Kātyāyana Śulba-sūtra 7

भवन्ति चात्र श्लोकाः द्विहस्ते लक्षणं कुर्यात् त्रिहस्तो मध्यमः शिरः

bhavanti cātra ślokāḥ dvihaste lakṣaṇaṃ kuryāt trihasto madhyamaḥ śiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरःपश्चाद्वितस्तिः स्यात् पूर्वार्धे हस्त एव च सार्धहस्ते च पाशः स्यात् वेदिः स्यात् पौर्णमासिकी

śiraḥpaścādvitastiḥ syāt pūrvārdhe hasta eva ca sārdhahaste ca pāśaḥ syāt vediḥ syāt paurṇamāsikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संख्याज्ञः परिमाणज्ञः समसूत्रनिरञ्छकः समभूमौ भवेद्विद्वाञ्छुल्बवित् परिपृच्छकः

saṃkhyājñaḥ parimāṇajñaḥ samasūtranirañchakaḥ samabhūmau bhavedvidvāñchulbavit paripṛcchakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न जलात् सममन्यत् स्यान्नान्यद्वातात् प्रमा भवेत् नान्यद्दूरं भ्रमादूर्ध्वं नान्यत् सूत्रादृजुर्भवेत्

na jalāt samamanyat syānnānyadvātāt pramā bhavet nānyaddūraṃ bhramādūrdhvaṃ nānyat sūtrādṛjurbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिर्यङ्मान्याश्च सर्वार्थैः पार्श्वमान्याश्च योगवित् करणीनां विभागज्ञो नित्योद्युक्तश्च कर्मसु

tiryaṅmānyāśca sarvārthaiḥ pārśvamānyāśca yogavit karaṇīnāṃ vibhāgajño nityodyuktaśca karmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्त्रबुध्या विभागज्ञः परशास्त्रकुतूहलः शिल्पिभ्यः स्थपतिभ्यश्च आददीत मतीः सदा

śāstrabudhyā vibhāgajñaḥ paraśāstrakutūhalaḥ śilpibhyaḥ sthapatibhyaśca ādadīta matīḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडङ्गुलपरीणाहं द्वादशाङ्गुलमुच्छ्रितम् जरठं चाव्रणं चैव शङ्कुं कुर्याद्विशेषतः

ṣaḍaṅgulaparīṇāhaṃ dvādaśāṅgulamucchritam jaraṭhaṃ cāvraṇaṃ caiva śaṅkuṃ kuryādviśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विवितस्तिप्रमाणस्तु खादिरो मुद्गरस्तथा शङ्कुस्तेन निखातव्यस्तस्मात्तस्य परिग्रहः

dvivitastipramāṇastu khādiro mudgarastathā śaṅkustena nikhātavyastasmāttasya parigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकतस्तु ऋजुस्तीक्ष्णः खादिरः सममायतः शङ्कुः कार्यस्तु शुल्बज्ञैस्तस्यार्धं गमयेन्महीम्

ekatastu ṛjustīkṣṇaḥ khādiraḥ samamāyataḥ śaṅkuḥ kāryastu śulbajñaistasyārdhaṃ gamayenmahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रादेशमात्रो हविर्यज्ञे पूर्वलक्षणलक्षितः शङ्कुरामशिराः कार्यस्तस्याप्यर्धं निखापयेत्

prādeśamātro haviryajñe pūrvalakṣaṇalakṣitaḥ śaṅkurāmaśirāḥ kāryastasyāpyardhaṃ nikhāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरस्रमुद्गरं स्यात् षोडशाङ्गुलमायतम् अविद्धं रमणीयं च दारुमध्याच्च निर्मितम्

caturasramudgaraṃ syāt ṣoḍaśāṅgulamāyatam aviddhaṃ ramaṇīyaṃ ca dārumadhyācca nirmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजीर्णाऽग्रन्थिनी सूक्ष्मा समा श्लक्ष्णा त्वरोमशा रज्जुर्मानाधिका कार्या अध्वरे योगमिच्छता

ajīrṇā'granthinī sūkṣmā samā ślakṣṇā tvaromaśā rajjurmānādhikā kāryā adhvare yogamicchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाणी वा बाल्वजी चैव वैणवी वा विधीयते रज्जुस्तूभयतःपाशा त्रिवृता यज्ञकर्मणि

