Library·Kautilya: Arthasastra·7·7.16
अनुज्ञातसंधिपणौद्वेगकरं बलवान् विजिगीषमाणो यतः स्वभूमिः स्वऋतुवृत्तिश् च स्वसैन्यानाम्, अदुर्गअपसारः शत्रुरपार्ष्णिर् अनासारश् च, ततो यायात् ॥
anujñāta.saṃdhi.paṇa.udvega.karaṃ balavān vijigīṣamāṇo yataḥ sva.bhūmiḥ sva.ṛtu.vṛttiś ca sva.sainyānām, adurga.apasāraḥ śatrur.apārṣṇir anāsāraś ca, tato yāyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपर्यये कृतप्रतीकारो यायात् ॥
viparyaye kṛta.pratīkāro yāyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामदानाभ्यां दुर्बलान् उपनमयेत्, भेददण्डाभ्यां बलवतः ॥
sāma.dānābhyāṃ durbalān upanamayet, bheda.daṇḍābhyāṃ balavataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियोगविकल्पसमुच्चयैश् च^उपायानाम् अनन्तरएकअन्तराः प्रकृतीः साधयेत् ॥
niyoga.vikalpa.samuccayaiś ca^upāyānām anantara.eka.antarāḥ prakṛtīḥ sādhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामअरण्यौपजीविव्रजवणिक्पथअनुपालनम् उज्झितअपसृतअपकारिणां च^अर्पणम् इति सान्त्वम् आचरेत् ॥
grāma.araṇya.upajīvi.vraja.vaṇik.patha.anupālanam ujjhita.apasṛta.apakāriṇāṃ ca^arpaṇam iti sāntvam ācaret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिद्रव्यकन्यादानम् अभयस्य च^इति दानम् आचरेत् ॥
bhūmi.dravya.kanyā.dānam abhayasya ca^iti dānam ācaret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामन्तआटविकतत्कुलीनअपरुद्धानाम् अन्यतमौपग्रहेण कोशदण्डभूमिदाययाचनम् इति भेदम् आचरेत् ॥
sāmanta.āṭavika.tat.kulīna.aparuddhānām anyatama.upagraheṇa kośa.daṇḍa.bhūmi.dāya.yācanam iti bhedam ācaret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशकूटतूष्णींयुद्धदुर्गलम्भौपायैर् अमित्रप्रग्रहणम् इति दण्डम् आचरेत् ॥
prakāśa.kūṭa.tūṣṇīṃ.yuddha.durga.lambha.upāyair amitra.pragrahaṇam iti daṇḍam ācaret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उत्साहवतो दण्डौपकारिणः स्थापयेत्, स्वप्रभाववतः कोशौपकारिणः, प्रज्ञावतो भूम्युपकारिणः ॥
evam utsāhavato daṇḍa.upakāriṇaḥ sthāpayet, sva.prabhāvavataḥ kośa.upakāriṇaḥ, prajñāvato bhūmy.upakāriṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां पण्यपत्तनग्रामखनिसंजातेन रत्नसारफल्गुकुप्येन द्रव्यहस्तिवनव्रजसमुत्थेन यानवाहनेन वा यद् बहुश उपकरोति तच् चित्रभोगम् ॥
teṣāṃ paṇya.pattana.grāma.khani.saṃjātena ratna.sāra.phalgu.kupyena dravya.hasti.vana.vraja.samutthena yāna.vāhanena vā yad bahuśa upakaroti tac citra.bhogam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् दण्डेन कोशेन वा महद् उपकरोति तन् महाभोगम् ॥
yad daṇḍena kośena vā mahad upakaroti tan mahā.bhogam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् दण्डकोशभूमीभिर् उपकरोति तत् सर्वभोगम् ॥
yad daṇḍa.kośa.bhūmībhir upakaroti tat sarva.bhogam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अमित्रम् एकतः प्रतिकरोति तद् एकतोभोगि ॥
yad amitram ekataḥ pratikaroti tad ekato.bhogi //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अमित्रम् आसारं च^उभयतः प्रतिकरोति तद् उभयतोभोगि ॥
yad amitram āsāraṃ ca^ubhayataḥ pratikaroti tad ubhayato.bhogi //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अमित्रआसारप्रतिवेशआटविकान् सर्वतः प्रतिकरोति तत् सर्वतोभोगि ॥
yad amitra.āsāra.prativeśa.āṭavikān sarvataḥ pratikaroti tat sarvato.bhogi //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्ष्णिग्राहश् च^आटविकः शत्रुमुख्यः शत्रुर् वा भूमिदानसाध्यः कश्चिद् आसाद्येत, निर्गुणया भूम्या^एनम् उपग्राहयेत्, अप्रतिसम्बद्धया दुर्गस्थम्, निरुपजीव्यया^आटविकं - ॥ प्रत्यादेयया तत्कुलीनं शत्रोः, अपच्छिन्नया शत्रोर् अपरुद्धं नित्यअमित्रया श्रेणीबलम्, बलवत्सामन्तया संहतबलम्, उभाभ्यां युद्धे प्रतिलोमम्, - ॥ अलब्धव्यायामया^उत्साहिनम्, शूयया^अरिपक्षीयम्, कर्शितया^अपवाहितम्, महाक्षयव्ययनिवेशया गतप्रत्यागतम्, अनपाश्रयया प्रत्यपसृतम्, परेण^अनधिवास्यया स्वयम् एव भर्तारम् उपग्राहयेत् ॥
