दूष्येभ्यः शत्रुभ्यश् च द्विविधा शुद्धा ॥
dūṣyebhyaḥ śatrubhyaś ca dvividhā śuddhā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Kautilya: Arthasastra·9·9.6
Kautilya: Arthasastra 9.6
दूष्यशुद्धायां पौरेषु जानपदेषु वा दण्डवर्जान् उपायान् प्रयुञ्जीत ॥
dūṣya.śuddhāyāṃ paureṣu jānapadeṣu vā daṇḍa.varjān upāyān prayuñjīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डो हि महाजने क्षेप्तुम् अशक्यः ॥
daṇḍo hi mahā.jane kṣeptum aśakyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्तो वा तं च^अर्थं न कुर्यात्, अन्यं च^अनर्थम् उत्पादयेत् ॥
kṣipto vā taṃ ca^arthaṃ na kuryāt, anyaṃ ca^anartham utpādayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुख्येषु त्व् एषां दाण्डकर्मिकवच् चेष्टेत ॥
mukhyeṣu tv eṣāṃ dāṇḍa.karmikavac ceṣṭeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुशुद्धायां यतः शत्रुः प्रधानः कार्यो वा ततः सामआदिभिः सिद्धिं लिप्सेत ॥
śatru.śuddhāyāṃ yataḥ śatruḥ pradhānaḥ kāryo vā tataḥ sāma.ādibhiḥ siddhiṃ lipseta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिन्य् आयत्ता प्रधानसिद्धिः, मन्त्रिष्व् आयत्ता^आयत्तसिद्धिः, उभयआयत्ता प्रधानआयत्तसिद्धिः ॥
svāminy āyattā pradhāna.siddhiḥ, mantriṣv āyattā^āyatta.siddhiḥ, ubhaya.āyattā pradhāna.āyatta.siddhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूष्यअदूष्याणाम् आमिश्रितत्वाद् आमिश्रा ॥
dūṣya.adūṣyāṇām āmiśritatvād āmiśrā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमिश्रायाम् अदूष्यतः सिद्धिः ॥
āmiśrāyām adūṣyataḥ siddhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आलम्बनअभावे ह्य् आलम्बिता न विद्यन्ते ॥
ālambana.abhāve hy ālambitā na vidyante //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रअमित्राणाम् एकीभावात् परमिश्रा ॥
mitra.amitrāṇām ekī.bhāvāt para.miśrā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमिश्रायां मित्रतः सिद्धिः ॥
para.miśrāyāṃ mitrataḥ siddhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकरो हि मित्रेण संधिः, न^अमित्रेण^इति ॥
sukaro hi mitreṇa saṃdhiḥ, na^amitreṇa^iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रं चेन् न संधिम् इच्छेद् अभीक्ष्णम् उपजपेत् ॥
mitraṃ cen na saṃdhim icched abhīkṣṇam upajapet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्त्रिभिर् अमित्राद् भेदयित्वा मित्रं लभेत ॥
tataḥ sattribhir amitrād bhedayitvā mitraṃ labheta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रसंघस्य वा यो^अन्तस्थायी तं लभेत ॥
mitra.saṃghasya vā yo^anta.sthāyī taṃ labheta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तस्थायिनि लब्धे मध्यस्थायिनो भिद्यन्ते ॥
anta.sthāyini labdhe madhya.sthāyino bhidyante //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यस्थायिनं वा लभेत ॥
madhya.sthāyinaṃ vā labheta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यस्थायिनि लब्धे न^अन्तस्थायिनः संहन्यन्ते ॥
madhya.sthāyini labdhe na^anta.sthāyinaḥ saṃhanyante //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा च^एषाम् आश्रयभेदस् तान् उपायान् प्रयुञ्जीत ॥
yathā ca^eṣām āśraya.bhedas tān upāyān prayuñjīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मिकं जातिकुलश्रुतवृत्तस्तवेन सम्बन्धेन पूर्वेषां त्रैकाल्यौपकारान् अपकाराभ्यां वा सान्त्वयेत् ॥
