Ksemendra: Avadanakalpalata 9

धन्यानामशिवं बिभर्ति शुभतां भव्यस्वभावोद्भवं मूर्खाणां कुशलं प्रयात्यहिततामित्येष लक्ष्यः क्रमः । निशीथतिमिरान्ध्यमौषधिवनस्यात्यन्तकान्तिप्रदं एतच्चौलुककूलदृष्टहतये सर्वत्र मैत्रं महः

dhanyānāmaśivaṃ bibharti śubhatāṃ bhavyasvabhāvodbhavaṃ mūrkhāṇāṃ kuśalaṃ prayātyahitatāmityeṣa lakṣyaḥ kramaḥ / niśīthatimirāndhyamauṣadhivanasyātyantakāntipradaṃ etaccaulukakūladṛṣṭahataye sarvatra maitraṃ mahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा राजगृहाभिख्ये बिम्बिसारस्य भूपतेः । अभूत् पौरः सुभद्राख्यः परिपूर्णगृहस्थितेः

purā rājagṛhābhikhye bimbisārasya bhūpateḥ / abhūt pauraḥ subhadrākhyaḥ paripūrṇagṛhasthiteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौर्ख्यान्मोहप्रपन्नस्य सर्वदर्शनविद्विषः । तस्य क्षपणकेष्वेव बभूवाभ्यधिकादरः

maurkhyānmohaprapannasya sarvadarśanavidviṣaḥ / tasya kṣapaṇakeṣveva babhūvābhyadhikādaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य सत्यवती नाम जायाभिजनशालिनी । गर्भमाधत्त पूर्णेन्दुबिम्बं पौरदरीव दिक्

tasya satyavatī nāma jāyābhijanaśālinī / garbhamādhatta pūrṇendubimbaṃ pauradarīva dik

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलन्दकनिवासाख्यो वेणुकाननसंश्रयः । कदाचित् भगवात् बुद्धः प्राप्तः पिण्डाय तर्गृहम्

kalandakanivāsākhyo veṇukānanasaṃśrayaḥ / kadācit bhagavāt buddhaḥ prāptaḥ piṇḍāya targṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजां सभार्यः कृत्वात्मै तं स पप्रच्छ सादरः । गर्भस्थितमपत्यं यत् किंरूपं तद्भविष्यति

pūjāṃ sabhāryaḥ kṛtvātmai taṃ sa papraccha sādaraḥ / garbhasthitamapatyaṃ yat kiṃrūpaṃ tadbhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽवदत् संपदं भुक्त्वा पुत्रस्ते दिव्यमानुषीम् । प्रव्रज्यया शासने मे संयुक्तो मुक्तिमेष्यति

so 'vadat saṃpadaṃ bhuktvā putraste divyamānuṣīm / pravrajyayā śāsane me saṃyukto muktimeṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याते भगवति स्पष्टमित्यादिश्य निजाश्रयम् । अभ्याययौ गृहपतेर्भूरिकः क्षपणो गृहम्

yāte bhagavati spaṣṭamityādiśya nijāśrayam / abhyāyayau gṛhapaterbhūrikaḥ kṣapaṇo gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवद्भाषितं तत्तु सुभद्रेण निवेदितम् । श्रुत्वा क्षपणकह् क्षिप्रमभूद्देषविषाकुलः

bhagavadbhāṣitaṃ tattu subhadreṇa niveditam / śrutvā kṣapaṇakah kṣipramabhūddeṣaviṣākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गणयित्वा स सुचिरं ग्रहज्ञानकृतश्रमः । यदेवोक्तं भगवता प्रश्ने ऽपश्यत्तथाविधम्

gaṇayitvā sa suciraṃ grahajñānakṛtaśramaḥ / yadevoktaṃ bhagavatā praśne 'paśyattathāvidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽचिन्तयदयो सत्यमुक्तं तेन न संशयः । तत्प्रभावोपमादाय किं स्वसत्यं वदाम्यहम्

so 'cintayadayo satyamuktaṃ tena na saṃśayaḥ / tatprabhāvopamādāya kiṃ svasatyaṃ vadāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य सर्वज्ञतां वेत्ति सुभद्रो यदि मद्गिरा । तदेष क्षपणश्रद्धां त्यक्ष्यति श्रमणादरात्

