Library·Ksemendra: Avadanakalpalata·48
मत्तेभकुम्भोच्चकुचाभिरामाः कर्पूरहारांशुविलासहासाः । प्रीतिप्रदाः पुण्यवतां भवन्ति प्रौढा युवत्यश्च विभूतयश्च
mattebhakumbhoccakucābhirāmāḥ karpūrahārāṃśuvilāsahāsāḥ / prītipradāḥ puṇyavatāṃ bhavanti prauḍhā yuvatyaśca vibhūtayaśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथागते भगवति श्रावस्त्यां वनचारिणि । अभवत्सुप्रबुद्धाख्यः श्रीमान् गृहपतिः पुरा
tathāgate bhagavati śrāvastyāṃ vanacāriṇi / abhavatsuprabuddhākhyaḥ śrīmān gṛhapatiḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव हस्तको नाम तस्यातिदयितः सुतः । पूर्वार्जितानां पुण्यानां साकार इव संचयः
babhūva hastako nāma tasyātidayitaḥ sutaḥ / pūrvārjitānāṃ puṇyānāṃ sākāra iva saṃcayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य जन्मदिने जातश्चामीकरमयो महान् । एकीभूत इवाश्चर्यव्रजः प्रवरकुञ्चरः
tasya janmadine jātaścāmīkaramayo mahān / ekībhūta ivāścaryavrajaḥ pravarakuñcaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गजेन्द्रः कुमारश्च तत्पितुश्च मनोरथः । लोककौतुककोशाश्च पूर्णतां त्युल्यमाययुः
sa gajendraḥ kumāraśca tatpituśca manorathaḥ / lokakautukakośāśca pūrṇatāṃ tyulyamāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शशीव शिशुः काले कलानिलयतां गतः । रुरुचे रुचिमान् सर्वलोकलोचनबान्धवः
sa śaśīva śiśuḥ kāle kalānilayatāṃ gataḥ / ruruce rucimān sarvalokalocanabāndhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शनैः पूरिताभोगभुजस्तम्भविभूषणम् । लेभे मनोभवारम्भभवनं नवयौवनम्
sa śanaiḥ pūritābhogabhujastambhavibhūṣaṇam / lebhe manobhavārambhabhavanaṃ navayauvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिदथ भूभर्तुः स प्रसेनजितः सुताम् । तनुचीवरचिह्नेन सहजेन विराजिताम्
kadācidatha bhūbhartuḥ sa prasenajitaḥ sutām / tanucīvaracihnena sahajena virājitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यां चीवरकन्याख्यां लावण्यललिताननाम् । उद्यानदर्शनायातां ददर्शायतलोचनाम्
kanyāṃ cīvarakanyākhyāṃ lāvaṇyalalitānanām / udyānadarśanāyātāṃ dadarśāyatalocanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्लिष्टरूपामालोक्य तामपर्युषितद्युतिम् । विस्मयस्मरयोस्तुल्यमाययौ सहसा वशम्
akliṣṭarūpāmālokya tāmaparyuṣitadyutim / vismayasmarayostulyamāyayau sahasā vaśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽचिन्तयदहो कान्तमिदमत्यद्भुतं वपुः । यस्मिन् भाति मुखव्याजाददोषविशदः शशी
so 'cintayadaho kāntamidamatyadbhutaṃ vapuḥ / yasmin bhāti mukhavyājādadoṣaviśadaḥ śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लावण्यमप्रतिममेव बिभति तन्वी बन्धूकबन्धुरधरो मधुरस्वभावः । द्रोहोद्यतः सरसविद्रुमपल्लवानां बिम्बप्रभाप्रसभभ्रमवन्ध्यकारः
lāvaṇyamapratimameva bibhati tanvī bandhūkabandhuradharo madhurasvabhāvaḥ / drohodyataḥ sarasavidrumapallavānāṃ bimbaprabhāprasabhabhramavandhyakāraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्र्क्रं न क्षमते मदं शशमृतः क्लेश्नाति कान्तिः सुधाम् उत्फुल्लोत्पलकाननस्य कुरुते दृष्टिः प्रभाभ्र्त्सनम् । मन्ये मन्मथसंगमोचिततनोः साप्त्न्यभीतिप्रदा लीलायास्याः सहसा विलासलहरीशोषं विधत्ते रतेः
