Ksemendra: Avadanakalpalata 12

दुःखं नुदन्ति सुखसंपदमादिशन्ति संजीवयन्ति जनताम् तिमिरं हरन्ति । सन्मानसस्य कलयन्ति विकासहासं सन्तः सुधार्द्रवदनाः शशिन कराश्च

duḥkhaṃ nudanti sukhasaṃpadamādiśanti saṃjīvayanti janatām timiraṃ haranti / sanmānasasya kalayanti vikāsahāsaṃ santaḥ sudhārdravadanāḥ śaśina karāśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिम्बिसारः क्षितेः सारे पुरे राजगृहाभिधे । सारः समस्तभूपानामभूद्भूमिपुरंदरः

bimbisāraḥ kṣiteḥ sāre pure rājagṛhābhidhe / sāraḥ samastabhūpānāmabhūdbhūmipuraṃdaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षमाधारे भुजे यस्य क्षमाधारे च चेतसि । बाह्यः समस्तचित्तानामशु न्यस्तकरो जनः

kṣamādhāre bhuje yasya kṣamādhāre ca cetasi / bāhyaḥ samastacittānāmaśu nyastakaro janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वतस्त्यागशौर्याभ्यामाशायाः परिपूरणम् । पाणौ विमुक्तरत्नौघे सुबद्धो ऽभूदसिग्रहः

kurvatastyāgaśauryābhyāmāśāyāḥ paripūraṇam / pāṇau vimuktaratnaughe subaddho 'bhūdasigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिदभवत्तस्य विप्लवो नगरे गुरुः । नवाभ्युदयसंजातदर्पकाल इवाकुलः

kadācidabhavattasya viplavo nagare guruḥ / navābhyudayasaṃjātadarpakāla ivākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमास्थानसमासीनं जनचिन्ताकृतक्षणम् । व्यजिज्ञिपत सौराजं प्रजानां जनकोपमम्

tamāsthānasamāsīnaṃ janacintākṛtakṣaṇam / vyajijñipata saurājaṃ prajānāṃ janakopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव दिव्यप्रभावस्य नियतः शासनेन ते । जनह् सदा समुद्रो ऽयं मर्यादां नातिवर्तते

deva divyaprabhāvasya niyataḥ śāsanena te / janah sadā samudro 'yaṃ maryādāṃ nātivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनास्य कृतवृत्तस्य सन्मार्गेण प्रसर्पतः । उपसर्गोद्गमः कस्मादकस्मादयमागतः

yenāsya kṛtavṛttasya sanmārgeṇa prasarpataḥ / upasargodgamaḥ kasmādakasmādayamāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वधर्मसंवृत्तेन हि कर्मणा शर्मणा नृणाम् । सुनृपे न च गुह्यानामापतन्ति विपत्तयः

svadharmasaṃvṛttena hi karmaṇā śarmaṇā nṛṇām / sunṛpe na ca guhyānāmāpatanti vipattayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रियन्ते नः प्रसूतीनां गृहिणीनांगृहे कया । अपत्यानि फलानीव सत्क्रियाणामसंयमात्

hriyante naḥ prasūtīnāṃ gṛhiṇīnāṃgṛhe kayā / apatyāni phalānīva satkriyāṇāmasaṃyamāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंतु भूतान्न विद्मस्तान् मायाम् चापि महीपते । यत्प्रभावेण नीयन्ते कुलानि निरपत्यताम्

kiṃtu bhūtānna vidmastān māyām cāpi mahīpate / yatprabhāveṇa nīyante kulāni nirapatyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेषां गिरा भूभृदभूत्संक्रान्ततद्व्यथः । परं दुःखं विशत्यन्तः सतां केदारवारिवत्

iti teṣāṃ girā bhūbhṛdabhūtsaṃkrāntatadvyathaḥ / paraṃ duḥkhaṃ viśatyantaḥ satāṃ kedāravārivat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाङ्गव्यापिना तेन जनदुःखेन भूयसा । विषेणेवावृतः सो ऽभूदुद्भ्रान्तहृदयः क्षणम्

