Library·Kautilya: Arthasastra·7·7.13
संहत्य^अरिविजिगीष्वोर् अमित्रयोः परअभियोगिनोः पार्ष्णिं गृह्णतोर् यः शक्तिसम्पन्नस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सो^अतिसंधत्ते ॥
saṃhatya^ari.vijigīṣvor amitrayoḥ para.abhiyoginoḥ pārṣṇiṃ gṛhṇator yaḥ śakti.sampannasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिसम्पन्नो ह्य् अमित्रम् उच्छिद्य पार्ष्णिग्राहम् उच्छिन्द्यात्, न हीनशक्तिर् अलब्धलाभः ॥
śakti.sampanno hy amitram ucchidya pārṣṇi.grāham ucchindyāt, na hīna.śaktir alabdha.lābhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिसाम्ये यो विपुलआरम्भस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सो^अतिसंधत्ते ॥
śakti.sāmye yo vipula.ārambhasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपुलआरम्भो ह्य् अमित्रम् उच्छिद्य पार्ष्णिग्राहम् उच्छिन्द्यात्, न^अल्पआरम्भः सक्तचक्रः ॥
vipula.ārambho hy amitram ucchidya pārṣṇi.grāham ucchindyāt, na^alpa.ārambhaḥ sakta.cakraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरम्भसाम्ये यः सर्वसंदोहेन प्रयातस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सो^अतिसंधत्ते ॥
ārambha.sāmye yaḥ sarva.saṃdohena prayātasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्यमूलो ह्य् अस्य सुकरो भवति, नैकदेशबलप्रयातः कृतपार्ष्णिप्रतिविधानः ॥
śūnya.mūlo hy asya sukaro bhavati, naika.deśa.bala.prayātaḥ kṛta.pārṣṇi.pratividhānaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलौपादानसाम्ये यश् चलअमित्रं प्रयातस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सो^अतिसंधत्ते ॥
bala.upādāna.sāmye yaś cala.amitraṃ prayātasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चलअमित्रं प्रयातो हि सुखेन^अवाप्तसिद्धिः पार्ष्णिग्राहम् उच्छिन्द्यात्, न स्थितअमित्रं प्रयातः ॥
cala.amitraṃ prayāto hi sukhena^avāpta.siddhiḥ pārṣṇi.grāham ucchindyāt, na sthita.amitraṃ prayātaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असौ हि दुर्गप्रतिहतः पार्ष्णिग्राहे च प्रतिनिवृत्तः स्थितेन^अमित्रेण^अवगृह्यते ॥
asau hi durga.pratihataḥ pārṣṇi.grāhe ca pratinivṛttaḥ sthitena^amitreṇa^avagṛhyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन पूर्वे व्याख्याताः ॥
tena pūrve vyākhyātāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुसाम्ये यो धार्मिकअभियोगिनः पार्ष्णिं गृह्णाति सो^अतिसंधत्ते ॥
śatru.sāmye yo dhārmika.abhiyoginaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मिकअभियोगी हि स्वेषां परेषां च द्वेष्यो भवति, अधार्मिकअभियोगी सम्प्रियः ॥
dhārmika.abhiyogī hi sveṣāṃ pareṣāṃ ca dveṣyo bhavati, adhārmika.abhiyogī sampriyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मूलहरतादात्विककदर्यअभियोगिनां पार्ष्णिग्रहणं व्याख्यातम् ॥
tena mūla.hara.tādātvika.kadarya.abhiyogināṃ pārṣṇi.grahaṇaṃ vyākhyātam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रअभियोगिनोः पार्ष्णिग्रहणे त एव हेतवः ॥
mitra.abhiyoginoḥ pārṣṇi.grahaṇe ta eva hetavaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रम् अमित्रं च^अभियुञ्जानयोर् यो मित्रअभियोगिनः पार्ष्णिं गृह्णाति सो^अतिसंधत्ते ॥
mitram amitraṃ ca^abhiyuñjānayor yo mitra.abhiyoginaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रअभियोगी हि सुखेन^अवाप्तसिद्धिः पार्ष्णिग्राहम् उच्छिन्द्यात् ॥