vakrkraṃ na kṣamate madaṃ śaśamṛtaḥ kleśnāti kāntiḥ sudhām utphullotpalakānanasya kurute dṛṣṭiḥ prabhābhrtsanam / manye manmathasaṃgamocitatanoḥ sāptnyabhītipradā līlāyāsyāḥ sahasā vilāsalaharīśoṣaṃ vidhatte rateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्वृत्ते कठिने परोधरयुगे नश्यद्विवेके चिरं यस्या दोषमये ऽप्यहो गुणवता हारेण बद्धा स्थितिः । यच्चास्मिन्नवलम्बते ऽम्बुजधिया रोलम्बरेखा मुखे लोलाक्ष्याः किमपि प्रशान्तनयने लीनं मुनीनां मनः
udvṛtte kaṭhine parodharayuge naśyadviveke ciraṃ yasyā doṣamaye 'pyaho guṇavatā hāreṇa baddhā sthitiḥ / yaccāsminnavalambate 'mbujadhiyā rolambarekhā mukhe lolākṣyāḥ kimapi praśāntanayane līnaṃ munīnāṃ manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चिन्तयतस्तस्य वपुः पुष्पशरोपमम् । विलोक्य भूपतिसुता बभूवाश्चर्यनिश्चला
iti cintayatastasya vapuḥ puṣpaśaropamam / vilokya bhūpatisutā babhūvāścaryaniścalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृते लज्जांशुके तस्याः स्मरेण स्मितकारिणा । प्रत्यग्रपुलकाकीर्णं वपुः स्पष्टमदृश्यत
hṛte lajjāṃśuke tasyāḥ smareṇa smitakāriṇā / pratyagrapulakākīrṇaṃ vapuḥ spaṣṭamadṛśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्धा नवाभिलाषेण वैलक्ष्येण निवर्तिता । मनस्तत्रैव निक्षिप्य सा शून्येव शनैर्ययौ
ruddhā navābhilāṣeṇa vailakṣyeṇa nivartitā / manastatraiva nikṣipya sā śūnyeva śanairyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजधानीं समासाद्य लज्जाविस्मयमन्मथैः । मीलितेव निलीनेव प्रोषितेव बभूव सा
rājadhānīṃ samāsādya lajjāvismayamanmathaiḥ / mīliteva nilīneva proṣiteva babhūva sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारो ऽपि स्वभवने समुद्भूतमनोभाव्ः । तामेवेन्दुमुखीमग्रे संकल्पैरलिखन्मुहुः
kumāro 'pi svabhavane samudbhūtamanobhāvḥ / tāmevendumukhīmagre saṃkalpairalikhanmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तां मानससर्वस्वं स्मरविद्यामिव स्मरन् । प्रदध्यौ कुर्लभाम् मत्वा तनयाम् चक्रवर्तिनः
sa tāṃ mānasasarvasvaṃ smaravidyāmiva smaran / pradadhyau kurlabhām matvā tanayām cakravartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मान्तरे तनुर्यस्य तपःपरिचिता चिरम् । धन्यः स तामवाप्नोति लतां सुकृतशाखिनः
janmāntare tanuryasya tapaḥparicitā ciram / dhanyaḥ sa tāmavāpnoti latāṃ sukṛtaśākhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्यप्रदानपुण्येन तद्दर्शनमवाप्यते । न जाने तानि पुण्यानि येषां तत्संगमः फलम्
ramyapradānapuṇyena taddarśanamavāpyate / na jāne tāni puṇyāni yeṣāṃ tatsaṃgamaḥ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वक्र्क्रशीतकिरणस्मरणोत्सवेन तस्याश्च दुर्लभतया विरहोष्मणा मे । नो वेद्मि किं धृतिरियं किमयं विमोहः किं जीवितं किमसुभिः सहः विप्रयोगः
tadvakrkraśītakiraṇasmaraṇotsavena tasyāśca durlabhatayā virahoṣmaṇā me / no vedmi kiṃ dhṛtiriyaṃ kimayaṃ vimohaḥ kiṃ jīvitaṃ kimasubhiḥ sahaḥ viprayogaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वक्र्क्रब्जजितः प्रसह्र भजते क्षैण्यं क्षपावल्लभः तद्भूविभ्रमलज्जितं च विनतिं धते धनुर्मान्मथम् । तस्याह् पल्लवपेशलद्युतिमुषा शोषाधरेणार्दितं नूनं प्राप्य पराजयं वनमहीं बिम्ब समालम्बते
