Ksemendra: Avadanakalpalata 35

फलं समानं लभते स दातुर्याति क्षणं दानसहायतां यः । परोपकारप्रणयोद्यतानां नापुण्यकर्मा सचिवत्वमेति

phalaṃ samānaṃ labhate sa dāturyāti kṣaṇaṃ dānasahāyatāṃ yaḥ / paropakārapraṇayodyatānāṃ nāpuṇyakarmā sacivatvameti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रम्ये पुरा भगवति श्रावस्त्यां जेतकानने । अनाथपिण्डदारामविहाराधिरते जिने

ramye purā bhagavati śrāvastyāṃ jetakānane / anāthapiṇḍadārāmavihārādhirate jine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौशाम्ब्यां वत्सनृपतिर्बभूवोदयनाभिधः । गायत्यद्याषि यत्कीर्तिर्विद्याधरवधूजनः

kauśāmbyāṃ vatsanṛpatirbabhūvodayanābhidhaḥ / gāyatyadyāṣi yatkīrtirvidyādharavadhūjanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभवद्विषये तस्य कर्मान्ताकरजीवनः । गृहस्थः सुधनो नाम धनाधानविचक्षणः

abhavadviṣaye tasya karmāntākarajīvanaḥ / gṛhasthaḥ sudhano nāma dhanādhānavicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपः कदाचिंदास्थाने तं कार्यार्थिनमागतम् । वचसैव परिज्ञाय जगाद् विहितादरः

nṛpaḥ kadāciṃdāsthāne taṃ kāryārthinamāgatam / vacasaiva parijñāya jagād vihitādaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानाम्यहं गृहपते हिरण्योपचितस्वरम् । विपुलः संचयज्ञस्य सुवर्णनिधिरस्ति ते

jānāmyahaṃ gṛhapate hiraṇyopacitasvaram / vipulaḥ saṃcayajñasya suvarṇanidhirasti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तः सस्मितं राज्ञा स तमूचे कृताञ्जलिः । सत्यमस्त्येव मे राजन् गृहे काञ्चनसंचयः

ityuktaḥ sasmitaṃ rājñā sa tamūce kṛtāñjaliḥ / satyamastyeva me rājan gṛhe kāñcanasaṃcayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्वृत्तचिन्तानिरते देवे वात्सल्यपेशले । किं वा नास्ति जनास्यास्य पितरि त्वयि गोप्तरि

sadvṛttacintānirate deve vātsalyapeśale / kiṃ vā nāsti janāsyāsya pitari tvayi goptari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनिनो यान्त्यधनतां निधनं यान्ति चाधनाः । व्याघ्रताम् याति देद्भूभृदामिषाघ्राणनिर्घृणः

dhanino yāntyadhanatāṃ nidhanaṃ yānti cādhanāḥ / vyāghratām yāti dedbhūbhṛdāmiṣāghrāṇanirghṛṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसङ्कैरर्ज्यते वित्तमर्जितं च विभज्यते । विभक्तं भुज्यते स्पष्टं जनैर्धर्मधने नृपे

niḥsaṅkairarjyate vittamarjitaṃ ca vibhajyate / vibhaktaṃ bhujyate spaṣṭaṃ janairdharmadhane nṛpe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपपन्नं वचः श्रुत्वा धीमतस्तस्य भूपतिः । तमूचे दशनोद्योतैः प्रसादं दर्शयन्निव

upapannaṃ vacaḥ śrutvā dhīmatastasya bhūpatiḥ / tamūce daśanodyotaiḥ prasādaṃ darśayanniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मतिमान् कार्यसचिवस्त्वं मे भवितुमर्हसि । धीधूर्यैस्त्वद्विधैरेव धार्यते धरणीभरः

matimān kāryasacivastvaṃ me bhavitumarhasi / dhīdhūryaistvadvidhaireva dhāryate dharaṇībharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति राजवचः श्रुत्वा शुधनस्तमभाषत । न् अवयं राजसेवासु सभामण्डलपण्डिताः

iti rājavacaḥ śrutvā śudhanastamabhāṣata / n avayaṃ rājasevāsu sabhāmaṇḍalapaṇḍitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाच्छन्द्योद्यानविच्छेदः सुनिद्रासुखविक्रयः । सेवा हि पुंसां संसारदुःखदैन्यभयंकरः

svācchandyodyānavicchedaḥ sunidrāsukhavikrayaḥ / sevā hi puṃsāṃ saṃsāraduḥkhadainyabhayaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईश्वरैर्मस्तकन्यस्तचरणः कृतकृत्यताम् । पादपीठ इवायाति सेवको ऽहं स्थितः सदा

