Kalidasa: Rtusamhara 4

चतुर्थः सर्गः नवप्रवालोद्गमसस्यरम्यः प्रफुल्ललोध्रः परिपक्वशालिः । विलीनपद्मः प्रपतत्तुषारो हेमन्तकालः समुपागतो ऽयम्

caturthaḥ sargaḥ navapravālodgamasasyaramyaḥ praphullalodhraḥ paripakvaśāliḥ / vilīnapadmaḥ prapatattuṣāro hemantakālaḥ samupāgato 'yam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोहरैश् चन्दनरागगौरैस् तुषारकुन्देन्दुनिभैश् च हारैः । विलासिनीनां स्तनशालिनीनां नालंक्रियन्ते स्तनमण्डलानि

manoharaiś candanarāgagaurais tuṣārakundendunibhaiś ca hāraiḥ / vilāsinīnāṃ stanaśālinīnāṃ nālaṃkriyante stanamaṇḍalāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बाहुयुग्मेषु विलासिनीनां प्रयान्ति सङ्गं वलयाङ्गदानि । नितम्बबिम्बेषु नवं दुकूलं तन्वंशुकं पीनपयोधरेषु

na bāhuyugmeṣu vilāsinīnāṃ prayānti saṅgaṃ valayāṅgadāni / nitambabimbeṣu navaṃ dukūlaṃ tanvaṃśukaṃ pīnapayodhareṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काञ्चीगुणैः काञ्चनरत्नचित्रैर् नो भूषयन्ति प्रमदा नितम्बान् । न नूपुरैर्हंसरुतं भजद्भिः पादाम्बुजान्य् अम्बुजकान्तिभाञ्जि

kāñcīguṇaiḥ kāñcanaratnacitrair no bhūṣayanti pramadā nitambān / na nūpurairhaṃsarutaṃ bhajadbhiḥ pādāmbujāny ambujakāntibhāñji

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गात्राणि कालीयकचर्चितानि सपत्त्रलेखानि मुखाम्बुजानि । शिरांसि कालागुरुधूपितानि कुर्वन्ति नार्यः सुरतोत्सवाय

gātrāṇi kālīyakacarcitāni sapattralekhāni mukhāmbujāni / śirāṃsi kālāgurudhūpitāni kurvanti nāryaḥ suratotsavāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतिश्रमक्षामविपाण्डुवक्त्राः सम्प्राप्तहर्षाभ्युदयास् तरुण्यः । हसन्ति नोच्चैर् दशनाग्रभिन्नान् प्रपीड्यमानान् अधरान् अवेक्ष्य

ratiśramakṣāmavipāṇḍuvaktrāḥ samprāptaharṣābhyudayās taruṇyaḥ / hasanti noccair daśanāgrabhinnān prapīḍyamānān adharān avekṣya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीनस्तनोरःस्थलभागशोभाम् आसाद्य तत्पीडनजातखेदः । तृणाग्रलग्नैस्तुहिनैः पतद्भिर् आक्रन्दतीवोषसि शीतकालः

pīnastanoraḥsthalabhāgaśobhām āsādya tatpīḍanajātakhedaḥ / tṛṇāgralagnaistuhinaiḥ patadbhir ākrandatīvoṣasi śītakālaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभूतशालिप्रसवैश्चितानि मृगाङ्गनायूथविभूषितानि । मनोहरक्रौञ्चनिनादितानि सीमान्तराण्य् उत्सुकयन्ति चेतः

prabhūtaśāliprasavaiścitāni mṛgāṅganāyūthavibhūṣitāni / manoharakrauñcanināditāni sīmāntarāṇy utsukayanti cetaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रफुल्लनीलोत्पलशोभितानि सोन्मादकादम्बविभूषितानि । प्रसन्नतोयानि सुशीतलानि सरांसि चेतांसि हरन्ति पुंसाम्

praphullanīlotpalaśobhitāni sonmādakādambavibhūṣitāni / prasannatoyāni suśītalāni sarāṃsi cetāṃsi haranti puṃsām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गं समीक्ष्यातिनिरस्तनीरं प्रवासखिन्नं पतिमुद्वहन्त्यः । अवेक्ष्यमाणा हरिणेक्षणाक्ष्यः प्रबोधयन्तीव मनोरथानि

