Ksemendra: Avadanakalpalata 46

दानैकतानमनसां पृथुसत्त्वभाजामुत्साहमानगुणभोगविभूटिपूतः । प्राकुण्यसंचयमयः कुशलभिधानः काले फलत्यविकलः किल कल्पवृक्षः

dānaikatānamanasāṃ pṛthusattvabhājāmutsāhamānaguṇabhogavibhūṭipūtaḥ / prākuṇyasaṃcayamayaḥ kuśalabhidhānaḥ kāle phalatyavikalaḥ kila kalpavṛkṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोसलेन्द्रस्य भूभर्तुः श्रावस्त्याम् भगवान् पुरा । विजहार व रोद्याने सह भिक्षगणैर्जिनः

kosalendrasya bhūbhartuḥ śrāvastyām bhagavān purā / vijahāra va rodyāne saha bhikṣagaṇairjinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिमध्याण्तकल्याणं बह्वाभिभवसाधकम् । संदिदेश स सद्धर्मं त्रैलोक्यकुशलोद्यतः

ādimadhyāṇtakalyāṇaṃ bahvābhibhavasādhakam / saṃdideśa sa saddharmaṃ trailokyakuśalodyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्राण्तरे नागराजपुत्राः सागरवासिनह् । चत्वारः सुगतोदीर्णं सद्धर्मं परमामृतम्

atrāṇtare nāgarājaputrāḥ sāgaravāsinah / catvāraḥ sugatodīrṇaṃ saddharmaṃ paramāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिरत्याख्यया स्वस्रा प्रेरिताः श्रोतुमागताः । ते बलातिबल-श्वास-महाश्वासाभिधाः समम्

abhiratyākhyayā svasrā preritāḥ śrotumāgatāḥ / te balātibala-śvāsa-mahāśvāsābhidhāḥ samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रकुच्छन्दस्य सुधियः काले भगवतः पुर । कनकाख्यस्य च मुनेः काश्यपस्य च यत्नतः

krakucchandasya sudhiyaḥ kāle bhagavataḥ pura / kanakākhyasya ca muneḥ kāśyapasya ca yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजग्मुः श्रीसुखासक्ताः श्रोतुमप्रार्थिता अपि । तत्पुण्यपरिणामेन प्राप्ताः शाक्यमुनेः पुरा

ājagmuḥ śrīsukhāsaktāḥ śrotumaprārthitā api / tatpuṇyapariṇāmena prāptāḥ śākyamuneḥ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु प्रणम्य शास्तारं चरणालीनमौलिषु । विधाय मानुषं रूपमुपविष्टेषु पर्षदि

teṣu praṇamya śāstāraṃ caraṇālīnamauliṣu / vidhāya mānuṣaṃ rūpamupaviṣṭeṣu parṣadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्धर्ममाययौ श्रोतुं कोसलेन्द्रः प्रसेनजित् । लक्ष्मीमन्दस्मितच्छायं निवार्य च्छत्रचामरम्

saddharmamāyayau śrotuṃ kosalendraḥ prasenajit / lakṣmīmandasmitacchāyaṃ nivārya cchatracāmaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्तुः पादप्रणामाय विशतस्तस्य संसदि । अवकाशं नताश्चक्रुः सर्वे नृपतिगौरवात्

śāstuḥ pādapraṇāmāya viśatastasya saṃsadi / avakāśaṃ natāścakruḥ sarve nṛpatigauravāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याभिनन्द्यमानस्य वर्षाश्रमगुरोर्नृभिः । नागराजसुताश्चक्रुर्नावकाशं न सत्कृतम्

tasyābhinandyamānasya varṣāśramagurornṛbhiḥ / nāgarājasutāścakrurnāvakāśaṃ na satkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याभिनन्द्यमानस्य वर्णाश्रमगुरोर्नृभिः । नागराजसुताश्चक्रुर्नावकाशं न सत्कृतम्

tasyābhinandyamānasya varṇāśramagurornṛbhiḥ / nāgarājasutāścakrurnāvakāśaṃ na satkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संज्ञया समादिश्य निजं परिजनं पुरः । गमने निग्रहम् तेषां निर्विकार इवाभवत्