mitra.abhiyogī hi sukhena^avāpta.siddhiḥ pārṣṇi.grāham ucchindyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकरो हि मित्रेण संधिर् न^अमित्रेण ॥
sukaro hi mitreṇa saṃdhir na^amitreṇa //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रम् अमित्रं च^उद्धरतोर् यो^अमित्रौद्धारिणः पार्ष्णिं गृह्णाति सो^अतिसंधत्ते ॥
mitram amitraṃ ca^uddharator yo^amitra.uddhāriṇaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धमित्रो ह्य् अमित्रौद्धारी पार्ष्णिग्राहम् उच्छिन्द्यात्, न^इतरः स्वपक्षौपघाती ॥
vṛddha.mitro hy amitra.uddhārī pārṣṇi.grāham ucchindyāt, na^itaraḥ sva.pakṣa.upaghātī //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् अलब्धलाभअपगमने यस्यअमित्रो महतो लाभाद् वियुक्तः क्षयव्ययअधिको वा स पार्ष्णिग्राहो^अतिसंधत्ते ॥
tayor alabdha.lābha.apagamane yasya.amitro mahato lābhād viyuktaḥ kṣaya.vyaya.adhiko vā sa pārṣṇi.grāho^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लब्धलाभअपगमने यस्य^अमित्रो लाभेन शक्त्या हीनः स पार्ष्णिग्राहो^अतिसंधत्ते, यस्य वा यातव्यः शत्रोर् विग्रहअपकारसमर्थः स्यात् ॥
labdha.lābha.apagamane yasya^amitro lābhena śaktyā hīnaḥ sa pārṣṇi.grāho^atisaṃdhatte, yasya vā yātavyaḥ śatror vigraha.apakāra.samarthaḥ syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्ष्णिग्राहयोर् अपि यः शक्यआरम्भबलौपादानअधिकः स्थितशत्रुः पार्श्वस्थायी वा सो^अतिसंधत्ते ॥
pārṣṇi.grāhayor api yaḥ śakya.ārambha.bala.upādāna.adhikaḥ sthita.śatruḥ pārśva.sthāyī vā so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वस्थायी हि यातव्यअभिसारो मूलआबाधकश् च भवति, मूलआबाधक एव पश्चात्स्थायी ॥
pārśva.sthāyī hi yātavya.abhisāro mūla.ābādhakaś ca bhavati, mūla.ābādhaka eva paścāt.sthāyī //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्ष्णिग्राहास् त्रयो ज्ञेयाः शत्रोश् चेष्टानिरोधकाः । सामन्तः पृष्ठतो वर्गः प्रतिवेशौ च पार्श्वयोः ॥
pārṣṇi.grāhās trayo jñeyāḥ śatroś ceṣṭā.nirodhakāḥ / sāmantaḥ pṛṣṭhato vargaḥ prativeśau ca pārśvayoḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरेर् नेतुश् च मध्यस्थो दुर्बलो^अन्तर्धिर् उच्यते । प्रतिघातो बलवतो दुर्गअटव्यपसारवान् ॥
arer netuś ca madhyastho durbalo^antardhir ucyate / pratighāto balavato durga.aṭavy.apasāravān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यमं त्वरिविजिगीष्वोर् लिप्समानयोर् मध्यमस्य पार्ष्णिं गृह्णतोर् लब्धलाभअपगमने यो मध्यमं मित्राद् वियोजयत्य् अमित्रं च मित्रम् आप्नोति सो^अतिसंधत्ते ॥
madhyamaṃ tvari.vijigīṣvor lipsamānayor madhyamasya pārṣṇiṃ gṛhṇator labdha.lābha.apagamane yo madhyamaṃ mitrād viyojayaty amitraṃ ca mitram āpnoti so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधेयश् च शत्रुर् उपकुर्वाणो, न मित्रं मित्रभावाद् उत्क्रान्तम् ॥
saṃdheyaś ca śatrur upakurvāṇo, na mitraṃ mitra.bhāvād utkrāntam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन^उदासीनलिप्सा व्याख्याता ॥
tena^udāsīna.lipsā vyākhyātā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"पार्ष्णिग्रहणअभियानयोस् तु मन्त्रयुद्धाद् अभ्युच्चयः ॥