mārgaṃ samīkṣyātinirastanīraṃ pravāsakhinnaṃ patimudvahantyaḥ / avekṣyamāṇā hariṇekṣaṇākṣyaḥ prabodhayantīva manorathāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाकं व्रजन्ती हिमजातशीतैर् आधूयमाना सततं मरुद्भिः । प्रिये प्रियङ्गुः प्रियविप्रयुक्ता विपाण्डुतां याति विलासिनीव

pākaṃ vrajantī himajātaśītair ādhūyamānā satataṃ marudbhiḥ / priye priyaṅguḥ priyaviprayuktā vipāṇḍutāṃ yāti vilāsinīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पासवामोदसुगन्धिवक्त्रो निःश्वासवातैः सुरभीकृताङ्गः । परस्पराङ्गव्यतिषङ्गशायी शेते जनः कामरसानुविद्धः

puṣpāsavāmodasugandhivaktro niḥśvāsavātaiḥ surabhīkṛtāṅgaḥ / parasparāṅgavyatiṣaṅgaśāyī śete janaḥ kāmarasānuviddhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तच्छदैः सव्रणदन्तचिह्नैः स्तनैश्च पाण्यग्रकृताभिलेखैः । संसूच्यते निर्दयमङ्गनानां रतोपभोगो नवयौवनानाम्

dantacchadaiḥ savraṇadantacihnaiḥ stanaiśca pāṇyagrakṛtābhilekhaiḥ / saṃsūcyate nirdayamaṅganānāṃ ratopabhogo navayauvanānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचिद्विभूषयति दर्पणसक्तहस्ता बालातपेषु वनिता वदनारविन्दम् । दन्तच्छदं प्रियतमेन निपीतसारं दन्ताग्रभिन्नम् अवकृष्य निरीक्षते च

kācidvibhūṣayati darpaṇasaktahastā bālātapeṣu vanitā vadanāravindam / dantacchadaṃ priyatamena nipītasāraṃ dantāgrabhinnam avakṛṣya nirīkṣate ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या प्रकामसुरतश्रमखिन्नदेहा रात्रिप्रजागरविपाटलनेत्रपद्मा । स्रस्तांसदेशललिताकुलकेशपाशा निद्रां प्रयाति मृदुसूर्यकराभितप्ता

anyā prakāmasurataśramakhinnadehā rātriprajāgaravipāṭalanetrapadmā / srastāṃsadeśalalitākulakeśapāśā nidrāṃ prayāti mṛdusūryakarābhitaptā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्माल्यदाम परिभुक्तमनोज्ञगन्धं मूर्ध्नो ऽपनीय घननीलशिरोरुहान्ताः । पीनोन्नतस्तनभरानतगात्रयष्ट्यः कुर्वन्ति केशरचनामपरास्तरुण्यः

nirmālyadāma paribhuktamanojñagandhaṃ mūrdhno 'panīya ghananīlaśiroruhāntāḥ / pīnonnatastanabharānatagātrayaṣṭyaḥ kurvanti keśaracanāmaparāstaruṇyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या प्रियेण परिभुक्तमवेक्ष्य गात्रं हर्षान्विता विरचिताधरचारुशोभा । कूर्पासकं परिदधाति नखक्षताङ्गी व्यालम्बिनीलललितालककुञ्चिताक्षी

anyā priyeṇa paribhuktamavekṣya gātraṃ harṣānvitā viracitādharacāruśobhā / kūrpāsakaṃ paridadhāti nakhakṣatāṅgī vyālambinīlalalitālakakuñcitākṣī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्याश्चिरं सुरतकेलिपरिश्रमेण खेदं गताः प्रशिथिलीकृतगात्रयष्ट्यः । संहृष्यमाणपुलकोरुपयोधरान्ता अभ्यञ्जनं विदधति प्रमदाः सुशोभाः

anyāściraṃ suratakelipariśrameṇa khedaṃ gatāḥ praśithilīkṛtagātrayaṣṭyaḥ / saṃhṛṣyamāṇapulakorupayodharāntā abhyañjanaṃ vidadhati pramadāḥ suśobhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुगुणरमणीयो योषितां चित्तहारी परिणतबहुशालिव्याकुलग्रामसीमा । विनिपतिततुषारः क्रौञ्चनादोपगीतः प्रदिशतु हिमयुक्तः काल एषः सुखं वः

bahuguṇaramaṇīyo yoṣitāṃ cittahārī pariṇatabahuśālivyākulagrāmasīmā / vinipatitatuṣāraḥ krauñcanādopagītaḥ pradiśatu himayuktaḥ kāla eṣaḥ sukhaṃ vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.