व्याख्यात-कारणाः पर-परिग्रहोपगमाः ।
vyākhyāta-kāraṇāḥ para-parigrahopagamāḥ .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु साध्यत्वम् अन्:अत्ययं गम्यत्वम् आयतिं वृत्तिं चादित एव परीक्षेत।
teṣu sādhyatvam an:atyayaṃ gamyatvam āyatiṃ vṛttiṃ cādita eva parīkṣeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तु स्थानात् स्थानान्तरं कामं प्रतिपद्यमानं पश्येत् तदात्म-शरीरोपघात-त्राणार्थं पर-परिग्रहान् अभ्युपगच्छेत्।
yadā tu sthānāt sthānāntaraṃ kāmaṃ pratipadyamānaṃ paśyet tadātma-śarīropaghāta-trāṇārthaṃ para-parigrahān abhyupagacchet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश तु कामस्य स्थानानि।
daśa tu kāmasya sthānāni.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राकृतितो लक्षणतश् च युवत्याः शीलं सत्यं शौचं साध्यतां चण्डवेगतां च लक्षयेद् इत्य् आचार्याः।
tatrākṛtito lakṣaṇataś ca yuvatyāḥ śīlaṃ satyaṃ śaucaṃ sādhyatāṃ caṇḍavegatāṃ ca lakṣayed ity ācāryāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यभिचाराद् आकृति-लक्षण-योगानाम् इङ्गिताकाराभ्याम् एव प्रवृत्तिर् बोद्धव्या योषित इति वात्स्यायनः।
vyabhicārād ākṛti-lakṣaṇa-yogānām iṅgitākārābhyām eva pravṛttir boddhavyā yoṣita iti vātsyāyanaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं किं चिद् उज्ज्वलं पुरुषं दृष्त्वा स्त्री कामयते। तथा पुरुषो ऽपि योषिताम्। अपेक्षया तु न प्रवर्तते इति गोणिकापुत्रः।
yaṃ kiṃ cid ujjvalaṃ puruṣaṃ dṛṣtvā strī kāmayate. tathā puruṣo 'pi yoṣitām. apekṣayā tu na pravartate iti goṇikāputraḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्त्रियं प्रति विशेषः।
tatra striyaṃ prati viśeṣaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्त्री धर्मम् अ:धर्मं चापेक्षते कामयत एव। कार्यापेक्षया तु नाभियुङ्क्ते।
na strī dharmam a:dharmaṃ cāpekṣate kāmayata eva. kāryāpekṣayā tu nābhiyuṅkte.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभावाच् च पुरुषेणाभियुज्यमाना चिकीर्षन्त्य् अपि व्यावर्तते।
svabhāvāc ca puruṣeṇābhiyujyamānā cikīrṣanty api vyāvartate.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः पुनर् अभियुक्ता सिद्ध्यति।
punaḥ punar abhiyuktā siddhyati.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषस् तु धर्म-स्थितिम् आर्य-समयं चापेक्ष्य कामयमानो ऽपि व्यावर्तते।
puruṣas tu dharma-sthitim ārya-samayaṃ cāpekṣya kāmayamāno 'pi vyāvartate.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा-बुद्धिश् चाभियुज्यमानो ऽपि न सिद्ध्यति।
tathā-buddhiś cābhiyujyamāno 'pi na siddhyati.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्:कारणम् अभियुङ्क्ते। अभियुज्यापि पुनर् नाभियुङ्क्ते। सिद्धायां च माध्यस्थ्यं गच्छति।
niṣ:kāraṇam abhiyuṅkte. abhiyujyāpi punar nābhiyuṅkte. siddhāyāṃ ca mādhyasthyaṃ gacchati.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सु:लभाम् अवमन्यते। दुर्:लभाम् आकङ्क्षत इति प्रायोवादः ।
su:labhām avamanyate. dur:labhām ākaṅkṣata iti prāyovādaḥ .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र व्यावर्तन-कारणानि ।
tatra vyāvartana-kāraṇāni .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्याव् अनुरागः।
patyāv anurāgaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपत्यापेक्षा।
apatyāpekṣā.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिक्रान्तवयस्त्वम्।
atikrāntavayastvam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखाभिभवः।
duḥkhābhibhavaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरहान्:उपलम्भः।
virahān:upalambhaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवज्ञयोपमन्त्रयत इति क्रोधः।
avajñayopamantrayata iti krodhaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ:प्रतर्क्य इति संकल्प-वर्जनम्।
a:pratarkya iti saṃkalpa-varjanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमिष्यतीत्य् अन्:आयतिर् अन्यत्र प्रसक्त-मतिर् इति च।
gamiṣyatīty an:āyatir anyatra prasakta-matir iti ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंवृताकार इत्य् उद्वेगः।
asaṃvṛtākāra ity udvegaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रेषु निसृष्त-भाव इति तेष्व् अपेक्षा।
mitreṣu nisṛṣta-bhāva iti teṣv apekṣā.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्काभियोगीत्य् आशङ्का।
śuṣkābhiyogīty āśaṅkā.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजस्वीति साध्वसम्।
tejasvīti sādhvasam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्ड-वेगः समर्थो वेति भयं मृग्याः।
caṇḍa-vegaḥ samartho veti bhayaṃ mṛgyāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागरकः कलासु विचक्षण इति व्रीडा।
nāgarakaḥ kalāsu vicakṣaṇa iti vrīḍā.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सखित्वेनोपचरित इति च।
sakhitvenopacarita iti ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ:देश-काल-ज्ञ इत्य् असूया।
a:deśa-kāla-jña ity asūyā.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिभव-स्थानम् इत्य् अ:बहु-मानः।
paribhava-sthānam ity a:bahu-mānaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकारितो ऽपि नावबुध्यत इत्य् अवज्ञा।
ākārito 'pi nāvabudhyata ity avajñā.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शसो मन्द-वेग इति च हस्तिन्याः।
śaso manda-vega iti ca hastinyāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्तो ऽस्य मा भूद् अन्:इष्टम् इत्य् अनुकम्पा।
matto 'sya mā bhūd an:iṣṭam ity anukampā.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनि दोष-दर्शनान् निर्वेदः।
ātmani doṣa-darśanān nirvedaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदिता सती स्व-जन-बहिष्:कृता भविष्यामीति भयम्।
viditā satī sva-jana-bahiṣ:kṛtā bhaviṣyāmīti bhayam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलित इत्य् अन्:आदरः।
palita ity an:ādaraḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्या प्रयुक्तः परीक्षत इति विमर्शः।
patyā prayuktaḥ parīkṣata iti vimarśaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मापेक्षा चेति।
dharmāpekṣā ceti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु यदात्मनि लक्षयेत् तदादित एव परिच्छिन्द्यात्।
teṣu yadātmani lakṣayet tadādita eva paricchindyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्यत्व-युक्तानि राग-वर्धनात्।
āryatva-yuktāni rāga-vardhanāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ:शक्ति-जान्य् उपाय-प्रदर्शनात्।
a:śakti-jāny upāya-pradarśanāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहु-मान-कृतान्य् अति:परिचयात्।
bahu-māna-kṛtāny ati:paricayāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिभव-कृतान्य् अति:शौण्डीर्याद् वैचक्षण्याच् च।
paribhava-kṛtāny ati:śauṇḍīryād vaicakṣaṇyāc ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्-परिभव-जानि प्रणत्या॥
tat-paribhava-jāni praṇatyā..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भय-युक्तान्य् आश्वसनाद् इति ।
