Library·Kapila (trad. author): Samkhyasutra·6

Kapila (trad. author): Samkhyasutra 6

तन्त्राध्यायः अस्त्यात्मा नास्तित्वसाधनाभावात्

tantrādhyāyaḥ astyātmā nāstitvasādhanābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहादिव्यतिरिक्तो ऽसौ वैचित्र्यात्

dehādivyatirikto 'sau vaicitryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठीव्यपदेशादपि

ṣaṣṭhīvyapadeśādapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शिलापुत्रवत्, धर्मिग्राहकमानबाधात्

na śilāputravat, dharmigrāhakamānabādhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्तदुःखनिवृत्त्या कृतकृत्यता

atyantaduḥkhanivṛttyā kṛtakṛtyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा दुःखात् क्लेशः पुरुषस्य, न तथा सुखाभिलाषः

yathā duḥkhāt kleśaḥ puruṣasya, na tathā sukhābhilāṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुत्रापि को ऽपि सुखीति

kutrāpi ko 'pi sukhīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदपि दुःखशबलितमिति दुःखपक्षे निक्षिपन्ते विवेचकाः

tadapi duḥkhaśabalitamiti duḥkhapakṣe nikṣipante vivecakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखलाभाभावादपुरुषार्थत्वामिति चेन्न द्वैविध्यात्

sukhalābhābhāvādapuruṣārthatvāmiti cenna dvaividhyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गुणत्वमात्मनो ऽसङ्गत्वादिश्रुतेः

nirguṇatvamātmano 'saṅgatvādiśruteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमधर्मत्वे ऽपि तत्सिद्धिरविवेकात्

paramadharmatve 'pi tatsiddhiravivekāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिरविवेकः अन्यथा दोषद्वयप्रसक्तेः

anādiravivekaḥ anyathā doṣadvayaprasakteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न नित्यः स्यादात्मवदन्यथानुच्छित्तिः

na nityaḥ syādātmavadanyathānucchittiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिनियतकारण नाश्यत्वमस्य ध्वान्तवत्

pratiniyatakāraṇa nāśyatvamasya dhvāntavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रापि प्रतिनियमो ऽन्वयव्यतिरेकात्

atrāpi pratiniyamo 'nvayavyatirekāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकारान्तरासम्भवादविवेक एव बन्धः

prakārāntarāsambhavādaviveka eva bandhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मुक्तस्य पुनर्बन्धयोगो ऽप्यनावृत्ति श्रुतेः

na muktasya punarbandhayogo 'pyanāvṛtti śruteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपुरुषार्थत्वमन्यथा

apuruṣārthatvamanyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविशेषापत्तिरुभयोः

aviśeṣāpattirubhayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तिरन्तराय ध्वस्तेर्न परः

muktirantarāya dhvasterna paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राप्यविरोधः

tatrāpyavirodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकारित्रैविध्यान्न नियमः

adhikāritraividhyānna niyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दार्ढ्यार्थमुत्तरेषां

dārḍhyārthamuttareṣāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिरसुखमासनमिति न नियमः

sthirasukhamāsanamiti na niyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानं निर्विषयं मनः

dhyānaṃ nirviṣayaṃ manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयथाप्यविशेषश्चेन्नैवमुपरागनिरोधाद्विशेषः

ubhayathāpyaviśeṣaścennaivamuparāganirodhādviśeṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निस्सङ्गे ऽप्युपरागो ऽविवेकात्

nissaṅge 'pyuparāgo 'vivekāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जपास्फटिकयोरिव नोपरागः किन्त्वभिमानः

japāsphaṭikayoriva noparāgaḥ kintvabhimānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानधारणाभ्यास वैराग्यादिभिः तन्निरोधः

dhyānadhāraṇābhyāsa vairāgyādibhiḥ tannirodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लयविक्षेपयोर्व्यावृत्त्येत्याचार्याः

layavikṣepayorvyāvṛttyetyācāryāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्थाननियमः चित्तप्रसादात्

na sthānaniyamaḥ cittaprasādāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतेराद्योपादानतान्येषां कार्यत्वश्रुतेः

praterādyopādānatānyeṣāṃ kāryatvaśruteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यत्वे ऽपि नात्मनो योग्यत्वाभावात्

nityatve 'pi nātmano yogyatvābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतिविरोधान्न कुतर्कापसदस्यात्मलाभः

