दुर्गजनपदशक्त्या भृत्यकर्म समुदयपादेन स्थापयेत्, कार्यसाधनसहेन वा भृत्यलाभेन ॥
durga.jana.pada.śaktyā bhṛtya.karma samudaya.pādena sthāpayet, kārya.sādhana.sahena vā bhṛtya.lābhena //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Kautilya: Arthasastra·5·5.3
Kautilya: Arthasastra 5.3
शरीरम् अवेक्षेत, न धर्मअर्थौ पीडयेत् ॥
śarīram avekṣeta, na dharma.arthau pīḍayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋत्विगाचार्यमन्त्रिपुरोहितसेनापतियुवराजराजमातृराजमहिष्यो^अष्टचत्वारिंशत्साहस्राः ॥
ṛtvig.ācārya.mantri.purohita.senā.pati.yuva.rāja.rāja.mātṛ.rāja.mahiṣyo^aṣṭa.catvāriṃśat.sāhasrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावता भरणेन^अनास्पद्यत्वम् अकोपकं च^एषां भवति ॥
etāvatā bharaṇena^anāspadyatvam akopakaṃ ca^eṣāṃ bhavati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दौवारिकअन्तर्वंशिकप्रशास्तृसमाहर्तृसंनिधातारश् चतुर्विंशतिसाहस्राः ॥
dauvārika.antar.vaṃśika.praśāstṛ.samāhartṛ.saṃnidhātāraś catur.viṃśati.sāhasrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावता कर्मण्या भवन्ति ॥
etāvatā karmaṇyā bhavanti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारकुमारमातृनायकपौरव्यावहारिककार्मान्तिकमन्त्रिपरिषद्राष्ट्रअन्तपालाश् च द्वादशसाहस्राः ॥
kumāra.kumāra.mātṛ.nāyaka.paura.vyāvahārika.kārmāntika.mantri.pariṣad.rāṣṭra.anta.pālāś ca dvādaśa.sāhasrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिपरिबन्धबलसहाया ह्य् एतावता भवन्ति ॥
svāmi.paribandha.bala.sahāyā hy etāvatā bhavanti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेणीमुख्या हस्त्यश्वरथमुख्याः प्रदेष्टारश् च^अष्टसाहस्राः ॥
śreṇī.mukhyā hasty.aśva.ratha.mukhyāḥ pradeṣṭāraś ca^aṣṭa.sāhasrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्ववर्गअनुकर्षिणो ह्य् एतावता भवन्ति ॥
sva.varga.anukarṣiṇo hy etāvatā bhavanti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्त्यश्वरथहस्त्यध्यक्षा द्रव्यहस्तिवनपालाश् च चतुःसाहस्राः ॥
patty.aśva.ratha.hasty.adhyakṣā dravya.hasti.vana.pālāś ca catuḥ.sāhasrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथिकअनीकस्थचिकित्सकअश्वदमकवर्धकयो योनिपोषकाश् च द्विसाहस्राः ॥
rathika.anīkastha.cikitsaka.aśva.damaka.vardhakayo yoni.poṣakāś ca dvi.sāhasrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्तान्तिकनैमित्तिकमौहूर्तिकपौराणिकसूतमागधाः पुरोहितपुरुषाः सर्वअध्यक्षाश् च साहस्राः ॥
kārtāntika.naimittika.mauhūrtika.paurāṇika.sūta.māgadhāḥ purohita.puruṣāḥ sarva.adhyakṣāś ca sāhasrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिल्पवन्तः पादाताः संख्यायकलेखकआदिवर्गश् च पञ्चशताः ॥
śilpavantaḥ pādātāḥ saṃkhyāyaka.lekhaka.ādi.vargaś ca pañca.śatāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशीलवास् त्व् अर्धतृतीयशताः, द्विगुणवेतनाश् च^एषां तूर्यकराः ॥
