Ksemendra: Avadanakalpalata 44

दुर्जनदुःसहविषधरभीषणतरतिमिरपतितानाम् । आलम्बनजननं भवभयहरणं जिनस्मरणम्

durjanaduḥsahaviṣadharabhīṣaṇataratimirapatitānām / ālambanajananaṃ bhavabhayaharaṇaṃ jinasmaraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरे राजगृहाभिख्ये भगवान् भूभृतः पुरा । कटके गृध्रकूटस्य विजहार तथागतः

pure rājagṛhābhikhye bhagavān bhūbhṛtaḥ purā / kaṭake gṛdhrakūṭasya vijahāra tathāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्नवसरे राजा बिम्बिसारः सुतप्रियः । अजातशत्रुणा तत्र पुत्रेण क्रूरकारिणा

tasminnavasare rājā bimbisāraḥ sutapriyaḥ / ajātaśatruṇā tatra putreṇa krūrakāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुहृदः पावकस्येव देवदत्तस्य संमतम् । घोरान्धबन्धनागारं निःसंचारं प्रवेशितः

suhṛdaḥ pāvakasyeva devadattasya saṃmatam / ghorāndhabandhanāgāraṃ niḥsaṃcāraṃ praveśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्न्या प्रवेशितं तस्य बन्धने गूढभोजनम् । ज्ञात्वा स तत्क्षयाकाङ्क्षी क्षुत्क्षामस्य न्यवारयत्

patnyā praveśitaṃ tasya bandhane gūḍhabhojanam / jñātvā sa tatkṣayākāṅkṣī kṣutkṣāmasya nyavārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूक्षः कृशो ऽतिमलिनः सो ऽभवत् पृथिवीपतिः । अकालकालमेघार्तः कृष्णपक्ष इवोडुपः

rūkṣaḥ kṛśo 'timalinaḥ so 'bhavat pṛthivīpatiḥ / akālakālameghārtaḥ kṛṣṇapakṣa ivoḍupaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संकीर्णवाससंतापात्प्रायः पेशलचेतसाम् । करोत्यालिङ्गनं प्रौढा गाढप्रणयिनी विपत्

saṃkīrṇavāsasaṃtāpātprāyaḥ peśalacetasām / karotyāliṅganaṃ prauḍhā gāḍhapraṇayinī vipat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स समुद्धिश्य शोकार्तः सुगताध्युषितां दिशम् । कृताञ्जलिर्नतशिराः क्षामस्वरमभाषत

sa samuddhiśya śokārtaḥ sugatādhyuṣitāṃ diśam / kṛtāñjalirnataśirāḥ kṣāmasvaramabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नामस्तुभ्यं भगवते महार्हाय महार्हते । दीनोद्धरणसंनद्धसम्यक्संबोधिबोधिचेतसे

nāmastubhyaṃ bhagavate mahārhāya mahārhate / dīnoddharaṇasaṃnaddhasamyaksaṃbodhibodhicetase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्ते घोरसंसारमकराकरसेतवे । जिनाय जनताजन्मक्लेशप्रशमहेतवे

namaste ghorasaṃsāramakarākarasetave / jināya janatājanmakleśapraśamahetave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो नित्यप्रबुद्धाय सर्वसत्त्वैकबन्धवे । विशुद्धधान्मे बुद्धाय करुणामृतसिन्धवे

namo nityaprabuddhāya sarvasattvaikabandhave / viśuddhadhānme buddhāya karuṇāmṛtasindhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति भक्तिसुधां शिक्त्वा सुगतश्रवणोचिताम् । पुण्यपुष्पप्रसविनीं स चक्रे स्तुतिमञ्जरीम्

iti bhaktisudhāṃ śiktvā sugataśravaṇocitām / puṇyapuṣpaprasavinīṃ sa cakre stutimañjarīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञस्तस्य विज्ञाय कायक्लेशशमयीं दशाम् । बन्धनागारविवरालोकैराप्यायनम् व्यधात्

sarvajñastasya vijñāya kāyakleśaśamayīṃ daśām / bandhanāgāravivarālokairāpyāyanam vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजातशत्रुस्तद्वृत्तं ज्ञात्वा शङ्काकुलः पितुः । न्यवारयद्बन्धगृहे सुसूक्ष्मविवराण्यपि

