सिद्धप्रयोगाद् ऊर्ध्वं शङ्कारूपकर्मअभिग्रहः ॥
siddha.prayogād ūrdhvaṃ śaṅkā.rūpa.karma.abhigrahaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Kautilya: Arthasastra·4·4.6
Kautilya: Arthasastra 4.6
क्षीणदायकुटुम्बम्, अल्पनिर्वेशं, विपरीतदेशजातिगोत्रनामकर्मअपदेशं, प्रच्छन्नवृत्तिकर्माणं,- मांससुराभक्ष्यभोजनगन्धमाल्यवस्त्रविभूषणेषु प्रसक्तम्, अतिव्ययकर्तारं, पुंश्चलीद्यूतशौण्डिकेषु प्रसक्तम्,- अभीक्ष्णप्रवासिनम्, अविज्ञातस्थानगमनम्, एकान्तअरण्यनिष्कुटविकालचारिणं, प्रच्छन्ने सआमिषे वा देशे बहुमन्त्रसंनिपातं,- सद्यःक्षतव्रणानां गूढप्रतीकारकारयितारम्, अन्तर्गृहनित्यम्, अभ्यधिगन्तारं, कान्तापरं,- परपरिग्रहाणां परस्त्रीद्रव्यवेश्मनाम् अभीक्ष्णप्रष्टारं, कुत्सितकर्मशास्त्रौपकरणसंसर्गं,- विरात्रे छन्नकुड्यच्छायासंचारिणं, विरूपद्रव्याणाम् अदेशकालविक्रेतारं, जातवैरशयं, हीनकर्मजातिं,- विगूहमानरूपं, लिङ्गेन^आलिङ्गिनं, लिङ्गिनं वा भिन्नआचारं, पूर्वकृतअपदानं, स्वकर्मभिर् अपदिष्टं,- नागरिकमहामात्रदर्शने गुहमानम् अपसरन्तम् अनुच्छ्वासौपवेशिनम् आविग्नं शुष्कभिन्नस्वरमुखवर्णं,- शस्त्रहस्तमनुष्यसम्पातत्रासिनं, हिंस्रस्तेननिधिनिक्षेपअपहारपरप्रयोगगूढआजीविनाम् अन्यतमं शङ्केत ॥ इति शङ्काअभिग्रहः ॥
kṣīṇa.dāya.kuṭumbam, alpa.nirveśaṃ, viparīta.deśa.jāti.gotra.nāma.karma.apadeśaṃ, pracchanna.vṛtti.karmāṇaṃ,- māṃsa.surā.bhakṣya.bhojana.gandha.mālya.vastra.vibhūṣaṇeṣu prasaktam, ativyaya.kartāraṃ, puṃścalī.dyūta.śauṇḍikeṣu prasaktam,- abhīkṣṇa.pravāsinam, avijñāta.sthāna.gamanam, ekānta.araṇya.niṣkuṭa.vikāla.cāriṇaṃ, pracchanne sa.āmiṣe vā deśe bahu.mantra.saṃnipātaṃ,- sadyaḥ.kṣata.vraṇānāṃ gūḍha.pratīkāra.kārayitāram, antar.gṛha.nityam, abhyadhigantāraṃ, kāntā.paraṃ,- para.parigrahāṇāṃ para.strī.dravya.veśmanām abhīkṣṇa.praṣṭāraṃ, kutsita.karma.śāstra.upakaraṇa.saṃsargaṃ,- virātre channa.kuḍyac.chāyā.saṃcāriṇaṃ, virūpa.dravyāṇām adeśa.kāla.vikretāraṃ, jāta.vairaśayaṃ, hīna.karma.jātiṃ,- vigūhamāna.rūpaṃ, liṅgena^āliṅginaṃ, liṅginaṃ vā bhinna.ācāraṃ, pūrva.kṛta.apadānaṃ, sva.karmabhir apadiṣṭaṃ,- nāgarika.mahā.mātra.darśane guhamānam apasarantam anucchvāsa.upaveśinam āvignaṃ śuṣka.bhinna.svara.mukha.varṇaṃ,- śastra.hasta.manuṣya.sampāta.trāsinaṃ, hiṃsra.stena.nidhi.nikṣepa.apahāra.para.prayoga.gūḍha.ājīvinām anyatamaṃ śaṅketa // iti śaṅkā.abhigrahaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपअभिग्रहस् तु - नष्टअपहृतम् अविद्यमानं तज्जातव्यवहारिषु निवेदयेत् ॥
rūpa.abhigrahas tu - naṣṭa.apahṛtam avidyamānaṃ taj.jāta.vyavahāriṣu nivedayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् चेन् निवेदितम् आसाद्य प्रच्छादयेयुः साचिव्यकरदोषम् आप्नुयुः ॥०४।६।०५। अजानन्तो^अस्य द्रव्यस्य^अतिसर्गेण मुच्येरन् ॥
