Ksemendra: Avadanakalpalata 32

वामाः सज्जनवामाः प्रायेण भवन्ति नीरोगिण्यः । तिमिरोन्मुखी सरागा क्षिपति रविं भूधरात्संध्या

vāmāḥ sajjanavāmāḥ prāyeṇa bhavanti nīrogiṇyaḥ / timironmukhī sarāgā kṣipati raviṃ bhūdharātsaṃdhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदत्तस्य चरिते बहुजन्मान्तराश्रये । कथिते ऽपि पुनः प्राह भगवान् ज्ञानसागरः

devadattasya carite bahujanmāntarāśraye / kathite 'pi punaḥ prāha bhagavān jñānasāgaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा कलिङ्गविषये नृपतिः शत्रुभङ्गकृत् । श्रीमानभूदशोकाख्यः प्रख्यातासंख्यविक्रमः

purā kaliṅgaviṣaye nṛpatiḥ śatrubhaṅgakṛt / śrīmānabhūdaśokākhyaḥ prakhyātāsaṃkhyavikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य शाखः प्रशाखश्च चत्वारः सदृशाः सुताः । अनुशाखो विशाखश्चेत्यभवन् भुवि विश्रुताः

tasya śākhaḥ praśākhaśca catvāraḥ sadṛśāḥ sutāḥ / anuśākho viśākhaścetyabhavan bhuvi viśrutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारुण्यमत्तास्ते पित्रा सपत्नीकाः प्रवासिताह् । सविकारनिकारेण पुत्रस्नेहो ऽपि नश्यति

tāruṇyamattāste pitrā sapatnīkāḥ pravāsitāh / savikāranikāreṇa putrasneho 'pi naśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते शनैः क्षीणपाथेया दुर्दशामिव दुःसहाम् । विकटामटवीं प्राप्यं क्षुत्क्षामाः समचिन्तयन्

te śanaiḥ kṣīṇapātheyā durdaśāmiva duḥsahām / vikaṭāmaṭavīṃ prāpyaṃ kṣutkṣāmāḥ samacintayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एताः स्त्रियो विपत्काले गुल्फबन्धनशृङ्खलाः । कृच्छ्रलब्धे च भागिन्यः स्थिताः पर्णाशने ऽपि नः

etāḥ striyo vipatkāle gulphabandhanaśṛṅkhalāḥ / kṛcchralabdhe ca bhāginyaḥ sthitāḥ parṇāśane 'pi naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चिन्तयतामासीत् तेषां स्त्रीबधनिश्चयह् । दुर्दशादग्धभाग्यानां घोरा संजायते मतिः

iti cintayatāmāsīt teṣāṃ strībadhaniścayah / durdaśādagdhabhāgyānāṃ ghorā saṃjāyate matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मध्याद्विशाखस्तु पापसंकल्पशङ्कितः । भार्यामादाय कृपया पलाय्य प्रययौ पृथक्

teṣāṃ madhyādviśākhastu pāpasaṃkalpaśaṅkitaḥ / bhāryāmādāya kṛpayā palāyya prayayau pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा कलङ्कवती नाम भृशं वैक्लव्यमागता । दूराध्वधावनश्रान्ता मूर्च्छिता न्यपतद्भुवि

sā kalaṅkavatī nāma bhṛśaṃ vaiklavyamāgatā / dūrādhvadhāvanaśrāntā mūrcchitā nyapatadbhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा करुणार्द्रेण भर्त्रा प्राणक्षयक्षणे । शरावेधसमुद्भूतं पायिता निजशोणितम्

tataḥ sā karuṇārdreṇa bhartrā prāṇakṣayakṣaṇe / śarāvedhasamudbhūtaṃ pāyitā nijaśoṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् रक्तपानसंप्राप्तजीविताम् सत्त्वसागरः । स्वाङ्गं निष्कृत्य मांसेन प्राणवृत्तिमकारयत्

tām raktapānasaṃprāptajīvitām sattvasāgaraḥ / svāṅgaṃ niṣkṛtya māṃsena prāṇavṛttimakārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्जलं घोरकान्तारं समुत्तीर्य क्रमेण तौ । प्रच्छायपादपश्यामं प्राप्तौ गिरिनदीतटम्

nirjalaṃ ghorakāntāraṃ samuttīrya krameṇa tau / pracchāyapādapaśyāmaṃ prāptau girinadītaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्रान्तयोस्तयोस्तत्र कृत्तपादकरो नरः । तीव्राक्रन्दी नदीवेगेनोह्यमानः समाययौ