śāṇī vā bālvajī caiva vaiṇavī vā vidhīyate rajjustūbhayataḥpāśā trivṛtā yajñakarmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रज्जुर्मुञ्जमयी कार्या शणैस्तु परिमिश्रिता कात्यायनो वदत्येवमखण्डा कुशबल्बजैः

rajjurmuñjamayī kāryā śaṇaistu parimiśritā kātyāyano vadatyevamakhaṇḍā kuśabalbajaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवके लक्षणं कुर्यात् त्रीणि कुर्यात् त्रिषु त्रिषु उत्तमो नवकः पाशः सदसो मानमुच्यते

navake lakṣaṇaṃ kuryāt trīṇi kuryāt triṣu triṣu uttamo navakaḥ pāśaḥ sadaso mānamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चदशमथैकविंशतिकमपरं परस्त्रिकं च द्वादशसु पाश उत्तम इति सोमे रज्जुमानमेतत्

pañcadaśamathaikaviṃśatikamaparaṃ parastrikaṃ ca dvādaśasu pāśa uttama iti some rajjumānametat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदस्याक्ष्णया तिरश्ची तयोरक्ष्णया भवेत् सौत्रामण्यां विमातव्या वेदिः स्यात् सोमवत्तया

padasyākṣṇayā tiraścī tayorakṣṇayā bhavet sautrāmaṇyāṃ vimātavyā vediḥ syāt somavattayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीहारेण घनैर्वापि ज्योतिषामभ्रदर्शने अप्सु दीपं प्रगृह्णीयाद्यावत्तमसि दर्शने

nīhāreṇa ghanairvāpi jyotiṣāmabhradarśane apsu dīpaṃ pragṛhṇīyādyāvattamasi darśane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणं च प्रमेयं च यच्चान्यद्वस्तुसंज्ञकम् सर्वं तच्छास्त्रतो ज्ञात्वा यज्ञे सिध्यन्ति याज्ञिकाः

pramāṇaṃ ca prameyaṃ ca yaccānyadvastusaṃjñakam sarvaṃ tacchāstrato jñātvā yajñe sidhyanti yājñikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा न क्षीयते मानं यथा च न विवर्धते यथा च रमते दृष्टिस्तथा योगं समाचरेत्

yathā na kṣīyate mānaṃ yathā ca na vivardhate yathā ca ramate dṛṣṭistathā yogaṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरत्निश्चतुरस्रस्तु पूवस्याग्नेः खरो भवेत् रथचक्राकृतिः पश्चाच्चन्द्रार्ध इव दक्षिणः

aratniścaturasrastu pūvasyāgneḥ kharo bhavet rathacakrākṛtiḥ paścāccandrārdha iva dakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नीनां तु खरः कार्यो मेखलात्रयसंयुतः द्वादशाङ्गुल उच्छ्राये विस्तारे चतुरङ्गुलः

agnīnāṃ tu kharaḥ kāryo mekhalātrayasaṃyutaḥ dvādaśāṅgula ucchrāye vistāre caturaṅgulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्तुः पुष्करनालस्य षड्गुणः परिवेष्टितः वत्सतर्यास्त्रिहायण्या बालेन सदृशो भवेत्

tantuḥ puṣkaranālasya ṣaḍguṇaḥ pariveṣṭitaḥ vatsataryāstrihāyaṇyā bālena sadṛśo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयस्त्रिहायणीबालाः सर्षपार्धं प्रचक्षते द्विगुणं सर्षपं विद्याद्यवः पञ्च तु सर्षपाः

trayastrihāyaṇībālāḥ sarṣapārdhaṃ pracakṣate dviguṇaṃ sarṣapaṃ vidyādyavaḥ pañca tu sarṣapāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुलस्य प्रमाणं तु षड्यवाः पार्श्वसंस्थिताः चतुर्विंशाङ्गुलोऽरत्निर्वितस्तिर्द्वादशाङ्गुला

aṅgulasya pramāṇaṃ tu ṣaḍyavāḥ pārśvasaṃsthitāḥ caturviṃśāṅgulo'ratnirvitastirdvādaśāṅgulā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यामस्यात्र प्रमाणं तु चतुर्न्यूनं शतं भवेत् पुरुषस्य प्रमाणं वै विंशतिस्तु शताधिका

vyāmasyātra pramāṇaṃ tu caturnyūnaṃ śataṃ bhavet puruṣasya pramāṇaṃ vai viṃśatistu śatādhikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यशकलार्थे तु हिरण्यं यस्य नोच्यते कृष्णलेनैव तद्व्याख्या यज्ञे सिध्यति याज्ञिकी

