कोशम् अकोशः प्रत्युत्पन्नअर्थकृच्छ्रः संगृह्णीयात् ॥
kośam akośaḥ pratyutpanna.artha.kṛcchraḥ saṃgṛhṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Kautilya: Arthasastra·5·5.2
Kautilya: Arthasastra 5.2
जनपदं महान्तम् अल्पप्रमाणं वा^अदेवमातृकं प्रभूतधान्यं धान्यस्य^अंशं तृतीयं चतुर्थं वा याचेत, यथासारं मध्यम् अवरं वा ॥
jana.padaṃ mahāntam alpa.pramāṇaṃ vā^adeva.mātṛkaṃ prabhūta.dhānyaṃ dhānyasya^aṃśaṃ tṛtīyaṃ caturthaṃ vā yāceta, yathā.sāraṃ madhyam avaraṃ vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गसेतुकर्मवणिक्पथशून्यनिवेशखनिद्रव्यहस्तिवनकर्मौपकारिणं प्रत्यन्तम् अल्पप्रमाणं वा न याचेत ॥
durga.setu.karma.vaṇik.patha.śūnya.niveśa.khani.dravya.hasti.vana.karma.upakāriṇaṃ pratyantam alpa.pramāṇaṃ vā na yāceta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यपशुहिरण्यआदि निविशमानाय दद्यात् ॥
dhānya.paśu.hiraṇya.ādi niviśamānāya dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थम् अंशं धान्यानां बीजभक्तशुद्धं च हिरण्येन क्रीणीयात् ॥
caturtham aṃśaṃ dhānyānāṃ bīja.bhakta.śuddhaṃ ca hiraṇyena krīṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरण्यजातं श्रोत्रियस्वं च परिहरेत् ॥
araṇya.jātaṃ śrotriya.svaṃ ca pariharet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अप्य् अनुग्रहेण क्रीणीयात् ॥
tad apy anugraheṇa krīṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य^अकरणे वा समाहर्तृपुरुषा ग्रीष्मे कर्षकाणाम् उद्वापं कारयेयुः ॥
tasya^akaraṇe vā samāhartṛ.puruṣā grīṣme karṣakāṇām udvāpaṃ kārayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमादअवस्कन्नस्य^अत्ययं द्विगुणम् उदाहरन्तो बीजकाले बीजलेख्यं कुर्युः ॥
pramāda.avaskannasya^atyayaṃ dvi.guṇam udāharanto bīja.kāle bīja.lekhyaṃ kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्पन्ने हरितपक्वआदानं वारयेयुः, अन्यत्र शाककटभङ्गमुष्टिभ्यां देवपितृपूजादानअर्थं गवअर्थं वा ॥
niṣpanne harita.pakva.ādānaṃ vārayeyuḥ, anyatra śāka.kaṭa.bhaṅga.muṣṭibhyāṃ deva.pitṛ.pūjā.dāna.arthaṃ gava.arthaṃ vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षुकग्रामभृतकअर्थं च राशिमूलं परिहरेयुः ॥
bhikṣuka.grāma.bhṛtaka.arthaṃ ca rāśi.mūlaṃ parihareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वसस्यअपहारिणः प्रतिपातो^अष्टगुणः ॥
sva.sasya.apahāriṇaḥ pratipāto^aṣṭa.guṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परसस्यअपहारिणः पञ्चाशद्गुणः सीताअत्ययः, स्ववर्गस्य, बाह्यस्य तु वधः ॥
para.sasya.apahāriṇaḥ pañcāśad.guṇaḥ sītā.atyayaḥ, sva.vargasya, bāhyasya tu vadhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थम् अंशं धान्यानां षष्ठं वन्यानां तूललाक्षाक्षौमवल्ककार्पासरौमकौशेयकौषधगन्धपुष्पफलशाकपण्यानां काष्ठवेणुमांसवल्लूराणां च गृह्णीयुः, दन्तअजिनस्य^अर्धम् ॥