tasya sarvajñatāṃ vetti subhadro yadi madgirā / tadeṣa kṣapaṇaśraddhāṃ tyakṣyati śramaṇādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य सामर्षः स सुभद्रमभाषत । असत्येमेतत् कथितं तेन सर्वज्ञमानिना

iti saṃcintya sāmarṣaḥ sa subhadramabhāṣata / asatyemetat kathitaṃ tena sarvajñamāninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुष्यः कथमाप्नोति देवार्हां दिव्यसंपदम् । प्रव्रज्या किं तु सत्येव कथं तेनास्य चिन्तिता

manuṣyaḥ kathamāpnoti devārhāṃ divyasaṃpadam / pravrajyā kiṃ tu satyeva kathaṃ tenāsya cintitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणः क्षुदुपसंतप्तो यस्य नास्त्यन्यतो गतिः । तस्य तस्य सुभिक्षार्हं शरणं श्रमणव्रतम्

kṣīṇaḥ kṣudupasaṃtapto yasya nāstyanyato gatiḥ / tasya tasya subhikṣārhaṃ śaraṇaṃ śramaṇavratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्याम्यहं गृहपते प्रमाणं यदि मद्वचः । प्रत्युतायं शिशुर्जातः कुलं संतापयिष्यति

paśyāmyahaṃ gṛhapate pramāṇaṃ yadi madvacaḥ / pratyutāyaṃ śiśurjātaḥ kulaṃ saṃtāpayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युदीर्य क्षपणके याते गृहपतिश्चिरम् । विचार्य विदधे तां ताम् युक्तिं गर्भनिपातने

ityudīrya kṣapaṇake yāte gṛhapatiściram / vicārya vidadhe tāṃ tām yuktiṃ garbhanipātane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा द्रव्यप्रयोगे ऽपि नैव गर्भह् परिच्युतः । तदास्य पत्नीमवधीदेकान्ते हठमर्दनैः

yadā dravyaprayoge 'pi naiva garbhah paricyutaḥ / tadāsya patnīmavadhīdekānte haṭhamardanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शीतवनं तस्यां श्मशानं तेन पापिना । प्रापितायाम् क्षपणकास्तद्वार्तानन्दिता जगुः

tataḥ śītavanaṃ tasyāṃ śmaśānaṃ tena pāpinā / prāpitāyām kṣapaṇakāstadvārtānanditā jaguḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो बताहो सर्वज्ञः शिशोः सत्यं तदुक्तवान् । सेयं सूनावजाते ऽस्य जननी पञ्चतां गता

aho batāho sarvajñaḥ śiśoḥ satyaṃ taduktavān / seyaṃ sūnāvajāte 'sya jananī pañcatāṃ gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयं सा श्रीः शिशोर्दिव्या सोक्ता दिव्यमनुष्यता । इयं च सास्य प्रव्रज्या यत् कुक्षौ निधनं गतः

iyaṃ sā śrīḥ śiśordivyā soktā divyamanuṣyatā / iyaṃ ca sāsya pravrajyā yat kukṣau nidhanaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेषां प्रवादेन सोपहासेन सर्वतः । श्मशानदर्शनायैव बभूव जनसंगमः

iti teṣāṃ pravādena sopahāsena sarvataḥ / śmaśānadarśanāyaiva babhūva janasaṃgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे दिव्यदृशा भगवान् भूतभावनः । सर्वं विज्ञाय तद्बुद्धः प्रदध्यौ सस्मितः क्षणम्

atrāntare divyadṛśā bhagavān bhūtabhāvanaḥ / sarvaṃ vijñāya tadbuddhaḥ pradadhyau sasmitaḥ kṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो मोहानुबन्धेन दूरस्थैरपि देहिनाम् । आलोकश्छाद्यते मूर्खैर्मेघैरिव विकारिभिः

aho mohānubandhena dūrasthairapi dehinām / ālokaśchādyate mūrkhairmeghairiva vikāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभं क्षपयता तेन क्षपणेन स मुग्धधीः । अहो गृहपतिः पापादकार्यमपि कारितः

