आयुधाकाररूपाणि शतवर्णाकृतीनि च। पञ्चवर्णानि चाभ्राणि तथा दण्डनिभानि च ॥ यदा चन्द्रार्कयोर्मध्ये कृष्णं भवति मण्डलम्। सं शङ्कुरिति विज्ञेयो ग्रहः परमदारुणः ॥ तत्र राजा वधं विन्द्यात् सर्वभूतभयावहम्। तत्र कुर्यान्महाशान्तिममृतां विश्वभेषजीम् ॥ अथ यस्मिन्नेव जनपदे गोब्राह्मणसूतसांवत्सरवैद्यानां परिव्राजकचारणवानप्रस्थब्रह्मचारिणां स्त्रीणां वाप्यपरः प्रवर्तन्ते तद्भुतं विद्यात् । तत् कर्मसङ्करं यजनव्यवहारयज्ञसङ्करं च भवतः । यत्र च धर्मोऽधर्मेण पीड्यते तत्र धर्मो अधर्मेषु तदाद्भुतं विद्यात् । ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्रादि परस्परं बाधते एतेषु यदि शान्तिं न कुर्यात् तदा महाद्भुतानि भवन्ति । देवताप्रादुर्भावगमनेषु परवन्ते च अनृते गवां रोगे प्रवृत्ते । दुर्भिक्षे च जनपदादिविनाशे आदित्यभेदेषु मूषिकेषु प्रवृत्तेषु कीटपतङ्गे मत्कुणयूकालिक्षापक्षिणे प्रवृत्ते राजकुलवादे अश्वास्त्रं शस्त्रं वा गृहसर्वगजवाजिवस्त्रालङ्कारपीठिकाव्यञ्जनानि अग्निना प्रदहेत अरिष्टदर्शने शान्तिभेदः । पृथिव्यामन्तरिक्षे दिव्ये च एषा शान्तिः । सेवितं राजमश्वानां पक्षिणां मृगाणां षण्मुखानां तथा रूपाणि विकृतानि यत्रारण्यं च पथि च तथा राजा दर्वीनां कृतत्रिताक्षीणां ग्रामे कुले वा यदि वापि देशे राजन्यमान्येषु तथा द्विजेषु भावः पशूनां विकृतौ रूपः तथा मानुषे च। अथ स्वनक्षत्रं अहोपहतमुल्काभिहतं ग्रस्तं निरस्तमुपधूपितं वा यदस्योज्जन्मनक्षत्रं कर्मनक्षत्रमभिषेचनीयं जनपदनक्षत्रं राजष्टमे चन्द्रमसः स्थाने वज्रेऽवसृष्टे स्कम्भे वावसृष्टे स्कन्धे वावसृष्टे नानारूपबहुरूपे शृङ्गिणि वादित्येन किलवति चेम्बुदनि चोल्काभिहते कम्बु धुवति षवति हसति हासे भासे नादे शब्दे वासते च वैश्वानरप्रज्वलिते अन्तरिक्षे च भस्म अस्थि अङ्गारा गृहे वा शिरसि वा पतन्ति वीध्री चेन्द्रधनुषि रात्रौ वीध्र एव तु चन्द्रार्कनक्षत्रग्रहतारादि परिखे काककपोतगृध्रयक्षराक्षसपिशाचश्वापदेषु रात्रौ वदत्सु गायत्सु वाद्यत्सु वाते प्रादुर्भावगमने चक्रध्वजवेश्मावसवप्रसादाग्रां वा कूप उदधाने चोद्गिरति नदति विद्योतति रथयन्त्रप्रवहणवादित्राणि सूक्तादयोद्गारा धूमर्चि वा प्रादुर्भावलिङ्गाङ्गविलिङ्गे राज्ञः प्रादुर्भावे वा राज्ञी राजा काकोलूककृकलासगृहगोधिकावासेनाधिपतिते राजछत्रे भग्ने ध्वजे शुक्रस्य भग्ने राज्ञे दण्डस्य भग्ने हस्तिन्यां च मत्तायां ग्रामे च प्रसूतायां राजरथश्च राजाधिरूढो भग्नाक्षः सप्तरात्रौ राज्ञो हन्ति । पुरोहितविनाशे वा सेनापतिनाशे हस्तिनं महिषीविनाशे कुमारविनाशे पशुमानुषे वा विकारः । द्विशीर्षा प्रतिशीर्षा वा पादहस्ति तथैव च द्विनासिकः तथा हीनाधिकाङ्गुलिविनाशे तैस्तु जायते । तथा पादजङ्घयोः कर्णनासिकाविनाशे शिरच्छेदस्तु जायते ॥ बीजं यत्र प्ररोहेत फलमध्ये प्रमादतः। मध्वाज्यदधिदुग्धेषु भक्षमाणे विलेपने। यन्त्रवाहनहर्म्येषु भवनेष्वायुधेषु च। काकोलूककपोतानामद्वीर्वा दर्शनं भवेत्। अन्ये च प्रश्नानामगमे मृगपक्षिणाम्। कृष्णयुग्मानां दर्शनं गृहे वामिततेजसः। सर्पाणां दर्शनं चैव सरीसृपगणस्य वा। विकारा यत्र दृश्यन्ते क्षीरौदनहविःषु वा। आयुर्जनानां पुरुषस्य तथायुष्यस्य युञ्जनात्। यान्ति यानान्ययुक्तानि विना वातैर्नृभिस्तथा। युक्तानि वा न गच्छन्ति नरेन्द्राणां महद्भयम्। भेर्यो मृदङ्गाः पटहा वाद्यन्ते वाप्यनाहताः। आहताश्च न वाद्यन्ते अचलानि चलन्ति वा। अरण्ये तूर्यनिर्घोषो यदि श्रूयेत नाभसः। गोष्ठो वा नृत्यते यत्र हस्ते दर्वी कदाचन। पतते मुसलं यत्र हन्यमाने विशेषतः। उलूखलं शूर्पं वा धूयते स्वयम्। पाषाणः कूपं पर्वताप्रसर्पणे। गोलाङ्गलानां संसर्गे विकारश्चन्द्रसूर्ययोः। नारी वा धयते नारीं जायते तण्डुलं भयम्। प्रत्याहारं विसर्पन्ति स्तम्बपाषाणपादपाः। शकुनानां पयसि तथैव मृगपक्षिणाम्। अमानुषाणां व्याहारे स्थावराणां व्यतिक्रमे। योनिव्यतिकरे वैधा मांसशोणितवर्षणे। अनग्निज्वलने चैव तथा नाभ्रवर्षणे। शस्त्रप्रज्वलने चैव चैत्यशुष्कावरोहणे। लिङ्गायतनचित्राणां रोदने गर्जने तथा। उदधाने तडागानां ज्वलने गर्जितेऽपि वा। मत्स्यसर्पद्विजातीनां रसानां च प्रवर्षणे। गीतवादित्रशब्दास्तु यत्र स्युरनिमित्ततः। ये चान्ये किञ्चिदुत्पाता जायन्ते विकृतात्मकाः। तेषां सर्वेषामुत्पातानामेषा शान्तिर्विधीयते। चन्द्रप्रातिपदिके ग्रहयुद्धे ग्रहसङ्ग्रहे राहुचारे केतुचारे राहुकेतुलक्षणे कूमविभागे मण्डलेषु दिग्दाहेषु उल्कापतनेषु विद्युत्पतनेषु विद्युद्दर्शनेषु निर्घातपतनेषु चन्द्रसूर्ययोः परिवेषे नक्षत्रग्रहोत्पातलक्षणे उत्पातलक्षणे सद्योवृष्टिलक्षणे अद्भुतशान्तिपठितेषु स्वप्नाध्यायपठितेषु दुःस्वप्नेषु सर्वेषु यदाज्ञाता शान्तिः । अथर्वहृदयेषु अद्भुतेषु पठितेषु भार्गवीयेषु पठितेषु गार्ग्यपठितेषु अद्भुतेषु बार्हस्पत्यग्रन्थेषु पठितेषु उशनसग्रन्थेषु पठितेषु महाद्भुतेषु पठितेषु इतिहासपुराणे ज्योतिःशास्त्रे अश्ववैद्यके नरवैद्यकेषु पठितेषु अद्भुतेषु सर्वाद्भुतेषु एषा शान्तिः । अथवा महाशान्तिरमृता घृतकम्बलं कोटिहोमः सर्वाद्भुतेषु कौशिकापठितेषु एषा शान्तिः महाशान्तिर्वा विकल्पात् इति भाष्यकारः ॥ सप्तविंशी कण्डिका
