Kautilya: Arthasastra 7.3

विजिगीषुः शक्त्यपेक्षः षाड्गुण्यम् उपयुञ्जीत ॥

vijigīṣuḥ śakty.apekṣaḥ ṣāḍguṇyam upayuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समज्यायोभ्यां संधीयेत, हीनेन विगृह्णीयात् ॥

sama.jyāyobhyāṃ saṃdhīyeta, hīnena vigṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विगृहीतो हि ज्यायसा हस्तिना पादयुद्धम् इव^अभ्युपैति ॥

vigṛhīto hi jyāyasā hastinā pāda.yuddham iva^abhyupaiti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समेन च^आमं पात्रम् आमेन^अहतम् इव^उभयतः क्षयं करोति ॥

samena ca^āmaṃ pātram āmena^ahatam iva^ubhayataḥ kṣayaṃ karoti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भेन^इव^अश्मा हीनेन^एकअन्तसिद्धिम् अवाप्नोति ॥

kumbhena^iva^aśmā hīnena^eka.anta.siddhim avāpnoti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्यायांश् चेन् न संधिम् इच्छेद् दण्डौपनतवृत्तम् आबलीयसं वा योगम् आतिष्ठेत् ॥

jyāyāṃś cen na saṃdhim icched daṇḍa.upanata.vṛttam ābalīyasaṃ vā yogam ātiṣṭhet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समश् चेन् न संधिम् इच्छेद् यावन्मात्रम् अपकुर्यात् तावन्मात्रम् अस्य प्रत्यपकुर्यात् ॥

samaś cen na saṃdhim icched yāvan.mātram apakuryāt tāvan.mātram asya pratyapakuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजो हि संधानकारणम् ॥

tejo hi saṃdhāna.kāraṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^अतप्तं लोहं लोहेन संधत्त इति ॥

na^ataptaṃ lohaṃ lohena saṃdhatta iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनश् चेत् सर्वत्र^अनुप्रणतस् तिष्ठेत् संधिम् उपेयात् ॥

hīnaś cet sarvatra^anupraṇatas tiṣṭhet saṃdhim upeyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरण्यो^अग्निर् इव हि दुःखअमर्षजं तेजो विक्रमयति ॥

āraṇyo^agnir iva hi duḥkha.amarṣajaṃ tejo vikramayati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डलस्य च^अनुग्राह्यो भवति ॥

maṇḍalasya ca^anugrāhyo bhavati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संहितश् चेत् "परप्रकृतयो लुब्धक्षीणअपचरिताः प्रत्यादानभयाद् वा न^उपगच्छन्ति" इति पश्येद्द् हीनो^अपि विगृह्णीयात् ॥

saṃhitaś cet "para.prakṛtayo lubdha.kṣīṇa.apacaritāḥ pratyādāna.bhayād vā na^upagacchanti" iti paśyedd hīno^api vigṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विगृहीतश् चेत् "परप्रकृतयो लुब्धक्षीणअपचरिता विग्रहौद्विग्ना वा मां न^उपगच्छन्ति" इति पश्येज् ज्यायान् अपि संधीयेत, विग्रहौद्वेगं वा शमयेत् ॥

vigṛhītaś cet "para.prakṛtayo lubdha.kṣīṇa.apacaritā vigraha.udvignā vā māṃ na^upagacchanti" iti paśyej jyāyān api saṃdhīyeta, vigraha.udvegaṃ vā śamayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यसनयौगपद्ये^अपि "गुरुव्यसनो^अस्मि, लघुव्यसनः परः सुखेन प्रतिकृत्य व्यसनम् आत्मनो^अभियुञ्ज्याद्" इति पश्येज् ज्यायान् अपि संधीयेत ॥

vyasana.yaugapadye^api "guru.vyasano^asmi, laghu.vyasanaḥ paraḥ sukhena pratikṛtya vyasanam ātmano^abhiyuñjyād" iti paśyej jyāyān api saṃdhīyeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संधिविग्रहयोश् चेत् परकर्शनम् आत्मौपचयं वा न^अभिपश्येज् ज्यायान् अप्य् आसीत ॥

saṃdhi.vigrahayoś cet para.karśanam ātma.upacayaṃ vā na^abhipaśyej jyāyān apy āsīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परव्यसनम् अप्रतिकार्यं चेत् पश्येद्द् हीनो^अप्य् अभियायात् ॥

para.vyasanam apratikāryaṃ cet paśyedd hīno^apy abhiyāyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रतिकार्यआसन्नव्यसनो वा ज्यायान् अपि संश्रयेत ॥

apratikārya.āsanna.vyasano vā jyāyān api saṃśrayeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संधिना^एकतो विग्रहेण^एकतश् चेत् कार्यसिद्धिं पश्येज् ज्यायान् अपि द्वैधीभूतस् तिष्ठेत् ॥

saṃdhinā^ekato vigraheṇa^ekataś cet kārya.siddhiṃ paśyej jyāyān api dvaidhī.bhūtas tiṣṭhet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं समस्य षाड्गुण्यौपयोगः ॥

evaṃ samasya ṣāḍguṇya.upayogaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तु प्रतिविशेषः ॥

tatra tu prativiśeṣaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्तचक्रेण^आक्रान्तो राज्ञा बलवता^अबलः । संधिना^उपनमेत् तूर्णं कोशदण्डआत्मभूमिभिः ॥