dhārmikaṃ jāti.kula.śruta.vṛtta.stavena sambandhena pūrveṣāṃ traikālya.upakārān apakārābhyāṃ vā sāntvayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवृत्तौत्साहं विग्रहश्रान्तं प्रतिहतौपायं क्षयव्ययाभ्यां प्रवासेन च^उपतप्तं शौचेन^अन्यं लिप्समानम् अन्यस्माद् वा शङ्कमानं मैत्रीप्रधानं वा कल्याणबुद्धिं साम्ना साधयेत् ॥
nivṛtta.utsāhaṃ vigraha.śrāntaṃ pratihata.upāyaṃ kṣaya.vyayābhyāṃ pravāsena ca^upataptaṃ śaucena^anyaṃ lipsamānam anyasmād vā śaṅkamānaṃ maitrī.pradhānaṃ vā kalyāṇa.buddhiṃ sāmnā sādhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुब्धं क्षीणं वा तपस्विमुख्यअवस्थापनापूर्वं दानेन साधयेत् ॥
lubdhaṃ kṣīṇaṃ vā tapasvi.mukhya.avasthāpanā.pūrvaṃ dānena sādhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् पञ्चविधं - देयविसर्गो गृहीतअनुवर्तनम् आत्तप्रतिदानं स्वद्रव्यदानम् अपूर्वं परस्वेषु स्वयंग्राहदानं च ॥
tat pañca.vidhaṃ - deya.visargo gṛhīta.anuvartanam ātta.pratidānaṃ sva.dravya.dānam apūrvaṃ para.sveṣu svayaṃ.grāha.dānaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति दानकर्म ॥
iti dāna.karma //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परद्वेषवैरभूमिहरणशङ्कितम् अतो^अन्यतमेन भेदयेत् ॥
paraspara.dveṣa.vaira.bhūmi.haraṇa.śaṅkitam ato^anyatamena bhedayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीरुं वा प्रतिघातेन "कृतसंधिर् एष त्वयि कर्मकरिष्यति, मित्रम् अस्य निसृष्टम्, संधौ वा न^अभ्यन्तरः" इति ॥
bhīruṃ vā pratighātena "kṛta.saṃdhir eṣa tvayi karma.kariṣyati, mitram asya nisṛṣṭam, saṃdhau vā na^abhyantaraḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वा स्वदेशाद् अन्यदेशाद् वा पण्यानि पण्यअगारतया^आगच्छेयुः तानि अस्य "यातव्याल् लब्धानि" इति सत्त्रिणश् चारयेयुः ॥
yasya vā sva.deśād anya.deśād vā paṇyāni paṇya.agāratayā^āgaccheyuḥ tāni asya "yātavyāl labdhāni" iti sattriṇaś cārayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुलीभूते शासनम् अभित्यक्तेन प्रेषयेत् "एतत् ते पण्यं पण्यअगारं वा मया ते प्रेषितम्, सामवायिकेषु विक्रमस्व, अपगच्छ वा, ततः पणशेषम् अवाप्स्यसि" इति ॥
bahulī.bhūte śāsanam abhityaktena preṣayet "etat te paṇyaṃ paṇya.agāraṃ vā mayā te preṣitam, sāmavāyikeṣu vikramasva, apagaccha vā, tataḥ paṇa.śeṣam avāpsyasi" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्त्रिणः परेषु ग्राहयेयुः "एतद् अरिप्रदत्तम्" इति ॥
tataḥ sattriṇaḥ pareṣu grāhayeyuḥ "etad ari.pradattam" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुप्रख्यातं वा पण्यम् अविज्ञातं विजिगीषुं गच्छेत् ॥
śatru.prakhyātaṃ vā paṇyam avijñātaṃ vijigīṣuṃ gacchet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अस्य वैदेहकव्यञ्जनाः शत्रुमुख्येषु विक्रीणीरन् ॥
tad asya vaidehaka.vyañjanāḥ śatru.mukhyeṣu vikrīṇīran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्त्रिणः परेषु ग्राहयेयुः "एतत् पण्यम् अरिप्रदत्तम्" इति ॥
tataḥ sattriṇaḥ pareṣu grāhayeyuḥ "etat paṇyam ari.pradattam" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाअपराधान् अर्थमानाभ्याम् उपगृह्य वा शस्त्ररसअग्निभिर् अमित्रे प्रणिदध्यात् ॥
mahā.aparādhān artha.mānābhyām upagṛhya vā śastra.rasa.agnibhir amitre praṇidadhyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ^एकम् अमात्यं निष्पातयेत् ॥