bhaya-yuktāny āśvasanād iti .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषास् त्व् अमी प्रायेण सिद्धाः ण् कामसूत्र-ज्ञः कथाख्यान-कुशलो बाल्यात् प्रभृति संसृष्टः प्रवृद्ध-यौवनः क्रीडन-कर्मादिनागत-विश्वासः प्रेषणस्य कर्तोचित-संभाषणः प्रियस्य कर्तान्यस्य भूत-पूर्वो दूतो मर्म-ज्ञ उत्तमया प्रार्थितः सख्या प्रच्छन्नं संसृष्टः सुभगाभिख्यातः सह-संवृद्धः प्रातिवेश्यः काम-शीलस् तथा-भूतश् च परिचारको धात्रेयिका-परिग्रहो नव-वरकः प्रेक्षोद्यान-त्याग शीलो वृष इति सिद्ध-प्रतापः साहसिकः शूरो विद्या-रूप-गुणोपभोगैः पत्युर् अतिशयिता महार्ह-वेषोपचारश् चेति ।
puruṣās tv amī prāyeṇa siddhāḥ ṇ kāmasūtra-jñaḥ kathākhyāna-kuśalo bālyāt prabhṛti saṃsṛṣṭaḥ pravṛddha-yauvanaḥ krīḍana-karmādināgata-viśvāsaḥ preṣaṇasya kartocita-saṃbhāṣaṇaḥ priyasya kartānyasya bhūta-pūrvo dūto marma-jña uttamayā prārthitaḥ sakhyā pracchannaṃ saṃsṛṣṭaḥ subhagābhikhyātaḥ saha-saṃvṛddhaḥ prātiveśyaḥ kāma-śīlas tathā-bhūtaś ca paricārako dhātreyikā-parigraho nava-varakaḥ prekṣodyāna-tyāga śīlo vṛṣa iti siddha-pratāpaḥ sāhasikaḥ śūro vidyā-rūpa-guṇopabhogaiḥ patyur atiśayitā mahārha-veṣopacāraś ceti .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथात्मनः सिद्धतां पश्येद् एवं योषितो ऽपि।
yathātmanaḥ siddhatāṃ paśyed evaṃ yoṣito 'pi.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ:यत्न-साध्या योषितस् त्व् इमाः ण् अभियोग-मात्र-साध्याः। द्वार-देशावस्थायिनी। प्रासादाद् राज-मार्गावलोकिनी। तरुण-प्रातिवेश्य-गृहे गोष्ठी-योजिनी। सतत-प्रेक्षिणी। प्रेक्षिता पार्श्व-विलोकिनी। निष्:कारणं स:पत्न्याधिविन्ना। भर्तृ-द्वेषिणी विद्विष्टा च। परिहार-हीना। निर्:अपत्या।
a:yatna-sādhyā yoṣitas tv imāḥ ṇ abhiyoga-mātra-sādhyāḥ. dvāra-deśāvasthāyinī. prāsādād rāja-mārgāvalokinī. taruṇa-prātiveśya-gṛhe goṣṭhī-yojinī. satata-prekṣiṇī. prekṣitā pārśva-vilokinī. niṣ:kāraṇaṃ sa:patnyādhivinnā. bhartṛ-dveṣiṇī vidviṣṭā ca. parihāra-hīnā. nir:apatyā.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञाति-कुल-नित्या। विपन्नापत्या। गोष्ठी-योजिनी। प्रीति-योजिनी। कुशीलव-भार्या। मृत-पतिका बाला। दरिद्रा बहूपभोगा। ज्येष्ठ-भार्या बहु-देवरका। बहु-मानिनी न्यून-भर्तृका। कौशलाभिमानिनी भर्तुर् मौर्ख्येणोद्विग्ना। अ:विशेषतया लोभेन।
jñāti-kula-nityā. vipannāpatyā. goṣṭhī-yojinī. prīti-yojinī. kuśīlava-bhāryā. mṛta-patikā bālā. daridrā bahūpabhogā. jyeṣṭha-bhāryā bahu-devarakā. bahu-māninī nyūna-bhartṛkā. kauśalābhimāninī bhartur maurkhyeṇodvignā. a:viśeṣatayā lobhena.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्या-काले यत्नेन वारिता कथं चिद् अ:लब्धाभियुक्ता च सा तदानीम्। समान-बुद्धि-शील मेधा-प्रतिपत्ति-सात्म्या। प्रकृत्या पक्षपातिनी। अन्:अपराधे विमानितातुल्य-रुपाभिश् चाधः कृता। प्रोषित-पतिकेति। ईर्ष्यालु-पूति-चोक्ष-क्लीब-दीर्घ-सूत्र-कापुरुष-कुब्ज-वामन विरूप-मणिकार-ग्राम्य-दुर्:गन्धि-रोगि-वृद्ध-भार्याश् चेति।
kanyā-kāle yatnena vāritā kathaṃ cid a:labdhābhiyuktā ca sā tadānīm. samāna-buddhi-śīla medhā-pratipatti-sātmyā. prakṛtyā pakṣapātinī. an:aparādhe vimānitā.tulya-rupābhiś cādhaḥ kṛtā. proṣita-patiketi. īrṣyālu-pūti-cokṣa-klība-dīrgha-sūtra-kāpuruṣa-kubja-vāmana virūpa-maṇikāra-grāmya-dur:gandhi-rogi-vṛddha-bhāryāś ceti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लोकाव् अत्र भवतः।
ślokāv atra bhavataḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.