tadvakrkrabjajitaḥ prasahra bhajate kṣaiṇyaṃ kṣapāvallabhaḥ tadbhūvibhramalajjitaṃ ca vinatiṃ dhate dhanurmānmatham / tasyāh pallavapeśaladyutimuṣā śoṣādhareṇārditaṃ nūnaṃ prāpya parājayaṃ vanamahīṃ bimba samālambate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पूर्णेन्दुवदनावदनध्याननिश्चलह् । निशां निनाय संत्यक्तः सेर्ष्ययेव सनिद्रया
iti pūrṇenduvadanāvadanadhyānaniścalah / niśāṃ nināya saṃtyaktaḥ serṣyayeva sanidrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यादर्शनवृत्तान्तं ततस्तेन निवेदितम् । श्रुत्वा पितास्य संक्रन्तचिन्तापरिचितो ऽभवत्
kanyādarśanavṛttāntaṃ tatastena niveditam / śrutvā pitāsya saṃkrantacintāparicito 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तमूचे वयं पुत्र राज्ञो ऽस्य पुरवासिनह् । स कथं ते दुहितरं चक्रवर्ती प्रदास्यति
sa tamūce vayaṃ putra rājño 'sya puravāsinah / sa kathaṃ te duhitaraṃ cakravartī pradāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्यं नैव कुर्वन्ति समीहन्ते न दुर्लभम् । असंभाव्यं न भाषन्ते मानकामा मनीषिणः
aśakyaṃ naiva kurvanti samīhante na durlabham / asaṃbhāvyaṃ na bhāṣante mānakāmā manīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूतचम्पकवल्लीषु स्वाधीनासु निरादरः । चिन्तयन् पारिजातस्य लताम् शुष्यति षट्पदः
cūtacampakavallīṣu svādhīnāsu nirādaraḥ / cintayan pārijātasya latām śuṣyati ṣaṭpadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव तस्याश्च संबन्धः प्राज्गन्मविहितो यदि । तदवश्यं भवत्येव निष्प्रयत्नफलोदयह्
tava tasyāśca saṃbandhaḥ prājganmavihito yadi / tadavaśyaṃ bhavatyeva niṣprayatnaphalodayah
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशापाशैरनाकृष्टं विचारैरकदर्थितम् । प्रयत्नभारैरश्रान्तं विधत्ते भवितव्यता
āśāpāśairanākṛṣṭaṃ vicārairakadarthitam / prayatnabhārairaśrāntaṃ vidhatte bhavitavyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्याकर्ण्य पितुर्वाक्यं तत्तथेति विचिन्तयन् । न चेतः कन्यकानीतं समानेतुं शशाक सः
ityākarṇya piturvākyaṃ tattatheti vicintayan / na cetaḥ kanyakānītaṃ samānetuṃ śaśāka saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गत्वा दन्तयुगलं ययाचे हेमकुञ्चरम् । नवसंदर्शने राज्ञः प्रीतियोग्यमुपायनम्
sa gatvā dantayugalaṃ yayāce hemakuñcaram / navasaṃdarśane rājñaḥ prītiyogyamupāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यबन्धेन करिणा दत्तं दन्तयुगं ततः । स हेममयमादाय द्रष्टुं भूमिपतिं ययौ
puṇyabandhena kariṇā dattaṃ dantayugaṃ tataḥ / sa hemamayamādāya draṣṭuṃ bhūmipatiṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स रत्नरुचिरं प्राप्य भवनं पृथिवीपतेः । प्रविश्यः प्रणतः प्रीत्यै हेमदन्तद्वयं ददौ
sa ratnaruciraṃ prāpya bhavanaṃ pṛthivīpateḥ / praviśyaḥ praṇataḥ prītyai hemadantadvayaṃ dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूभुजा विश्रुतगुणः प्रसादेनाभिनन्दितः । वरं गृहाणेत्युक्तश्च स न जग्राह किंचन
bhūbhujā viśrutaguṇaḥ prasādenābhinanditaḥ / varaṃ gṛhāṇetyuktaśca sa na jagrāha kiṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यादीनद्युतेश्चक्रे मानमभ्यधिकं नृपः । औचित्यचारुचरितः प्रियः कस्य न निःस्पृहः
