Library·Kautilya: Arthasastra·7·7.14

Kautilya: Arthasastra 7.14

सामवायिकैर् एवम् अभियुक्तो विजिगीषुर् यस् तेषां प्रधानस् तं ब्रूयात् "त्वया मे संधिः, इदं हिरण्यम्, अहं च मित्रम्, द्विगुणा ते वृद्धिः, न^अर्हस्य् आत्मक्षयेण मित्रमुखान् अमित्रान् वर्धयितुम्, एते हि वृद्धास् त्वाम् एव परिभविष्यन्ति" इति ॥

sāmavāyikair evam abhiyukto vijigīṣur yas teṣāṃ pradhānas taṃ brūyāt "tvayā me saṃdhiḥ, idaṃ hiraṇyam, ahaṃ ca mitram, dvi.guṇā te vṛddhiḥ, na^arhasy ātma.kṣayeṇa mitra.mukhān amitrān vardhayitum, ete hi vṛddhās tvām eva paribhaviṣyanti" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदं वा ब्रूयात् "अनपकारो यथा^अहम् एतैः सम्भूय^अभियुक्तस् तथा त्वाम् अप्य् एते संहितबलाः स्वस्था व्यसने वा^अभियोक्ष्यन्ते, बलं हि चित्तं विकरोति, तद् एषां विघातय" इति ॥

bhedaṃ vā brūyāt "anapakāro yathā^aham etaiḥ sambhūya^abhiyuktas tathā tvām apy ete saṃhita.balāḥ svasthā vyasane vā^abhiyokṣyante, balaṃ hi cittaṃ vikaroti, tad eṣāṃ vighātaya" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नेषु प्रधानम् उपगृह्य हीनेषु विक्रमयेत्, हीनान् अनुग्राह्य वा प्रधाने, यथा वा श्रेयो^अभिमन्येत तथा ॥

bhinneṣu pradhānam upagṛhya hīneṣu vikramayet, hīnān anugrāhya vā pradhāne, yathā vā śreyo^abhimanyeta tathā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैरं वा परैर् ग्राहयित्वा विसंवादयेत् ॥

vairaṃ vā parair grāhayitvā visaṃvādayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलभूयस्त्वेन वा प्रधानम् उपजाप्य संधिं कारयेत् ॥

phala.bhūyastvena vā pradhānam upajāpya saṃdhiṃ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ^उभयवेतनाः फलभूयस्त्वं दर्शयन्तः सामवायिकान् "अतिसंहिताः स्थ" इत्य् उद्द्दूषयेयुः ॥

atha^ubhaya.vetanāḥ phala.bhūyastvaṃ darśayantaḥ sāmavāyikān "atisaṃhitāḥ stha" ity udddūṣayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्टेषु संधिं दूषयेत् ॥

duṣṭeṣu saṃdhiṃ dūṣayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ^उभयवेतना भूयो भेदम् एषां कुर्युः "एवं तद् यद् अस्माभिर् दर्शितम्" इति ॥

atha^ubhaya.vetanā bhūyo bhedam eṣāṃ kuryuḥ "evaṃ tad yad asmābhir darśitam" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नेष्व् अन्यतमौपग्रहेण चेष्टेत ॥

bhinneṣv anyatama.upagraheṇa ceṣṭeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधानअभावे सामवायिकानाम् उत्साहयितारं स्थिरकर्माणम् अनुरक्तप्रकृक्तिं लोभाद् भयाद् वा संघातम् उपागतं विजिगीषोर् भीतं राज्यप्रतिसम्बद्धं मित्रं चलअमित्रं वा पूर्वान् उत्तरअभावे साधयेत् - उत्साहयितारम् आत्मनिसर्गेण, स्थिरकर्माणं सान्त्वप्रणिपातेन, अनुरक्तप्रकृतिं कन्यादानयापनाभ्याम्, लुब्धम् अंशद्वैगुण्येन,

pradhāna.abhāve sāmavāyikānām utsāhayitāraṃ sthira.karmāṇam anurakta.prakṛktiṃ lobhād bhayād vā saṃghātam upāgataṃ vijigīṣor bhītaṃ rājya.pratisambaddhaṃ mitraṃ cala.amitraṃ vā pūrvān uttara.abhāve sādhayet - utsāhayitāram ātma.nisargeṇa, sthira.karmāṇaṃ sāntva.praṇipātena, anurakta.prakṛtiṃ kanyā.dāna.yāpanābhyām, lubdham aṃśa.dvaiguṇyena,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वा यथा^अयोगं भजेत तं तथा साधयेत्, सामदानभेददण्डैर् वा यथा^आपत्सु व्याख्यास्यामः ॥