pārṣṇi.grāhaś ca^āṭavikaḥ śatru.mukhyaḥ śatrur vā bhūmi.dāna.sādhyaḥ kaścid āsādyeta, nirguṇayā bhūmyā^enam upagrāhayet, apratisambaddhayā durgastham, nirupajīvyayā^āṭavikaṃ - // pratyādeyayā tat.kulīnaṃ śatroḥ, apacchinnayā śatror aparuddhaṃ nitya.amitrayā śreṇī.balam, balavat.sāmantayā saṃhata.balam, ubhābhyāṃ yuddhe pratilomam, - // alabdha.vyāyāmayā^utsāhinam, śūyayā^ari.pakṣīyam, karśitayā^apavāhitam, mahā.kṣaya.vyaya.niveśayā gata.pratyāgatam, anapāśrayayā pratyapasṛtam, pareṇa^anadhivāsyayā svayam eva bhartāram upagrāhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां महाउपकारं निर्विकारं च^अनुवर्तयेत् ॥
teṣāṃ mahā.upakāraṃ nirvikāraṃ ca^anuvartayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिलोमम् उपांशुना साधयेत् ॥
pratilomam upāṃśunā sādhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपकारिणम् उपकारशक्त्या तोषयेत् ॥
upakāriṇam upakāra.śaktyā toṣayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयासतश् च^अर्थमानौ कुर्याद्, व्यसनेषु च^अनुग्रहम् ॥
prayāsataś ca^artha.mānau kuryād, vyasaneṣu ca^anugraham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयंआगतानां यथाइष्टदर्शनं प्रतिविधानं च कुर्यात् ॥
svayaṃ.āgatānāṃ yathā.iṣṭa.darśanaṃ pratividhānaṃ ca kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिभवौपघातकुत्सअतिवादांश् च^एषु न प्रयुञ्जीत ॥
paribhava.upaghāta.kutsa.ativādāṃś ca^eṣu na prayuñjīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा च^अभयं पिता^इव^अनुगृह्णीयात् ॥
dattvā ca^abhayaṃ pitā^iva^anugṛhṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् च^अस्य^अपकुर्यात् तद् दोषम् अभिविख्याप्य प्रकाशम् एनं घातयेत् ॥
yaś ca^asya^apakuryāt tad doṣam abhivikhyāpya prakāśam enaṃ ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परौद्वेगकारणाद् वा दाण्डकर्मिकवच् चेष्टेत ॥
para.udvega.kāraṇād vā dāṇḍakarmikavac ceṣṭeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च हतस्य भूमिद्रव्यपुत्रदारान् अभिमन्येत ॥
na ca hatasya bhūmi.dravya.putra.dārān abhimanyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुल्यान् अप्य् अस्य स्वेषु पात्रेषु स्थापयेत् ॥
kulyān apy asya sveṣu pātreṣu sthāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणि मृतस्य पुत्रं राज्ये स्थापयेत् ॥
karmaṇi mṛtasya putraṃ rājye sthāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अस्य दण्डौपनताः पुत्रपौत्रान् अनुवर्तन्ते ॥
evam asya daṇḍa.upanatāḥ putra.pautrān anuvartante //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तु^उपनतान् हत्वा बद्ध्वा वा भूमिद्रव्यपुत्रदारान् अभिमन्येत तस्य^उद्विग्नं मण्डलम् अभावाय^उत्तिष्ठते ॥
yas tu^upanatān hatvā baddhvā vā bhūmi.dravya.putra.dārān abhimanyeta tasya^udvignaṃ maṇḍalam abhāvāya^uttiṣṭhate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च^अस्य^अमात्याः स्वभूमिष्व् आयत्तास् ते च^अस्य^उद्विग्ना मण्डलम् आश्रयन्ते ॥
ye ca^asya^amātyāḥ sva.bhūmiṣv āyattās te ca^asya^udvignā maṇḍalam āśrayante //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं वा राज्यं प्राणान् वा^अस्य^अभिमन्यन्ते ॥
svayaṃ vā rājyaṃ prāṇān vā^asya^abhimanyante //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभूमिषु च राजानस् तस्मात् साम्ना^अनुपालिताः । भवन्त्य् अनुगुणा राज्ञः पुत्रपौत्रअनुवर्तिनः ॥ए
sva.bhūmiṣu ca rājānas tasmāt sāmnā^anupālitāḥ / bhavanty anuguṇā rājñaḥ putra.pautra.anuvartinaḥ //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.