sarvāṅgavyāpinā tena janaduḥkhena bhūyasā / viṣeṇevāvṛtaḥ so 'bhūdudbhrāntahṛdayaḥ kṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीत् किं करोम्यत्राभुजाधीने विपौरूषे । कथं नाम प्रवर्तन्ते दुर्लक्ष्येषु प्रतिक्रियाः

so 'bravīt kiṃ karomyatrābhujādhīne vipaurūṣe / kathaṃ nāma pravartante durlakṣyeṣu pratikriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनमेकं व्रजन्त्वद्य भवन्तो निजमास्पदम् । सव्रतश्चिन्तयाम्येव रक्षां वः प्रस्वक्षये

dinamekaṃ vrajantvadya bhavanto nijamāspadam / savrataścintayāmyeva rakṣāṃ vaḥ prasvakṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति राजवचः श्रुत्वा हृष्टाः पौरमहत्तमाः । जगदुस्तं समावर्ज्य पूजाव्यञ्जनमज्ण्जलिम्

iti rājavacaḥ śrutvā hṛṣṭāḥ pauramahattamāḥ / jagadustaṃ samāvarjya pūjāvyañjanamajṇjalim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव त्वदवधानेन प्रणयाकर्णनेन च । त्वयि विन्यस्तचिन्तानां नास्माकमधुना श्रमः

deva tvadavadhānena praṇayākarṇanena ca / tvayi vinyastacintānāṃ nāsmākamadhunā śramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुद्धतमुदारं च् अत्वत्प्रसादावलोकनम् । इदमेव जनस्यास्य जीवितानीव वर्षति

anuddhatamudāraṃ c atvatprasādāvalokanam / idameva janasyāsya jīvitānīva varṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं पुनः प्रियमेतत्ते पीयूषसदृशं वचः । तापापहं मृहु स्वादु किं किं न विदधाति नः

kiṃ punaḥ priyametatte pīyūṣasadṛśaṃ vacaḥ / tāpāpahaṃ mṛhu svādu kiṃ kiṃ na vidadhāti naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृती कृतज्ञः कारुण्यनिधिः सुलभदर्शनः । लभ्यते भाग्यभोग्येन सौजन्यसरलः प्रभु

kṛtī kṛtajñaḥ kāruṇyanidhiḥ sulabhadarśanaḥ / labhyate bhāgyabhogyena saujanyasaralaḥ prabhu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीयूषादतिपेशलः परिचयः श्राव्यं वचः पञ्चमम् आचारः शरदिन्दुवृन्दमहसो ऽस्यानन्दसंदोहदः । सच्चित्ते वसतां सताम् किमपरं पुष्पान्मनह् कोमलं सौजन्यं हरिचन्दनादपि परं संतापनिर्वापणम्

pīyūṣādatipeśalaḥ paricayaḥ śrāvyaṃ vacaḥ pañcamam ācāraḥ śaradinduvṛndamahaso 'syānandasaṃdohadaḥ / saccitte vasatāṃ satām kimaparaṃ puṣpānmanah komalaṃ saujanyaṃ haricandanādapi paraṃ saṃtāpanirvāpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा प्रययुः पौरास्तं प्रणम्य प्रसादिनम् । किरन्तस्तद्गुणोदारामाशाकुसुममालिकाम्

ityuktvā prayayuḥ paurāstaṃ praṇamya prasādinam / kirantastadguṇodārāmāśākusumamālikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजापि नगरे कृत्वा भूतपूजाविधिक्रमम् । शान्तिस्वस्तिकसंभारं चकार नियतव्रतः