viśrāntayostayostatra kṛttapādakaro naraḥ / tīvrākrandī nadīvegenohyamānaḥ samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैव करुणाश्लिष्टः कष्टां विपदमाश्रितः । विगाह्य सरितं दोर्भ्यां विशाखस्तमतारयत्

dṛṣṭvaiva karuṇāśliṣṭaḥ kaṣṭāṃ vipadamāśritaḥ / vigāhya saritaṃ dorbhyāṃ viśākhastamatārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रत्यागतप्राणां तोयमूलफलादिभिः । स तं चक्रे दिनैरेव संरूढच्छेदनिर्व्यथम्

tataḥ pratyāgataprāṇāṃ toyamūlaphalādibhiḥ / sa taṃ cakre dinaireva saṃrūḍhacchedanirvyatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्थो ऽपि गतिवैकल्यान्नैव गन्तुं क्कचित् क्षमः । स तस्थौइ तत्र तत्पत्न्या काले कलितभोजनह्

svastho 'pi gativaikalyānnaiva gantuṃ kkacit kṣamaḥ / sa tasthaui tatra tatpatnyā kāle kalitabhojanah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपुत्रस्तु जायायामभूद्विरलसंगमः । सिंहाल्परतयः शूराः प्रायेण विजिगीषवः

rājaputrastu jāyāyāmabhūdviralasaṃgamaḥ / siṃhālparatayaḥ śūrāḥ prāyeṇa vijigīṣavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यौषधिरसाहारपरिपूर्णतनुः शनैः । तत्पत्नी विकलायास्मौ चकार सुरतस्पृहाम्

divyauṣadhirasāhāraparipūrṇatanuḥ śanaiḥ / tatpatnī vikalāyāsmau cakāra surataspṛhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नेहेन नोपलिप्यन्ते न बध्यन्ते गुणेन च । गुरवे न च सज्जन्ति स्वेच्छस्पर्शसुखाः स्त्रियः

snehena nopalipyante na badhyante guṇena ca / gurave na ca sajjanti svecchasparśasukhāḥ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तेन निशि निःशब्दं रममाणा घनस्तनी । निःशङ्कसुरतातृप्ता पतिं विघ्नममन्यत

sā tena niśi niḥśabdaṃ ramamāṇā ghanastanī / niḥśaṅkasuratātṛptā patiṃ vighnamamanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा पत्युः स्वैरिणी तेन विदधे वधसंविदम् । पापेषु शिक्षाकुशलाः कलुषाः किल योषितः

sā patyuḥ svairiṇī tena vidadhe vadhasaṃvidam / pāpeṣu śikṣākuśalāḥ kaluṣāḥ kila yoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा शिरःशूलमतुलं वदन्ती स्वस्य छद्मना । चक्रे लिखितपापास्या ललाटे पट्टबन्धनम्

sā śiraḥśūlamatulaṃ vadantī svasya chadmanā / cakre likhitapāpāsyā lalāṭe paṭṭabandhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः शिरोरुजां तीव्रां व्यतीतः पार्थिवात्मजः । कारुण्यात्तत्प्रतीकारे तां तां युक्तिमचिन्तयत्

tasyāḥ śirorujāṃ tīvrāṃ vyatītaḥ pārthivātmajaḥ / kāruṇyāttatpratīkāre tāṃ tāṃ yuktimacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषादचिन्तास्तिमितं श्वसन्तं सा जगाद् तम् । शीतार्तकूजद्भ्रमरा हिमम्लानेव पद्मिनी

viṣādacintāstimitaṃ śvasantaṃ sā jagād tam / śītārtakūjadbhramarā himamlāneva padminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधं मे कन्यायाह् शिरःशूलं पुराभवत् । पाषाणभेदलेपेन भिषग्भिश्च निवारितम्

evaṃvidhaṃ me kanyāyāh śiraḥśūlaṃ purābhavat / pāṣāṇabhedalepena bhiṣagbhiśca nivāritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाषाणभेदव्याप्तो ऽयं प्राग्भागो ऽस्य् महीभृतः । राज्ज्वावतीर्य भवता गृह्यतां यदि शक्यते

pāṣāṇabhedavyāpto 'yaṃ prāgbhāgo 'sy mahībhṛtaḥ / rājjvāvatīrya bhavatā gṛhyatāṃ yadi śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारयिष्यामि पाणिभ्यामहमालम्बनं तव । इत्युक्तः प्रणयात्पत्नया तथेत्याह नृपात्मजः