caturtham aṃśaṃ dhānyānāṃ ṣaṣṭhaṃ vanyānāṃ tūla.lākṣā.kṣauma.valka.kārpāsa.rauma.kauśeya.kauṣadha.gandha.puṣpa.phala.śāka.paṇyānāṃ kāṣṭha.veṇu.māṃsa.vallūrāṇāṃ ca gṛhṇīyuḥ, danta.ajinasya^ardham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अनिसृष्टं विक्रीणानस्य पूर्वः साहसदण्डः ॥
tad anisṛṣṭaṃ vikrīṇānasya pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति कर्षकेषु प्रणयः ॥
iti karṣakeṣu praṇayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णरजतवज्रमणिमुक्ताप्रवालअश्वहस्तिपण्याः पञ्चाशत्कराः ॥
suvarṇa.rajata.vajra.maṇi.muktā.pravāla.aśva.hasti.paṇyāḥ pañcāśat.karāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत्रवस्त्रताम्रवृत्तकंसगन्धभैषज्यशीधुपण्याश् चत्वारिंशत्कराः ॥
sūtra.vastra.tāmra.vṛtta.kaṃsa.gandha.bhaiṣajya.śīdhu.paṇyāś catvāriṃśat.karāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यरसलोहपण्याः शकटव्यवहारिणश् च त्रिंशत्कराः ॥
dhānya.rasa.loha.paṇyāḥ śakaṭa.vyavahāriṇaś ca triṃśat.karāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काचव्यवहारिणो महाकारवश् च विंशतिकराः ॥
kāca.vyavahāriṇo mahā.kāravaś ca viṃśati.karāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुद्रकारवो बन्धकीपोषकाश् च दशकराः ॥
kṣudra.kāravo bandhakī.poṣakāś ca daśa.karāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काष्ठवेणुपाषाणमृद्भाण्डपक्वअन्नहरितपण्याः पञ्चकराः ॥
kāṣṭha.veṇu.pāṣāṇa.mṛd.bhāṇḍa.pakva.anna.harita.paṇyāḥ pañca.karāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशीलवा रूपआजीवाश् च वेतनअर्धं दद्युः ॥
kuśīlavā rūpa.ājīvāś ca vetana.ardhaṃ dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकरं कर्मण्यान् आहारयेयुः, न च^एषां कंचिद् अपराधं परिहरेयुः ॥
hiraṇya.karaṃ karmaṇyān āhārayeyuḥ, na ca^eṣāṃ kaṃcid aparādhaṃ parihareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते ह्य् अपरिगृहीतम् अभिनीय विक्रीणीरन् ॥
te hy aparigṛhītam abhinīya vikrīṇīran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति व्यवहारिषु प्रणयः ॥०५।२।२७। कुक्कुटसूकरम् अर्धं दद्यात्, क्षुद्रपशवः षड्भागम्, गोमहिषअश्वतरखरौष्ट्राश् च दशभागम् ॥
iti vyavahāriṣu praṇayaḥ //05.2.27/ kukkuṭa.sūkaram ardhaṃ dadyāt, kṣudra.paśavaḥ ṣaḍ.bhāgam, go.mahiṣa.aśvatara.khara.uṣṭrāś ca daśa.bhāgam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धकीपोषका राजप्रेष्याभिः परमरूपयौवनाभिः कोशं संहरेयुः ॥
bandhakī.poṣakā rāja.preṣyābhiḥ parama.rūpa.yauvanābhiḥ kośaṃ saṃhareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति योनिपोषकेषु प्रणयः ॥
iti yoni.poṣakeṣu praṇayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकृद् एव न द्विः प्रयोज्यः ॥
sakṛd eva na dviḥ prayojyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य^अकरणे वा समाहर्ता कार्यम् अपदिश्य पौरजानपदान् भिक्षेत ॥
tasya^akaraṇe vā samāhartā kāryam apadiśya paura.jānapadān bhikṣeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगपुरुषाश् च^अत्र पूर्वम् अतिमात्रं दद्युः ॥
