् त्रयस् त्रयो^अमात्याः कण्टकशोधनं कुर्युः ॥

pradeṣṭāras trayas trayo^amātyāḥ kaṇṭaka.śodhanaṃ kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थ्यप्रतीकाराः कारुशासितारः संनिक्षेप्तारः स्ववित्तकारवः श्रेणीप्रमाणा निक्षेपं गृह्णीयुः ॥

arthya.pratīkārāḥ kāru.śāsitāraḥ saṃnikṣeptāraḥ sva.vitta.kāravaḥ śreṇī.pramāṇā nikṣepaṃ gṛhṇīyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपत्तौ श्रेणी निक्षेपं भजेत ॥

vipattau śreṇī nikṣepaṃ bhajeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दिष्टदेशकालकार्यं च कर्म कुर्युः, अनिर्दिष्टदेशकालं कार्यअपदेशम् ॥

nirdiṣṭa.deśa.kāla.kāryaṃ ca karma kuryuḥ, anirdiṣṭa.deśa.kālaṃ kārya.apadeśam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालअतिपातने पादहीनं वेतनं तद्द्विगुणश् च दण्डः ॥

kāla.atipātane pāda.hīnaṃ vetanaṃ tad.dvi.guṇaś ca daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्र भ्रेषौपनिपाताभ्यां नष्टं विनष्टं वा^अभ्यावहेयुः ॥

anyatra bhreṣa.upanipātābhyāṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā^abhyāvaheyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यस्य^अन्यथाकरणे वेतननाशस् तद्द्विगुणश् च दण्डः ॥

kāryasya^anyathā.karaṇe vetana.nāśas tad.dvi.guṇaś ca daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्तुवाया दशएकादशिकं सूत्रं वर्धयेयुः ॥

tantu.vāyā daśa.ekādaśikaṃ sūtraṃ vardhayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धिच्छेदे छेदद्विगुणो दण्डः ॥

vṛddhic.chede cheda.dvi.guṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रमूल्यं वानवेतनं, क्षौमकौशेयानाम् अध्यर्धगुणं, पत्त्रऊर्णाकम्बलदुकूलानां द्विगुणम् ॥

sūtra.mūlyaṃ vāna.vetanaṃ, kṣauma.kauśeyānām adhyardha.guṇaṃ, pattra.ūrṇā.kambala.dukūlānāṃ dvi.guṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानहीने हीनअवहीनं वेतनं तद्द्विगुणश् च दण्डः, तुलाहीने हीनचतुर्गुणो दण्डः, सूत्रपरिवर्तने मूल्यद्विगुणः ॥

māna.hīne hīna.avahīnaṃ vetanaṃ tad.dvi.guṇaś ca daṇḍaḥ, tulā.hīne hīna.catur.guṇo daṇḍaḥ, sūtra.parivartane mūlya.dvi.guṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन द्विपटवानं व्याख्यातम् ॥

tena dvi.paṭa.vānaṃ vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्णातुलायाः पञ्चपलिको विहननच्छेदो रोमच्छेदश् च ॥

ūrṇā.tulāyāḥ pañca.paliko vihananac.chedo romac.chedaś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजकाः काष्ठफलकश्लक्ष्णशिलासु वस्त्राणि नेनिज्युः ॥

rajakāḥ kāṣṭha.phalaka.ślakṣṇa.śilāsu vastrāṇi nenijyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्र नेनिजतो वस्त्रौपघातं षट्पणं च दण्डं दद्युः ॥

anyatra nenijato vastra.upaghātaṃ ṣaṭ.paṇaṃ ca daṇḍaṃ dadyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुद्गरअङ्काद् अन्यद् वासः परिदधानास् त्रिपणं दण्डं दद्युः ॥

mudgara.aṅkād anyad vāsaḥ paridadhānās tri.paṇaṃ daṇḍaṃ dadyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परवस्त्रविक्रयअवक्रयआधानेषु च द्वादशपणो दण्डः, परिवर्तने मूल्यद्विगुणो वस्त्रदानं च ॥

para.vastra.vikraya.avakraya.ādhāneṣu ca dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, parivartane mūlya.dvi.guṇo vastra.dānaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुकुलअवदातं शिलापट्टशुद्धं धौतसूत्रवर्णं प्रमृष्टश्वेतं च^एकरात्रौत्तरं दद्युः ॥

mukula.avadātaṃ śilā.paṭṭa.śuddhaṃ dhauta.sūtra.varṇaṃ pramṛṣṭa.śvetaṃ ca^eka.rātra.uttaraṃ dadyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चरात्रिकं तनुरागं, षड्रात्रिकं नीलं, पुष्पलाक्षामञ्जिष्ठारक्तं गुरुपरिकर्म यत्नौपचार्यं जात्यं वासः सप्तरात्रिकम् ॥

pañca.rātrikaṃ tanu.rāgaṃ, ṣaḍ.rātrikaṃ nīlaṃ, puṣpa.lākṣā.mañjiṣṭhā.raktaṃ guru.parikarma yatna.upacāryaṃ jātyaṃ vāsaḥ sapta.rātrikam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परं वेतनहानिं प्राप्नुयुः ॥

tataḥ paraṃ vetana.hāniṃ prāpnuyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्धेया रागविवादेषु वेतनं कुशलाः कल्पयेयुः ॥