tasyādīnadyuteścakre mānamabhyadhikaṃ nṛpaḥ / aucityacārucaritaḥ priyaḥ kasya na niḥspṛhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सदा दर्शने राज्ञः काञ्चनाङ्गानि दन्तिनः । पुनर्जातनवाङ्गेन दत्ताणि प्रीयते ददौ
sa sadā darśane rājñaḥ kāñcanāṅgāni dantinaḥ / punarjātanavāṅgena dattāṇi prīyate dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमुवाच महीपालः सेवाप्रणययन्त्रितः । दूतीं मनःप्रसादय वदनद्युतिमुद्वहन्
tamuvāca mahīpālaḥ sevāpraṇayayantritaḥ / dūtīṃ manaḥprasādaya vadanadyutimudvahan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभूतहेमसंभारां गुर्वीं सोवामिमामहम् । न सहे प्रौरवार्गो हि भवणीयो महीभृताम्
prabhūtahemasaṃbhārāṃ gurvīṃ sovāmimāmaham / na sahe prauravārgo hi bhavaṇīyo mahībhṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संविभज्य जनानीतैः का प्रीतिर्मम काञ्चनैः । तवानर्घगुणा मूर्तिरियमेव मम प्रिया
saṃvibhajya janānītaiḥ kā prītirmama kāñcanaiḥ / tavānarghaguṇā mūrtiriyameva mama priyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोभः पुरुषरत्नेषु भूषणार्हेषु शोभते । राज्ञां कोशेषु सीदन्ति हेमरत्नाश्मसंचयाः
lobhaḥ puruṣaratneṣu bhūṣaṇārheṣu śobhate / rājñāṃ kośeṣu sīdanti hemaratnāśmasaṃcayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समीहिततमं तुभ्यं किं प्रयच्छामि कथ्यताम् । निःशेषकोशदानेन न नामानुशयो ऽस्तु मे
samīhitatamaṃ tubhyaṃ kiṃ prayacchāmi kathyatām / niḥśeṣakośadānena na nāmānuśayo 'stu me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञ्ं दृक्पातपात्रेण प्राप्यन्ते यदि न श्रियः । तदनर्थं गतार्थिन्या को ऽथः पार्थिवसेवया
rājñṃ dṛkpātapātreṇa prāpyante yadi na śriyaḥ / tadanarthaṃ gatārthinyā ko 'thaḥ pārthivasevayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तः क्षितिपालेन कुमारः कलिताञ्जलिः । तमभाषत भूपाल दातुमर्हति को ऽपरः
ityuktaḥ kṣitipālena kumāraḥ kalitāñjaliḥ / tamabhāṣata bhūpāla dātumarhati ko 'paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनर्थितेन रत्नानि विबुधेभ्यः प्रयच्छता । तदुन्निद्रं समुद्रस्य मुद्रितं भवता यशः
anarthitena ratnāni vibudhebhyaḥ prayacchatā / tadunnidraṃ samudrasya mudritaṃ bhavatā yaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महतापि प्रयत्नेन पूर्यते न महाशयः । अल्पकानां तदैर्श्वर्यं दारिद्यं तन्महीयसाम्
mahatāpi prayatnena pūryate na mahāśayaḥ / alpakānāṃ tadairśvaryaṃ dāridyaṃ tanmahīyasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तु त्वद्भुजगुप्तानां धर्ममार्गेण जीवतां । जनानां नास्ति दारिद्यं द्रविणं येन मृग्यते
kiṃ tu tvadbhujaguptānāṃ dharmamārgeṇa jīvatāṃ / janānāṃ nāsti dāridyaṃ draviṇaṃ yena mṛgyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनार्थिनो न तु वयं न च सेवाधिकारिणः । धनं धनं धनधियां मान एव मनस्विनाम्
dhanārthino na tu vayaṃ na ca sevādhikāriṇaḥ / dhanaṃ dhanaṃ dhanadhiyāṃ māna eva manasvinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मीलद्गुणेन परमेश्वरसेवनेन नुर्मूलताम् सुमनसां सहसा गतानाम् । दैन्यात्पुनः कृपणपण्यपथे च्युतानां न स्पर्शमात्रमपि साधुजनः करोति