hiraṇyaśakalārthe tu hiraṇyaṃ yasya nocyate kṛṣṇalenaiva tadvyākhyā yajñe sidhyati yājñikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णलं त्रियवं मानं ताम्रायसमतः परम् सुवर्णादर्धं च माषाणां सुवर्णाश्च त्रिसप्ततिः

kṛṣṇalaṃ triyavaṃ mānaṃ tāmrāyasamataḥ param suvarṇādardhaṃ ca māṣāṇāṃ suvarṇāśca trisaptatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीणि चैव सहस्राणि दद्याद्बहुसुवर्णके भूयः स्थपतितो ज्ञात्वा संज्ञास्वन्यासु मानवित् स्वर्णकारो यथाऽभ्यासात्तथा भूयो विवर्धते

trīṇi caiva sahasrāṇi dadyādbahusuvarṇake bhūyaḥ sthapatito jñātvā saṃjñāsvanyāsu mānavit svarṇakāro yathā'bhyāsāttathā bhūyo vivardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रसते शोषपाकाभ्यां द्वात्रिंशद्भागमिष्टका तस्मादार्द्रप्रमाणं तु कुर्यान्मानाधिकं बुधः

hrasate śoṣapākābhyāṃ dvātriṃśadbhāgamiṣṭakā tasmādārdrapramāṇaṃ tu kuryānmānādhikaṃ budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञात्वा शुल्बसद्भावं यज्ञे सौत्रामणीसुते वेदिं ये कर्तुमिच्छन्ति गिरिं भिन्दन्ति ते नखैः

ajñātvā śulbasadbhāvaṃ yajñe sautrāmaṇīsute vediṃ ye kartumicchanti giriṃ bhindanti te nakhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डरज्ज्वर्धमभ्यस्य षष्ठे त्वर्धस्य लक्षणम् तथैव चेतरत्रापि तिर्यङ्मानं यदृच्छया

daṇḍarajjvardhamabhyasya ṣaṣṭhe tvardhasya lakṣaṇam tathaiva cetaratrāpi tiryaṅmānaṃ yadṛcchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत्प्रमाणा रज्जुः स्यात्तावानेवागमो भवेत् आगमार्धे भवेच्छङ्कुस्तदर्धे च निरञ्छनम्

yāvatpramāṇā rajjuḥ syāttāvānevāgamo bhavet āgamārdhe bhavecchaṅkustadardhe ca nirañchanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधाने पदिकं कुर्यात् द्विपदः सौमिको भवेत् अग्नौ च त्रिपदं कुर्यात् प्रक्रमं याज्ञिको बुधः

ādhāne padikaṃ kuryāt dvipadaḥ saumiko bhavet agnau ca tripadaṃ kuryāt prakramaṃ yājñiko budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्तिका श्रवणः पुष्यश्चित्रास्वात्योर्यदन्तरम् एतत्प्राच्या दिशो रूपं युगमात्रोदिते पुरः

kṛttikā śravaṇaḥ puṣyaścitrāsvātyoryadantaram etatprācyā diśo rūpaṃ yugamātrodite puraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाशच्छर्कराः पश्चात् पूर्वे देयास्त्रिसप्ततिः दक्षिणे तु प्रदातव्या दश पञ्च च सप्त च

pañcāśaccharkarāḥ paścāt pūrve deyāstrisaptatiḥ dakṣiṇe tu pradātavyā daśa pañca ca sapta ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंस्यश्चतुर्विंशतिपार्श्वभागश्चतुर्दशभिः परिलेख्यस्तु नर्यम् तथैव चाष्टद्विगुणैरथर्य्यस्त्रिंशद्भिरायम्य हरेत्तृतीयम्

śaṃsyaścaturviṃśatipārśvabhāgaścaturdaśabhiḥ parilekhyastu naryam tathaiva cāṣṭadviguṇairatharyyastriṃśadbhirāyamya harettṛtīyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नेरुदक्सार्धनवाङ्गुले मध्यं ततो लिखेत् वृत्तमेकोनविंशत्या प्राचीज्या मध्यगा भवेत् उदगर्धं विहायार्वाक् खराग्नेर्दक्षिणस्य तु

agnerudaksārdhanavāṅgule madhyaṃ tato likhet vṛttamekonaviṃśatyā prācījyā madhyagā bhavet udagardhaṃ vihāyārvāk kharāgnerdakṣiṇasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रदोषदरिद्रस्य गूढमन्त्रस्य धीमतः समाप्तेयं क्रिया शौल्बी कात्यायनमहात्मनः

sūtradoṣadaridrasya gūḍhamantrasya dhīmataḥ samāpteyaṃ kriyā śaulbī kātyāyanamahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.