śraddheyā rāga.vivādeṣu vetanaṃ kuśalāḥ kalpayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परार्ध्यानां पणो वेतनं, मध्यमानाम् अर्धपणः, प्रत्यवराणां पादः, स्थूलकानां माषकद्विमाषकं, द्विगुणं रक्तकानाम् ॥

parārdhyānāṃ paṇo vetanaṃ, madhyamānām ardha.paṇaḥ, pratyavarāṇāṃ pādaḥ, sthūlakānāṃ māṣaka.dvi.māṣakaṃ, dvi.guṇaṃ raktakānām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमनेजने चतुर्भागः क्षयः, द्वितीये पञ्चभागः ॥

prathama.nejane catur.bhāgaḥ kṣayaḥ, dvitīye pañca.bhāgaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^उत्तरं व्याख्यातम् ॥

tena^uttaraṃ vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजकैस् तुन्नवाया व्याख्याताः ॥

rajakais tunna.vāyā vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णकाराणाम् अशुचिहस्ताद् रूप्यं सुवर्णम् अनाख्याय सरूपं क्रीणतां द्वादशपणो दण्डः, विरूपं चतुर्विंशतिपणः, चोरहस्ताद् अष्टचत्वारिंशत्पणः ॥

suvarṇa.kārāṇām aśuci.hastād rūpyaṃ suvarṇam anākhyāya sarūpaṃ krīṇatāṃ dvādaśapaṇo daṇḍaḥ, virūpaṃ catur.viṃśati.paṇaḥ, cora.hastād aṣṭa.catvāriṃśat.paṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रच्छन्नविरूपमूल्यहीनक्रयेषु स्तेयदण्डः, कृतभाण्डौपधौ च ॥

pracchanna.virūpa.mūlya.hīna.krayeṣu steya.daṇḍaḥ, kṛta.bhāṇḍa.upadhau ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णान् माषकम् अपहरतो द्विशतो दण्डः, रूप्यधरणान् माषकम् अपहरतो द्वादशपणः ॥

suvarṇān māṣakam apaharato dvi.śato daṇḍaḥ, rūpya.dharaṇān māṣakam apaharato dvādaśa.paṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^उत्तरं व्याख्यातम् ॥

tena^uttaraṃ vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णौत्कर्षम् अपसारणं योगं वा साधयतः पञ्चशतो दण्डः ॥

varṇa.utkarṣam apasāraṇaṃ yogaṃ vā sādhayataḥ pañca.śato daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोर् अपचरणे रागस्य^अपहारं विद्यात् ॥

tayor apacaraṇe rāgasya^apahāraṃ vidyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माषको वेतनं रूप्यधरणस्य, सुवर्णस्य^अष्टभागः ॥

māṣako vetanaṃ rūpya.dharaṇasya, suvarṇasya^aṣṭa.bhāgaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिक्षाविशेषेण द्विगुणो वेतनवृद्धिः ॥

śikṣā.viśeṣeṇa dvi.guṇo vetana.vṛddhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^उत्तरं व्याख्यातम् ॥

tena^uttaraṃ vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्रवृत्तकंसवैकृन्तकआरकूटकानां पञ्चकं शतं वेतनम् ॥

tāmra.vṛtta.kaṃsa.vaikṛntaka.āra.kūṭakānāṃ pañcakaṃ śataṃ vetanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्रपिण्डो दशभागक्षयः ॥

tāmra.piṇḍo daśa.bhāga.kṣayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलहीने हीनद्विगुणो दण्डः ॥

pala.hīne hīna.dvi.guṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^उत्तरं व्याख्यातम् ॥

tena^uttaraṃ vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सीसत्रपुपिण्डो विंशतिभागक्षयः ॥

sīsa.trapu.piṇḍo viṃśati.bhāga.kṣayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकणी च^अस्य पलवेतनम् ॥

kākaṇī ca^asya pala.vetanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालआयसपिण्डः पञ्चभागक्षयः ॥

kāla.āyasa.piṇḍaḥ pañca.bhāga.kṣayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकणीद्वयं च^अस्य पलवेतनम् ॥