īśvarairmastakanyastacaraṇaḥ kṛtakṛtyatām / pādapīṭha ivāyāti sevako 'haṃ sthitaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेवायासप्रयासेन प्राप्तानामपि संपदाम् । संभोगः पिशुनासङ्गी प्रभुभ्रूभन्गभङ्गुरः

sevāyāsaprayāsena prāptānāmapi saṃpadām / saṃbhogaḥ piśunāsaṅgī prabhubhrūbhangabhaṅguraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एताश्च नावतिष्ठन्ते प्रयत्नेन धृता अपि । दर्पोग्रदुर्ग्रहग्राहदुर्ग्रहा नृपसंपदः

etāśca nāvatiṣṭhante prayatnena dhṛtā api / darpogradurgrahagrāhadurgrahā nṛpasaṃpadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणं नवनवाश्लिषविशेषप्रणयोद्यताः । अवाचवाररमणीरमणीया विभूतयः

kṣaṇaṃ navanavāśliṣaviśeṣapraṇayodyatāḥ / avācavāraramaṇīramaṇīyā vibhūtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तप्रतिषेधो ऽपि स राज्ञा सचिवः कृतः । अतिक्रामति को नाम प्रभविष्णोः समीहितम्

ityuktapratiṣedho 'pi sa rājñā sacivaḥ kṛtaḥ / atikrāmati ko nāma prabhaviṣṇoḥ samīhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तप्रौढपदं राज्ञा नीतं सर्वाधिकारिताम् । विद्वेषदूषिताः सर्वे मन्त्रिणस्तं न सेहिरे

prāptaprauḍhapadaṃ rājñā nītaṃ sarvādhikāritām / vidveṣadūṣitāḥ sarve mantriṇastaṃ na sehire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मजिज्ञासया राज्ञा पिशुनप्रेरितेन सः । नैवाकरोदसत्कार्यं नियुक्तो ऽपि पुन पुनः

dharmajijñāsayā rājñā piśunapreritena saḥ / naivākarodasatkāryaṃ niyukto 'pi puna punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आघातं प्रेक्षितः सो ऽथ मिथ्याकोपेन भूभुजा । तथाप्यधर्मसंयुक्तं न शासनमतन्यत

āghātaṃ prekṣitaḥ so 'tha mithyākopena bhūbhujā / tathāpyadharmasaṃyuktaṃ na śāsanamatanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकजन्मसुखायैव बहुजन्मशतार्दितम् । न साधुनिन्दितं कर्म करोमीति जगाद सः

ekajanmasukhāyaiva bahujanmaśatārditam / na sādhuninditaṃ karma karomīti jagāda saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भयधर्मोपधाशुद्धः प्रतिमुक्तः स भूभुजा । दानसत्रमविच्छिन्नमकरोदखिलार्थिनाम्

bhayadharmopadhāśuddhaḥ pratimuktaḥ sa bhūbhujā / dānasatramavicchinnamakarodakhilārthinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र विश्रुते तस्य दानसत्रे यशस्विनह् । कल्पवृक्षादरः पुंसां परं प्रतनुतां ययौ

sarvatra viśrute tasya dānasatre yaśasvinah / kalpavṛkṣādaraḥ puṃsāṃ paraṃ pratanutāṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे मुनिगणास्तीर्थार्था दक्षिणापथात् । आगता कृच्छ्रकान्तारमविशन् निर्जनं वनम्

atrāntare munigaṇāstīrthārthā dakṣiṇāpathāt / āgatā kṛcchrakāntāramaviśan nirjanaṃ vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तृष्णातुराः सर्वे मूर्च्छिताः शयनाश्रिताः । अयाचन्त जलं मोहादुच्चैर्निश्चेतनानपि

