इति कौशिकपद्धतौ नवमोऽध्यायः समाप्तः ॥ अथ दशमोऽध्यायः अथ विवाह उच्यते- [अथ विवाहः
iti kauśikapaddhatau navamo'dhyāyaḥ samāptaḥ || atha daśamo'dhyāyaḥ atha vivāha ucyate- [atha vivāhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Kesava: Kausikapaddhati·10
इति कौशिकपद्धतौ नवमोऽध्यायः समाप्तः ॥ अथ दशमोऽध्यायः अथ विवाह उच्यते- [अथ विवाहः
iti kauśikapaddhatau navamo'dhyāyaḥ samāptaḥ || atha daśamo'dhyāyaḥ atha vivāha ucyate- [atha vivāhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं कार्तिक्या आ वैशाख्याः
ūrdhvaṃ kārtikyā ā vaiśākhyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याथाकामी वा
yāthākāmī vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रापक्षं तु वर्जयेत्
citrāpakṣaṃ tu varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मघासु हन्यन्ते गावः फल्गुनीषु व्युह्यते (१४।१।१३) इति विज्ञायते मङ्गलं च
maghāsu hanyante gāvaḥ phalgunīṣu vyuhyate (14.1.13) iti vijñāyate maṅgalaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽयुवं भगम्ऽ इत्यर्धर्चेन पुरुषं शरावसम्पुटहस्तगृहीतं सानुचरं वरं प्रति प्रेषयति ॥ [ब्रह्मणस्पते (१४।१।३१) इति ब्रह्माणम्
'yuvaṃ bhagam' ityardharcena puruṣaṃ śarāvasampuṭahastagṛhītaṃ sānucaraṃ varaṃ prati preṣayati || [brahmaṇaspate (14.1.31) iti brahmāṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विवृहाच्छङ्कमानो निशि कुमारीकुलाद्वलीकान्यादीप्य
tadvivṛhācchaṅkamāno niśi kumārīkulādvalīkānyādīpya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽयो अनिध्मःऽ इत्यृचाप्सु लोष्टं प्रक्षिपति ॥ [इदमहम् (१४।१।३८) इत्यपोह्य
'yo anidhmaḥ' ityṛcāpsu loṣṭaṃ prakṣipati || [idamaham (14.1.38) ityapohya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरतोऽग्नेः बाह्यतः प्लक्षशाखायामुपरि निदधाति ॥ तेनोदकार्थान् कुर्वन्ति
uttarato'gneḥ bāhyataḥ plakṣaśākhāyāmupari nidadhāti || tenodakārthān kurvanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽयद्दुष्कृतम्ऽ इति द्वाभ्यामृग्भ्यां वाससाङ्गानि प्रमृज्य कुमारीपालाय प्रयच्छति ॥ [तुम्बरदण्डेन प्रतिपाद्य निर्व्रजेत्
'yadduṣkṛtam' iti dvābhyāmṛgbhyāṃ vāsasāṅgāni pramṛjya kumārīpālāya prayacchati || [tumbaradaṇḍena pratipādya nirvrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यो दक्षिणतः शाखायां युगमाधायाग्रतो धारयति ॥ [दक्षिणस्यां युगधुर्युत्तरस्मिन् युगतर्द्मनि दर्भेण विग्रथ्य शं ते (१४।१।४०-४१) इति ललाटे हिरण्यं संस्तभ्य जपति
anyo dakṣiṇataḥ śākhāyāṃ yugamādhāyāgrato dhārayati || [dakṣiṇasyāṃ yugadhuryuttarasmin yugatardmani darbheṇa vigrathya śaṃ te (14.1.40-41) iti lalāṭe hiraṇyaṃ saṃstabhya japati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः ऽसप्त मर्यादाःऽ इत्यृचोत्तरतोऽग्नेः सप्त लेखा लिखति प्राच्यः ॥ [तासु पदान्युत्क्रामयति
tataḥ 'sapta maryādāḥ' ityṛcottarato'gneḥ sapta lekhā likhati prācyaḥ || [tāsu padānyutkrāmayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इषे त्वा सुमङ्गलि प्रजावति सुसीमे इति प्रथमम्
iṣe tvā sumaṅgali prajāvati susīme iti prathamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽआ रोह तल्पम्ऽ, ऽभगस्ततक्षऽ इति द्वाभ्यामृग्भ्यां तल्प उपवेशयति ॥ उपविष्टायाः सुहृत् पादौ प्रक्षालयति
'ā roha talpam', 'bhagastatakṣa' iti dvābhyāmṛgbhyāṃ talpa upaveśayati || upaviṣṭāyāḥ suhṛt pādau prakṣālayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽअहं वि ष्यामिऽ, ऽप्र त्वा मुञ्चामिऽ इति द्वाभ्यां कुमारी कटिवेष्टितं योक्त्रं विचृतति ॥ [अपरस्मिन् भृत्याः संरभन्ते
'ahaṃ vi ṣyāmi', 'pra tvā muñcāmi' iti dvābhyāṃ kumārī kaṭiveṣṭitaṃ yoktraṃ vicṛtati || [aparasmin bhṛtyāḥ saṃrabhante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये जयन्ति ते बलीयांस एव मन्यते