ajātaśatrustadvṛttaṃ jñātvā śaṅkākulaḥ pituḥ / nyavārayadbandhagṛhe susūkṣmavivarāṇyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तस्य तदादेशात् चक्रुर्बन्धनरक्षिणः । क्षुरेण गाढबद्धस्य पादयोस्तद्विकर्तनम्

tatastasya tadādeśāt cakrurbandhanarakṣiṇaḥ / kṣureṇa gāḍhabaddhasya pādayostadvikartanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तीव्रवैशसक्लेशव्यथितह् पार्थिवः परम् । नमो बुद्धाय बुद्धायेत्यार्तसंक्रन्दनं व्यधात्

sa tīvravaiśasakleśavyathitah pārthivaḥ param / namo buddhāya buddhāyetyārtasaṃkrandanaṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवानथ सर्वज्ञः पुरः प्रत्यक्षतां गतः । शक्रदत्तासनासीनः कारुण्यात्तमभाषतः

bhagavānatha sarvajñaḥ puraḥ pratyakṣatāṃ gataḥ / śakradattāsanāsīnaḥ kāruṇyāttamabhāṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन् किं क्रियते क्रूरकर्मणां गतिरीदृशी । शुभाशुभसमुद्भूतं न भुक्तं क्षियते फलम्

rājan kiṃ kriyate krūrakarmaṇāṃ gatirīdṛśī / śubhāśubhasamudbhūtaṃ na bhuktaṃ kṣiyate phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागद्वेषविषासक्ते नानाव्यसनदुःसहे । एवंविधैव निःसारे संसारे दुःखसारता

rāgadveṣaviṣāsakte nānāvyasanaduḥsahe / evaṃvidhaiva niḥsāre saṃsāre duḥkhasāratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्लेशकलिले काले विपत्संपद्विसंकटे । धैर्यमेव परित्राणं वैराग्यं च निराकुलम्

saṃkleśakalile kāle vipatsaṃpadvisaṃkaṭe / dhairyameva paritrāṇaṃ vairāgyaṃ ca nirākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारघोरगहनान्तरवर्धमानैः दुःखानलव्यतिकरप्रसृतैरसिक्ताः । धूमोद्गमैरिव पुनः सुकृतोचितानां बाष्पाम्बुबिन्दुकलिला न दृशो भवन्ति

saṃsāraghoragahanāntaravardhamānaiḥ duḥkhānalavyatikaraprasṛtairasiktāḥ / dhūmodgamairiva punaḥ sukṛtocitānāṃ bāṣpāmbubindukalilā na dṛśo bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भजस्व धैर्यं दुःखे ऽस्मिन् भोगाशां त्यज भूपते । परिणामविरोधिन्यः सर्वाः संसारवृत्तयः

bhajasva dhairyaṃ duḥkhe 'smin bhogāśāṃ tyaja bhūpate / pariṇāmavirodhinyaḥ sarvāḥ saṃsāravṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुनैव तवासन्ना देहात्ते कुशलस्थितिः । इत्युक्त्वा तं समाश्वस्य भगवान् स्वपदं ययौ

adhunaiva tavāsannā dehātte kuśalasthitiḥ / ityuktvā taṃ samāśvasya bhagavān svapadaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिम्बिसारो ऽपि देहान्ते तस्मिन्नेव क्षणे दिवि । अभूज्जिनर्षभो नाम श्रीमान् वैश्रवणात्मजः

bimbisāro 'pi dehānte tasminneva kṣaṇe divi / abhūjjinarṣabho nāma śrīmān vaiśravaṇātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजातशत्रुर्जनकं ज्ञात्वा विगतजीवितम् । शरीरमस्य सत्कृत्य निनिन्द निजदुष्कृतम्

ajātaśatrurjanakaṃ jñātvā vigatajīvitam / śarīramasya satkṛtya nininda nijaduṣkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यातितीव्रपापार्तं चित्तं दुर्वृत्तदूषितम् । पश्चात्तापाग्निपतनं प्रायश्चित्तमिवाकरोत्

tasyātitīvrapāpārtaṃ cittaṃ durvṛttadūṣitam / paścāttāpāgnipatanaṃ prāyaścittamivākarot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽवदद्बत संमोहादैश्वर्यमदलुब्धधीः । दुर्वृत्तपातकश्वभ्रे पतितो ऽहमधोमुखः

so 'vadadbata saṃmohādaiśvaryamadalubdhadhīḥ / durvṛttapātakaśvabhre patito 'hamadhomukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतप्रज्ञादरिद्राणां निजनिद्रासुखापहा । चिन्ता दहति गात्राणि खलमन्त्रानुवर्तिनाम्