atha^ekam amātyaṃ niṣpātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्रदारम् उपगृह्य रात्रौ हतम् इति ख्यापयेत् ॥
tasya putra.dāram upagṛhya rātrau hatam iti khyāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ^अमात्यः शत्रोस् तान् एकएकशः प्ररूपयेत् ॥
atha^amātyaḥ śatros tān eka.ekaśaḥ prarūpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते चेद् यथाउक्तं कुर्युर् न च^एनान् ग्राहयेत् ॥
te ced yathā.uktaṃ kuryur na ca^enān grāhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्तिमतो वा ग्राहयेत् ॥
aśaktimato vā grāhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्तभावौपगतो मुख्याद् अस्य^आत्मानं रक्षणीयं कथयेत् ॥
āpta.bhāva.upagato mukhyād asya^ātmānaṃ rakṣaṇīyaṃ kathayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ^अमित्रशासनं मुख्यौपघाताय प्रेषितम् उभयवेतनो ग्राहयेत् ॥
atha^amitra.śāsanaṃ mukhya.upaghātāya preṣitam ubhaya.vetano grāhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्साहशक्तिमतो वा प्रेषयेत् "अमुष्य राज्यं गृहाण, यथाअस्थितो नः संधिः" इति ॥
utsāha.śaktimato vā preṣayet "amuṣya rājyaṃ gṛhāṇa, yathā.asthito naḥ saṃdhiḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्त्रिणः परेषु ग्राहयेयुः ॥
tataḥ sattriṇaḥ pareṣu grāhayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्य स्कन्धआवारं वीवधम् आसारं वा घातयेयुः ॥
ekasya skandha.āvāraṃ vīvadham āsāraṃ vā ghātayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतरेषु मैत्रीं ब्रुवाणाः "त्वम् एतेषां घातयितव्यः" इत्य् उपजपेयुः ॥
itareṣu maitrīṃ bruvāṇāḥ "tvam eteṣāṃ ghātayitavyaḥ" ity upajapeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वा प्रवीरपुरुषो हस्ती हयो वा म्रियेत गूढपुरुषैर् हन्येत ह्रियेत वा सत्त्रिणः परस्परौपहतं ब्रूयुः ॥
yasya vā pravīra.puruṣo hastī hayo vā mriyeta gūḍha.puruṣair hanyeta hriyeta vā sattriṇaḥ paraspara.upahataṃ brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शासनम् अभिशस्तस्य प्रेषयेत् "भूयः कुरु ततः पणशेएषम् अवाप्स्यसि" इति ॥
tataḥ śāsanam abhiśastasya preṣayet "bhūyaḥ kuru tataḥ paṇa.śeeṣam avāpsyasi" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उभयवेतना ग्राहयेयुः ॥
tad ubhaya.vetanā grāhayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिन्नेष्व् अन्यतमं लभेत ॥
bhinneṣv anyatamaṃ labheta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सेनापतिकुमारदण्डचारिणो व्याख्याताः ॥
tena senā.pati.kumāra.daṇḍa.cāriṇo vyākhyātāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांधिकं च भेदं प्रयुञ्जीत ॥
sāṃdhikaṃ ca bhedaṃ prayuñjīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भेदकर्म ॥
iti bheda.karma //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णम् उत्साहिनं व्यसनिनं स्थितशत्रुं वा गूढपुरुषाः शस्त्रअग्निरसआदिभिः साधयेयुः, सौकर्यतो वा तेषाम् अन्यतमः ॥
tīkṣṇam utsāhinaṃ vyasaninaṃ sthita.śatruṃ vā gūḍha.puruṣāḥ śastra.agni.rasa.ādibhiḥ sādhayeyuḥ, saukaryato vā teṣām anyatamaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णो ह्य् एकः शस्त्ररसअग्निभिः साधयेत् ॥