śubhaṃ kṣapayatā tena kṣapaṇena sa mugdhadhīḥ / aho gṛhapatiḥ pāpādakāryamapi kāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य बह्गवान् स्वयं भिक्षुगणैर्वृतः । ययौ शीतवनं क्षिप्रं श्मशानं करुणाकुलः

iti saṃcintya bahgavān svayaṃ bhikṣugaṇairvṛtaḥ / yayau śītavanaṃ kṣipraṃ śmaśānaṃ karuṇākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्मशानचारिकां ज्ञात्वा राजा भगवतः स्वयम् । बिम्बिसारः सहामात्यैस्तामेव भिवमाययौ

śmaśānacārikāṃ jñātvā rājā bhagavataḥ svayam / bimbisāraḥ sahāmātyaistāmeva bhivamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुभद्रजायायां प्रक्षिप्तायां चितानले । कुक्षिं भित्त्वाम्बुजासीनः शिशुः सूर्य इवोद्ययौ

tataḥ subhadrajāyāyāṃ prakṣiptāyāṃ citānale / kukṣiṃ bhittvāmbujāsīnaḥ śiśuḥ sūrya ivodyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वालिताणलमध्यस्थं तं कश्चिन्नाग्रहीद्यदा । तदा जनसमूहस्य हाहाकारो महानभूत्

jvālitāṇalamadhyasthaṃ taṃ kaścinnāgrahīdyadā / tadā janasamūhasya hāhākāro mahānabhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तं संभ्रमावृद्धगतिः सुगतशासनात् । कुमारभृत्यो जग्राह जीवकाख्यः कुमारकम्

tatastaṃ saṃbhramāvṛddhagatiḥ sugataśāsanāt / kumārabhṛtyo jagrāha jīvakākhyaḥ kumārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिनावलोकनेनैव बालकग्रहणक्षणे । अभूच्चितानलस्तस्य हरिचन्दनशीतलः

jināvalokanenaiva bālakagrahaṇakṣaṇe / abhūccitānalastasya haricandanaśītalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवन्तं ज्वलनान्मुक्तं रुचिरम् वीक्ष्य दारकम् । वैलक्ष्येण क्षपणकाः क्षणं तस्थुर्मृता इव

jīvantaṃ jvalanānmuktaṃ ruciram vīkṣya dārakam / vailakṣyeṇa kṣapaṇakāḥ kṣaṇaṃ tasthurmṛtā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुभद्रं भगवान् सर्वभूतहिते रतः । बभाषे विस्मयोद्भान्तं पुत्रो ऽयं गृह्यतामिति

tataḥ subhadraṃ bhagavān sarvabhūtahite rataḥ / babhāṣe vismayodbhāntaṃ putro 'yaṃ gṛhyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु दोलाकुलमतिः किं करोमीति संशयात् । क्षपनानां मुखान्येव शिक्षायै क्षणमैक्षत

sa tu dolākulamatiḥ kiṃ karomīti saṃśayāt / kṣapanānāṃ mukhānyeva śikṣāyai kṣaṇamaikṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तमूचुर्न बालो ऽयं ग्राह्यः श्माशानवह्निजः । यत्रायं तिष्ठति व्यक्तं न भवत्येव तद्गृहम्

te tamūcurna bālo 'yaṃ grāhyaḥ śmāśānavahnijaḥ / yatrāyaṃ tiṣṭhati vyaktaṃ na bhavatyeva tadgṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेषां गिरा मूर्खः स जग्राह न तं यदा । तदा क्षितिपतिर्बालमाददे जिनशासनात्

iti teṣāṃ girā mūrkhaḥ sa jagrāha na taṃ yadā / tadā kṣitipatirbālamādade jinaśāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतिर्मध्यादवाप्तस्य ज्योतिष्कसदृशत्विषः । ज्योतिष्क इति नामास्य चकार भगवान् स्वयम्

jyotirmadhyādavāptasya jyotiṣkasadṛśatviṣaḥ / jyotiṣka iti nāmāsya cakāra bhagavān svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रवर्धमानस्य भूपालबह्वने शिशोः । देशान्तरगतः काले मातुलः समुपाययौ

tasya pravardhamānasya bhūpālabahvane śiśoḥ / deśāntaragataḥ kāle mātulaḥ samupāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विदित्वा स्वसुर्वृत्तं निधनं पुत्रजन्मनि । कोपात् सुभद्रमभ्येत्य कम्पमानः समभ्यघात्