yoga.puruṣāś ca^atra pūrvam atimātraṃ dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन प्रदेशेन राजा पौरजानपदान् भिक्षेत ॥
etena pradeśena rājā paura.jānapadān bhikṣeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कापटिकाश् च^एनान् अल्पं प्रयच्छतः कुत्सयेयुः ॥
kāpaṭikāś ca^enān alpaṃ prayacchataḥ kutsayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारतो वा हिरण्यम् आढ्यान् याचेत, यथाउपकारं वा, स्ववशा वा यद् उपहरेयुः ॥
sārato vā hiraṇyam āḍhyān yāceta, yathā.upakāraṃ vā, sva.vaśā vā yad upahareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानच्छत्रवेष्टनविभूषाश् च^एषां हिरण्येन प्रयच्छेत् ॥
sthānac.chatra.veṣṭana.vibhūṣāś ca^eṣāṃ hiraṇyena prayacchet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाषण्डसंघद्रव्यम् अश्रोत्रियौपभोग्यं देवद्रव्यं वा कृत्यकराः प्रेतस्य दग्धगृहस्य वा हस्ते न्यस्तम् इत्य् उपहरेयुः ॥
pāṣaṇḍa.saṃgha.dravyam aśrotriya.upabhogyaṃ deva.dravyaṃ vā kṛtya.karāḥ pretasya dagdha.gṛhasya vā haste nyastam ity upahareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवताअध्यक्षो दुर्गराष्ट्रदेवतानां यथास्वम् एकस्थं कोशं कुर्यात्, तथैव च^उपहरेत् ॥
devatā.adhyakṣo durga.rāṣṭra.devatānāṃ yathā.svam ekasthaṃ kośaṃ kuryāt, tathaiva ca^upaharet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवतचैत्यं सिद्धपुण्यस्थानम् औपपादिकं वा रात्राव् उत्थाप्य यात्रासमाजाभ्याम् आजीवेत् ॥
daivata.caityaṃ siddha.puṇya.sthānam aupapādikaṃ vā rātrāv utthāpya yātrā.samājābhyām ājīvet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्यौपवनवृक्षेण वा देवताअभिगमनम् अनार्तवपुष्पफलयुक्तेन ख्यापयेत् ॥
caitya.upavana.vṛkṣeṇa vā devatā.abhigamanam anārtava.puṣpa.phala.yuktena khyāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्यकरं वा वृक्षे रक्षोभयं प्ररूपयित्वा सिद्धव्यञ्जनाः पौरजानपदानां हिरण्येन प्रतिकुर्युः ॥
manuṣya.karaṃ vā vṛkṣe rakṣo.bhayaṃ prarūpayitvā siddha.vyañjanāḥ paura.jānapadānāṃ hiraṇyena pratikuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरुङ्गायुक्ते वा कूपे नागम् अनियतशिरस्कं हिरण्यौपहारेण दर्शयेत् ॥
suruṅgā.yukte vā kūpe nāgam aniyata.śiraskaṃ hiraṇya.upahāreṇa darśayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागप्रतिमायाम् अन्तश्छन्नायां चैत्यच्छिद्रे वल्मीकच्छिद्रे वा सर्पदर्शनम् आहारेण प्रतिबद्धसंज्ञं कृत्वा श्रद्दधानानां दर्शयेत् ॥
nāga.pratimāyām antaś.channāyāṃ caityac.chidre valmīkac.chidre vā sarpa.darśanam āhāreṇa pratibaddha.saṃjñaṃ kṛtvā śraddadhānānāṃ darśayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्रद्दधानानाम् आचमनप्रोक्षणेषु रसम् उपचार्य देवताअभिशापं ब्रूयात्, अभित्यक्तं वा दंशयित्वा ॥
aśraddadhānānām ācamana.prokṣaṇeṣu rasam upacārya devatā.abhiśāpaṃ brūyāt, abhityaktaṃ vā daṃśayitvā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगदर्शनप्रतीकारेण वा कोशअभिसंहरणं कुर्यात् ॥