tīkṣṇo hy ekaḥ śastra.rasa.agnibhiḥ sādhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं सर्वसंदोहकर्म विशिष्टं वा करोति ॥
ayaṃ sarva.saṃdoha.karma viśiṣṭaṃ vā karoti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उपायचतुर्वर्गः ॥
ity upāya.catur.vargaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वः पूर्वश् च^अस्य लघिष्ठः ॥
pūrvaḥ pūrvaś ca^asya laghiṣṭhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सान्त्वम् एकगुणम् ॥
sāntvam eka.guṇam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानं द्विगुणं सान्त्वपूर्वम् ॥
dānaṃ dvi.guṇaṃ sāntva.pūrvam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भेदस् त्रिगुणः सान्त्वदानपूर्वः ॥
bhedas tri.guṇaḥ sāntva.dāna.pūrvaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डश् चतुर्गुणः सान्त्वदानभेदपूर्वः ॥
daṇḍaś catur.guṇaḥ sāntva.dāna.bheda.pūrvaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अभियुञ्जानेषु^उक्तम् ॥
ity abhiyuñjāneṣu^uktam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभूमिष्ठेषु तु त एव^उपायाः ॥
sva.bhūmiṣṭheṣu tu ta eva^upāyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषस् तु ॥
viśeṣas tu //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभूमिष्ठानाम् अन्यतमस्य पण्यअगारैर् अभिज्ञातान् दूतमुख्यान् अभीक्ष्णं प्रेषयेत् ॥
sva.bhūmiṣṭhānām anyatamasya paṇya.agārair abhijñātān dūta.mukhyān abhīkṣṇaṃ preṣayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त एनं संधौ परहिंसायां वा योजयेयुः ॥
ta enaṃ saṃdhau para.hiṃsāyāṃ vā yojayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रतिपद्यमानं "कृतो नः संधिः" इत्य् आवेदयेयुः ॥
apratipadyamānaṃ "kṛto naḥ saṃdhiḥ" ity āvedayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् इतरेषाम् उभयवेतनाः संक्रामयेयुः "अयं वो राजा दुष्टः" इति ॥
tam itareṣām ubhaya.vetanāḥ saṃkrāmayeyuḥ "ayaṃ vo rājā duṣṭaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वा यस्माद् भयं वैरं द्वेषो वा तं तस्माद् भेदयेयुः "अयं ते शत्रुणा संधत्ते, पुरा त्वाम् अतिसंधत्ते, क्षिप्रतरं संधीयस्व, निग्रहे च^अस्य प्रयतस्व" इति ॥
yasya vā yasmād bhayaṃ vairaṃ dveṣo vā taṃ tasmād bhedayeyuḥ "ayaṃ te śatruṇā saṃdhatte, purā tvām atisaṃdhatte, kṣiprataraṃ saṃdhīyasva, nigrahe ca^asya prayatasva" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवाहविवाहाभ्यां वा कृत्वा सम्योगम् असम्युक्तान् भेदयेत् ॥
āvāha.vivāhābhyāṃ vā kṛtvā samyogam asamyuktān bhedayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामन्तआटविकतत्कुलीनअपरुद्धैश् च^एषां राज्यानि घातयेत्, सार्थव्रजअटवीर् वा, दण्डं वा^अभिसृतम् ॥
sāmanta.āṭavika.tat.kulīna.aparuddhaiś ca^eṣāṃ rājyāni ghātayet, sārtha.vraja.aṭavīr vā, daṇḍaṃ vā^abhisṛtam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परअपाश्रयाश् च^एषां जातिसंघाश् छिद्रेषु प्रहरेयुः, गूढाश् च^अग्निरसशस्त्रेण ॥
paraspara.apāśrayāś ca^eṣāṃ jāti.saṃghāś chidreṣu prahareyuḥ, gūḍhāś ca^agni.rasa.śastreṇa //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीतंसगिलवच् च^अरीन् योगैर् आचरितैः शठः । घातयेत् परमिश्रायां विश्वासेन^आमिषेण च ॥ए
vītaṃsa.gilavac ca^arīn yogair ācaritaiḥ śaṭhaḥ / ghātayet para.miśrāyāṃ viśvāsena^āmiṣeṇa ca //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.