sa viditvā svasurvṛttaṃ nidhanaṃ putrajanmani / kopāt subhadramabhyetya kampamānaḥ samabhyaghāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्ख क्षपणभक्तेन तद्गिरा हतयोषिता । त्वया त्यक्तस्वपुत्रेण किं नाम सुकृता कृतम्

mūrkha kṣapaṇabhaktena tadgirā hatayoṣitā / tvayā tyaktasvaputreṇa kiṃ nāma sukṛtā kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चेतनाः स्वभावेन परमन्त्रसमुत्थिताः । सहन्तो ऽपि विनिघ्नन्ति वेताला इव दुर्जनाः

niścetanāḥ svabhāvena paramantrasamutthitāḥ / sahanto 'pi vinighnanti vetālā iva durjanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुनैव न गृह्णासि यदि राजगॄहात् सुतम् । तत्ते स्त्रीवधमुद्धुष्य कारयाम्यर्थनिग्रहम्

adhunaiva na gṛhṇāsi yadi rājagṝhāt sutam / tatte strīvadhamuddhuṣya kārayāmyarthanigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तस्तेन तद्भीत्या स भूपतिगृहात् सुतम् । आनिनाय चिरान्मुक्तमकामेन महीभुजा

ityuktastena tadbhītyā sa bhūpatigṛhāt sutam / ānināya cirānmuktamakāmena mahībhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुभद्रे कालेन कालस्य वशमागते । अभून्निर्दिर्विभूतीनां ज्योतिष्को ऽर्क इव त्विषाम्

tataḥ subhadre kālena kālasya vaśamāgate / abhūnnirdirvibhūtīnāṃ jyotiṣko 'rka iva tviṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थिकल्पद्रुमः प्राय संपदं दिव्यमानुषीम् । स बुद्धधर्मसंघेषु शरण्येष्वकरोन्मतिम्

arthikalpadrumaḥ prāya saṃpadaṃ divyamānuṣīm / sa buddhadharmasaṃgheṣu śaraṇyeṣvakaronmatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्भक्त्युपनतं दिव्यरत्नसंचयमद्भुतम् । प्रददौ भिक्षुसंघेभ्यः पुण्यरत्नार्जनोद्यतः

tadbhaktyupanataṃ divyaratnasaṃcayamadbhutam / pradadau bhikṣusaṃghebhyaḥ puṇyaratnārjanodyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य देवनिकायेभ्यः साश्चर्या विविधर्द्धयः । स्वयमेवाययुर्वेश्म महोदधिमिवापगाः

tasya devanikāyebhyaḥ sāścaryā vividharddhayaḥ / svayamevāyayurveśma mahodadhimivāpagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणे रत्ने च समधीर्भवगानपि तद्गृहे । चक्रे तदनुरोधेन रत्नपात्रपरिग्रहम्

tṛṇe ratne ca samadhīrbhavagānapi tadgṛhe / cakre tadanurodhena ratnapātraparigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दिव्यवस्त्रयुगलं यशसामुपमाक्षमम् । प्राप पुण्यपणक्रीतं निजं गृहमिवामलम्

sa divyavastrayugalaṃ yaśasāmupamākṣamam / prāpa puṇyapaṇakrītaṃ nijaṃ gṛhamivāmalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिदथ तद्वस्त्रंस्नानार्द्रं न्यस्तमातपे । समीरणेनापहृतं न्यपतन्मूर्धि भूपतेः

kadācidatha tadvastraṃsnānārdraṃ nyastamātape / samīraṇenāpahṛtaṃ nyapatanmūrdhi bhūpateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्यापूर्वरुचिरम् ज्योतिष्कस्य तदंशुकम् । विद्यश्रीविस्मितो राजा तृणं मेने निजश्रियम्

vilokyāpūrvaruciram jyotiṣkasya tadaṃśukam / vidyaśrīvismito rājā tṛṇaṃ mene nijaśriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोक्तुं निमन्त्रितः प्राप्य तस्य रत्नमयं गृहम् । नृपतिः स्वर्गमज्ञासीत् ज्योतिष्कभवनस्थितः