tac cen niveditam āsādya pracchādayeyuḥ sācivya.kara.doṣam āpnuyuḥ //04.6.05/ ajānanto^asya dravyasya^atisargeṇa mucyeran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च^अनिवेद्य संस्थाअध्यक्षस्य पुराणभाण्डानाम् आधानं विक्रयं वा कुर्युः ॥
na ca^anivedya saṃsthā.adhyakṣasya purāṇa.bhāṇḍānām ādhānaṃ vikrayaṃ vā kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् चेन् निवेदितम् आसाद्येत, रूपअभिगृहीतम् आगमं पृच्छेत् "कुतस् ते लब्धम्" इति ॥
tac cen niveditam āsādyeta, rūpa.abhigṛhītam āgamaṃ pṛcchet "kutas te labdham" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चेत् ब्रूयात् "दायाद्याद् अवाप्तम्, अमुष्माल् लब्धं क्रीतं कारितम् आधिप्रच्छन्नम्, अयम् अस्य देशः कालश् च^उपसम्प्राप्तेः, अयम् अस्य^अर्घः प्रमाणं लक्षणं मूल्यं च" इति, तस्य^आगमसमाधौ मुच्येत ॥
sa cet brūyāt "dāyādyād avāptam, amuṣmāl labdhaṃ krītaṃ kāritam ādhi.pracchannam, ayam asya deśaḥ kālaś ca^upasamprāpteḥ, ayam asya^arghaḥ pramāṇaṃ lakṣaṇaṃ mūlyaṃ ca" iti, tasya^āgama.samādhau mucyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाष्टिकश् चेत् तद् एव प्रतिसंदध्यात्, यस्या पूर्वो दीर्घश् च परिभोगः शुचिर् वा देशस् तस्य द्रव्यम् इति विद्यात् ॥
nāṣṭikaś cet tad eva pratisaṃdadhyāt, yasyā pūrvo dīrghaś ca paribhogaḥ śucir vā deśas tasya dravyam iti vidyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्पदद्विपदानाम् अपि हि रूपलिङ्गसामान्यं भवति, किम् अङ्ग पुनर् एकयोनिद्रव्यकर्तृप्रसूतानां कुप्यआभरणभाण्डानाम् इति ॥
catuṣpada.dvipadānām api hi rūpa.liṅga.sāmānyaṃ bhavati, kim aṅga punar eka.yoni.dravya.kartṛ.prasūtānāṃ kupya.ābharaṇa.bhāṇḍānām iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चेद् ब्रूयात् "याचितकम् अवक्रीतकम् आहितकं निक्षेपम् उपनिधिं वैयावृत्यकर्म वा^अमुष्य" इति, तस्य^अपसारप्रतिसंधानेन मुच्येत ॥
sa ced brūyāt "yācitakam avakrītakam āhitakaṃ nikṣepam upanidhiṃ vaiyāvṛtya.karma vā^amuṣya" iti, tasya^apasāra.pratisaṃdhānena mucyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"न^एवम्" इत्य् अपसारो वा ब्रूयात्, रूपअभिगृहीतः परस्य दानकारणम् आत्मनः प्रतिग्रहकारणम् उपलिङ्गनं वा दायकदापकनिबन्धकप्रतिग्राहकौपद्रष्टृभिर् उपश्रोतृभिर् वा प्रतिसमानयेत् ॥
"na^evam" ity apasāro vā brūyāt, rūpa.abhigṛhītaḥ parasya dāna.kāraṇam ātmanaḥ pratigraha.kāraṇam upaliṅganaṃ vā dāyaka.dāpaka.nibandhaka.pratigrāhaka.upadraṣṭṛbhir upaśrotṛbhir vā pratisamānayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उज्झितप्रनष्टनिष्पतितौपलब्धस्य देशकाललाभौपलिङ्गनेन शुद्धिः ॥
ujjhita.pranaṣṭa.niṣpatita.upalabdhasya deśa.kāla.lābha.upaliṅganena śuddhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशुद्धस् तच् च तावच् च दण्डं दद्यात् ॥