"pārṣṇi.grahaṇa.abhiyānayos tu mantra.yuddhād abhyuccayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जित्वा^अपि हि क्षिणदण्डकोशः पराजितो भवति" इत्य् आचार्याः ॥
jitvā^api hi kṣiṇa.daṇḍa.kośaḥ parājito bhavati" ity ācāryāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न^इति कौटिल्यः ॥
na^iti kauṭilyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमहता^अपि क्षयव्ययेन शत्रुविनाशो^अभ्युपगन्तव्यः ॥
sumahatā^api kṣaya.vyayena śatru.vināśo^abhyupagantavyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुल्ये क्षयव्यये यः पुरस्ताद् दूष्यबलं घातयित्वा निह्शल्यः पश्चाद् वश्यबलो युध्येत सो^अतिसंधत्ते ॥
tulye kṣaya.vyaye yaḥ purastād dūṣya.balaṃ ghātayitvā nihśalyaḥ paścād vaśya.balo yudhyeta so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वयोर् अपि पुरस्ताद् दूष्यबलघातिनोर् यो बहुलतरं शक्तिमत्तरम् अत्यन्तदूष्यं च घातयेत् सो^अतिसंधत्ते ॥
dvayor api purastād dūṣya.bala.ghātinor yo bahulataraṃ śaktimattaram atyanta.dūṣyaṃ ca ghātayet so^atisaṃdhatte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन^अमित्रअटवीबलघातो व्याख्यातः ॥
tena^amitra.aṭavī.bala.ghāto vyākhyātaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्ष्णिग्राहो^अभियोक्ता वा यातव्यो वा यदा भवेत् । विजिगीषुस् तदा तत्र नेत्रम् एतत् समाचरेत् ॥
pārṣṇi.grāho^abhiyoktā vā yātavyo vā yadā bhavet / vijigīṣus tadā tatra netram etat samācaret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्ष्णिग्राहो भवेन् नेता शत्रोर् मित्रअभियोगिनः । विग्राह्य पूर्वम् आक्रन्दं पार्ष्णिग्राहअभिसारिणा ॥
pārṣṇi.grāho bhaven netā śatror mitra.abhiyoginaḥ / vigrāhya pūrvam ākrandaṃ pārṣṇi.grāha.abhisāriṇā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आक्रन्देन^अभियुञ्जानः पार्ष्णिग्राहं निवारयेत् । तथा^आक्रन्दअभिसारेण पार्ष्णिग्राहअभिसारिणम् ॥
ākrandena^abhiyuñjānaḥ pārṣṇi.grāhaṃ nivārayet / tathā^ākranda.abhisāreṇa pārṣṇi.grāha.abhisāriṇam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरिमित्रेण मित्रं च पुरस्ताद् अवघट्टयेत् । मित्रमित्रम् अरेश् च^अपि मित्रमित्रेण वारयेत् ॥
ari.mitreṇa mitraṃ ca purastād avaghaṭṭayet / mitra.mitram areś ca^api mitra.mitreṇa vārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रेण ग्राहयेत् पार्ष्णिम् अभियुक्तो^अभियोगिनः । मित्रमित्रेण च^आक्रन्दं पार्ष्णिग्राहान् निवारयेत् ॥
mitreṇa grāhayet pārṣṇim abhiyukto^abhiyoginaḥ / mitra.mitreṇa ca^ākrandaṃ pārṣṇi.grāhān nivārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मण्डलम् आत्मअर्थं विजिगीषुर् निवेशयेत् । पृष्ठतश् च पुरस्ताच् च मित्रप्रकृतिसम्पदा ॥
evaṃ maṇḍalam ātma.arthaṃ vijigīṣur niveśayet / pṛṣṭhataś ca purastāc ca mitra.prakṛti.sampadā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्स्ने च मण्डले नित्यं दूतान् गूढांश् च वासयेत् । मित्रभूतः सपत्नानां हत्वा हत्वा च संवृतः ॥
kṛtsne ca maṇḍale nityaṃ dūtān gūḍhāṃś ca vāsayet / mitra.bhūtaḥ sapatnānāṃ hatvā hatvā ca saṃvṛtaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंवृतस्य कार्याणि प्राप्तान्य् अपि विशेषतः । निह्संशयं विपद्यन्ते भिन्नप्लव इव^उदधौ ॥ए
asaṃvṛtasya kāryāṇi prāptāny api viśeṣataḥ / nihsaṃśayaṃ vipadyante bhinna.plava iva^udadhau //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.