mīladguṇena parameśvarasevanena nurmūlatām sumanasāṃ sahasā gatānām / dainyātpunaḥ kṛpaṇapaṇyapathe cyutānāṃ na sparśamātramapi sādhujanaḥ karoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थित्वान्मरणम् वरं तनुभृताम् दैन्यावसन्नात्मनां अर्थी सर्वजनावमानवसतिः सत्कारयोग्यः शवः । कुम्भस्तावदधह् प्रयाति गुणवान् कूपावतारे परं यावन्मोहतमःप्रवेशविवशः प्राप्तो ऽर्थिता लम्बते
arthitvānmaraṇam varaṃ tanubhṛtām dainyāvasannātmanāṃ arthī sarvajanāvamānavasatiḥ satkārayogyaḥ śavaḥ / kumbhastāvadadhah prayāti guṇavān kūpāvatāre paraṃ yāvanmohatamaḥpraveśavivaśaḥ prāpto 'rthitā lambate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्या धनसंपदः क्रयकृषिप्राप्या सदा धीमतां संतोषो यदि नास्ति तत्किमपरा भूमिर्निधानावृता । सन्त्येवातिशयप्रसादनिरतास्ता हेमरत्नक्रियाः कस्येष्टः प्रियसंगमाय वपुषां सेवामयो विक्रयः
sāmānyā dhanasaṃpadaḥ krayakṛṣiprāpyā sadā dhīmatāṃ saṃtoṣo yadi nāsti tatkimaparā bhūmirnidhānāvṛtā / santyevātiśayaprasādaniratāstā hemaratnakriyāḥ kasyeṣṭaḥ priyasaṃgamāya vapuṣāṃ sevāmayo vikrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यपारधियस्तस्य वचः श्रुत्वा महीपतिः । गॄह्यतामपरं किंचिदित्यभाषत सादरः
ityapāradhiyastasya vacaḥ śrutvā mahīpatiḥ / gṝhyatāmaparaṃ kiṃcidityabhāṣata sādaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औचित्यचतुरालापः कर्कशो ऽपि नृपां प्रियः । कृपणश्चाटुकारो ऽपि कर्णशूलाय केवलः
aucityacaturālāpaḥ karkaśo 'pi nṛpāṃ priyaḥ / kṛpaṇaścāṭukāro 'pi karṇaśūlāya kevalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
और्दार्यपरितुष्टेन स राज्ञभ्यर्थितः परम् । तमूचे यदु तुष्टो ऽसि सुता मह्यं प्रदीयताम्
aurdāryaparituṣṭena sa rājñabhyarthitaḥ param / tamūce yadu tuṣṭo 'si sutā mahyaṃ pradīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ते तेन नृपतिः संदेहान्दोलिताशयः । प्रातर्वक्ताहमित्युक्त्वा क्षणं क्ष्मातलमैक्षत
ityukte tena nṛpatiḥ saṃdehāndolitāśayaḥ / prātarvaktāhamityuktvā kṣaṇaṃ kṣmātalamaikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कुमारं विसृज्याथ प्रधानामात्यमब्रवीत् । प्रसादरभसेनैव कृतं वाक्चापलं मया
sa kumāraṃ visṛjyātha pradhānāmātyamabravīt / prasādarabhasenaiva kṛtaṃ vākcāpalaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रवर्तिकुलोत्पन्ना कन्या पुण्यपणोचिता । कथं सामान्यपौराय गुणमात्रेण दीयते
cakravartikulotpannā kanyā puṇyapaṇocitā / kathaṃ sāmānyapaurāya guṇamātreṇa dīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददामीति प्रतिश्रुत्य पश्चादनुशयाकुलः । कथं सराधनो भूत्वा भविष्याम्यर्थिनिष्फलः
dadāmīti pratiśrutya paścādanuśayākulaḥ / kathaṃ sarādhano bhūtvā bhaviṣyāmyarthiniṣphalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं प्राप्तस्य तस्याहं प्रातर्द्रष्ट् मुखं पुरः । प्रियो ऽप्यप्रियतां यातः स मे दुर्लभयेच्छया
kathaṃ prāptasya tasyāhaṃ prātardraṣṭ mukhaṃ puraḥ / priyo 'pyapriyatāṃ yātaḥ sa me durlabhayecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं गुणोपपन्नो ऽपि प्रकृत्यैव शरीरिणाम् । वक्ति यावन्न देहीति तावद्गवति वल्लभह्
