Library·Kautilya: Arthasastra·9·9.4

Kautilya: Arthasastra 9.4

युग्यपुरुषअपचयः क्षयः ॥

yugya.puruṣa.apacayaḥ kṣayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यधान्यअपचयो व्ययः ॥

hiraṇya.dhānya.apacayo vyayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां बहुगुणविशिष्टे लाभे यायात् ॥

tābhyāṃ bahu.guṇa.viśiṣṭe lābhe yāyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदेयः प्रत्यादेयः प्रसादकः प्रकोपको ह्रस्वकालस् तनुक्षयो^अल्पव्ययो महान् वृद्ध्युदयः कल्यो धर्म्यः पुरोगश् च^इति लाभसम्पत् ॥

ādeyaḥ pratyādeyaḥ prasādakaḥ prakopako hrasva.kālas tanu.kṣayo^alpa.vyayo mahān vṛddhy.udayaḥ kalyo dharmyaḥ purogaś ca^iti lābha.sampat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्राप्यअनुपाल्यः परेषाम् अप्रत्यादेय इत्य् आदेयः ॥

suprāpya.anupālyaḥ pareṣām apratyādeya ity ādeyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपर्यये प्रत्यादेयः ॥

viparyaye pratyādeyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आददानस् तत्रस्थो वा विनाशं प्राप्नोति ॥

tam ādadānas tatrastho vā vināśaṃ prāpnoti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि वा पश्येत् "प्रत्यादेयम् आदाय कोशदण्डनिचयरक्षाविधानान्य् अवस्रावयिष्यामि, खनिद्रव्यहस्तिवनसेतुबन्धवणिक्पथान् उद्धृतसारान् करिष्यामि, प्रकृतीर् अस्य कर्शयिष्यामि, अपवाहयिष्यामि, आयोगेन^आराधयिष्यामि वा, ताः परं प्रतियोगेन कोपयिष्यति, प्रतिपक्षे वा^अस्य पण्यम् एनं करिष्यामि, मित्रम् अपरुद्धं वा^अस्य प्रतिपादयिष्यामि,

yadi vā paśyet "pratyādeyam ādāya kośa.daṇḍa.nicaya.rakṣā.vidhānāny avasrāvayiṣyāmi, khani.dravya.hasti.vana.setu.bandha.vaṇik.pathān uddhṛta.sārān kariṣyāmi, prakṛtīr asya karśayiṣyāmi, apavāhayiṣyāmi, āyogena^ārādhayiṣyāmi vā, tāḥ paraṃ pratiyogena kopayiṣyati, pratipakṣe vā^asya paṇyam enaṃ kariṣyāmi, mitram aparuddhaṃ vā^asya pratipādayiṣyāmi,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आदेयप्रत्यादेयौ व्याख्यातौ ॥

ity ādeya.pratyādeyau vyākhyātau //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधार्मिकाद् धार्मिकस्य लाभो लभ्यमानः स्वेषां परेषां च प्रसादको भवति ॥

adhārmikād dhārmikasya lābho labhyamānaḥ sveṣāṃ pareṣāṃ ca prasādako bhavati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपरीतः प्रकोपक इति ॥

viparītaḥ prakopaka iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रिणाम् उपदेशाल् लाभो^अलभ्यमानः कोपको भवति "अयम् अस्माभिः क्षयव्ययौ ग्राहितः" इति ॥

mantriṇām upadeśāl lābho^alabhyamānaḥ kopako bhavati "ayam asmābhiḥ kṣaya.vyayau grāhitaḥ" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूष्यमन्त्रिणाम् अनादराल् लाभो लभ्यमानः कोपको भवति "सिद्धअर्थो^अयम् अस्मान् विनाशयिष्यति" इति ॥

dūṣya.mantriṇām anādarāl lābho labhyamānaḥ kopako bhavati "siddha.artho^ayam asmān vināśayiṣyati" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपरीतः प्रसादकः ॥

viparītaḥ prasādakaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रसादककोपकौ व्याख्यातौ

iti prasādaka.kopakau vyākhyātau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गमनमात्रसाध्यत्वाद् ह्रस्वकालह्

gamana.mātra.sādhyatvād hrasva.kālah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रसाध्यत्वात् तनुक्षयः ॥

mantra.sādhyatvāt tanu.kṣayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तमात्रव्ययत्वाद् अल्पव्ययह्

bhakta.mātra.vyayatvād alpa.vyayah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदात्ववैपुल्यान् महान् ॥

tadātva.vaipulyān mahān //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थअनुबन्धकत्वाद् वृद्ध्युदयः ॥

artha.anubandhakatvād vṛddhy.udayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निराबाधकत्वात् कल्यः ॥

nirābādhakatvāt kalyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशस्तौपादानाद् धर्म्यः ॥

praśasta.upādānād dharmyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामवायिकानाम् अनिर्बन्धगामित्वात् पुरोगः - इति ॥

sāmavāyikānām anirbandha.gāmitvāt purogaḥ - iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुल्ये लाभे देशकालौ शक्त्युपायौ प्रियअप्रियौ जवअजवौ सामीप्यविप्रकर्षौ तदात्वअनुबन्धौ सारत्वसातत्ये बाहुल्यबाहुगुण्ये च विमृश्य बहुगुणयुक्तं लाभम् आददीत ॥

tulye lābhe deśa.kālau śakty.upāyau priya.apriyau java.ajavau sāmīpya.viprakarṣau tadātva.anubandhau sāratva.sātatye bāhulya.bāhu.guṇye ca vimṛśya bahu.guṇa.yuktaṃ lābham ādadīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाभविघ्नाः - कामः कोपः साध्वसं कारुण्यं ह्रीर् अनार्यभावो मानः सानुक्रोशता परलोकअपेक्षा धार्मिकत्वम् अत्यागित्वं दैन्यम् असूया हस्तगतअवमानो दौरात्म्यम् अविश्वासो भयम् अप्रतीकारः शीतौष्णवर्षाणाम् आक्षम्यं मङ्गलतिथिनक्षत्रैष्टित्वम् इति ॥

lābha.vighnāḥ - kāmaḥ kopaḥ sādhvasaṃ kāruṇyaṃ hrīr anārya.bhāvo mānaḥ sānukrośatā para.loka.apekṣā dhārmikatvam atyāgitvaṃ dainyam asūyā hasta.gata.avamāno daurātmyam aviśvāso bhayam apratīkāraḥ śīta.uṣṇa.varṣāṇām ākṣamyaṃ maṅgala.tithi.nakṣatra.iṣṭitvam iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नक्षत्रम् अति पृच्छन्तं बालम् अर्थो^अतिवर्तते । अर्थो ह्य् अर्थस्य नक्षत्रं किं करिष्यन्ति तारकाः ॥

nakṣatram ati pṛcchantaṃ bālam artho^ativartate / artho hy arthasya nakṣatraṃ kiṃ kariṣyanti tārakāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^अधनाः प्राप्नुवन्त्य् अर्थान् नरा यत्नशतैर् अपि । अर्थैर् अर्था प्रबध्यन्ते गजाः प्रजिगजैर् इव ॥ए

na^adhanāḥ prāpnuvanty arthān narā yatna.śatair api / arthair arthā prabadhyante gajāḥ prajigajair iva //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.