yoga.darśana.pratīkāreṇa vā kośa.abhisaṃharaṇaṃ kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैदेहकव्यञ्जनो वा प्रभूतपण्यअन्तेवासी व्यवहरेत ॥
vaidehaka.vyañjano vā prabhūta.paṇya.antevāsī vyavahareta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यदा पण्यमूल्ये निक्षेपप्रयोगैर् उपचितः स्यात् तदा^एनं रात्रौ मोषयेत् ॥
sa yadā paṇya.mūlye nikṣepa.prayogair upacitaḥ syāt tadā^enaṃ rātrau moṣayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन रूपदर्शकः सुवर्णकारश् च व्याख्यातौ ॥
etena rūpa.darśakaḥ suvarṇa.kāraś ca vyākhyātau //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैदेहकव्यञ्जनो वा प्रख्यातव्यवहारः प्रहवणनिमित्तं याचितकम् अवक्रीतकं वा रूप्यसुवर्णभाण्डम् अनेकं गृह्णीयात् ॥
vaidehaka.vyañjano vā prakhyāta.vyavahāraḥ prahavaṇa.nimittaṃ yācitakam avakrītakaṃ vā rūpya.suvarṇa.bhāṇḍam anekaṃ gṛhṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाजे वा सर्वपण्यसंदोहेन प्रभूतं हिरण्यसुवर्णम् ऋणं गृह्णीयात्, प्रतिभाण्डमूल्यं च ॥
samāje vā sarva.paṇya.saṃdohena prabhūtaṃ hiraṇya.suvarṇam ṛṇaṃ gṛhṇīyāt, pratibhāṇḍa.mūlyaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उभयं रात्रौ मोषयेत् ॥
tad ubhayaṃ rātrau moṣayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्वीव्यञ्जनाभिः स्त्रीभिर् दूष्यान् उन्मादयित्वा तासाम् एव वेश्मस्व् अभिगृह्य सर्वस्वान्य् आहरेयुः ॥
sādhvī.vyañjanābhiḥ strībhir dūṣyān unmādayitvā tāsām eva veśmasv abhigṛhya sarva.svāny āhareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूष्यकुल्यानां वा विवादे प्रत्युत्पन्ने रसदाः प्रणिहिता रसं दद्युः ॥
dūṣya.kulyānāṃ vā vivāde pratyutpanne rasadāḥ praṇihitā rasaṃ dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन दोषेण^इतरे पर्यादातव्याः ॥
tena doṣeṇa^itare paryādātavyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूष्यम् अभित्यक्तो वा श्रद्धेयअपदेशं पण्यं हिरण्यनिक्षेपम् ऋणप्रयोगं दायं वा याचेत ॥
dūṣyam abhityakto vā śraddheya.apadeśaṃ paṇyaṃ hiraṇya.nikṣepam ṛṇa.prayogaṃ dāyaṃ vā yāceta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दासशब्देन वा दूष्यम् आलम्बेत, भार्याम् अस्य स्नुषां दुहितरं वा दासीशब्देन भार्याशब्देन वा ॥
dāsa.śabdena vā dūṣyam ālambeta, bhāryām asya snuṣāṃ duhitaraṃ vā dāsī.śabdena bhāryā.śabdena vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दूष्यगृहप्रतिद्वारि रात्राव् उपशयानम् अन्यत्र वा वसन्तं तीक्ष्णो हत्वा ब्रूयात् "हतो^अयम् अर्थकामुकः" इति ॥
taṃ dūṣya.gṛha.pratidvāri rātrāv upaśayānam anyatra vā vasantaṃ tīkṣṇo hatvā brūyāt "hato^ayam artha.kāmukaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन दोषेण^इतरे पर्यादातव्याः ॥
tena doṣeṇa^itare paryādātavyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धव्यञ्जनो वा दूष्यं जम्भकविद्याभिः प्रलोभयित्वा ब्रूयात् "अक्षयहिरण्यं राजद्वारिकं स्त्रीहृदयम् अरिव्याधिकरम् आयुष्यं पुत्रीयं वा कर्म जानामि" इति ॥