kuśīlavās tv ardha.tṛtīya.śatāḥ, dvi.guṇa.vetanāś ca^eṣāṃ tūrya.karāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारुशिल्पिनो विंशतिशतिकाः ॥
kāru.śilpino viṃśati.śatikāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्पदद्विपदपरिचारकपारिकर्मिकऔपस्थायिकपालकविष्टिबन्धकाः षष्टिवेतनाः, आर्ययुक्तआरोहकमाणवकशैलखनकाः सर्वौपस्थायिनश् च ॥
catuṣpada.dvipada.paricāraka.pārikarmika.aupasthāyika.pālaka.viṣṭi.bandhakāḥ ṣaṣṭi.vetanāḥ, ārya.yukta.ārohaka.māṇavaka.śaila.khanakāḥ sarva.upasthāyinaś ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्या विद्यावन्तश् च पूजावेतनानि यथाअर्हं लभेरन् पञ्चशतअवरं सहस्रपरम् ॥
ācāryā vidyāvantaś ca pūjā.vetanāni yathā.arhaṃ labheran pañca.śata.avaraṃ sahasra.param //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशपणिको योजने दूतो मध्यमः, दशौत्तरे द्विगुणवेतन आयोजनशताद् इति ॥
daśa.paṇiko yojane dūto madhyamaḥ, daśa.uttare dvi.guṇa.vetana ā.yojana.śatād iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समानविद्येभ्यस् त्रिगुणवेतनो राजा राजसूयआदिषु क्रतुषु ॥
samāna.vidyebhyas tri.guṇa.vetano rājā rāja.sūya.ādiṣu kratuṣu //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञः सारथिः साहस्रः ॥
rājñaḥ sārathiḥ sāhasraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कापटिकौदास्थितगृहपतिकवैदेहकतापसव्यञ्जनाः साहस्राः ॥
kāpaṭika.udāsthita.gṛha.patika.vaidehaka.tāpasa.vyañjanāḥ sāhasrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामभृतकसत्त्रितीक्ष्णरसदभिक्षुक्यः पञ्चशताः ॥
grāma.bhṛtaka.sattri.tīkṣṇa.rasada.bhikṣukyaḥ pañca.śatāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चारसंचारिणो^अर्धतृतीयशताः, प्रयासवृद्धवेतना वा ॥
cāra.saṃcāriṇo^ardha.tṛtīya.śatāḥ, prayāsa.vṛddha.vetanā vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतवर्गसहस्रवर्गाणाम् अध्यक्षा भक्तवेतनलाभम् आदेशं विक्षेपं च कुर्युः ॥
śata.varga.sahasra.vargāṇām adhyakṣā bhakta.vetana.lābham ādeśaṃ vikṣepaṃ ca kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविक्षेपो राजपरिग्रहदुर्गराष्ट्ररक्षअवेक्षणेषु च ॥
avikṣepo rāja.parigraha.durga.rāṣṭra.rakṣa.avekṣaṇeṣu ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यमुख्याः स्युर् अनेकमुख्याश् च ॥
nitya.mukhyāḥ syur aneka.mukhyāś ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मसु मृतानां पुत्रदारा भक्तवेतनं लभेरन् ॥
karmasu mṛtānāṃ putra.dārā bhakta.vetanaṃ labheran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालवृद्धव्याधिताश् च^एषाम् अनुग्राह्याः ॥
bāla.vṛddha.vyādhitāś ca^eṣām anugrāhyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतव्याधितसूतिकाकृत्येषु च^एषाम् अर्थमानकर्म कुर्यात् ॥
preta.vyādhita.sūtikā.kṛtyeṣu ca^eṣām artha.māna.karma kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पकोशः कुप्यपशुक्षेत्राणि दद्यात्, अल्पं च हिरण्यम् ॥