rājāpi nagare kṛtvā bhūtapūjāvidhikramam / śāntisvastikasaṃbhāraṃ cakāra niyatavrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यक्षी हारीतिका नाम बालकान् पुरवासिनी । हरतीति स शुश्राव पुरदेवतयोदितम्

yakṣī hārītikā nāma bālakān puravāsinī / haratīti sa śuśrāva puradevatayoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पौरजनैः सार्धं सामात्यः पृथीवीपतिः । कलन्दकनिवासाख्ये स्थितं वेणुवनाश्रमे

tataḥ paurajanaiḥ sārdhaṃ sāmātyaḥ pṛthīvīpatiḥ / kalandakanivāsākhye sthitaṃ veṇuvanāśrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन्तं ययौ द्रष्टुं सुगतं दोषशान्तये । सर्वदुःखज्वरायासजुषामकटुकौषधम्

bhagavantaṃ yayau draṣṭuṃ sugataṃ doṣaśāntaye / sarvaduḥkhajvarāyāsajuṣāmakaṭukauṣadham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा नृपतिर्दूरात्प्रणम्य प्रियदर्शनम् । उपविश्याग्रतस्तस्मै पौरदुःखं न्यवेदयत्

taṃ dṛṣṭvā nṛpatirdūrātpraṇamya priyadarśanam / upaviśyāgratastasmai pauraduḥkhaṃ nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवानपि विज्ञाय पौराणां संततिक्षयम् । चिन्तानिश्चञ्चलः क्षिप्रमुवाच करुणानिधिः

bhagavānapi vijñāya paurāṇāṃ saṃtatikṣayam / cintāniścañcalaḥ kṣipramuvāca karuṇānidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विसृज्य जगद्बन्धुः सनृपं पौरमण्डलम् । पात्रचीवरमादाय ययौ यक्षीनिकेतनम्

sa visṛjya jagadbandhuḥ sanṛpaṃ pauramaṇḍalam / pātracīvaramādāya yayau yakṣīniketanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया विरहितं प्राप्य तद्गृहं भगवान् जिनः । प्रियंकराख्यं तत्पुत्रं निनायैकमदर्शनम्

tayā virahitaṃ prāpya tadgṛhaṃ bhagavān jinaḥ / priyaṃkarākhyaṃ tatputraṃ nināyaikamadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याते भगवति क्षिप्रं यक्षी स्वगृहमागता । प्रभूतपुत्रा नापश्यत् प्रियं पुत्रं प्रियंकरम्

yāte bhagavati kṣipraṃ yakṣī svagṛhamāgatā / prabhūtaputrā nāpaśyat priyaṃ putraṃ priyaṃkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमीक्षमाणां विवशा हृतवत्सेव धेनुका । बभ्राम संभ्रमोद्भ्रान्ता सा जनेषु चा

tamīkṣamāṇāṃ vivaśā hṛtavatseva dhenukā / babhrāma saṃbhramodbhrāntā sā janeṣu cā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा प्रियंकर हा पुत्र क्क नु पश्यामि ते मुखम् । इति प्रलापिनी तारं निःशेषाः सा ययौ दिशः

hā priyaṃkara hā putra kka nu paśyāmi te mukham / iti pralāpinī tāraṃ niḥśeṣāḥ sā yayau diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा विचित्याशु सर्वाशा निराशा पुत्रदर्शने । क्रोशन्ती पर्वतद्वीपं समुद्रवलयम् ययौ

sā vicityāśu sarvāśā nirāśā putradarśane / krośantī parvatadvīpaṃ samudravalayam yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्त्यभूमिमतिक्रम्य घोरेषु नगरेषु सा । स्वर्गोद्देशेष्व शेषेषु विमानोद्यानशालिषु

martyabhūmimatikramya ghoreṣu nagareṣu sā / svargoddeśeṣva śeṣeṣu vimānodyānaśāliṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रान्ता क्कचिन्न विश्रान्ता यक्षिणी प्रणिघातिनी । पुत्रमन्विष्य नापश्यल्लोकपालपुरेषु च