tatra tṛṣṇāturāḥ sarve mūrcchitāḥ śayanāśritāḥ / ayācanta jalaṃ mohāduccairniścetanānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवगन्धर्वनागेभ्यः कश्चिद्यो ऽत्र दयाम्बुधिः । स्थितः प्रयच्छतु जलं सो ऽस्माकमिति ते ऽब्रुवन्

devagandharvanāgebhyaḥ kaścidyo 'tra dayāmbudhiḥ / sthitaḥ prayacchatu jalaṃ so 'smākamiti te 'bruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स रत्नकेयूरक्कनत्कङ्कणसद्ध्वनिः । भुजस्थमेमभृङ्गारस्तरुमध्याद्विनिर्ययौ

tataḥ sa ratnakeyūrakkanatkaṅkaṇasaddhvaniḥ / bhujasthamemabhṛṅgārastarumadhyādviniryayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तस्मादमृतास्वादं पाणिपद्मावनामितात् । आकण्ठं सलिलं पीत्वा जहृषुर्लब्धजीविताः

te tasmādamṛtāsvādaṃ pāṇipadmāvanāmitāt / ākaṇṭhaṃ salilaṃ pītvā jahṛṣurlabdhajīvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रार्थितः पुनरभ्येत्य पप्रच्छुस्ते सविस्मयाः । अदृश्यवृक्षनिलयादुद्भूतं को भवानिति

prārthitaḥ punarabhyetya papracchuste savismayāḥ / adṛśyavṛkṣanilayādudbhūtaṃ ko bhavāniti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीद्विश्रुतयशाः श्रावस्त्यामाशयः श्रियः । अनाथपिण्डदो नाम सर्वदो ऽस्ति गृहाधिपः

so 'bravīdviśrutayaśāḥ śrāvastyāmāśayaḥ śriyaḥ / anāthapiṇḍado nāma sarvado 'sti gṛhādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौचिकेन मया पूर्वं तद्गृहान्तिकवासिना । भुजमुद्यभ्य तद्वेश्म दर्शितं नित्यमर्थिनाम्

saucikena mayā pūrvaṃ tadgṛhāntikavāsinā / bhujamudyabhya tadveśma darśitaṃ nityamarthinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन पुण्येन देवत्वं प्राप्तो ऽत्र विहराम्यहम् । बाहुर्मम् विभात्येष दक्षिणः सो ऽर्थिदक्षिणः

tena puṇyena devatvaṃ prāpto 'tra viharāmyaham / bāhurmam vibhātyeṣa dakṣiṇaḥ so 'rthidakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तमामन्त्र्य मुनयः पुनः संप्रस्थिता वने । क्षुधिताः स्निग्धसच्छायं ददृशुः पादपं परम्

te tamāmantrya munayaḥ punaḥ saṃprasthitā vane / kṣudhitāḥ snigdhasacchāyaṃ dadṛśuḥ pādapaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमप्युच्चैरयाचन्त भोजनं तद्वदेव ते । उच्चचार च गम्भीरा वाणी विस्मयकारिणी

tamapyuccairayācanta bhojanaṃ tadvadeva te / uccacāra ca gambhīrā vāṇī vismayakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र पुष्करिणीतीरे द्रोण्यां दिव्यान्नभोजनम् । संपूर्णमस्ति तद्गत्वा भुज्यतां यदभीप्सितम्

atra puṣkariṇītīre droṇyāṃ divyānnabhojanam / saṃpūrṇamasti tadgatvā bhujyatāṃ yadabhīpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेन समादिष्टं भुक्त्वा ते दिव्यभोजनम् । को भवनिति पप्रच्छुस्तं दिव्यतरुसंश्रयम्

iti tena samādiṣṭaṃ bhuktvā te divyabhojanam / ko bhavaniti papracchustaṃ divyatarusaṃśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽप्याचचक्षे श्रावस्त्यां गृहस्थो ऽनाथपिण्डदः । अस्ति तस्याहमभवं ब्राह्मणः संघहोजने