alpa.kośaḥ kupya.paśu.kṣetrāṇi dadyāt, alpaṃ ca hiraṇyam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्यं वा निवेशयितुम् अभ्युत्थितो हिरण्यम् एव दद्यात्, न ग्रामं ग्रामसंजातव्यवहारस्थापनअर्थम् ॥
śūnyaṃ vā niveśayitum abhyutthito hiraṇyam eva dadyāt, na grāmaṃ grāma.saṃjāta.vyavahāra.sthāpana.artham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन भृतानाम् अभृतानां च विद्याकर्मभ्यां भक्तवेतनविशेषं च कुर्यात् ॥
etena bhṛtānām abhṛtānāṃ ca vidyā.karmabhyāṃ bhakta.vetana.viśeṣaṃ ca kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिवेतनस्य^आढकं कृत्वा हिरण्यअनुरूपं भक्तं कुर्यात् ॥
ṣaṣṭi.vetanasya^āḍhakaṃ kṛtvā hiraṇya.anurūpaṃ bhaktaṃ kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्त्यश्वरथद्विपाः सूर्यौदये बहिः संधिदिवसवर्जं शिल्पयोग्याः कुर्युः ॥
patty.aśva.ratha.dvipāḥ sūrya.udaye bahiḥ saṃdhi.divasa.varjaṃ śilpa.yogyāḥ kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु राजा नित्ययुक्तः स्यात्, अभीक्ष्णं च^एषां शिल्पदर्शनं कुर्यात् ॥
teṣu rājā nitya.yuktaḥ syāt, abhīkṣṇaṃ ca^eṣāṃ śilpa.darśanaṃ kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतनरैन्द्रअङ्कं शस्त्रआवरणम् आयुधअगारं प्रवेशयेत् ॥
kṛta.nara.indra.aṅkaṃ śastra.āvaraṇam āyudha.agāraṃ praveśayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशस्त्राश् चरेयुः, अन्यत्र मुद्राअनुज्ञातात् ॥
aśastrāś careyuḥ, anyatra mudrā.anujñātāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नष्टंविनष्टं वा द्विगुणं दद्यात् ॥
naṣṭaṃ.vinaṣṭaṃ vā dvi.guṇaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विध्वस्तगणनां च कुर्यात् ॥
vidhvasta.gaṇanāṃ ca kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्थिकानां शस्त्रआवरणम् अन्तपाला गृह्णीयुः, समुद्रम् अवचारयेयुर् वा ॥
sārthikānāṃ śastra.āvaraṇam anta.pālā gṛhṇīyuḥ, samudram avacārayeyur vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यात्राम् अभ्युत्थितो वा सेनाम् उद्योजयेत् ॥
yātrām abhyutthito vā senām udyojayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वैदेहकव्यञ्जनाः सर्वपण्यान्य् आयुधीयेभ्यो यात्राकाले द्विगुणप्रत्यादेयानि दद्युः ॥
tato vaidehaka.vyañjanāḥ sarva.paṇyāny āyudhīyebhyo yātrā.kāle dvi.guṇa.pratyādeyāni dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं राजपण्ययोगविक्रयो वेतनप्रत्यादानं च भवति ॥
evaṃ rāja.paṇya.yoga.vikrayo vetana.pratyādānaṃ ca bhavati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अवेक्षितआयव्ययः कोशदण्डव्यसनं न^अवाप्नोति ॥
evam avekṣita.āya.vyayaḥ kośa.daṇḍa.vyasanaṃ na^avāpnoti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भक्तवेतनविकल्पः ॥
iti bhakta.vetana.vikalpaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्रिणश् च^आयुधीयानां वेश्याः कारुकुशीलवाः । दण्डवृद्धाश् च जानीयुः शौचअशौचम् अतन्द्रिताः ॥ए
sattriṇaś ca^āyudhīyānāṃ veśyāḥ kāru.kuśīlavāḥ / daṇḍa.vṛddhāś ca jānīyuḥ śauca.aśaucam atandritāḥ //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.