Library·Kautilya: Arthasastra·4·4.2

Kautilya: Arthasastra 4.2

संस्थाअध्यक्षः पण्यसंस्थायां पुराणभाण्डानां स्वकरणविशुद्धानाम् आधानं विक्रयं वा स्थापयेत् ॥

saṃsthā.adhyakṣaḥ paṇya.saṃsthāyāṃ purāṇa.bhāṇḍānāṃ sva.karaṇa.viśuddhānām ādhānaṃ vikrayaṃ vā sthāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलामानभाण्डानि च^अवेक्षेत पौतवअपचारात् ॥

tulā.māna.bhāṇḍāni ca^avekṣeta pautava.apacārāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिमाणीद्रोणयोर् अर्धपलहीनअतिरिक्तम् अदोषः ॥

parimāṇī.droṇayor ardha.pala.hīna.atiriktam adoṣaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलहीनअतिरिक्ते द्वादशपणो दण्डः ॥

pala.hīna.atirikte dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन पलौत्तरा दण्डवृद्धिर् व्याख्याता ॥

tena pala.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलायाः कर्षहीनअतिरिक्तम् अदोषः ॥

tulāyāḥ karṣa.hīna.atiriktam adoṣaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विकर्षहीनअतिरिक्ते षट्पणो दण्डः ॥

dvi.karṣa.hīna.atirikte ṣaṭ.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन कर्षौत्तरा दण्डवृद्धिर् व्याख्याता ॥

tena karṣa.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आढकस्य^अर्धकर्षहीनअतिरिक्तम् अदोषः ॥

āḍhakasya^ardha.karṣa.hīna.atiriktam adoṣaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्षहीनअतिरिक्ते त्रिपणो दण्डः ॥

karṣa.hīna.atirikte tri.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन कर्षौत्तरा दण्डवृद्धिर् व्याख्याता ॥

tena karṣa.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलामानविशेषाणाम् अतो^अन्येषाम् अनुमानं कुर्यात् ॥

tulā.māna.viśeṣāṇām ato^anyeṣām anumānaṃ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलामानाभ्याम् अतिरिक्ताभ्यां क्रीत्वा हीनाभ्यां विक्रीणानस्य त एव द्विगुणा दण्डाः ॥

tulā.mānābhyām atiriktābhyāṃ krītvā hīnābhyāṃ vikrīṇānasya ta eva dvi.guṇā daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गण्यपण्येष्व् अष्टभागं पण्यमूल्येष्व् अपहरतः षण्णवतिर् दण्डः ॥

gaṇya.paṇyeṣv aṣṭa.bhāgaṃ paṇya.mūlyeṣv apaharataḥ ṣaṇ.ṇavatir daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काष्ठलोहमणिमयं रज्जुचर्ममृण्मयं सूत्रवल्करोममयं वा जात्यम् इत्य् अजात्यं विक्रयआधानं नयतो मूल्यअष्टगुणो दण्डः ॥

kāṣṭha.loha.maṇi.mayaṃ rajju.carma.mṛṇ.mayaṃ sūtra.valka.roma.mayaṃ vā jātyam ity ajātyaṃ vikraya.ādhānaṃ nayato mūlya.aṣṭa.guṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारभाण्डम् इत्य् असारभाण्डं तज्जातम् इत्य् अतज्जातं राधायुक्तम् इत्य् उपधियुक्तं समुद्गपरिवर्तिमं वा विक्रयआधानं नयतो हीनमूल्यं चतुष्पञ्चाशत्पणो दण्डः, पणमूल्यं द्विगुणो, द्विपणमूल्यं द्विशतः ॥

sāra.bhāṇḍam ity asāra.bhāṇḍaṃ taj.jātam ity ataj.jātaṃ rādhā.yuktam ity upadhiyuktaṃ samudga.parivartimaṃ vā vikraya.ādhānaṃ nayato hīna.mūlyaṃ catuṣpañcāśat.paṇo daṇḍaḥ, paṇa.mūlyaṃ dvi.guṇo, dvi.paṇa.mūlyaṃ dvi.śataḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^अर्घवृद्धौ दण्डवृद्धिर् व्याख्याता ॥

tena^argha.vṛddhau daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारुशिल्पिनां कर्मगुणअपकर्षम् आजीवं विक्रयक्रयौपघातं वा सम्भूय समुत्थापयतां सहस्रं दण्डः ॥

kāru.śilpināṃ karma.guṇa.apakarṣam ājīvaṃ vikraya.kraya.upaghātaṃ vā sambhūya samutthāpayatāṃ sahasraṃ daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैदेहकानां वा सम्भूय पण्यम् अवरुन्धताम् अनर्घेण विक्रीणतां वा सहस्रं दण्डः ॥