nūnaṃ guṇopapanno 'pi prakṛtyaiva śarīriṇām / vakti yāvanna dehīti tāvadgavati vallabhah
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भूमिपतेः श्रुत्वाः वचो दोलावलम्बिनः । तमुवाच महामात्यः संचिन्त्यावसरोचितम्
iti bhūmipateḥ śrutvāḥ vaco dolāvalambinaḥ / tamuvāca mahāmātyaḥ saṃcintyāvasarocitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनालोचितपर्यन्ताः प्रत्यग्रसरसादराः । स्वभावरभसा एव भवन्ति प्रभुबुद्धयः
anālocitaparyantāḥ pratyagrasarasādarāḥ / svabhāvarabhasā eva bhavanti prabhubuddhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्यार्थनया तेन लुब्धेनेव गुणोदयः । राजसेवाप्रवृत्तेन हेमहस्ती विनाशितः
aśakyārthanayā tena lubdheneva guṇodayaḥ / rājasevāpravṛttena hemahastī vināśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाच्यो ऽसौ भवता स्वैरं कन्यार्थी पुनरागतः । हेमहस्तिनमारुह्य प्राप्तः प्राप्स्यसि मे सुताम्
vācyo 'sau bhavatā svairaṃ kanyārthī punarāgataḥ / hemahastinamāruhya prāptaḥ prāpsyasi me sutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनोत्कृत्तः स्वहस्तेन कुतस्तस्य स कुञ्जरः । न चासौ तद्विरहितः पुनरायाति लज्जया
tenotkṛttaḥ svahastena kutastasya sa kuñjaraḥ / na cāsau tadvirahitaḥ punarāyāti lajjayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यमात्यस्य वचसा नृपतिर्युक्तिमाश्रितः । प्राप्तं कुमारमन्येद्युस्तदेवाभिमुखो ऽवदत्
ityamātyasya vacasā nṛpatiryuktimāśritaḥ / prāptaṃ kumāramanyedyustadevābhimukho 'vadat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारो ऽपि गॄहं गत्वा विवाहोचितमङ्गलैः । हौमद्विरदमारुह्य स्वजनेन सजाययौ
kumāro 'pi gṝhaṃ gatvā vivāhocitamaṅgalaiḥ / haumadviradamāruhya svajanena sajāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्णवारणसंरूढं तमायान्तं महीपतिः । विलोक्याश्चर्यविभवं मेने पुण्यवतां वरम्
svarṇavāraṇasaṃrūḍhaṃ tamāyāntaṃ mahīpatiḥ / vilokyāścaryavibhavaṃ mene puṇyavatāṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकादथ भूपालस्तं गजं हेमविग्रहम् । आरुरोह महोत्साहः सुमेरुमिव वज्रभृत्
kautukādatha bhūpālastaṃ gajaṃ hemavigraham / āruroha mahotsāhaḥ sumerumiva vajrabhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरूढे पृथिवीपाले न चचाल स कुञ्जरः । प्रसर्सर्प कुमारेण पुनश्चालंकृतासनः
ārūḍhe pṛthivīpāle na cacāla sa kuñjaraḥ / prasarsarpa kumāreṇa punaścālaṃkṛtāsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं ज्ञात्वा नृपतिर्देवं तत्प्रभावेण विस्मितः । धन्यो ऽस्मीति वदन् कन्यां ददौ तस्मै स्मरश्रियम्
taṃ jñātvā nṛpatirdevaṃ tatprabhāveṇa vismitaḥ / dhanyo 'smīti vadan kanyāṃ dadau tasmai smaraśriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यर्च्य कन्यारत्नेन नृपतिः पुरुषोत्तमम् । हर्षोत्सवसमुद्धूतः सुधासिन्धुरिवाबभौ
abhyarcya kanyāratnena nṛpatiḥ puruṣottamam / harṣotsavasamuddhūtaḥ sudhāsindhurivābabhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कुमारे दयितामादाय स्वगृहं गते । सफलो ऽभूदनङ्गस्य कार्मुकाकर्षणश्रमः
tataḥ kumāre dayitāmādāya svagṛhaṃ gate / saphalo 'bhūdanaṅgasya kārmukākarṣaṇaśramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवे वयसि भोगार्हे नवकान्तासमागमे । तस्याभूद्विभवोदारः सदा नवनवोत्सवः