śrutaprajñādaridrāṇāṃ nijanidrāsukhāpahā / cintā dahati gātrāṇi khalamantrānuvartinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितस्यावसन्नस्य पापपङ्के प्रमादिनह् । अनालम्बस्य संत्राणं जिनसंस्मरणं मम

patitasyāvasannasya pāpapaṅke pramādinah / anālambasya saṃtrāṇaṃ jinasaṃsmaraṇaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य सुचिरं स गत्वा सुगतान्तिकम् । जुगुप्समानः कुकृतात्परं संकोचमाययौ

iti saṃcintya suciraṃ sa gatvā sugatāntikam / jugupsamānaḥ kukṛtātparaṃ saṃkocamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापवित्रमात्मानं मन्यमानः सपत्रपः । प्रणनाम जिनं दूरात् पापस्पर्शभयादिव

tatrāpavitramātmānaṃ manyamānaḥ sapatrapaḥ / praṇanāma jinaṃ dūrāt pāpasparśabhayādiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साश्रुनेत्रः परित्राणं स सर्वज्ञं व्यजिज्ञपत् । सकम्पः कायसंसक्तं विधुन्वन्निव दुष्कृतम्

sāśrunetraḥ paritrāṇaṃ sa sarvajñaṃ vyajijñapat / sakampaḥ kāyasaṃsaktaṃ vidhunvanniva duṣkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् कृतपायो ऽहमासन्ननरकानलः । उत्तप्तः करुणासिन्धुं त्वामेव शरणं गतः

bhagavan kṛtapāyo 'hamāsannanarakānalaḥ / uttaptaḥ karuṇāsindhuṃ tvāmeva śaraṇaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मामियं शोणपर्यन्ता दृष्टिस्ते पुष्करप्रभा

māmiyaṃ śoṇaparyantā dṛṣṭiste puṣkaraprabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खलमन्त्रप्रवृत्तेन दुर्वृत्तेन प्रमादिना । मया विभवलुब्धेन पापेन निहतः पिता

khalamantrapravṛttena durvṛttena pramādinā / mayā vibhavalubdhena pāpena nihataḥ pitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रलापिनस्तस्य वचः श्रुत्वा तथागतः । ससर्ह तत्पापरजःशुद्ध्यै पुण्यसरस्वतीम्

iti pralāpinastasya vacaḥ śrutvā tathāgataḥ / sasarha tatpāparajaḥśuddhyai puṇyasarasvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन्न चिन्तितः पापः खलेनेव स्वकर्मणा । प्रेरितस्त्वं पितृवधे पतितः पापसंकटे

rājanna cintitaḥ pāpaḥ khaleneva svakarmaṇā / preritastvaṃ pitṛvadhe patitaḥ pāpasaṃkaṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखं तत्तेन भोक्तव्यं प्राप्तव्यं किल्बिषं त्वया । तव तस्य च भूपाल तुल्यैषा भवितव्यता

duḥkhaṃ tattena bhoktavyaṃ prāptavyaṃ kilbiṣaṃ tvayā / tava tasya ca bhūpāla tulyaiṣā bhavitavyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजकण्ठसमुत्कीर्णां ललाटपटवर्तिनी । शिलाशकललेखेव निश्चला नियतिर्नृणाम्

nijakaṇṭhasamutkīrṇāṃ lalāṭapaṭavartinī / śilāśakalalekheva niścalā niyatirnṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वता कलुषं कर्म खलप्रेरणया त्वया । प्रत्यासन्नामृतश्रेयः स्वहस्तेन तिरस्कृतम्

kurvatā kaluṣaṃ karma khalapreraṇayā tvayā / pratyāsannāmṛtaśreyaḥ svahastena tiraskṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यापि यदि ते पापं हन्तुं प्राप्तुं च संपदम् । वाञ्छास्ति तत्कुरु मतिं पुण्ये पापशमात्मनि