aśuddhas tac ca tāvac ca daṇḍaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यथा स्तेयदण्डं भजेत ॥ इति रूपअभिग्रहः ।
anyathā steya.daṇḍaṃ bhajeta // iti rūpa.abhigrahaḥ /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मअभिग्रहस् तु - मुषितवेश्मनः प्रवेशनिष्कसनम् अद्वारेण, द्वारस्य संधिना बीजेन वा वेधम्, उत्तमअगारस्य जालवातअयननीप्रवेधम्, आरोहणअवतरणे च कुड्यस्य वेधम्, उपखननं वा गूढद्रव्यनिक्षेपणग्रहणौपायम्, उपदेशौपलभ्यम् अभ्यन्तरच्छेदौत्करपरिमर्दौपकरणम् अभ्यन्तरकृतं विद्यात् ॥
karma.abhigrahas tu - muṣita.veśmanaḥ praveśa.niṣkasanam advāreṇa, dvārasya saṃdhinā bījena vā vedham, uttama.agārasya jāla.vāta.ayana.nīpra.vedham, ārohaṇa.avataraṇe ca kuḍyasya vedham, upakhananaṃ vā gūḍha.dravya.nikṣepaṇa.grahaṇa.upāyam, upadeśa.upalabhyam abhyantarac.cheda.utkara.parimarda.upakaraṇam abhyantara.kṛtaṃ vidyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपर्यये बाह्यकृतम्, उभयत उभयकृतम् ॥
viparyaye bāhya.kṛtam, ubhayata ubhaya.kṛtam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यन्तरकृते पुरुषम् आसन्नं व्यसनिनं क्रूरसहायं तस्करौपकरणसंसर्गं, स्त्रियं वा दरिद्रकुलाम् अन्यप्रसक्तां वा,- परिचारकजनं वा तद्विधआचारम्, अतिस्वप्नं, निद्राक्लान्तम्, आविग्नं। शुष्कभिन्नस्वरमुखवर्णम्, अनवस्थितम्,- अतिप्रलापिनम्, उच्चआरोहणसंरब्धगात्रं, विलूननिघृष्टभिन्नपाटितशरीरवस्त्रं, जातकिणसंरब्धहस्तपादं,- पांसुपूर्णकेशनखं विलूनभुग्नकेशनखं वा, सम्यक्स्नातअनुलिप्तं तैलप्रमृष्टगात्रं सद्योदौतहस्तपादं वा,- पांसुपिच्छिलेषु तुल्यपादपदनिक्षेपं, प्रवेशनिष्कसनयोर् वा तुल्यमाल्यमद्यगन्धवस्त्रच्छेदविलेपनस्वेदं परीक्षेत ॥
abhyantara.kṛte puruṣam āsannaṃ vyasaninaṃ krūra.sahāyaṃ taskara.upakaraṇa.saṃsargaṃ, striyaṃ vā daridra.kulām anya.prasaktāṃ vā,- paricāraka.janaṃ vā tad.vidha.ācāram, atisvapnaṃ, nidrā.klāntam, āvignaṃ. śuṣka.bhinna.svara.mukha.varṇam, anavasthitam,- atipralāpinam, ucca.ārohaṇa.saṃrabdha.gātraṃ, vilūna.nighṛṣṭa.bhinna.pāṭita.śarīra.vastraṃ, jāta.kiṇa.saṃrabdha.hasta.pādaṃ,- pāṃsu.pūrṇa.keśa.nakhaṃ vilūna.bhugna.keśa.nakhaṃ vā, samyak.snāta.anuliptaṃ taila.pramṛṣṭa.gātraṃ sadyo.dauta.hasta.pādaṃ vā,- pāṃsu.picchileṣu tulya.pāda.pada.nikṣepaṃ, praveśa.niṣkasanayor vā tulya.mālya.madya.gandha.vastrac.cheda.vilepana.svedaṃ parīkṣeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोरं पारदारिकं वा विद्यात् ॥
coraṃ pāradārikaṃ vā vidyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सगोपस्थानिको बाह्यं प्रदेष्टा चोरमार्गणम् । कुर्यान् नागरिकश् च^अन्तर्दुर्गे निर्दिष्टहेतुभिः ॥ए
sagopa.sthāniko bāhyaṃ pradeṣṭā cora.mārgaṇam / kuryān nāgarikaś ca^antar.durge nirdiṣṭa.hetubhiḥ //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.