nave vayasi bhogārhe navakāntāsamāgame / tasyābhūdvibhavodāraḥ sadā navanavotsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदाचिद्भूपालः कृतकृत्यः प्रसेनजित् । पुण्यप्रभावं जामातुः कलयन् समचिन्तयत्
tataḥ kadācidbhūpālaḥ kṛtakṛtyaḥ prasenajit / puṇyaprabhāvaṃ jāmātuḥ kalayan samacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो दिव्यः प्रभावो ऽसौ कुमारस्य प्रदृश्यते । न हि सामान्यपुण्यानां पाको भवति तद्विधः
aho divyaḥ prabhāvo 'sau kumārasya pradṛśyate / na hi sāmānyapuṇyānāṃ pāko bhavati tadvidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलं लक्ष्मीहर्म्यं हृतशशिमदा रूपलहरी वयः संभोगार्हं गुणपरिचयो भूषणचयः । यशः पुण्योद्यानप्रसृतकुसुमोल्लासरुचिरं न विद्मः कस्यायं कुशलपरिणामस्य विभवः
kulaṃ lakṣmīharmyaṃ hṛtaśaśimadā rūpalaharī vayaḥ saṃbhogārhaṃ guṇaparicayo bhūṣaṇacayaḥ / yaśaḥ puṇyodyānaprasṛtakusumollāsaruciraṃ na vidmaḥ kasyāyaṃ kuśalapariṇāmasya vibhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संचिन्त्य सुचिरं स संजातकुतूहलः । सर्वज्ञदर्शनावद्धमारुरोह मनोरथम्
iti saṃcintya suciraṃ sa saṃjātakutūhalaḥ / sarvajñadarśanāvaddhamāruroha manoratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जातातरमाहूय सुतां च सचिवैः सह । भगवन्तं ययौ द्रष्टुं मनसा प्रथमं गतः
sa jātātaramāhūya sutāṃ ca sacivaiḥ saha / bhagavantaṃ yayau draṣṭuṃ manasā prathamaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याते दृष्टिपथं जेतवने संत्यज्य वाहनम् । उपसृत्यः नृपः पद्भ्यां भगवन्तं व्यलोकयत्
yāte dṛṣṭipathaṃ jetavane saṃtyajya vāhanam / upasṛtyaḥ nṛpaḥ padbhyāṃ bhagavantaṃ vyalokayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तं प्रणम्य तत्पादपद्मभूतिशिखामणिः । सुतां जामातरं चास्मै नम्रो नाम्ना न्यवेदयत्
sa taṃ praṇamya tatpādapadmabhūtiśikhāmaṇiḥ / sutāṃ jāmātaraṃ cāsmai namro nāmnā nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपविष्टेषु सर्वेषु प्रणामानतमौलिषु । पप्रच्छ राजा सर्वज्ञं भगवन्तं कृताञ्जलिः
upaviṣṭeṣu sarveṣu praṇāmānatamauliṣu / papraccha rājā sarvajñaṃ bhagavantaṃ kṛtāñjaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं गुणगओपेतः कुमारः श्रीमतां वरः । हैमेव दन्तिनायातो भगवन् केन कर्मणा
ayaṃ guṇagaopetaḥ kumāraḥ śrīmatāṃ varaḥ / haimeva dantināyāto bhagavan kena karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं चीवरकन्या च मत्सुतास्य नवा वधूः । केन पुण्यप्रभावेण जीवितादधिवल्लभा
iyaṃ cīvarakanyā ca matsutāsya navā vadhūḥ / kena puṇyaprabhāveṇa jīvitādadhivallabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पृष्टः क्षितीशेन सर्वविद्भगवान् जिनः । तमूचे भूपते पुंसां पुण्योद्भूता विभूतयः
iti pṛṣṭaḥ kṣitīśena sarvavidbhagavān jinaḥ / tamūce bhūpate puṃsāṃ puṇyodbhūtā vibhūtayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदुदारो यदुचितो यद् भ्राजिंष्णु यदद्भुतम् । स्पृहणीयं च यल्लोके तत्तत्पुण्यसमुद्बह्वम्
yadudāro yaducito yad bhrājiṃṣṇu yadadbhutam / spṛhaṇīyaṃ ca yalloke tattatpuṇyasamudbahvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपश्वी भगवान् पूर्वं सुगतः सह भिक्षुभिः । चचार लोककृपया राज्ञो बन्धुमतः पुरे