sa saṃjñayā samādiśya nijaṃ parijanaṃ puraḥ / gamane nigraham teṣāṃ nirvikāra ivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवानपि सर्वज्ञस्तस्य ज्ञात्वा च निश्चयम् । धर्मोपदेशपर्यन्ते प्रोवाच रचितस्मितः

bhagavānapi sarvajñastasya jñātvā ca niścayam / dharmopadeśaparyante provāca racitasmitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विद्वेषरजःपूर्णमनोमलिनदर्पणे । भाति धर्मोपदेशस्य प्रतिबिम्बप्रतिग्रहः

na vidveṣarajaḥpūrṇamanomalinadarpaṇe / bhāti dharmopadeśasya pratibimbapratigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविहितसमतानां कोपमोहाहतानां कृशमपि कुशलांशं नोपदेशः करोति । न हि वहुतरदोषे शुद्धिहीने शरीरे व्रजति हतमतीनाम् भेषजं भेषजत्वम

avihitasamatānāṃ kopamohāhatānāṃ kṛśamapi kuśalāṃśaṃ nopadeśaḥ karoti / na hi vahutaradoṣe śuddhihīne śarīre vrajati hatamatīnām bheṣajaṃ bheṣajatvama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति युक्तं भगवता हितमुक्तं महीपतिः । श्रुत्वापि न च तत्याज नागेषु विमनस्कताम्

iti yuktaṃ bhagavatā hitamuktaṃ mahīpatiḥ / śrutvāpi na ca tatyāja nāgeṣu vimanaskatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन्तं प्रणम्याथ प्रयाते स्वपदं नृपे । नागास्तत्सैनिकाबद्धमार्गे व्योमपथा ययुः

bhagavantaṃ praṇamyātha prayāte svapadaṃ nṛpe / nāgāstatsainikābaddhamārge vyomapathā yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते विचिन्त्य स्वभवने क्ष्मासंक्षयकृतक्षणाः । घोरनिर्घातमेघौघग्रस्तलोकाः समाययुः

te vicintya svabhavane kṣmāsaṃkṣayakṛtakṣaṇāḥ / ghoranirghātameghaughagrastalokāḥ samāyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां व्यवसितं ज्ञात्वा सर्वज्ञः पक्षपातिनाम् । रक्ष्ःआक्षमं क्षितिपतेर्मौद्गल्यायनमादिशत्

teṣāṃ vyavasitaṃ jñātvā sarvajñaḥ pakṣapātinām / rakṣḥākṣamaṃ kṣitipatermaudgalyāyanamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ नागगणोत्सृष्टा वज्रवृष्टिर्महीपतौ । भूभर्तुस्तत्प्रभावेण प्रययौ पुष्पवृष्टिताम्

atha nāgagaṇotsṛṣṭā vajravṛṣṭirmahīpatau / bhūbhartustatprabhāveṇa prayayau puṣpavṛṣṭitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शस्त्रास्त्रवृष्टिर्निबिडक्षिप्ता तैरथ दुःसहा । मौद्गल्यायनसंकल्पाद्ययौ राजार्हभोज्यताम्

śastrāstravṛṣṭirnibiḍakṣiptā tairatha duḥsahā / maudgalyāyanasaṃkalpādyayau rājārhabhojyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रभावात्प्रयातेषु भोग्नोत्साहेषु भोगिषु । गत्वा ववन्दे सुगतं नृपतिर्वीतविप्लवः

tatprabhāvātprayāteṣu bhognotsāheṣu bhogiṣu / gatvā vavande sugataṃ nṛpatirvītaviplavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मौद्गल्यायनस्यार्घ्यमुचितं भोगसंपदा । भक्तिसंस्कारसुभगं विदधे जिअन्शासनात्

sa maudgalyāyanasyārghyamucitaṃ bhogasaṃpadā / bhaktisaṃskārasubhagaṃ vidadhe jianśāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वर्गोचिताम् भिक्षुर्विभूतिं वीक्ष्य भूपतेः । पप्रच्छ कौतुकवशात् सर्वज्ञं चरिताञ्जलिः