dhārayiṣyāmi pāṇibhyāmahamālambanaṃ tava / ityuktaḥ praṇayātpatnayā tathetyāha nṛpātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पाणिधृतरज्ज्वाथ विहितालम्बनः शनैः । सो ऽवतीर्णः शिलास्फालगर्जद्गिरिनदीतटम्

tatpāṇidhṛtarajjvātha vihitālambanaḥ śanaiḥ / so 'vatīrṇaḥ śilāsphālagarjadgirinadītaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेषजादानसंसक्तः संत्यक्तालम्बनस्तया । स पपात महाश्वभ्रे स्त्रीचित्तचपलाम्भसि

bheṣajādānasaṃsaktaḥ saṃtyaktālambanastayā / sa papāta mahāśvabhre strīcittacapalāmbhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभस्य कर्मणः शेषादभग्नतनुरेव सः । उह्यमानः प्रवाहेण धीरश्चितमचिन्तयत्

śubhasya karmaṇaḥ śeṣādabhagnatanureva saḥ / uhyamānaḥ pravāheṇa dhīraścitamacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारीचित्ताभमावर्तं दर्शयन्त्या निजाशयम् । मम स्त्रीनियमे नूनमुपदेशः कृतो ऽनया

nārīcittābhamāvartaṃ darśayantyā nijāśayam / mama strīniyame nūnamupadeśaḥ kṛto 'nayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्विज्ञेयाः प्रततमतिभिः स्वप्नसंकल्पकल्पा रागद्वेषव्यसनविषमायासविन्याससक्ताः । कामात्कामी सकलजनतामोहने संप्रवृत्ताः पातायैव क्षस्णपरिचितस्यापि मायाः स्त्रियश्च

durvijñeyāḥ pratatamatibhiḥ svapnasaṃkalpakalpā rāgadveṣavyasanaviṣamāyāsavinyāsasaktāḥ / kāmātkāmī sakalajanatāmohane saṃpravṛttāḥ pātāyaiva kṣasṇaparicitasyāpi māyāḥ striyaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्तयन्नेव नदीवेगेन भूयसा । प्रापितः सुकृतेनेव स पुरीं पुष्करावतीम्

iti saṃcintayanneva nadīvegena bhūyasā / prāpitaḥ sukṛteneva sa purīṃ puṣkarāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्नवसरे तत्र निष्पुत्रे नृपतौ मृते । निमित्तज्ञैर्महामात्यैर्गृहीतः स सुलक्षणः

tasminnavasare tatra niṣputre nṛpatau mṛte / nimittajñairmahāmātyairgṛhītaḥ sa sulakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिषिक्तः स तैस्तत्र विधिवन्मङ्गलोदकैः । अभूद्विवाहविद्वेषी दृष्टस्त्रीचरिताद्भुतः

abhiṣiktaḥ sa taistatra vidhivanmaṅgalodakaiḥ / abhūdvivāhavidveṣī dṛṣṭastrīcaritādbhutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलङ्कवत्यपि गिरौ बोधिसत्त्वविवर्जिते । मन्द्वीर्यौषधिः काले वृत्तिच्छेदाकुलाभवत्

kalaṅkavatyapi girau bodhisattvavivarjite / mandvīryauṣadhiḥ kāle vṛtticchedākulābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्धे भग्नाङ्गमारोप्य सा ग्रामपुरवर्त्मसु । जनं पतिव्रतास्मीति गिरा भिक्षामयाचत

skandhe bhagnāṅgamāropya sā grāmapuravartmasu / janaṃ pativratāsmīti girā bhikṣāmayācata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिव्रतागौरवेण सर्वस्तस्यौ ददौ बहु । मिथ्याशीलप्रवादो ऽपि सूते विपदि संपदम्

parivratāgauraveṇa sarvastasyau dadau bahu / mithyāśīlapravādo 'pi sūte vipadi saṃpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अटन्ती सा शनैः प्राप्ता नगरीं पुष्करावतीम् । सतीति वन्दिता सर्वैर्वृपद्वारान्तिके ययौ

aṭantī sā śanaiḥ prāptā nagarīṃ puṣkarāvatīm / satīti vanditā sarvairvṛpadvārāntike yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा स्त्रीवृत्तविद्वेषी वन्दते तु पतिव्रताम् । इति संचिन्त्य तद्भक्त्या नृपं प्राह पुहोहितः