yo vā yathā^ayogaṃ bhajeta taṃ tathā sādhayet, sāma.dāna.bheda.daṇḍair vā yathā^āpatsu vyākhyāsyāmaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यसनौपघातत्वरितो वा कोशदण्डाभ्यां देशे काले कार्ये वा^अवधृतं संधिम् उपेयात् ॥

vyasana.upaghāta.tvarito vā kośa.daṇḍābhyāṃ deśe kāle kārye vā^avadhṛtaṃ saṃdhim upeyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतसंधिर् हीनम् आत्मानं प्रतिकुर्वीत ॥

kṛta.saṃdhir hīnam ātmānaṃ pratikurvīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षे हीनो बन्धुमित्रपक्षं कुर्वीत, दुर्गम् अविषह्यं वा ॥

pakṣe hīno bandhu.mitra.pakṣaṃ kurvīta, durgam aviṣahyaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्गमित्रप्रतिष्टब्धो हि स्वेषां परेषां च पूज्यो भवति ॥

durga.mitra.pratiṣṭabdho hi sveṣāṃ pareṣāṃ ca pūjyo bhavati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रशक्तिहीनः प्राज्ञपुरुषौपचयं विद्यावृद्धसम्योगं वा कुर्वीत ॥

mantra.śakti.hīnaḥ prājña.puruṣa.upacayaṃ vidyā.vṛddha.samyogaṃ vā kurvīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा हि सद्यः श्रेयः प्राप्नोति ॥

tathā hi sadyaḥ śreyaḥ prāpnoti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभावहीनः प्रकृतियोगक्षेमसिद्धौ यतेत ॥

prabhāva.hīnaḥ prakṛti.yoga.kṣema.siddhau yateta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनपदः सर्वकर्मणां योनिः, ततः प्रभावः ॥

jana.padaḥ sarva.karmaṇāṃ yoniḥ, tataḥ prabhāvaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य स्थानम् आत्मनश् च^आपदि दुर्गम् ॥

tasya sthānam ātmanaś ca^āpadi durgam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेतुबन्धः सस्यानां योनिः ॥

setu.bandhaḥ sasyānāṃ yoniḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यअनुषक्तो हि वर्षगुणलाभः सेतुवापेषु ॥

nitya.anuṣakto hi varṣa.guṇa.lābhaḥ setu.vāpeṣu //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वणिक्पथः परअतिसंधानस्य योनिः ॥

vaṇik.pathaḥ para.atisaṃdhānasya yoniḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वणिक्पथेन हि दण्डगूढपुरुषअतिनयनं शस्त्रआवरणयानवाहनक्रयश् च क्रियते, प्रवेशो निर्णयनं च ॥

vaṇik.pathena hi daṇḍa.gūḍha.puruṣa.atinayanaṃ śastra.āvaraṇa.yāna.vāhana.krayaś ca kriyate, praveśo nirṇayanaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खनिः संग्रामौपकरणानां योनिः, द्रव्यवनं दुर्गकर्मणां यानरथयोश् च, हस्तिवनं हस्तिनाम्, गवअश्वखरौष्ट्राणां च व्रजः ॥

khaniḥ saṃgrāma.upakaraṇānāṃ yoniḥ, dravya.vanaṃ durga.karmaṇāṃ yāna.rathayoś ca, hasti.vanaṃ hastinām, gava.aśva.khara.uṣṭrāṇāṃ ca vrajaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् अलाभे बन्धुमित्रकुलेभ्यः समार्जनम् ॥

teṣām alābhe bandhu.mitra.kulebhyaḥ samārjanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्साहहीनः श्रेणीप्रवीरपुरुषाणां चोरगणआटविकम्लेच्छजातीनां परअपकारिणां गूढपुरुषाणां च यथालाब्भम् उपचयं कुर्वीत ॥

utsāha.hīnaḥ śreṇī.pravīra.puruṣāṇāṃ cora.gaṇa.āṭavika.mleccha.jātīnāṃ para.apakāriṇāṃ gūḍha.puruṣāṇāṃ ca yathā.lābbham upacayaṃ kurvīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमिश्रअप्रतीकारम् आबलीयसं वा परेषु प्रयुञ्जीत ॥

para.miśra.apratīkāram ābalīyasaṃ vā pareṣu prayuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पक्षेण मन्त्रेण द्रव्येण च बलेन च । सम्पन्नः प्रतिनिर्गच्छेत् परअवग्रहम् आत्मनः ॥ए

evaṃ pakṣeṇa mantreṇa dravyeṇa ca balena ca / sampannaḥ pratinirgacchet para.avagraham ātmanaḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.