so 'pyācacakṣe śrāvastyāṃ gṛhastho 'nāthapiṇḍadaḥ / asti tasyāhamabhavaṃ brāhmaṇaḥ saṃghahojane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरः परिचर्यायां दधिकुम्भप्रचारकः । तद्भोजनान्ते संप्राप्ते स्वल्पशेषान्नभोजनः

caturaḥ paricaryāyāṃ dadhikumbhapracārakaḥ / tadbhojanānte saṃprāpte svalpaśeṣānnabhojanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षुणां गौरवेच्चारं दृष्ट्वाहं राजभोजनम् । आत्मनश्चान्नमक्षारमभवं खिन्नमानसः

bhikṣuṇāṃ gauraveccāraṃ dṛṣṭvāhaṃ rājabhojanam / ātmanaścānnamakṣāramabhavaṃ khinnamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाथपिण्डदगिरा भोजने गौरवाशया । ततो मयाष्टाङ्गयुक्तं गृहीतं पोषधं व्रतम्

anāthapiṇḍadagirā bhojane gauravāśayā / tato mayāṣṭāṅgayuktaṃ gṛhītaṃ poṣadhaṃ vratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असमाप्तव्रतेनाथ भुक्तं लौल्यान्मया निशि । तेनाहमभवं लोके विज्ञातः खण्डपोषधः

asamāptavratenātha bhuktaṃ laulyānmayā niśi / tenāhamabhavaṃ loke vijñātaḥ khaṇḍapoṣadhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खण्डेनापि व्रतेनाहं देवपुत्रत्वमागतः । इति ते तद्वचः श्रुत्वा मुनयो विस्मिता ययुः

khaṇḍenāpi vratenāhaṃ devaputratvamāgataḥ / iti te tadvacaḥ śrutvā munayo vismitā yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिन्तयन् व्रजन्तस्ते तीव्रेण तपसा वयम् । सुचिरं केवलं क्लिष्टां नाद्यापि कुशलस्पृशः

acintayan vrajantaste tīvreṇa tapasā vayam / suciraṃ kevalaṃ kliṣṭāṃ nādyāpi kuśalaspṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना पोषधं प्राप्तुं व्रतमेव यतामहे । निरपायसुखोपाये स्वहिते कस्य नादरः

adhunā poṣadhaṃ prāptuṃ vratameva yatāmahe / nirapāyasukhopāye svahite kasya nādaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्तयन्तस्ते कौशाम्बीमभितो गताः । सुधनस्य गृहं प्रापुर्विश्रुतं गृहमेधिनः

iti saṃcintayantaste kauśāmbīmabhito gatāḥ / sudhanasya gṛhaṃ prāpurviśrutaṃ gṛhamedhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तेन कृतातिथ्या निवेद्यास्मै तदद्भुतम् । अनाथपिण्डदं द्रष्टुं तेनैव सहिता ययुः

tatra tena kṛtātithyā nivedyāsmai tadadbhutam / anāthapiṇḍadaṃ draṣṭuṃ tenaiva sahitā yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावस्त्याम् ते समासाद्य पूजितास्तेन सादरम् । अस्मै न्यवेदयन् सर्वं यथादृष्टं यथाश्रुतम्

śrāvastyām te samāsādya pūjitāstena sādaram / asmai nyavedayan sarvaṃ yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तान् व्रतार्थिन सर्वान् सुहृदं सुधनं च तम् । निनाय धर्मसचिवः प्रीतो भगवतो ऽन्तिकम्

sa tān vratārthina sarvān suhṛdaṃ sudhanaṃ ca tam / nināya dharmasacivaḥ prīto bhagavato 'ntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवानपि तद्वाक्याच्चक्रे तेषामनुग्रहम् । सत्यदर्शनसंबुद्धा येन ते सुगतिं ययुः

bhagavānapi tadvākyāccakre teṣāmanugraham / satyadarśanasaṃbuddhā yena te sugatiṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु यातेषु सुधनं पक्षपाताद्रया दृशा । विलोक्य भगवान् सम्यग् विदधे ज्ञानभाजनम्