pravṛtta.cakreṇa^ākrānto rājñā balavatā^abalaḥ / saṃdhinā^upanamet tūrṇaṃ kośa.daṇḍa.ātma.bhūmibhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं संख्यातदण्डेन दण्डस्य विभवेन वा । उपस्थातव्यम् इत्य् एष संधिर् आत्मआमिषो मतः ॥

svayaṃ saṃkhyāta.daṇḍena daṇḍasya vibhavena vā / upasthātavyam ity eṣa saṃdhir ātma.āmiṣo mataḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेनापतिकुमाराभ्याम् उपस्थातव्यम् इत्य् अयम् । पुरुषअन्तरसंधिः स्यान् न^आत्मना^इत्य् आत्मरक्षणः ॥

senā.pati.kumārābhyām upasthātavyam ity ayam / puruṣa.antara.saṃdhiḥ syān na^ātmanā^ity ātma.rakṣaṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकेन^अन्यत्र यातव्यं स्वयं दण्डेन वा^इत्य् अयम् । अदृष्टपुरुषः संधिर् दण्डमुख्यआत्मरक्षणः ॥

ekena^anyatra yātavyaṃ svayaṃ daṇḍena vā^ity ayam / adṛṣṭa.puruṣaḥ saṃdhir daṇḍa.mukhya.ātma.rakṣaṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुख्यस्त्रीबन्धनं कुर्यात् पूर्वयोः पश्चिमे त्व् अरिम् । साधयेद् गूढम् इत्य् एते दण्डौपनतसंधयः ॥

mukhya.strī.bandhanaṃ kuryāt pūrvayoḥ paścime tv arim / sādhayed gūḍham ity ete daṇḍa.upanata.saṃdhayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोशदानेन शेषाणां प्रकृतीनां विमोक्षणम् । परिक्रयो भवेत् संधिः स एव च यथासुखम् ॥

kośa.dānena śeṣāṇāṃ prakṛtīnāṃ vimokṣaṇam / parikrayo bhavet saṃdhiḥ sa eva ca yathā.sukham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्धौपनेयो बहुधा ज्ञेयः संधिर् उपग्रहः । निरुद्धो देशकालाभ्याम् अत्ययः स्याद् उपग्रहः ॥

skandha.upaneyo bahudhā jñeyaḥ saṃdhir upagrahaḥ / niruddho deśa.kālābhyām atyayaḥ syād upagrahaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषह्यदानाद् आयत्यां क्षमः स्त्रीबन्धनाद् अपि । सुवर्णसंधिर् विश्वासाद् एकीभावगतो भवेत् ॥

viṣahya.dānād āyatyāṃ kṣamaḥ strī.bandhanād api / suvarṇa.saṃdhir viśvāsād ekī.bhāva.gato bhavet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपरीतः कपालः स्याद् अत्यादानअभिभाषितः । पूर्वयोः प्रणयेत् कुप्यं हस्त्यश्वं वा गरअन्वितम् ॥

viparītaḥ kapālaḥ syād atyādāna.abhibhāṣitaḥ / pūrvayoḥ praṇayet kupyaṃ hasty.aśvaṃ vā gara.anvitam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये प्रणयेद् अर्थं कथयन् कर्मणां क्षयम् । तिष्ठेच् चतुर्थ इत्य् एते कोशौपनतसंधयः ॥

tṛtīye praṇayed arthaṃ kathayan karmaṇāṃ kṣayam / tiṣṭhec caturtha ity ete kośa.upanata.saṃdhayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूम्येकदेशत्यागेन शेषप्रकृतिरक्षणम् । आदिष्टसंधिस् तत्र^इष्टो गूढस्तेनौपघातिनः ॥

bhūmy.eka.deśa.tyāgena śeṣa.prakṛti.rakṣaṇam / ādiṣṭa.saṃdhis tatra^iṣṭo gūḍha.stena.upaghātinaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमीनाम् आत्तसाराणां मूलवर्जं प्रणामनम् । उच्छिन्नसंधिस् तत्र^इष्टः परव्यसनकाङ्क्षिणः ॥

bhūmīnām ātta.sārāṇāṃ mūla.varjaṃ praṇāmanam / ucchinna.saṃdhis tatra^iṣṭaḥ para.vyasana.kāṅkṣiṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलदानेन भूमीनां मोक्षणं स्याद् अवक्रयः । फलअतिमुक्तो भूमिभ्यः संधिः स परिदूषणः ॥

phala.dānena bhūmīnāṃ mokṣaṇaṃ syād avakrayaḥ / phala.atimukto bhūmibhyaḥ saṃdhiḥ sa paridūṣaṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याद् अवेक्षणं पूर्वौ पश्चिमौ त्व् आबलीयसम् । आदाय फलम् इत्य् एते देशौपनतसंधयः ॥

kuryād avekṣaṇaṃ pūrvau paścimau tv ābalīyasam / ādāya phalam ity ete deśa.upanata.saṃdhayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकार्याणां वशेन^एते देशे काले च भाषिताः । आबलीयसिकाः कार्यास् त्रिविधा हीनसंधयः ॥ए

sva.kāryāṇāṃ vaśena^ete deśe kāle ca bhāṣitāḥ / ābalīyasikāḥ kāryās trividhā hīna.saṃdhayaḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.