rājā strīvṛttavidveṣī vandate tu pativratām / iti saṃcintya tadbhaktyā nṛpaṃ prāha puhohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूरेदेशान्तराद्देव प्राप्ता कापि पतिव्रता । ययेयं चरणन्यासैर्भूतधात्री पवित्रिता

dūredeśāntarāddeva prāptā kāpi pativratā / yayeyaṃ caraṇanyāsairbhūtadhātrī pavitritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हे देव पश्य तां शाध्वीं स्कन्धारोपितभर्तृकाम् । पतिव्रताप्रणामेन पुंसामायुर्विवर्धते

he deva paśya tāṃ śādhvīṃ skandhāropitabhartṛkām / pativratāpraṇāmena puṃsāmāyurvivardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपः पुरोहितेनेति तत्संदर्शनमर्थितः । तमुवाच न जानीषे ब्राह्मणः सरले भवान्

nṛpaḥ purohiteneti tatsaṃdarśanamarthitaḥ / tamuvāca na jānīṣe brāhmaṇaḥ sarale bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निग्धा स्त्रीति प्रवादो ऽयं निर्व्याजेति मतिभ्रमः । सतीति व्योमपुष्पाप्तिः पापा स्त्रीति न संशयः

snigdhā strīti pravādo 'yaṃ nirvyājeti matibhramaḥ / satīti vyomapuṣpāptiḥ pāpā strīti na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्फलाश्चग्नुरोहिण्यः सरला जनसंगमे । नार्यो वेतसवल्लर्य इव निर्मूलबन्धनाः

niṣphalāścagnurohiṇyaḥ saralā janasaṃgame / nāryo vetasavallarya iva nirmūlabandhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदद्रोहैकशीलाभ्यो दुःशीलाभ्यः स्वभावतः । नमः स्त्रीभ्यो नमः स्त्रीभ्यो नमः स्त्रीभ्यो नमो नमह्

bhedadrohaikaśīlābhyo duḥśīlābhyaḥ svabhāvataḥ / namaḥ strībhyo namaḥ strībhyo namaḥ strībhyo namo namah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टस्त्रीवृत्तदोषाय तच्चिन्ताव्यथितान्मने । अप्येषा पृथिवी मह्यं रत्नपूर्णा न रोचते

dṛṣṭastrīvṛttadoṣāya taccintāvyathitānmane / apyeṣā pṛthivī mahyaṃ ratnapūrṇā na rocate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नगमृगवधूमुग्धास्तीक्ष्णाः परं परवञ्चने तनुवितरणे सक्ताः पुंसां हरन्ति च जीवितम् । दधति च भयं पुष्पायाते पिबन्ति च पावकं सरलकुटिला नैव ज्ञाता विचारशतैः स्त्रियः

nagamṛgavadhūmugdhāstīkṣṇāḥ paraṃ paravañcane tanuvitaraṇe saktāḥ puṃsāṃ haranti ca jīvitam / dadhati ca bhayaṃ puṣpāyāte pibanti ca pāvakaṃ saralakuṭilā naiva jñātā vicāraśataiḥ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथापि यदि निर्बन्धस्तव पश्यामि तां स्त्रियम् । इत्युक्त्वा हर्म्यमारुह्य ताम् ददर्श नरेश्वरः

tathāpi yadi nirbandhastava paśyāmi tāṃ striyam / ityuktvā harmyamāruhya tām dadarśa nareśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामेव स परिज्ञाय पापां कृत्ताङ्गसङ्गिनीम् । सचिवेभ्यः क्षितिपतिस्तद्वृत्तान्तं न्यवेदयत्

tāmeva sa parijñāya pāpāṃ kṛttāṅgasaṅginīm / sacivebhyaḥ kṣitipatistadvṛttāntaṃ nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपं सापि परिज्ञाय पापा क्षणमधोमुखी । निरस्ता प्रययौ तूर्णं पिहितश्रवणैर्जनैः

nṛpaṃ sāpi parijñāya pāpā kṣaṇamadhomukhī / nirastā prayayau tūrṇaṃ pihitaśravaṇairjanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशाखनामा नरनाथसूनुः सो ऽहं वधूः सास्य च देवदत्तः । श्रुत्वेतिवृत्तं कथितं जिनेन भिक्षुव्रजस्तच्चरितं निनिन्द

viśākhanāmā naranāthasūnuḥ so 'haṃ vadhūḥ sāsya ca devadattaḥ / śrutvetivṛttaṃ kathitaṃ jinena bhikṣuvrajastaccaritaṃ nininda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.