Library·Kautilya: Arthasastra·4·4.3

Kautilya: Arthasastra 4.3

दैवान्य् अष्टौ महाभयानि - अग्निर् उदकं व्याधिर् दुर्भिक्षं मूषिका व्यालाः सर्पा रक्षांसि^इति ॥

daivāny aṣṭau mahā.bhayāni - agnir udakaṃ vyādhir durbhikṣaṃ mūṣikā vyālāḥ sarpā rakṣāṃsi^iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्यो जनपदं रक्षेत् ॥

tebhyo jana.padaṃ rakṣet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीष्मे बहिरधिश्रयणं ग्रामाः कुर्युः, दशमूलीसंग्रहेण^अधिष्ठिता वा ॥

grīṣme bahir.adhiśrayaṇaṃ grāmāḥ kuryuḥ, daśa.mūlī.saṃgraheṇa^adhiṣṭhitā vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागरिकप्रणिधाव् अग्निप्रतिषेधो व्याख्यातः, निशान्तप्रणिधौ राजपरिग्रहे च ॥

nāgarika.praṇidhāv agni.pratiṣedho vyākhyātaḥ, niśānta.praṇidhau rāja.parigrahe ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिहोमस्वस्तिवाचनैः पर्वसु च^अग्निपूजाः कारयेत् ॥

bali.homa.svasti.vācanaiḥ parvasu ca^agni.pūjāḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षारात्रम् आनूपग्रामाः पूरवेलाम् उत्सृज्य वसेयुः ॥

varṣā.rātram ānūpa.grāmāḥ pūra.velām utsṛjya vaseyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काष्ठवेणुनावश् च^उपगृह्णीयुः ॥

kāṣṭha.veṇu.nāvaś ca^upagṛhṇīyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उह्यमानम् अलाबुदृतिप्लवगण्डिकावेणिकाभिस् तारयेयुः ॥

uhyamānam alābu.dṛti.plava.gaṇḍikā.veṇikābhis tārayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनभिसरतां द्वादशपणो दण्डः, अन्यत्र प्लवहीनेभ्यः ॥

anabhisaratāṃ dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, anyatra plava.hīnebhyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वसु च नदीपूजाः कारयेत् ॥

parvasu ca nadī.pūjāḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायायोगविदो वेदविदो वा वर्षम् अभिचरेयुः ॥

māyā.yogavido vedavido vā varṣam abhicareyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षअवग्रहे शचीनाथगङ्गापर्वतमहाकच्छपूजाः कारयेत् ॥

varṣa.avagrahe śacī.nātha.gaṅgā.parvata.mahā.kaccha.pūjāḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याधिभयम् औपनिषदिकैः प्रतीकारैः प्रतिकुर्युः, औषधैश् चिकित्सकाः शान्तिप्रायश्चित्तैर् वा सिद्धतापसाः ॥

vyādhi.bhayam aupaniṣadikaiḥ pratīkāraiḥ pratikuryuḥ, auṣadhaiś cikitsakāḥ śānti.prāyaścittair vā siddha.tāpasāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन मरको व्याख्यातः ॥

tena marako vyākhyātaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थअभिषेचनं महाकच्छवर्धनं गवां श्मशानअवदोहनं कबन्धदहनं देवरात्रिं च कारयेत् ॥

tīrtha.abhiṣecanaṃ mahā.kaccha.vardhanaṃ gavāṃ śmaśāna.avadohanaṃ kabandha.dahanaṃ deva.rātriṃ ca kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशुव्याधिमरके स्थानअर्थनीराजनं स्वदैवतपूजनं च कारयेत् ॥

paśu.vyādhi.marake sthāna.artha.nīrājanaṃ sva.daivata.pūjanaṃ ca kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्भिक्षे राजा बीजभक्तौपग्रहं कृत्वा^अनुग्रहं कुर्यात्, दुर्गसेतुकर्म वा भक्तअनुग्रहेण, भक्तसंविभागं वा, देशनिक्षेपं वा ॥

durbhikṣe rājā bīja.bhakta.upagrahaṃ kṛtvā^anugrahaṃ kuryāt, durga.setu.karma vā bhakta.anugraheṇa, bhakta.saṃvibhāgaṃ vā, deśa.nikṣepaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्राणि वा व्यपाश्रयेत, कर्शनं वमनं वा कुर्यात् ॥

mitrāṇi vā vyapāśrayeta, karśanaṃ vamanaṃ vā kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्पन्नसस्यम् अन्यविषयं वा सजनपदो यायात्, समुद्रसरस्तटाकानि वा संश्रयेत ॥

