आशयति ॥ कौश्स् ७,३ ५२ ।२१ ॥] ऽअस्मिन् वसुऽ इति सूक्तेन हिरण्यमणिं युग्मकृष्णलं स्थालीपाके स्थापयित्वा सम्पात्याभिमन्त्र्य बध्नाति । स्थालीपाकं सम्पात्याभिमन्त्र्याश्नाति । आज्यतन्त्रे । तत उत्तरतन्त्रम् । अभ्यातानान्तं कृत्वा ऽयदाबध्नन्ऽ इति सूक्तेन हिरण्यमणिं युग्मकृष्णलं सम्पात्याभिमन्त्र्य बध्नाति । स्थालीपाकं सम्पात्याभिमन्त्र्याश्नाति । तत उत्तरतन्त्रम् । आज्यतन्त्रं कृत्वा ऽनव प्राणान्ऽ इति सूक्तेन हिरण्यरजतलोहयुग्मकृष्णलमणिं त्रिगुणं कृत्वा सम्पात्याभिमन्त्र्य बध्नाति । चतुःसूक्तावृत्तिः । बध्नाति स्थालीपाके स्थापयित्वा स्थालीपाकं चाश्नाति । तत उत्तरतन्त्रम् । केचित् स्थालीपाके सम्पातं न कुर्वन्ति । आयुष्कामः ॥ अथ क्रमेण ऽयथा द्यौःऽ (२।१५) इत्यादि गोदानमध्ये पठितम् । प्रथमं व्याख्यायते । ऽयथा द्यौश्चऽ इति सूक्तेन स्थालीपाकं महाव्रीहिमयं श्रपयित्वा ततः शान्त्युदकेन सम्प्रोक्ष्य ततोऽभिमन्त्र्याश्नाति । आयुष्कामः । ऽमनसे चेतसे धियःऽ (६।४१) इति सूक्तेन महाव्रीहीणां स्थालीपाकं श्रपयित्वा शान्त्युदकेन प्रोक्ष्य तमभिमन्त्र्य प्राश्नाति । आयुष्कामः । ऽप्राणापानौऽ ऽओजोऽसिऽ (२।१६-१७) इति सूक्ताभ्याम् आज्यं जुहोति तन्त्रे । आयुष्कामः । ऽप्राणापानौऽ ऽओजोऽसिऽ इति सूक्ताभ्यां समिध आदधाति । तन्त्रविकल्पः । पालाशादयः प्रशस्ताः । आयुष्कामः । ऽप्राणापानौऽ ऽओजोऽसिऽ इति सूक्ताभ्यां पुरोडाशं जुहोति । तन्त्र आयुष्कामः । ऽप्राणापानौऽ, ऽओजोऽसिऽ इति सूक्ताभ्यां पायसं जुहोति । तन्त्रे । ऽप्राणापानौऽ, ऽओजोऽसिऽ इति सूक्ताभ्यां पशुं जुहोति पशुतन्त्रेण । देवतानामग्रहणम् । ऽप्राणापानौऽ, ऽओजोऽसिऽ इति सूक्ताभ्यां व्रीहीनावपति । आयुष्कामः । ऽप्राणापानौऽ, ऽओजोऽसिऽ इति सूक्ताभ्यां यवानावपति । ऽप्राणापानौऽ ऽओजोऽसिऽ इति सूक्ताभ्यां तिलानावपति । आयुष्कामः । ऽप्राणापानौऽ, ऽओजोऽसिऽ इति सूक्ताभ्यां धाना जुहोति । सर्वत्र तन्त्रे वा । ऽप्राणापानौऽ, ऽओजोऽसिऽ इति सूक्ताभ्यां करम्भं जुहोति । तन्त्रे । ऽप्राणापानौऽ, ऽओजोऽसिऽ इति शष्कुलीर्जुहोति । आयुष्कामः । ऽयथा द्यौःऽ, ऽमनसे चेतसे धियःऽ इत्यादि अक्रमेण व्याख्यातम् ॥ सप्तमे तृतीया कण्डिका
āśayati || KauśS 7,3 52 .21 ||] 'asmin vasu' iti sūktena hiraṇyamaṇiṃ yugmakṛṣṇalaṃ sthālīpāke sthāpayitvā sampātyābhimantrya badhnāti | sthālīpākaṃ sampātyābhimantryāśnāti | ājyatantre | tata uttaratantram | abhyātānāntaṃ kṛtvā 'yadābadhnan' iti sūktena hiraṇyamaṇiṃ yugmakṛṣṇalaṃ sampātyābhimantrya badhnāti | sthālīpākaṃ sampātyābhimantryāśnāti | tata uttaratantram | ājyatantraṃ kṛtvā 'nava prāṇān' iti sūktena hiraṇyarajatalohayugmakṛṣṇalamaṇiṃ triguṇaṃ kṛtvā sampātyābhimantrya badhnāti | catuḥsūktāvṛttiḥ | badhnāti sthālīpāke sthāpayitvā sthālīpākaṃ cāśnāti | tata uttaratantram | kecit sthālīpāke sampātaṃ na kurvanti | āyuṣkāmaḥ || atha krameṇa 'yathā dyauḥ' (2.15) ityādi godānamadhye paṭhitam | prathamaṃ vyākhyāyate | 'yathā dyauśca' iti sūktena sthālīpākaṃ mahāvrīhimayaṃ śrapayitvā tataḥ śāntyudakena samprokṣya tato'bhimantryāśnāti | āyuṣkāmaḥ | 'manase cetase dhiyaḥ' (6.41) iti sūktena mahāvrīhīṇāṃ sthālīpākaṃ śrapayitvā śāntyudakena prokṣya tamabhimantrya prāśnāti | āyuṣkāmaḥ | 'prāṇāpānau' 'ojo'si' (2.16-17) iti sūktābhyām ājyaṃ juhoti tantre | āyuṣkāmaḥ | 'prāṇāpānau' 'ojo'si' iti sūktābhyāṃ samidha ādadhāti | tantravikalpaḥ | pālāśādayaḥ praśastāḥ | āyuṣkāmaḥ | 'prāṇāpānau' 'ojo'si' iti sūktābhyāṃ puroḍāśaṃ juhoti | tantra āyuṣkāmaḥ | 'prāṇāpānau', 'ojo'si' iti sūktābhyāṃ pāyasaṃ juhoti | tantre | 'prāṇāpānau', 'ojo'si' iti sūktābhyāṃ paśuṃ juhoti paśutantreṇa | devatānāmagrahaṇam | 'prāṇāpānau', 'ojo'si' iti sūktābhyāṃ vrīhīnāvapati | āyuṣkāmaḥ | 'prāṇāpānau', 'ojo'si' iti sūktābhyāṃ yavānāvapati | 'prāṇāpānau' 'ojo'si' iti sūktābhyāṃ tilānāvapati | āyuṣkāmaḥ | 'prāṇāpānau', 'ojo'si' iti sūktābhyāṃ dhānā juhoti | sarvatra tantre vā | 'prāṇāpānau', 'ojo'si' iti sūktābhyāṃ karambhaṃ juhoti | tantre | 'prāṇāpānau', 'ojo'si' iti śaṣkulīrjuhoti | āyuṣkāmaḥ | 'yathā dyauḥ', 'manase cetase dhiyaḥ' ityādi akrameṇa vyākhyātam || saptame tṛtīyā kaṇḍikā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.