teṣu yāteṣu sudhanaṃ pakṣapātādrayā dṛśā / vilokya bhagavān samyag vidadhe jñānabhājanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यसंदर्शनावाप्तविशेषकुशलोदयः । गत्वा जिनाय कौशाम्ब्याम् स विहारमकारयत्

satyasaṃdarśanāvāptaviśeṣakuśalodayaḥ / gatvā jināya kauśāmbyām sa vihāramakārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्माद्भगवतादिष्टस्तस्मिन् यातः सहायताम् । भिक्षुश्चुन्दाभिधस्तस्मात् सो ऽभूच्चुन्दविहारभूः

yasmādbhagavatādiṣṭastasmin yātaḥ sahāyatām / bhikṣuścundābhidhastasmāt so 'bhūccundavihārabhūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राधाभिधा तदा दासी विहारपरिचारिका । दयया भगवानस्याः शीर्णवस्त्रं समग्रहीत्

rādhābhidhā tadā dāsī vihāraparicārikā / dayayā bhagavānasyāḥ śīrṇavastraṃ samagrahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदासी स्यामिति श्रद्धाप्रणिधानार्पितस्तया । स चीवरो भगवतः प्रययावेकवर्णताम्

adāsī syāmiti śraddhāpraṇidhānārpitastayā / sa cīvaro bhagavataḥ prayayāvekavarṇatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुधनस्योज्ज्वलं दृष्ट्वांपुण्यसंभारमद्भुतम् । भिक्षुभिर्भगवान् पृष्टस्तत्पूर्वोदयमभ्यधात्

sudhanasyojjvalaṃ dṛṣṭvāṃpuṇyasaṃbhāramadbhutam / bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭastatpūrvodayamabhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुन्धानाख्यो गृहपतिर्वाराणस्यामभूत्पुरा । नोदारकुज़्न्जरस्याभूद् यस्य दानपरिक्षयः

sundhānākhyo gṛhapatirvārāṇasyāmabhūtpurā / nodārakuznjarasyābhūd yasya dānaparikṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनावृष्टिहते काले तस्य द्वादशवार्षिके । अवारितमभूच्छत्रमविच्छिन्नान्नमर्थिनाम्

anāvṛṣṭihate kāle tasya dvādaśavārṣike / avāritamabhūcchatramavicchinnānnamarthinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पद्माकरो नाम कोषागारपतिर्गृहे । दानसाहाय्यकं चक्रे सहस्था हि समृद्धयः

tasya padmākaro nāma koṣāgārapatirgṛhe / dānasāhāyyakaṃ cakre sahasthā hi samṛddhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकबुद्धसंघस्य भक्तकालनिवेदकह् । धर्मदूताभिधस्तस्य मन्त्री धीमानपस्थितः

pratyekabuddhasaṃghasya bhaktakālanivedakah / dharmadūtābhidhastasya mantrī dhīmānapasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मव्याक्षेपतस्तस्य जाते कालव्यतिक्रमे । कदाचित् कुकुरस्तेषां कालसंज्ञां व्यधात्पुरः

karmavyākṣepatastasya jāte kālavyatikrame / kadācit kukurasteṣāṃ kālasaṃjñāṃ vyadhātpuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुन्धानो ऽद्य स एवाहं कोष्ठिको ऽनाथपिण्डदः । संघस्य धर्मदूतो यः स एवोदयनो नृपः

sundhāno 'dya sa evāhaṃ koṣṭhiko 'nāthapiṇḍadaḥ / saṃghasya dharmadūto yaḥ sa evodayano nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संज्ञानिदेशको यश्च कुकुरः सुधनो ऽपि सः । राज्ञा घोषेण विज्ञातो घोषिलापरनामभृत्

saṃjñānideśako yaśca kukuraḥ sudhano 'pi saḥ / rājñā ghoṣeṇa vijñāto ghoṣilāparanāmabhṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरितमित्युचितं भवभेदिना भगवता कथितं किल भिक्षवः । सुकृतसौरभसारसुधारसं सुमनसा श्रवणाञ्जलिभिः पपुः

caritamityucitaṃ bhavabhedinā bhagavatā kathitaṃ kila bhikṣavaḥ / sukṛtasaurabhasārasudhārasaṃ sumanasā śravaṇāñjalibhiḥ papuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.