vaidehakānāṃ vā sambhūya paṇyam avarundhatām anargheṇa vikrīṇatāṃ vā sahasraṃ daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलामानअन्तरम् अर्घवर्णअन्तरं वा - धरकस्य मायकस्य वा पणमूल्याद् अष्टभागं हस्तदोषेण^आचरतो द्विशतो दण्डः ॥

tulā.māna.antaram argha.varṇa.antaraṃ vā - dharakasya māyakasya vā paṇa.mūlyād aṣṭa.bhāgaṃ hasta.doṣeṇa^ācarato dvi.śato daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन द्विशतौत्तरा दण्डवृद्धिर् व्याख्याता ॥

tena dvi.śata.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यस्नेहक्षारलवणगन्धभैषज्यद्रव्याणां समवर्णौपधाने द्वादशपणो दण्डः ॥

dhānya.sneha.kṣāra.lavaṇa.gandha.bhaiṣajya.dravyāṇāṃ sama.varṇa.upadhāne dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्निषृष्टम् उपजीवेयुस् तद् एषां दिवससंजातं संख्याय वणिक् स्थापयेत् ॥

yan.niṣṛṣṭam upajīveyus tad eṣāṃ divasa.saṃjātaṃ saṃkhyāya vaṇik sthāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रेतृविक्रेत्रोर् अन्तरपतितम् आदायाद् अन्यद् भवति ॥

kretṛ.vikretror antara.patitam ādāyād anyad bhavati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन धान्यपण्यनिचयांश् च^अनुज्ञाताः कुर्युः ॥

tena dhānya.paṇya.nicayāṃś ca^anujñātāḥ kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथानिचितम् एषां पण्यअध्यक्षो गृह्णीयात् ॥

anyathā.nicitam eṣāṃ paṇya.adhyakṣo gṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन धान्यपण्यविक्रये व्यवहरेत^अनुग्रहेण प्रजानाम् ॥

tena dhānya.paṇya.vikraye vyavahareta^anugraheṇa prajānām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुज्ञातक्रयाद् उपरि च^एषां स्वदेशीयानां पण्यानां पञ्चकं शतम् आजीवं स्थापयेत्, परदेशीयानां दशकम् ॥

anujñāta.krayād upari ca^eṣāṃ sva.deśīyānāṃ paṇyānāṃ pañcakaṃ śatam ājīvaṃ sthāpayet, para.deśīyānāṃ daśakam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परम् अर्घं वर्धयतां क्रये विक्रये वा भावयतां पणशते पञ्चपणाद् द्विशतो दण्डः ॥

tataḥ param arghaṃ vardhayatāṃ kraye vikraye vā bhāvayatāṃ paṇa.śate pañca.paṇād dvi.śato daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^अर्घवृद्धौ दण्डवृद्धिर् व्याख्याता ॥

tena^argha.vṛddhau daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भूयक्रये च^एषाम् अविक्रीते न^अन्यं सम्भूयक्रयं दद्यात् ॥

sambhūya.kraye ca^eṣām avikrīte na^anyaṃ sambhūya.krayaṃ dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पण्यौपघाते च^एषाम् अनुग्रहं कुर्यात् ॥

paṇya.upaghāte ca^eṣām anugrahaṃ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पण्यबाहुल्यात् पण्यअध्यक्षः सर्वपण्यान्य् एकमुखानि विक्रीणीत ॥

paṇya.bāhulyāt paṇya.adhyakṣaḥ sarva.paṇyāny eka.mukhāni vikrīṇīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेष्व् अविक्रीतेषु न^अन्ये विक्रीणीरन् ॥

teṣv avikrīteṣu na^anye vikrīṇīran //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि दिवसवेतनेन विक्रीणीरन्न् अनुग्रहेण प्रजानाम् ॥

tāni divasa.vetanena vikrīṇīrann anugraheṇa prajānām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशकालअन्तरितानां तु पण्यानां - प्रक्षेपं पण्यनिष्पत्तिं शुल्कं वृद्धिम् अवक्रयम् । व्ययान् अन्यांश् च संख्याय स्थापयेद् अर्घम् अर्घवित् ॥ए

deśa.kāla.antaritānāṃ tu paṇyānāṃ - prakṣepaṃ paṇya.niṣpattiṃ śulkaṃ vṛddhim avakrayam / vyayān anyāṃś ca saṃkhyāya sthāpayed argham arghavit //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.