niṣpanna.sasyam anya.viṣayaṃ vā sajana.pado yāyāt, samudra.saras.taṭākāni vā saṃśrayeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यशाकमूलफलआवापान् वा सेतुषु कुर्वीत, मृगपशुपक्षिव्यालमत्स्यआरम्भान् वा ॥

dhānya.śāka.mūla.phala.āvāpān vā setuṣu kurvīta, mṛga.paśu.pakṣi.vyāla.matsya.ārambhān vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूषिकभये मार्जारनकुलौत्सर्गः ॥

mūṣika.bhaye mārjāra.nakula.utsargaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां ग्रहणहिंसायां द्वादशपणो दण्डः, शुनाम् अनिग्रहे च^अन्यत्र^अरण्यचरेभ्यः ॥

teṣāṃ grahaṇa.hiṃsāyāṃ dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, śunām anigrahe ca^anyatra^araṇya.carebhyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नुहिक्षीरलिप्तानि धान्यानि विसृजेद्, उपनिषद्योगयुक्तानि वा ॥

snuhi.kṣīra.liptāni dhānyāni visṛjed, upaniṣad.yoga.yuktāni vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूषिककरं वा प्रयुञ्जीत ॥

mūṣika.karaṃ vā prayuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तिं वा सिद्धतापसाः कुर्युः ॥

śāntiṃ vā siddha.tāpasāḥ kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वसु च मूषिकपूजाः कारयेत् ॥

parvasu ca mūṣika.pūjāḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन शलभपक्षिक्रिमिभयप्रतीकारा व्याख्याताः ॥

tena śalabha.pakṣi.krimi.bhaya.pratīkārā vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यालभये मदनरसयुक्तानि पशुशवानि प्रसृजेत्, मदनकोद्रवपूर्णान्य् औदर्याणि वा ॥

vyāla.bhaye madana.rasa.yuktāni paśu.śavāni prasṛjet, madana.kodrava.pūrṇāny audaryāṇi vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लुब्धकाः श्वगणिनो वा कूटपञ्जरअवपातैश् चरेयुः ॥

lubdhakāḥ śva.gaṇino vā kūṭa.pañjara.avapātaiś careyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवरणिनः शस्त्रपाणयो व्यालान् अभिहन्युः ॥

āvaraṇinaḥ śastra.pāṇayo vyālān abhihanyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनभिसर्तुर् द्वादशपणो दण्डः ॥

anabhisartur dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव लाभो व्यालघातिनः ॥

sa eva lābho vyāla.ghātinaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वसु च पर्वतपूजाः कारयेत् ॥

parvasu ca parvata.pūjāḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन मृगपशुपक्षिसंघग्राहप्रतीकारा व्याख्याताः ॥

tena mṛga.paśu.pakṣi.saṃgha.grāha.pratīkārā vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पभये मन्त्रैर् ओषधिभिश् च जाङ्गुलीविदश् चरेयुः ॥

sarpa.bhaye mantrair oṣadhibhiś ca jāṅgulīvidaś careyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भूय वा^अपि सर्पान् हन्युः ॥

sambhūya vā^api sarpān hanyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथर्ववेदविदो वा^अभिचरेयुः ॥

atharva.vedavido vā^abhicareyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वसु च नागपूजाः कारयेत् ॥

parvasu ca nāga.pūjāḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^उदकप्राणिभयप्रतीकारा व्याख्याताः ॥

tena^udaka.prāṇi.bhaya.pratīkārā vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षोभये रक्षोघ्नान्य् अथर्ववेदविदो मायायोगविदो वा कर्माणि कुर्युः ॥

rakṣo.bhaye rakṣo.ghnāny atharva.vedavido māyā.yogavido vā karmāṇi kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वसु च वितर्दिच्छत्रौल्लोपिकाहस्तपताकाच्छागौपहारैश् चैत्यपूजाः कारयेत् ॥

parvasu ca vitardic.chatra.ullopikā.hasta.patākāc.chāga.upahāraiś caitya.pūjāḥ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"चरुं वश् चरामः" इत्य् एवं सर्वभयेष्व् अहोरात्रं चरेयुः ॥

"caruṃ vaś carāmaḥ" ity evaṃ sarva.bhayeṣv aho.rātraṃ careyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र च^उपहतान् पिता^इव^अनुगृह्णीयात् ॥

sarvatra ca^upahatān pitā^iva^anugṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायायोगविदस् तस्माद् विषये सिद्धतापसाः । वसेयुः पूजिता राज्ञा दैवआपत्प्रतिकारिणः ॥ए

māyā.yogavidas tasmād viṣaye siddha.tāpasāḥ / vaseyuḥ pūjitā rājñā daiva.āpat.pratikāriṇaḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.