śrutivirodhānna kutarkāpasadasyātmalābhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारम्पर्ये ऽपि प्रधानानुवृत्तिरणुवत्

pāramparye 'pi pradhānānuvṛttiraṇuvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र कार्यदर्शनात् विभुत्वं

sarvatra kāryadarśanāt vibhutvaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतियोगे ऽप्याद्यकारणताहानिरणुवत्

gatiyoge 'pyādyakāraṇatāhāniraṇuvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसिद्धाधिक्यं प्रधानस्य न नियमः

prasiddhādhikyaṃ pradhānasya na niyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वादीनामतद्धर्मत्वं तद्रूपत्वात्

sattvādīnāmataddharmatvaṃ tadrūpatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुपभोगे ऽपि पुमर्थं सृष्टिः प्रधानस्योष्ट्रकुङ्कुमवहनवत्

anupabhoge 'pi pumarthaṃ sṛṣṭiḥ pradhānasyoṣṭrakuṅkumavahanavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मवैचित्र्यात्सृष्टिवैचित्र्यं

karmavaicitryātsṛṣṭivaicitryaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साम्यवैषम्याभ्यां कार्यद्वयं

sāmyavaiṣamyābhyāṃ kāryadvayaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमुक्तबोधान्न सृष्टिः प्रधानस्य लोकवत्

vimuktabodhānna sṛṣṭiḥ pradhānasya lokavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नान्योपसर्पणे ऽपि मुक्तोपभोगः निमित्ताभावात्

nānyopasarpaṇe 'pi muktopabhogaḥ nimittābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषबहुत्वं व्यवस्थातः

puruṣabahutvaṃ vyavasthātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपाधिश्चेत् तत्सिद्धौ पुनर्द्वैतं

upādhiścet tatsiddhau punardvaitaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्यामपि प्रमाणविरोधः

dvābhyāmapi pramāṇavirodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्यामप्यविरोधान्नपूर्वमुत्तरं च साधाकाभावात्

dvābhyāmapyavirodhānnapūrvamuttaraṃ ca sādhākābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाशतस्तत्सिद्धौ कर्मकर्तृविरोधः

prakāśatastatsiddhau karmakartṛvirodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडव्यावृत्तो जडं प्रकाशयति चिद्रूपः

jaḍavyāvṛtto jaḍaṃ prakāśayati cidrūpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न श्रुतिविरोधो रागिणां वेराग्याय तत्सिद्धेः

na śrutivirodho rāgiṇāṃ verāgyāya tatsiddheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगत्सत्यत्वमदुष्टकरणजन्यत्वम् बाधकाभावात्

jagatsatyatvamaduṣṭakaraṇajanyatvam bādhakābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकारान्तरासंभवात्सदुत्पत्तिः

prakārāntarāsaṃbhavātsadutpattiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहङ्कारः कर्ता न पुरुषः

ahaṅkāraḥ kartā na puruṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिदवसाना भुक्तिः तत्कर्मार्जितत्वात्

cidavasānā bhuktiḥ tatkarmārjitatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रादिलोकेप्यावृत्तिः निमित्तसद्भावात्

candrādilokepyāvṛttiḥ nimittasadbhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकस्य नोपदेशात् सिद्धिः पूर्ववत्

lokasya nopadeśāt siddhiḥ pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाराम्पर्येण तत्सिद्धौ विमुक्तिश्रुतिः

pārāmparyeṇa tatsiddhau vimuktiśrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतिश्रुतेश्च व्यापकत्वे ऽपि उपाधियोगात् भोगदेशकाललाभः व्योमवत्

gatiśruteśca vyāpakatve 'pi upādhiyogāt bhogadeśakālalābhaḥ vyomavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनधिष्ठितस्य पूतिभावप्रसङ्गान्न तत्सिद्धिः

anadhiṣṭhitasya pūtibhāvaprasaṅgānna tatsiddhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृष्टद्वाराचेदसम्बद्धस्य तदसम्भवाज्जलादिवदङ्कुरे

adṛṣṭadvārācedasambaddhasya tadasambhavājjalādivadaṅkure

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गुणत्वात्तदसम्भवादहङ्कार धर्माते

nirguṇatvāttadasambhavādahaṅkāra dharmāte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशिष्टस्य जीवत्वमन्वयव्यतिरेकात्

viśiṣṭasya jīvatvamanvayavyatirekāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहङ्कारकर्त्रधीना कार्यसिद्धिर्नेश्वराधीना प्रमाणाभावात्

ahaṅkārakartradhīnā kāryasiddhirneśvarādhīnā pramāṇābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृष्टोद्भूतिवत्समानत्वं

adṛṣṭodbhūtivatsamānatvaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महतो ऽन्यत्

mahato 'nyat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मनिमित्तः प्रकृतेः स्वस्वामिभावो ऽप्यनादिः बीजाङ्कुरवत्

karmanimittaḥ prakṛteḥ svasvāmibhāvo 'pyanādiḥ bījāṅkuravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविवेकनिमित्तो वा पञ्चशिखः

avivekanimitto vā pañcaśikhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गशरीरनिमित्तक इति सनन्दनाचार्यः

liṅgaśarīranimittaka iti sanandanācāryaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.