bhoktuṃ nimantritaḥ prāpya tasya ratnamayaṃ gṛham / nṛpatiḥ svargamajñāsīt jyotiṣkabhavanasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कालेन भूपालः पुत्रेणाजातशत्रुणा । छद्मना राज्यलुब्धेन धर्मशीलो निपातितः

atha kālena bhūpālaḥ putreṇājātaśatruṇā / chadmanā rājyalubdhena dharmaśīlo nipātitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीते सद्गुणे राज्ञि तस्मिन् कृतयुगोपमे । अधर्म इव स प्राप राज्यं राजवरात्मजः

atīte sadguṇe rājñi tasmin kṛtayugopame / adharma iva sa prāpa rājyaṃ rājavarātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भूभृद्दुर्लभां दृष्ट्वा ज्योतिष्कस्य गृहे श्रियम् । तमुवाच समभ्येत्य मत्पित्रा त्वं विवर्धितः

sa bhūbhṛddurlabhāṃ dṛṣṭvā jyotiṣkasya gṛhe śriyam / tamuvāca samabhyetya matpitrā tvaṃ vivardhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्राता तवाहं धर्मेण विभवार्धं प्रयच्छ मे । न चेद्भागधन्द्रोहात् कलिरेव प्रजायते

bhrātā tavāhaṃ dharmeṇa vibhavārdhaṃ prayaccha me / na cedbhāgadhandrohāt kalireva prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तस्तेन कौटिल्यात् ज्योतिष्कः क्रूरकारिणा । रत्नपूर्णं गृहं तस्मै दत्वा प्रायात् परं गृहम्

ityuktastena kauṭilyāt jyotiṣkaḥ krūrakāriṇā / ratnapūrṇaṃ gṛhaṃ tasmai datvā prāyāt paraṃ gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा दिव्यरत्नरुचिरस्फीता लोकोपकारिणी । ह्योतिष्कमेवानुययौ श्रीः प्रभेव दिवाकरम्

sā divyaratnarucirasphītā lokopakāriṇī / hyotiṣkamevānuyayau śrīḥ prabheva divākaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनस्त्यक्तापि सा संपत् सप्तकृत्वः प्रभावती । ज्योतिष्कमस्पृष्टनृपा साध्वी परिमिवाययौ

punastyaktāpi sā saṃpat saptakṛtvaḥ prabhāvatī / jyotiṣkamaspṛṣṭanṛpā sādhvī parimivāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्वाहरणोद्युक्तं दस्युचौरादियुक्तिभिः । ज्योतिष्कः कुपितं ज्ञात्वा निर्विण्णः समचिन्तयत्

sarvasvāharaṇodyuktaṃ dasyucaurādiyuktibhiḥ / jyotiṣkaḥ kupitaṃ jñātvā nirviṇṇaḥ samacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपुण्यपरिपाकेण प्रजानां जनकोपमः । संयातः स्मृतिशेषत्वं राजा वात्सल्यपेशलः

apuṇyaparipākeṇa prajānāṃ janakopamaḥ / saṃyātaḥ smṛtiśeṣatvaṃ rājā vātsalyapeśalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को ऽन्यस्तत्सदृशो यस्मिन् निर्व्याजसरले प्रजाः । पितरीव कृताश्वासाः सुखं रात्रिषु शेरते

ko 'nyastatsadṛśo yasmin nirvyājasarale prajāḥ / pitarīva kṛtāśvāsāḥ sukhaṃ rātriṣu śerate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनिनस्तृणवत्प्राप्याः प्राप्यन्ते रत्नवद्बुधाः । अमृतादपि दुष्प्राप्यः सौजन्यसरलो जनह्

dhaninastṛṇavatprāpyāḥ prāpyante ratnavadbudhāḥ / amṛtādapi duṣprāpyaḥ saujanyasaralo janah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्व्याजवैदग्ध्यजुषाममुग्धसरलात्मनाम् । अनुद्धतोन्नतानां च विरलं जन्म तादृशाम्

nirvyājavaidagdhyajuṣāmamugdhasaralātmanām / anuddhatonnatānāṃ ca viralaṃ janma tādṛśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना द्वेषदुर्वृत्तः प्रवृत्तनिकृतिर्नृपः । पापपाकेन लोकानामकाले कलिरागतः