āyudhākārarūpāṇi śatavarṇākṛtīni ca. pañcavarṇāni cābhrāṇi tathā daṇḍanibhāni ca || yadā candrārkayormadhye kṛṣṇaṃ bhavati maṇḍalam. saṃ śaṅkuriti vijñeyo grahaḥ paramadāruṇaḥ || tatra rājā vadhaṃ vindyāt sarvabhūtabhayāvaham. tatra kuryānmahāśāntimamṛtāṃ viśvabheṣajīm || atha yasminneva janapade gobrāhmaṇasūtasāṃvatsaravaidyānāṃ parivrājakacāraṇavānaprasthabrahmacāriṇāṃ strīṇāṃ vāpyaparaḥ pravartante tadbhutaṃ vidyāt | tat karmasaṅkaraṃ yajanavyavahārayajñasaṅkaraṃ ca bhavataḥ | yatra ca dharmo'dharmeṇa pīḍyate tatra dharmo adharmeṣu tadādbhutaṃ vidyāt | brāhmaṇakṣatriyavaiśyaśūdrādi parasparaṃ bādhate eteṣu yadi śāntiṃ na kuryāt tadā mahādbhutāni bhavanti | devatāprādurbhāvagamaneṣu paravante ca anṛte gavāṃ roge pravṛtte | durbhikṣe ca janapadādivināśe ādityabhedeṣu mūṣikeṣu pravṛtteṣu kīṭapataṅge matkuṇayūkālikṣāpakṣiṇe pravṛtte rājakulavāde aśvāstraṃ śastraṃ vā gṛhasarvagajavājivastrālaṅkārapīṭhikāvyañjanāni agninā pradaheta ariṣṭadarśane śāntibhedaḥ | pṛthivyāmantarikṣe divye ca eṣā śāntiḥ | sevitaṃ rājamaśvānāṃ pakṣiṇāṃ mṛgāṇāṃ ṣaṇmukhānāṃ tathā rūpāṇi vikṛtāni yatrāraṇyaṃ ca pathi ca tathā rājā darvīnāṃ kṛtatritākṣīṇāṃ grāme kule vā yadi vāpi deśe rājanyamānyeṣu tathā dvijeṣu bhāvaḥ paśūnāṃ vikṛtau rūpaḥ tathā mānuṣe ca. atha svanakṣatraṃ ahopahatamulkābhihataṃ grastaṃ nirastamupadhūpitaṃ vā yadasyojjanmanakṣatraṃ karmanakṣatramabhiṣecanīyaṃ janapadanakṣatraṃ rājaṣṭame candramasaḥ sthāne vajre'vasṛṣṭe skambhe vāvasṛṣṭe skandhe vāvasṛṣṭe nānārūpabahurūpe śṛṅgiṇi vādityena kilavati cembudani colkābhihate kambu dhuvati ṣavati hasati hāse bhāse nāde śabde vāsate ca vaiśvānaraprajvalite antarikṣe ca bhasma asthi aṅgārā gṛhe vā śirasi vā patanti vīdhrī cendradhanuṣi rātrau vīdhra eva tu candrārkanakṣatragrahatārādi parikhe kākakapotagṛdhrayakṣarākṣasapiśācaśvāpadeṣu rātrau vadatsu gāyatsu vādyatsu vāte prādurbhāvagamane cakradhvajaveśmāvasavaprasādāgrāṃ vā kūpa udadhāne codgirati nadati vidyotati rathayantrapravahaṇavāditrāṇi sūktādayodgārā dhūmarci vā prādurbhāvaliṅgāṅgaviliṅge rājñaḥ prādurbhāve vā rājñī rājā kākolūkakṛkalāsagṛhagodhikāvāsenādhipatite rājachatre bhagne dhvaje śukrasya bhagne rājñe daṇḍasya bhagne hastinyāṃ ca mattāyāṃ grāme ca prasūtāyāṃ rājarathaśca rājādhirūḍho bhagnākṣaḥ saptarātrau rājño hanti | purohitavināśe vā senāpatināśe hastinaṃ mahiṣīvināśe kumāravināśe paśumānuṣe vā vikāraḥ | dviśīrṣā pratiśīrṣā vā pādahasti tathaiva ca dvināsikaḥ tathā hīnādhikāṅgulivināśe taistu jāyate | tathā