śrāntā kkacinna viśrāntā yakṣiṇī praṇighātinī / putramanviṣya nāpaśyallokapālapureṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुबेरस्याथ वचसा गत्वा च सुगताश्रमम् । भगवन्तं वियोगार्ता शरण्यं शरणं ययौ

kuberasyātha vacasā gatvā ca sugatāśramam / bhagavantaṃ viyogārtā śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया तद्दुःखवृत्तान्तं सम् निशम्य निवेदितम् । तामवोचत शोचन्तीं किंचित् स्मितसिताधरः

tayā tadduḥkhavṛttāntaṃ sam niśamya niveditam / tāmavocata śocantīṃ kiṃcit smitasitādharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारीति तव पुत्राणां सन्ति पञ्चशतान्यहो । इति तेनोक्तमाकर्ण्य यक्षी दुःखक्षतावदत्

hārīti tava putrāṇāṃ santi pañcaśatānyaho / iti tenoktamākarṇya yakṣī duḥkhakṣatāvadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रलक्षे ऽपि भगवन् सह्या नैकसुतक्षतिः । पुत्रात् प्रियतरं नान्यत्किं दुःखं तत्क्षयात्परम्

putralakṣe 'pi bhagavan sahyā naikasutakṣatiḥ / putrāt priyataraṃ nānyatkiṃ duḥkhaṃ tatkṣayātparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रवानेव जानाति पुत्रस्नेहविषव्यथाम् । सहजैव सुतप्रीतिरकारणनिबन्धना

putravāneva jānāti putrasnehaviṣavyathām / sahajaiva sutaprītirakāraṇanibandhanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* * * * * * * * । मलिनो विकलः क्षीणः कस्य नेन्दुसमः सुतः

* * * * * * * * / malino vikalaḥ kṣīṇaḥ kasya nendusamaḥ sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति यक्षवधूवाक्यं श्रुत्वा वात्सल्यविह्वलम् । भूतानुकम्पी भगवान् सस्मितस्तामभाषत

iti yakṣavadhūvākyaṃ śrutvā vātsalyavihvalam / bhūtānukampī bhagavān sasmitastāmabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोको ऽयं बह्य्पुत्राया यद्येकविरहे तव । हृते त्वयैकवत्सानां पुत्रैके कीदृशी व्यथा

śoko 'yaṃ bahyputrāyā yadyekavirahe tava / hṛte tvayaikavatsānāṃ putraike kīdṛśī vyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं प्रविश्य सदा गेहं स्त्रीणां पुत्रमलक्षितां । अश्नासि पुत्रमातापि व्याघ्रीव मृगशावकान्

tvaṃ praviśya sadā gehaṃ strīṇāṃ putramalakṣitāṃ / aśnāsi putramātāpi vyāghrīva mṛgaśāvakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन येन स्वदेहस्य दुःखं यात्युपभोगताम् । न तत्परस्य कुर्वीत समानो ऽनुभवः शुचाम्

yena yena svadehasya duḥkhaṃ yātyupabhogatām / na tatparasya kurvīta samāno 'nubhavaḥ śucām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं बुद्धधर्मसंघानां त्रीणि शिक्षापदानि चेत् । गृह्णासि हिंसाविमुखी तत्प्राप्नोषि प्रियं सुतम्

tvaṃ buddhadharmasaṃghānāṃ trīṇi śikṣāpadāni cet / gṛhṇāsi hiṃsāvimukhī tatprāpnoṣi priyaṃ sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ता सा भगवता प्राप्तशिक्षापदा ततः । हिंसाविरामात् तं गत्वा पुत्रं प्राप प्रियंकरम्

ityuktā sā bhagavatā prāptaśikṣāpadā tataḥ / hiṃsāvirāmāt taṃ gatvā putraṃ prāpa priyaṃkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः प्राग्जन्मवृत्तान्तं तस्याः कर्मफलान्वयम् । भिक्षुभिर्भगवान् पृष्टस्तद्वृत्तान्तमभाषतः