adhunā dveṣadurvṛttaḥ pravṛttanikṛtirnṛpaḥ / pāpapākena lokānāmakāle kalirāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रे जगति याते ऽस्तं तस्मिन् भास्वति भूपतौ । दोषोदयः प्रवृद्धो ऽयमन्धकाराय तत्सुतः

mitre jagati yāte 'staṃ tasmin bhāsvati bhūpatau / doṣodayaḥ pravṛddho 'yamandhakārāya tatsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नूनं सतामतीतानां निष्कारणसुहृत् खलः । यद्वृत्तपरभागेण यशस्तेषां प्रकाशते

nūnaṃ satāmatītānāṃ niṣkāraṇasuhṛt khalaḥ / yadvṛttaparabhāgeṇa yaśasteṣāṃ prakāśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादियं परित्याज्या नृपत्यधिष्ठिता मही । काले क् अलौ क्षितीशे च जनानां जीवितं कुतः

tasmādiyaṃ parityājyā nṛpatyadhiṣṭhitā mahī / kāle k alau kṣitīśe ca janānāṃ jīvitaṃ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरपरिचयोदारा दाराह् सतां गुणिनाम् गुणाः कुलमविकलं भव्या भूतिर्यशः शशिसंनिभम् । स्थितिसमुचितं वृत्तं वित्तमनिमित्तमनापदं गुणवति नृपे सर्वं भवत्यपांशुलं प्रजाकुलम्

varaparicayodārā dārāh satāṃ guṇinām guṇāḥ kulamavikalaṃ bhavyā bhūtiryaśaḥ śaśisaṃnibham / sthitisamucitaṃ vṛttaṃ vittamanimittamanāpadaṃ guṇavati nṛpe sarvaṃ bhavatyapāṃśulaṃ prajākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मद्रुमस्य धनमूलसमुद्गतस्य निर्दोषकामकुसुमप्रवरोज्ज्वलस्य । लोकः सुखानि किल पुण्यफलानि भुङ्क्ते हतो न चेत् कुनृपतेर्विनिपातवातैः

dharmadrumasya dhanamūlasamudgatasya nirdoṣakāmakusumapravarojjvalasya / lokaḥ sukhāni kila puṇyaphalāni bhuṅkte hato na cet kunṛpatervinipātavātaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिः कालः पतिर्बालस्तत्प्रतापश्चितानलह् । अकालविप्लवोत्तालखलवेतालसंकुलः

kaliḥ kālaḥ patirbālastatpratāpaścitānalah / akālaviplavottālakhalavetālasaṃkulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतिर्विषण्णा खिन्ना धीः सुखश्रीर्गतयौवना । अधुना विभवाभोगे भोगयोगे न मे रुचिः

prītirviṣaṇṇā khinnā dhīḥ sukhaśrīrgatayauvanā / adhunā vibhavābhoge bhogayoge na me ruciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनं भूमिर्गृहः दाराः सुता भृत्याः परिच्छदाः । अहो निरवधिः पुंसामाधिव्याधिपरिग्रहः

dhanaṃ bhūmirgṛhaḥ dārāḥ sutā bhṛtyāḥ paricchadāḥ / aho niravadhiḥ puṃsāmādhivyādhiparigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा यथा विवर्धन्ते ग्रीष्मोष्मविषमाः श्रियः । तथा तथा ज्वलत्येव तृष्णातापः शरीरिणाम्

yathā yathā vivardhante grīṣmoṣmaviṣamāḥ śriyaḥ / tathā tathā jvalatyeva tṛṣṇātāpaḥ śarīriṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृद्धैरपि वित्तौघे राजन्योपार्जितैर्नृणाम् । लवणाब्धेरिव जलैर्वितृष्णा नैव जायते

pravṛddhairapi vittaughe rājanyopārjitairnṛṇām / lavaṇābdheriva jalairvitṛṣṇā naiva jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्ति नास्तीत्यसंतोषाद् य एव धनिनां जपः । पुबर्भवे भवेत् को वा स एव प्रशमो यदि