adyāpi yadi te pāpaṃ hantuṃ prāptuṃ ca saṃpadam / vāñchāsti tatkuru matiṃ puṇye pāpaśamātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपवृत्त्या सुखं सूते जीवयत्युज्ज्वलं यशह् । अमृतस्य प्रकारो ऽयं सुवृत्तः सत्समागमः

dīpavṛttyā sukhaṃ sūte jīvayatyujjvalaṃ yaśah / amṛtasya prakāro 'yaṃ suvṛttaḥ satsamāgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चात्तापाग्नुपातेन साधुना संगमेन च । संकीर्तनेन दानेन पापं नश्यति देहिनाम्

paścāttāpāgnupātena sādhunā saṃgamena ca / saṃkīrtanena dānena pāpaṃ naśyati dehinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्रं पवित्रयति नैव गुणान् क्षिणोति स्नेहं न संहरति नैव मलं प्रसूते । दोषावसानरुचिरश्चलतां न धत्ते सत्संगमः सुकृतसद्मनि को ऽपि दीपः

pātraṃ pavitrayati naiva guṇān kṣiṇoti snehaṃ na saṃharati naiva malaṃ prasūte / doṣāvasānaruciraścalatāṃ na dhatte satsaṃgamaḥ sukṛtasadmani ko 'pi dīpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणिगणविपद्दीक्षादक्षः क्षपाक्षणसंनिभः सकलनयनव्यापाराणां जनेषु निरोधकः । असमविषमायासावासः प्रकाशपरिक्षयात् सृजति हि महामोहाग्दाढं तमः खलसंगमः

guṇigaṇavipaddīkṣādakṣaḥ kṣapākṣaṇasaṃnibhaḥ sakalanayanavyāpārāṇāṃ janeṣu nirodhakaḥ / asamaviṣamāyāsāvāsaḥ prakāśaparikṣayāt sṛjati hi mahāmohāgdāḍhaṃ tamaḥ khalasaṃgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकबुद्धस्त्वं राजन् कालेन क्षीणकिल्बिषः । भविष्यसि विवेकेन कृतालेकः शनैः शनैः

pratyekabuddhastvaṃ rājan kālena kṣīṇakilbiṣaḥ / bhaviṣyasi vivekena kṛtālekaḥ śanaiḥ śanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तस्य दयाश्वासं चकार बह्गवान् जिनह् । पतितेष्वधिकं सन्तः करुणास्निग्धलोचनाः

iti tasya dayāśvāsaṃ cakāra bahgavān jinah / patiteṣvadhikaṃ santaḥ karuṇāsnigdhalocanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रणम्य सुगतं प्रयातः स्वपदं नृपः । महतः पापभारस्य विवेद लघुतामिव

tataḥ praṇamya sugataṃ prayātaḥ svapadaṃ nṛpaḥ / mahataḥ pāpabhārasya viveda laghutāmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् प्रयाते सर्वज्ञः पृष्टस्तत्कर्म कौतुकात् । भिक्षुभिः क्षितिपालस्य पूर्ववृत्तमभाषत

tasmin prayāte sarvajñaḥ pṛṣṭastatkarma kautukāt / bhikṣubhiḥ kṣitipālasya pūrvavṛttamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाराणस्यां निरायासविलासव्यवसायिनः । चत्वारः श्रेष्ठितनया बभूवुः श्रीविशृङ्खलाः

vārāṇasyāṃ nirāyāsavilāsavyavasāyinaḥ / catvāraḥ śreṣṭhitanayā babhūvuḥ śrīviśṛṅkhalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते कदाचित् सुखक्षीबा मिथः कलिकथास्थिताः । प्रत्येकबुद्धमायान्तं ददृशुर्यौवनोद्धताः

te kadācit sukhakṣībā mithaḥ kalikathāsthitāḥ / pratyekabuddhamāyāntaṃ dadṛśuryauvanoddhatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा जातविद्वेषाः शमसंयमनिन्दकाः । ज्येष्ठः सुन्दरको नाम भ्रातॄन् प्रोवाच सस्मितः

taṃ dṛṣṭvā jātavidveṣāḥ śamasaṃyamanindakāḥ / jyeṣṭhaḥ sundarako nāma bhrātṝn provāca sasmitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं चीवरपात्राङ्कः पानेन गतजीवितः । क्षिबो विधीयते भिक्षुरित्ययं मे मनोरथः