tasyāḥ prāgjanmavṛttāntaṃ tasyāḥ karmaphalānvayam / bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭastadvṛttāntamabhāṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरास्मिन्नेव नगरे पौराह् के ऽप्युपभोगिनः । पर्वतोद्यानमालायां विजह्रुर्नर्तनादिना

purāsminneva nagare paurāh ke 'pyupabhoginaḥ / parvatodyānamālāyāṃ vijahrurnartanādinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तेन पथा कापि गोपकान्ता घनस्तनी । मथितं पण्यमादाय हरिणाक्षी समाययौ

atha tena pathā kāpi gopakāntā ghanastanī / mathitaṃ paṇyamādāya hariṇākṣī samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भभारालसगतिः प्रत्युप्ता गजगामिनी । सा शनैरुपसर्पन्ती सस्पृहं तान् व्यलोकयत्

garbhabhārālasagatiḥ pratyuptā gajagāminī / sā śanairupasarpantī saspṛhaṃ tān vyalokayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या वनमृगीमुग्धैरवदग्धा विलोकनैः । असंवृत्ता विलासार्द्रैस्ते ऽपि सोत्कण्ठतां ययुः

tasyā vanamṛgīmugdhairavadagdhā vilokanaiḥ / asaṃvṛttā vilāsārdraiste 'pi sotkaṇṭhatāṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तैर्निमन्त्रिता तत्र मदनक्षीबताम् गता । हारितं सहसा शीलं न विवेद प्रमादिनी

sā tairnimantritā tatra madanakṣībatām gatā / hāritaṃ sahasā śīlaṃ na viveda pramādinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तेषू प्रयातेषु तदा तस्या रतिश्रमात् । पपात सह धैर्येण गर्भऊ कोपादिवारुणः

tatasteṣū prayāteṣu tadā tasyā ratiśramāt / papāta saha dhairyeṇa garbhaū kopādivāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे समायातं तत्पुण्यैस्तेन वर्तमना । प्रत्येकबुद्धं साद्राक्षीत्कायचित्तप्रसादनम्

atrāntare samāyātaṃ tatpuṇyaistena vartamanā / pratyekabuddhaṃ sādrākṣītkāyacittaprasādanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सास्मै मथितमूल्याप्तमाम्राणां शतपञ्चकम् । दूरात्प्रणामविनता मनसैव न्यवेदत्

sāsmai mathitamūlyāptamāmrāṇāṃ śatapañcakam / dūrātpraṇāmavinatā manasaiva nyavedat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पुण्यर्द्धिमत्यस्मिन् जाता यक्षकुले ऽधुना । जातमाम्रार्पणेनास्याः पुत्राणां शतपञ्चकम्

tataḥ puṇyarddhimatyasmin jātā yakṣakule 'dhunā / jātamāmrārpaṇenāsyāḥ putrāṇāṃ śatapañcakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिंसावती पापत्यागात् शीलविस्मरणात्परम् । प्रत्येकबुद्धप्रणतेः प्राप्तशिक्षापदाद्य सा

hiṃsāvatī pāpatyāgāt śīlavismaraṇātparam / pratyekabuddhapraṇateḥ prāptaśikṣāpadādya sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति विविधविपाकं कर्मतन्त्रं विचित्रं किमपिस कथयित्वा तत्र यक्षाङ्गनायाः । कलितकुशलसेतुः संभवाब्धौ जनानामकृत सुकृतचित्तं सर्वलोकस्य शास्ता

iti vividhavipākaṃ karmatantraṃ vicitraṃ kimapisa kathayitvā tatra yakṣāṅganāyāḥ / kalitakuśalasetuḥ saṃbhavābdhau janānāmakṛta sukṛtacittaṃ sarvalokasya śāstā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.