nāsti nāstītyasaṃtoṣād ya eva dhanināṃ japaḥ / pubarbhave bhavet ko vā sa eva praśamo yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं वित्तैर्दुर्निमित्तैः कलिकलहमोहलोभानुवृत्तैः किं भोगैर्विप्रयोगैर्व्यसनशतपतनाभ्याससंसक्तरोगैः । किं वा मिथ्याभिमानैर्नरपतिसदनप्रातसेवावमानैः अस्मिन् वैराग्यमेव क्षयसमयभये भोग्यमारोग्ययोग्यम्

kiṃ vittairdurnimittaiḥ kalikalahamohalobhānuvṛttaiḥ kiṃ bhogairviprayogairvyasanaśatapatanābhyāsasaṃsaktarogaiḥ / kiṃ vā mithyābhimānairnarapatisadanaprātasevāvamānaiḥ asmin vairāgyameva kṣayasamayabhaye bhogyamārogyayogyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिक्रान्ते काले स्वजनसुहृदालोकविमले समापन्ने मोहप्रबल (तर) कालुष्यमलिने । सुखाश्वासह् पुंसां प्रशमसलिलस्नातमनसां परित्यक्तायासे विजनवनवासे परिवयः

atikrānte kāle svajanasuhṛdālokavimale samāpanne mohaprabala (tara) kāluṣyamaline / sukhāśvāsah puṃsāṃ praśamasalilasnātamanasāṃ parityaktāyāse vijanavanavāse parivayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य स चिरं परं वैराग्यमाययौ । दुःखं मोहाय मूर्खाणां विवेकाय च धीमताम्

iti saṃcintya sa ciraṃ paraṃ vairāgyamāyayau / duḥkhaṃ mohāya mūrkhāṇāṃ vivekāya ca dhīmatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दत्वा सर्वमर्थिभ्यः प्रययौः सुगताश्रमम् । श्रीशृङ्खलाकृष्टमतिर्न हि सत्यसुखोन्मुखः

sa datvā sarvamarthibhyaḥ prayayauḥ sugatāśramam / śrīśṛṅkhalākṛṣṭamatirna hi satyasukhonmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदैव राझंसेन स्मर्यते शुचि मानसम् । तदैवास्मै वसुमती सरसीव न रोचते

yadaiva rājhaṃsena smaryate śuci mānasam / tadaivāsmai vasumatī sarasīva na rocate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याते दुःसहमोहधूममलिने भोगानुरागानले संतोषामृतनिर्झरेण मनसि प्राते शनैः शीतताम् । नैताः पानमदोत्तरङ्गविचलद्वाराङ्गराङ्गनाभङ्गुर- भ्रूभङ्गक्षणसंगमाः शमवतां कुर्वन्ति विघ्नं श्रियः

yāte duḥsahamohadhūmamaline bhogānurāgānale saṃtoṣāmṛtanirjhareṇa manasi prāte śanaiḥ śītatām / naitāḥ pānamadottaraṅgavicaladvārāṅgarāṅganābhaṅgura- bhrūbhaṅgakṣaṇasaṃgamāḥ śamavatāṃ kurvanti vighnaṃ śriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञशासनविनष्टभवाध्वकष्टः प्रव्रज्यया विमलमेव पदं प्रविष्टः । संप्राप्य सर्वसमतामसमप्रकाशः निर्लक्ष्यमोक्षगमनाय मुनिर्बभूव

sarvajñaśāsanavinaṣṭabhavādhvakaṣṭaḥ pravrajyayā vimalameva padaṃ praviṣṭaḥ / saṃprāpya sarvasamatāmasamaprakāśaḥ nirlakṣyamokṣagamanāya munirbabhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् बोधिसिद्धिमालोक्य ज्योतिष्कस्य सविस्मयैः । भिक्षुभिर्भगवान् पृष्टः प्राग्वृत्तान्तमभाषतः

tām bodhisiddhimālokya jyotiṣkasya savismayaiḥ / bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭaḥ prāgvṛttāntamabhāṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मक्षेत्रशतोप्तानां बीजानामिव कर्मणाम् । भुज्यते फलसंपत्तिरविसंवादिनी जनैः

janmakṣetraśatoptānāṃ bījānāmiva karmaṇām / bhujyate phalasaṃpattiravisaṃvādinī janaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञो बन्धुमतः पुर्यां बन्धुमत्याम् महायशाः । अभूदनङ्गनो नाम श्रीमान् गृहपतिः पुरा

rājño bandhumataḥ puryāṃ bandhumatyām mahāyaśāḥ / abhūdanaṅgano nāma śrīmān gṛhapatiḥ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्ताथ सम्यक्संब्य्द्धो विअश्वी नाम ता पुरीम् । जनचारिकया प्रातः कदाचित् सुकृतैः सताम्