siddha.vyañjano vā dūṣyaṃ jambhaka.vidyābhiḥ pralobhayitvā brūyāt "akṣaya.hiraṇyaṃ rāja.dvārikaṃ strī.hṛdayam ari.vyādhi.karam āyuṣyaṃ putrīyaṃ vā karma jānāmi" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं चैत्यस्थाने रात्रौ प्रभूतसुरामांसगन्धम् उपहारं कारयेत् ॥
pratipannaṃ caitya.sthāne rātrau prabhūta.surā.māṃsa.gandham upahāraṃ kārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकरूपं च^अत्र हिरण्यं पूर्वनिखातं प्रेतअङ्गं प्रेतशिशुर् वा यत्र निहितः स्यात्, ततो हिरण्यम् अस्य दर्शयेद् "अत्यल्पम्" इति च ब्रूयात् ॥
eka.rūpaṃ ca^atra hiraṇyaṃ pūrva.nikhātaṃ preta.aṅgaṃ preta.śiśur vā yatra nihitaḥ syāt, tato hiraṇyam asya darśayed "atyalpam" iti ca brūyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"प्रभूतहिरण्यहेतोः पुनर् उपहारः कर्तव्य इति स्वयम् एव^एतेन हिरण्येन श्वोभूते प्रभूतम् औपहारिकं क्रीणीहि" इति ॥
"prabhūta.hiraṇya.hetoḥ punar upahāraḥ kartavya iti svayam eva^etena hiraṇyena śvo.bhūte prabhūtam aupahārikaṃ krīṇīhi" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तेन हिरण्येन^औपहारिकक्रये गृह्येत ॥
sa tena hiraṇyena^aupahārika.kraye gṛhyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातृव्यञ्जनया वा "पुत्रो मे त्वया हतः" इत्य् अवकुपिता स्यात् ॥
mātṛ.vyañjanayā vā "putro me tvayā hataḥ" ity avakupitā syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसिद्धम् एव^अस्य रात्रियागे वनयागे वनक्रीडायां वा प्रवृत्तायां तीक्ष्णा विशस्य^अभित्यक्तम् अतिनयेयुः ॥
saṃsiddham eva^asya rātri.yāge vana.yāge vana.krīḍāyāṃ vā pravṛttāyāṃ tīkṣṇā viśasya^abhityaktam atinayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूष्यस्य वा भृतकव्यञ्जनो वेतनहिरण्ये कूटरूपं प्रक्षिप्य प्ररूपयेत् ॥
dūṣyasya vā bhṛtaka.vyañjano vetana.hiraṇye kūṭa.rūpaṃ prakṣipya prarūpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मकरव्यञ्जनो वा गृहे कर्म कुर्वाणः स्तेनकूटरूपकारकौपकरणम् उपनिदध्यात्, चिकित्सकव्यञ्जनो वा गरम् अगदअपदेशेन ॥
karma.kara.vyañjano vā gṛhe karma kurvāṇaḥ stena.kūṭa.rūpa.kāraka.upakaraṇam upanidadhyāt, cikitsaka.vyañjano vā garam agada.apadeśena //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यासन्नो वा दूष्यस्य सत्त्री प्रणिहितम् अभिषेकभाण्डम् अमित्रशासनं च कापटिकमुखेन^आचक्षीत, कारणं च ब्रूयात् ॥
pratyāsanno vā dūṣyasya sattrī praṇihitam abhiṣeka.bhāṇḍam amitra.śāsanaṃ ca kāpaṭika.mukhena^ācakṣīta, kāraṇaṃ ca brūyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं दूष्येष्व् अधार्मिकेषु च वर्तेत, न^इतरेषु ॥
evaṃ dūṣyeṣv adhārmikeṣu ca varteta, na^itareṣu //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वं पक्वम् इव^आरामात् फलं राज्याद् अवाप्नुयात् । आत्मच्छेदभयाद् आमं वर्जयेत् कोपकारकम् ॥ए
pakvaṃ pakvam iva^ārāmāt phalaṃ rājyād avāpnuyāt / ātmac.cheda.bhayād āmaṃ varjayet kopa.kārakam //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.