ayaṃ cīvarapātrāṅkaḥ pānena gatajīvitaḥ / kṣibo vidhīyate bhikṣurityayaṃ me manorathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते चापलात् तेन द्वितीयः कुन्दराभिधः । उवाच भिक्षुं क्षिप्त्वेमं हन्तुमिच्छाम्यहं जले

ityukte cāpalāt tena dvitīyaḥ kundarābhidhaḥ / uvāca bhikṣuṃ kṣiptvemaṃ hantumicchāmyahaṃ jale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तृतीयो ऽप्यवदत् पापः सुन्दरकाभिधः (?) । एष भिक्षुर्वरं तस्यां वीथ्यां निक्षिप्यते जवात्

tatastṛtīyo 'pyavadat pāpaḥ sundarakābhidhaḥ (?) / eṣa bhikṣurvaraṃ tasyāṃ vīthyāṃ nikṣipyate javāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थो ऽप्यवदत् क्रूरमतिः कन्दरकाभिधः । भिक्षोः क्षुरेण क्रियते निश्चर्म चरणद्वयम्

caturtho 'pyavadat krūramatiḥ kandarakābhidhaḥ / bhikṣoḥ kṣureṇa kriyate niścarma caraṇadvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेषां ब्रुवाणानां कलुषो ऽभून्मनोरथः । येन जन्मान्तरे प्रापुस्ते स्वेच्छासदृशं फलम्

iti teṣāṃ bruvāṇānāṃ kaluṣo 'bhūnmanorathaḥ / yena janmāntare prāpuste svecchāsadṛśaṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनं पश्यति लोभान्धः क्रिधान्धः शत्रुमेव च । कामान्धह् कामिनीमेव दर्पान्धस्तु न किंचन

dhanaṃ paśyati lobhāndhaḥ kridhāndhaḥ śatrumeva ca / kāmāndhah kāminīmeva darpāndhastu na kiṃcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनिद्भूतविकाराणां प्रयात्यनियतात्मनाम् । मदमन्दविचाराणामानन्दः क्लेशबन्धताम्

dhanidbhūtavikārāṇāṃ prayātyaniyatātmanām / madamandavicārāṇāmānandaḥ kleśabandhatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रुध्यन्त्यकारणमकारणमुत्पतन्ति स्निह्यन्त्यकारणमकारणमामनन्ति । मोहाहताः खलु हिताहितनिर्विचाराः तृप्ताः परं नृपशवः समदा भवन्ति

krudhyantyakāraṇamakāraṇamutpatanti snihyantyakāraṇamakāraṇamāmananti / mohāhatāḥ khalu hitāhitanirvicārāḥ tṛptāḥ paraṃ nṛpaśavaḥ samadā bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्येष्ठः श्रेष्ठिसुतः पापात्स एवापरजन्मनि । शारिर्यानाभिधः शाक्यः पीत्वा मद्यं व्यपद्यत

jyeṣṭhaḥ śreṣṭhisutaḥ pāpātsa evāparajanmani / śāriryānābhidhaḥ śākyaḥ pītvā madyaṃ vyapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयो ऽपि महान्नाम शाक्यस्तोये क्षयं गतः । तृतीयश्च स्वपुत्रेण व्यस्तो राजा प्रसेनजित्

dvitīyo 'pi mahānnāma śākyastoye kṣayaṃ gataḥ / tṛtīyaśca svaputreṇa vyasto rājā prasenajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिम्बिसारश्चतुर्थो ऽसौ धृतः पुत्रेण बन्धने । प्रयुक्तं धनवत्कर्म भुज्यते हि सवृद्धिकम्

bimbisāraścaturtho 'sau dhṛtaḥ putreṇa bandhane / prayuktaṃ dhanavatkarma bhujyate hi savṛddhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगतकथितमेतत् पूर्वजन्मप्रवृत्तं विषविषमविपाकं बिम्बिसारस्य वृत्तम् । विबुधसदसि भिक्षुः स्पष्टमाकर्ण्य मेने व्यसनशतनिमित्तं दूषितं चित्तमेव

sugatakathitametat pūrvajanmapravṛttaṃ viṣaviṣamavipākaṃ bimbisārasya vṛttam / vibudhasadasi bhikṣuḥ spaṣṭamākarṇya mene vyasanaśatanimittaṃ dūṣitaṃ cittameva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.