tataḥ svargocitām bhikṣurvibhūtiṃ vīkṣya bhūpateḥ / papraccha kautukavaśāt sarvajñaṃ caritāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् कस्य पुण्यस्य प्रभावेण प्रसेनजित् । सर्वैर्विराजितं भोगैः प्राज्यं राज्यमवाप्तवान्

bhagavan kasya puṇyasya prabhāveṇa prasenajit / sarvairvirājitaṃ bhogaiḥ prājyaṃ rājyamavāptavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्षुस्तम्बवदेतस्य शालिस्तम्बश्च जायते । दिव्यपानान्नसंपत्तिः फलं तत्कस्य कर्मणः

ikṣustambavadetasya śālistambaśca jāyate / divyapānānnasaṃpattiḥ phalaṃ tatkasya karmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पृष्टः प्रणयिना भिक्षुणा भगवान् जिनः । उवाच श्रूयतां राज्ञः कारणं भोगसंपदाम्

iti pṛṣṭaḥ praṇayinā bhikṣuṇā bhagavān jinaḥ / uvāca śrūyatāṃ rājñaḥ kāraṇaṃ bhogasaṃpadām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोसले ऽस्मिन् जनपदे खण्डाख्यगुडकर्षकः । ददौ प्रत्येकबुद्धाय पूर्वमिक्षुरसौदनम्

kosale 'smin janapade khaṇḍākhyaguḍakarṣakaḥ / dadau pratyekabuddhāya pūrvamikṣurasaudanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्तेनेक्षुरसान्नेन तेन वातगदार्दितः । प्रत्येकबुद्धस्तत्पुण्यैः प्रसन्नः सुस्थतां ययौ

bhuktenekṣurasānnena tena vātagadārditaḥ / pratyekabuddhastatpuṇyaiḥ prasannaḥ susthatāṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा प्रसेनजित् सो ऽयं पुण्यवान् गुडकर्षकह् । तेन पुण्यप्रभावेण भोगभागी विराजते

rājā prasenajit so 'yaṃ puṇyavān guḍakarṣakah / tena puṇyaprabhāveṇa bhogabhāgī virājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपकारः कृतज्ञानां निकारः क्रूरचेतसाम् । सुकृतांशश्च शाधूनामप्लो ऽप्यायात्यनल्पताम्

upakāraḥ kṛtajñānāṃ nikāraḥ krūracetasām / sukṛtāṃśaśca śādhūnāmaplo 'pyāyātyanalpatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञेनेति कथिते पूर्वपुण्ये महीपतेः । बभूव सुकृतोत्कर्षे भिक्षुराश्चर्यनिश्चलह्

sarvajñeneti kathite pūrvapuṇye mahīpateḥ / babhūva sukṛtotkarṣe bhikṣurāścaryaniścalah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भक्त्या भगवतः कृत्वा राजाधिवासनाम् । उपनिन्ये स्वयं तां तां सुरार्हां भोगसंपदम्

atha bhaktyā bhagavataḥ kṛtvā rājādhivāsanām / upaninye svayaṃ tāṃ tāṃ surārhāṃ bhogasaṃpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परोपचारै रुचिरैरर्चिते काञ्चनासने । सुखोपविष्टं प्रोवाच नरनाथस्तथागतम्

paropacārai rucirairarcite kāñcanāsane / sukhopaviṣṭaṃ provāca naranāthastathāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् मे भवद्भक्तिविभक्तसुकृतश्रियः । चयह् कुशलमूलानामनिर्मुक्त्यै भविष्यति

bhagavan me bhavadbhaktivibhaktasukṛtaśriyaḥ / cayah kuśalamūlānāmanirmuktyai bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनयात्पार्थिवेनेति पूर्णपुण्याभिमानिना । पृष्टः स्मितसितालोकं जगाद सुगतः सृजन्