śāstātha samyaksaṃbyddho viaśvī nāma tā purīm / janacārikayā prātaḥ kadācit sukṛtaiḥ satām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाषष्टिभिः स भिक्षूणां सहसैः परिवारितः । श्रद्धयानङ्गनेनैत्य प्रणम्योपनिमन्त्रितः

dvāṣaṣṭibhiḥ sa bhikṣūṇāṃ sahasaiḥ parivāritaḥ / śraddhayānaṅganenaitya praṇamyopanimantritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वोपकरणैस्तेन त्रैमासं परिचारितः । यथा तथैव राज्ञापि प्रणिपत्य निमन्त्रितः

sarvopakaraṇaistena traimāsaṃ paricāritaḥ / yathā tathaiva rājñāpi praṇipatya nimantritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगैः स्पर्धानुबन्धेन स ताभ्यामधिवासितः । अनङ्गनेन पौरार्हैर्भूपालार्हैश्च भूभुजा

bhogaiḥ spardhānubandhena sa tābhyāmadhivāsitaḥ / anaṅganena paurārhairbhūpālārhaiśca bhūbhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजध्वजमणिच्छत्रचामरोदारया श्रिया । तं दृष्ट्वा पूजितं राज्ञ चिन्तार्तो ऽभूदनङ्गनः

gajadhvajamaṇicchatracāmarodārayā śriyā / taṃ dṛṣṭvā pūjitaṃ rājña cintārto 'bhūdanaṅganaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य सत्त्वावदातस्य पक्षपाती शतक्रतुः । चकार दिव्यया लक्ष्म्या साहाय्यां जिनपूजने

tasya sattvāvadātasya pakṣapātī śatakratuḥ / cakāra divyayā lakṣmyā sāhāyyāṃ jinapūjane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तया दिव्यया भूत्या भगवन्तमपूजयत् । यदग्रे चक्रवर्तिध्रीर्लज्जाभाजनताम् ययौ

sa tayā divyayā bhūtyā bhagavantamapūjayat / yadagre cakravartidhrīrlajjābhājanatām yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नैर्न्यक्षतचन्द्रसूर्यभानराकंकीरणैरावणभैर् (?) अम्लानाम्बरगन्धमाल्यशबलैः कम्पद्रुमाणां फलैः । भक्तिप्रह्वश्चीविलासचनाहेलोच्छसच्चामरं तेनाभ्यर्चितमाकलय्य सुगतं लज्जानतो ऽभून्नृपः

ratnairnyakṣatacandrasūryabhānarākaṃkīraṇairāvaṇabhair (?) amlānāmbaragandhamālyaśabalaiḥ kampadrumāṇāṃ phalaiḥ / bhaktiprahvaścīvilāsacanāhelocchasaccāmaraṃ tenābhyarcitamākalayya sugataṃ lajjānato 'bhūnnṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति बहुतरं भक्त्या शास्तुः फलं तदनङ्गनः शुभपरिणतेः पुण्योदारः पुरा समवाप्तवान् । विमलमनसस्तस्यैवासौ क्षणप्रणिधानतः पर इव रविज्योतिष्को ऽभूत् स एव पदाश्रितः

iti bahutaraṃ bhaktyā śāstuḥ phalaṃ tadanaṅganaḥ śubhapariṇateḥ puṇyodāraḥ purā samavāptavān / vimalamanasastasyaivāsau kṣaṇapraṇidhānataḥ para iva ravijyotiṣko 'bhūt sa eva padāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्याह विमलज्ञानप्रकाशितगत्र्त्रयः । प्रणीधानोपदेशाय भिक्षूणां भगवान् जिनः

ityāha vimalajñānaprakāśitagatrtrayaḥ / praṇīdhānopadeśāya bhikṣūṇāṃ bhagavān jinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.