ye jayanti te balīyāṃsa eva manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनैव यानेन सा ऊढा तेनैव यदा अन्या ऊढा भवति तदा इदं प्रायश्चित्तं भवति । ऽयेदं पूर्वाऽ इत्यृचा कर्ता वाधूयस्य दशाखण्डं गृहीत्वा चतुष्पथे दत्त्वा दक्षिणेन पादेन तिष्ठति ॥ स चेदुभयोः शुभकामो भवति सूर्यायै देवेभ्यः (१४।२।४६) इत्येतामृचं जपति
yenaiva yānena sā ūḍhā tenaiva yadā anyā ūḍhā bhavati tadā idaṃ prāyaścittaṃ bhavati | 'yedaṃ pūrvā' ityṛcā kartā vādhūyasya daśākhaṇḍaṃ gṛhītvā catuṣpathe dattvā dakṣiṇena pādena tiṣṭhati || sa cedubhayoḥ śubhakāmo bhavati sūryāyai devebhyaḥ (14.2.46) ityetāmṛcaṃ japati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समृछत स्वपथोऽनवयन्तः सुसीमकामावुभे विराजावुभे सुप्रजसौ इत्यतिक्रमयतोऽन्तरा ब्रह्माणम्
samṛchata svapatho'navayantaḥ susīmakāmāvubhe virājāvubhe suprajasau ityatikramayato'ntarā brahmāṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽतत्रोपविश्यऽ इत्यर्धर्चेन तत्र चर्मण्युपवेशयति ॥ दक्षिणोत्तरमुपस्थं कुरुते
'tatropaviśya' ityardharcena tatra carmaṇyupaveśayati || dakṣiṇottaramupasthaṃ kurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽवि तिष्ठन्ताम्ऽ इत्यृचा कुमाराय फलं मोदकादि दत्त्वा तत उत्थापयति ॥ [तेन भूतेन (६।७८) तुभ्यमग्रे (१४।२।१-५) शुम्भनी (१४।२।४५) अग्निर्जनविन्मह्यं जायामिमामदात् सोमो वसुविन्मह्यं जायामिमामदात् पूषा जातिविन्मह्यं जायामिमामदादिन्द्रः सहीयान्मह्यं जायामिमामदादग्नये जनविदे स्वाहा सोमाय वसुविदे स्वाहा पूष्णे जातिविदे स्वाहेन्द्राय सहीयसे स्वाहा इति आगछतः (६।८२) सविता प्रसवानाम् (५।२४) इति
'vi tiṣṭhantām' ityṛcā kumārāya phalaṃ modakādi dattvā tata utthāpayati || [tena bhūtena (6.78) tubhyamagre (14.2.1-5) śumbhanī (14.2.45) agnirjanavinmahyaṃ jāyāmimāmadāt somo vasuvinmahyaṃ jāyāmimāmadāt pūṣā jātivinmahyaṃ jāyāmimāmadādindraḥ sahīyānmahyaṃ jāyāmimāmadādagnaye janavide svāhā somāya vasuvide svāhā pūṣṇe jātivide svāhendrāya sahīyase svāhā iti āgachataḥ (6.82) savitā prasavānām (5.24) iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत उदपात्रं वरवध्वोरञ्जल्योर्निनयति ऽशुम्भनीऽ इत्यृचा ॥ [तेन भूतेन (६।७८) इति समशनम्
tata udapātraṃ varavadhvorañjalyorninayati 'śumbhanī' ityṛcā || [tena bhūtena (6.78) iti samaśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽइहेदसाथऽ (१४।१।३२-३३) इति द्वाभ्यां निवर्तयति । ऽइदं द्रव्यं तव इदं मम राध्यताम्ऽ ॥ [यथा वा मन्यन्ते
'ihedasātha' (14.1.32-33) iti dvābhyāṃ nivartayati | 'idaṃ dravyaṃ tava idaṃ mama rādhyatām' || [yathā vā manyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽये अन्ताःऽ इत्यृचा वाधूयेनाच्छादयति ॥ [नवं वसानः (१४।२।४४) इत्याव्रजति
tato 'ye antāḥ' ityṛcā vādhūyenācchādayati || [navaṃ vasānaḥ (14.2.44) ityāvrajati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वापरं यत्र नाधिगछेत् ब्रह्मापरम् (१४।१।६४) इति कुर्यात्
pūrvāparaṃ yatra nādhigachet brahmāparam (14.1.64) iti kuryāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौर्दक्षिणा प्रतीवाहः ॥ कौश्स् १०,५ ७९ ।२९ ॥] ऽनवं वसानःऽ इत्यृचं जपित्वा कर्ता । सर्वे गृहमागच्छन्ति । वेदिमध्ये कर्ता उपविशति । अभ्यातानाद्युत्तरतन्त्रम् । इति चतुर्थिकाकर्म । विवाहे उद्वाहे सति एका गौर्दक्षिणा । यदि मन्त्रप्रमाणं न जानाति तदा ऽब्रह्मापरम्ऽ इत्यृचा सर्वं कर्तव्यम् ॥ [जीवं रुदन्ति (१४।१।४६) यदीमे केशिनः (१४।२।५९-६२) इति जुहोति
gaurdakṣiṇā pratīvāhaḥ || KauśS 10,5 79 .29 ||] 'navaṃ vasānaḥ' ityṛcaṃ japitvā kartā | sarve gṛhamāgacchanti | vedimadhye kartā upaviśati | abhyātānādyuttaratantram | iti caturthikākarma | vivāhe udvāhe sati ekā gaurdakṣiṇā | yadi mantrapramāṇaṃ na jānāti tadā 'brahmāparam' ityṛcā sarvaṃ kartavyam || [jīvaṃ rudanti (14.1.46) yadīme keśinaḥ (14.2.59-62) iti juhoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष सौर्यो विवाहः
eṣa sauryo vivāhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.