pādajaṅghayoḥ karṇanāsikāvināśe śiracchedastu jāyate || bījaṃ yatra praroheta phalamadhye pramādataḥ. madhvājyadadhidugdheṣu bhakṣamāṇe vilepane. yantravāhanaharmyeṣu bhavaneṣvāyudheṣu ca. kākolūkakapotānāmadvīrvā darśanaṃ bhavet. anye ca praśnānāmagame mṛgapakṣiṇām. kṛṣṇayugmānāṃ darśanaṃ gṛhe vāmitatejasaḥ. sarpāṇāṃ darśanaṃ caiva sarīsṛpagaṇasya vā. vikārā yatra dṛśyante kṣīraudanahaviḥṣu vā. āyurjanānāṃ puruṣasya tathāyuṣyasya yuñjanāt. yānti yānānyayuktāni vinā vātairnṛbhistathā. yuktāni vā na gacchanti narendrāṇāṃ mahadbhayam. bheryo mṛdaṅgāḥ paṭahā vādyante vāpyanāhatāḥ. āhatāśca na vādyante acalāni calanti vā. araṇye tūryanirghoṣo yadi śrūyeta nābhasaḥ. goṣṭho vā nṛtyate yatra haste darvī kadācana. patate musalaṃ yatra hanyamāne viśeṣataḥ. ulūkhalaṃ śūrpaṃ vā dhūyate svayam. pāṣāṇaḥ kūpaṃ parvatāprasarpaṇe. golāṅgalānāṃ saṃsarge vikāraścandrasūryayoḥ. nārī vā dhayate nārīṃ jāyate taṇḍulaṃ bhayam. pratyāhāraṃ visarpanti stambapāṣāṇapādapāḥ. śakunānāṃ payasi tathaiva mṛgapakṣiṇām. amānuṣāṇāṃ vyāhāre sthāvarāṇāṃ vyatikrame. yonivyatikare vaidhā māṃsaśoṇitavarṣaṇe. anagnijvalane caiva tathā nābhravarṣaṇe. śastraprajvalane caiva caityaśuṣkāvarohaṇe. liṅgāyatanacitrāṇāṃ rodane garjane tathā. udadhāne taḍāgānāṃ jvalane garjite'pi vā. matsyasarpadvijātīnāṃ rasānāṃ ca pravarṣaṇe. gītavāditraśabdāstu yatra syuranimittataḥ. ye cānye kiñcidutpātā jāyante vikṛtātmakāḥ. teṣāṃ sarveṣāmutpātānāmeṣā śāntirvidhīyate. candraprātipadike grahayuddhe grahasaṅgrahe rāhucāre ketucāre rāhuketulakṣaṇe kūmavibhāge maṇḍaleṣu digdāheṣu ulkāpataneṣu vidyutpataneṣu vidyuddarśaneṣu nirghātapataneṣu candrasūryayoḥ pariveṣe nakṣatragrahotpātalakṣaṇe utpātalakṣaṇe sadyovṛṣṭilakṣaṇe adbhutaśāntipaṭhiteṣu svapnādhyāyapaṭhiteṣu duḥsvapneṣu sarveṣu yadājñātā śāntiḥ | atharvahṛdayeṣu adbhuteṣu paṭhiteṣu bhārgavīyeṣu paṭhiteṣu gārgyapaṭhiteṣu adbhuteṣu bārhaspatyagrantheṣu paṭhiteṣu uśanasagrantheṣu paṭhiteṣu mahādbhuteṣu paṭhiteṣu itihāsapurāṇe jyotiḥśāstre aśvavaidyake naravaidyakeṣu paṭhiteṣu adbhuteṣu sarvādbhuteṣu eṣā śāntiḥ | athavā mahāśāntiramṛtā ghṛtakambalaṃ koṭihomaḥ sarvādbhuteṣu kauśikāpaṭhiteṣu eṣā śāntiḥ mahāśāntirvā vikalpāt iti bhāṣyakāraḥ || saptaviṃśī kaṇḍikā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.