kākaṇī.dvayaṃ ca^asya pala.vetanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^उत्तरं व्याख्यातम् ॥

tena^uttaraṃ vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपदर्शकस्य स्थितां पणयात्राम् अकोप्यां कोपयतः कोप्याम् अकोपयतो द्वादशपणो दण्डः ॥

rūpa.darśakasya sthitāṃ paṇa.yātrām akopyāṃ kopayataḥ kopyām akopayato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याजीपरिशुद्धौ पणयात्रा ॥

vyājī.pariśuddhau paṇa.yātrā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणान् माषकम् उपजीवतो द्वादशपणो दण्डः ॥

paṇān māṣakam upajīvato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^उत्तरं व्याख्यातम् ॥

tena^uttaraṃ vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूटरूपं कारयतः प्रतिगृह्णतो निर्यापयतो वा सहस्रं दण्डः, कोशे प्रक्षिपतो वधः ॥

kūṭa.rūpaṃ kārayataḥ pratigṛhṇato niryāpayato vā sahasraṃ daṇḍaḥ, kośe prakṣipato vadhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरकपांसुधावकाः सारत्रिभागं, द्वौ राजा रत्नं च ॥

caraka.pāṃsu.dhāvakāḥ sāra.tri.bhāgaṃ, dvau rājā ratnaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नअपहार उत्तमो दण्डः ॥

ratna.apahāra uttamo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खनिरत्ननिधिनिवेदनेषु षष्ठम् अंशं निवेत्ता लभेत, द्वादशम् अंशं भृतकः ॥

khani.ratna.nidhi.nivedaneṣu ṣaṣṭham aṃśaṃ nivettā labheta, dvādaśam aṃśaṃ bhṛtakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतसहस्राद् ऊर्ध्वं राजगामी निधिः ॥

śata.sahasrād ūrdhvaṃ rāja.gāmī nidhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊने षष्ठम् अंशं दद्यात् ॥

ūne ṣaṣṭham aṃśaṃ dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौर्वपौरुषिकं निधिं जानपदः शुचिः स्वकरणेन समग्रं लभेत ॥

paurvapauruṣikaṃ nidhiṃ jānapadaḥ śuciḥ sva.karaṇena samagraṃ labheta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकरणअभावे पञ्चशतो दण्डः, प्रच्छन्नआदाने सहस्रम् ॥

sva.karaṇa.abhāve pañca.śato daṇḍaḥ, pracchanna.ādāne sahasram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिषजः प्राणआबाधिकम् अनाख्याय^उपक्रममाणस्य विपत्तौ पूर्वः साहसदण्डः, कर्मअपराधेन विपत्तौ मध्यमः ॥

bhiṣajaḥ prāṇa.ābādhikam anākhyāya^upakramamāṇasya vipattau pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, karma.aparādhena vipattau madhyamaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्मवधवैगुण्यकरणे दण्डपारुष्यं विद्यात् ॥

marma.vadha.vaiguṇya.karaṇe daṇḍa.pāruṣyaṃ vidyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशीलवा वर्षारात्रम् एकस्था वसेयुः ॥

kuśīlavā varṣā.rātram ekasthā vaseyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामदानम् अतिमात्रम् एकस्य^अतिवादं च वर्जयेयुः ॥

kāma.dānam atimātram ekasya^ativādaṃ ca varjayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य^अतिक्रमे द्वादशपणो दण्डः ॥

tasya^atikrame dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामं देशजातिगोत्रचरणमैथुनअवहासेन नर्मयेयुः ॥

kāmaṃ deśa.jāti.gotra.caraṇa.maithuna.avahāsena narmayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशीलवैश् चारणा भिक्षुकाश् च व्याख्याताः ॥

kuśīlavaiś cāraṇā bhikṣukāś ca vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् अयःशूलेन यावतः पणान् अभिवदेयुस् तावन्तः शिफाप्रहारा दण्डाः ॥

teṣām ayaḥ.śūlena yāvataḥ paṇān abhivadeyus tāvantaḥ śiphā.prahārā daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषाणां कर्मणां निष्पत्तिवेतनं शिल्पिनां कल्पयेत् ॥

śeṣāṇāṃ karmaṇāṃ niṣpatti.vetanaṃ śilpināṃ kalpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं चोरान् अचोरआख्यान् वणिक्कारुकुशीलवान् ।

evaṃ corān acora.ākhyān vaṇik.kāru.kuśīlavān /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षुकान् कुहकांश् च^अन्यान् वारयेद् देशपीडनात् ॥ए

bhikṣukān kuhakāṃś ca^anyān vārayed deśa.pīḍanāt //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.