vipaśvī bhagavān pūrvaṃ sugataḥ saha bhikṣubhiḥ / cacāra lokakṛpayā rājño bandhumataḥ pure
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्नवसरे तत्र कुमार्या सह दारकः । विक्रीडावर्त्मनि पुरः कृत्वा दारुमयं गजम्
tasminnavasare tatra kumāryā saha dārakaḥ / vikrīḍāvartmani puraḥ kṛtvā dārumayaṃ gajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ विलोक्य समायान्तं ध्मातजम्बूनदद्युतिम् । फुल्लपद्मदलाकारकरुणास्निग्धलोचनम्
tau vilokya samāyāntaṃ dhmātajambūnadadyutim / phullapadmadalākārakaruṇāsnigdhalocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्तं समुद्भूततद्भक्तिसरसोन्मुखौ । क्रीडागजं निवेद्यास्मै प्रणतौ तस्थतुः पुरः
bhagavantaṃ samudbhūtatadbhaktisarasonmukhau / krīḍāgajaṃ nivedyāsmai praṇatau tasthatuḥ puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवानपि सर्वज्ञस्तयोर्ज्ञात्वा मनोरथम् । दयया चरणस्पर्शं विदधे दारुदन्तिनः
bhagavānapi sarvajñastayorjñātvā manoratham / dayayā caraṇasparśaṃ vidadhe dārudantinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यक् चित्तप्रसादेन दृष्टौ भगवताथ तौ । प्रणीधानं विवाहाय चक्रतुर्दारकौ मिथः
samyak cittaprasādena dṛṣṭau bhagavatātha tau / praṇīdhānaṃ vivāhāya cakraturdārakau mithaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलप्रभावविभवैर्भूयाज्जन्म ममोचितम् । वाहनं हेमदन्ती च कुमारस्येत्यभून्मतिः
kulaprabhāvavibhavairbhūyājjanma mamocitam / vāhanaṃ hemadantī ca kumārasyetyabhūnmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा भगवतः कन्या संसक्त्रे चारुचीवरे । जन्मचीवरयुक्तां स्यामहमेतचिन्तयत्
dṛṣṭvā bhagavataḥ kanyā saṃsaktre cārucīvare / janmacīvarayuktāṃ syāmahametacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष प्रणिधानेन जातस्तेनेह हस्तकः । इयं चीवरकन्या च तनुचीवरलक्षण
sa eṣa praṇidhānena jātasteneha hastakaḥ / iyaṃ cīvarakanyā ca tanucīvaralakṣaṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति क्ष्रुत्वा क्षितिपतिस्तद्वृत्तं सुगतो ऽदितम् । मुकुटस्पृष्टतत्पादपद्मः स्वभवनं ययौ
iti kṣrutvā kṣitipatistadvṛttaṃ sugato 'ditam / mukuṭaspṛṣṭatatpādapadmaḥ svabhavanaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याते सविस्मयं राज्ञि कुमारः सह जायया । कथ्यमानं भगवता धर्मं शुश्राव शुद्धधीः
yāte savismayaṃ rājñi kumāraḥ saha jāyayā / kathyamānaṃ bhagavatā dharmaṃ śuśrāva śuddhadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तौ जातवैराग्यौ क्षीणसंसारवासनौ । प्रव्रज्यया जितक्लेशौ शुद्धां बोधिमवापतुः
tatastau jātavairāgyau kṣīṇasaṃsāravāsanau / pravrajyayā jitakleśau śuddhāṃ bodhimavāpatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विततसुकृतपुण्याभ्यासयोगेन पुंसां भवति कुशलभाजां धर्मकामार्थसंपत् । अभिमतमथ भुक्त्वा तत्फलं सदारास्ते विघनगगनकान्तिं शान्तिमन्ते भजन्ते
vitatasukṛtapuṇyābhyāsayogena puṃsāṃ bhavati kuśalabhājāṃ dharmakāmārthasaṃpat / abhimatamatha bhuktvā tatphalaṃ sadārāste vighanagaganakāntiṃ śāntimante bhajante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.