vinayātpārthiveneti pūrṇapuṇyābhimāninā / pṛṣṭaḥ smitasitālokaṃ jagāda sugataḥ sṛjan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन् संसारमार्गो ऽयमनादिनिधनोद्भवः । हेलालङ्घ्यः कथं पुंसामप्राप्य क्लेशसंक्षयम्

rājan saṃsāramārgo 'yamanādinidhanodbhavaḥ / helālaṅghyaḥ kathaṃ puṃsāmaprāpya kleśasaṃkṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरपरिचितैश्चक्रावर्तैरसक्तगतागतिः प्रकृतिगहनः संसारो ऽयं सुखेन न लङ्घ्यते । असति हि विना योगाभ्यासं क्षये किल कर्मणां स्फुटफलततिर्धर्मो ऽप्यस्मिन्निबन्धनताम् गतः

ciraparicitaiścakrāvartairasaktagatāgatiḥ prakṛtigahanaḥ saṃsāro 'yaṃ sukhena na laṅghyate / asati hi vinā yogābhyāsaṃ kṣaye kila karmaṇāṃ sphuṭaphalatatirdharmo 'pyasminnibandhanatām gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतो विनिवृत्तस्य दानाभ्यासेन भूयसा । ममापि धर्मसंसारो बभूव भूरिजन्मकृत्

sarvato vinivṛttasya dānābhyāsena bhūyasā / mamāpi dharmasaṃsāro babhūva bhūrijanmakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनिको नाम धनवान् वाराणस्यामभूत्पुरा । तापापहः फलस्फीटश्छायावृक्ष इवार्थिनाम्

dhaniko nāma dhanavān vārāṇasyāmabhūtpurā / tāpāpahaḥ phalasphīṭaśchāyāvṛkṣa ivārthinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्भिक्षक्षपिते लोके विषमक्लेशविह्वले । भोज्यं प्रत्येकबुद्धानां सो ऽर्थितः पञ्चभिः शतैः

durbhikṣakṣapite loke viṣamakleśavihvale / bhojyaṃ pratyekabuddhānāṃ so 'rthitaḥ pañcabhiḥ śataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेषां परभोगार्हं दुर्भिक्षावधि भोजनम् । अकल्पयदनल्पश्रीः कोष्ठागारी गतस्मयः

sa teṣāṃ parabhogārhaṃ durbhikṣāvadhi bhojanam / akalpayadanalpaśrīḥ koṣṭhāgārī gatasmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतपञ्चकसंघातैर्भोक्तुं तस्य गृहं ततः । क्रमात्प्रत्येकबुद्धानाम् सहस्रद्वयमाययौ

śatapañcakasaṃghātairbhoktuṃ tasya gṛhaṃ tataḥ / kramātpratyekabuddhānām sahasradvayamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तत्पुण्यवासेन जातो लब्धफलश्रिया । दुर्भिक्षदानजनितो रत्नकोशस्तदाक्षयः

tasya tatpuṇyavāsena jāto labdhaphalaśriyā / durbhikṣadānajanito ratnakośastadākṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखं सनातनं पुण्यभोग्यत्वं प्रणिधानतः । शास्तुस्ततः परेणायं सम्यक्संबोधिमापितः

sukhaṃ sanātanaṃ puṇyabhogyatvaṃ praṇidhānataḥ / śāstustataḥ pareṇāyaṃ samyaksaṃbodhimāpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्येन पापेन च वेष्टितेयं संसारिणां कर्मफलप्रवृत्तिः । सितासिता बन्धनरज्जुरेषा तत्संक्षये मोक्षपथं वदन्ति

puṇyena pāpena ca veṣṭiteyaṃ saṃsāriṇāṃ karmaphalapravṛttiḥ / sitāsitā bandhanarajjureṣā tatsaṃkṣaye mokṣapathaṃ vadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति क्षितीशः कथितं जिनेन मोहव्यपायेन निशम्य मोक्षम् । क्लेशक्षयार्हं शममेव मत्वा पुण्याभिमानं शिथिलीवकार

iti kṣitīśaḥ kathitaṃ jinena mohavyapāyena niśamya mokṣam / kleśakṣayārhaṃ śamameva matvā puṇyābhimānaṃ śithilīvakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.