Kesava: Kausikapaddhati 3

तत्रोपर्यपां सूक्तैः स्नात्वा ॥ अप्सु कृष्णं जहाति

tatroparyapāṃ sūktaiḥ snātvā || apsu kṛṣṇaṃ jahāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः साम्पदं वा पौष्टिकं वा कुरुते । केवलं वा कुरुते ॥ [शापेटमालिप्याप्सु निबध्य तस्मिन्नुपसमाधाय सम्पातवन्तं करोति

tataḥ sāmpadaṃ vā pauṣṭikaṃ vā kurute | kevalaṃ vā kurute || [śāpeṭamālipyāpsu nibadhya tasminnupasamādhāya sampātavantaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्नाति

aśnāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधाय कृष्णं प्रवाहयति

ādhāya kṛṣṇaṃ pravāhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपमुच्य जरदुपानहौ सव्येन जरच्छत्त्रं दक्षिणेन शालातृणान्यादीप्य जीर्णं वीरिणमभिन्यस्यति

upamucya jaradupānahau savyena jaracchattraṃ dakṣiṇena śālātṛṇānyādīpya jīrṇaṃ vīriṇamabhinyasyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिरात्रं कर्म भवति । प्रत्यहं तन्त्रम्। तद्भक्षः

trirātraṃ karma bhavati | pratyahaṃ tantram. tadbhakṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा निष्कामोऽपि करोति ॥ अथ समुद्रकर्मेति । सर्वफलकर्म व्याख्यास्यामः - [चत्वारो धायाः पलाशयष्टीनां भवन्ति

athavā niṣkāmo'pi karoti || atha samudrakarmeti | sarvaphalakarma vyākhyāsyāmaḥ - [catvāro dhāyāḥ palāśayaṣṭīnāṃ bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्भाणामुपोलवानां चत्वारः

darbhāṇāmupolavānāṃ catvāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेपं प्राश्नाति । अभ्यातानाद्युत्तरतन्त्रम् ॥ [तमु चेन्न विन्देदथ सत्त्रस्यायतने यज्ञायतनमिव कृत्वा

lepaṃ prāśnāti | abhyātānādyuttaratantram || [tamu cenna vindedatha sattrasyāyatane yajñāyatanamiva kṛtvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शापेटमालिप्याप्सु निबध्य तत्राग्निं प्रणीय ऽशेरभकऽ इति सूक्तेन भक्तं सम्पात्याभिमन्त्र्याश्नाति । तन्त्रम् । पुष्ट्यर्थी ॥ [अनपहतधाना लोहिताजाया द्रप्सेन सन्नीयाश्नाति

śāpeṭamālipyāpsu nibadhya tatrāgniṃ praṇīya 'śerabhaka' iti sūktena bhaktaṃ sampātyābhimantryāśnāti | tantram | puṣṭyarthī || [anapahatadhānā lohitājāyā drapsena sannīyāśnāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽशेरभकऽ इति सूक्तेन उदपात्रे विचृतति प्रत्यृचम् । तेनोदपात्रेण स्नानं कृत्वा मुखं प्रक्षालयति । पुष्ट्यर्थी ॥ गोष्ठकर्मणां विधिं वक्ष्यामः - एह यन्तु पशवः (२।२६), सं वो गोष्ठेन (३।१४), प्रजावतीः (७।७५।१), प्रजापतिः (९।७) इति गोष्ठकर्माणि

'śerabhaka' iti sūktena udapātre vicṛtati pratyṛcam | tenodapātreṇa snānaṃ kṛtvā mukhaṃ prakṣālayati | puṣṭyarthī || goṣṭhakarmaṇāṃ vidhiṃ vakṣyāmaḥ - eha yantu paśavaḥ (2.26), saṃ vo goṣṭhena (3.14), prajāvatīḥ (7.75.1), prajāpatiḥ (9.7) iti goṣṭhakarmāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृष्टेः पीयूषं श्लेष्ममिश्रमश्नाति

gṛṣṭeḥ pīyūṣaṃ śleṣmamiśramaśnāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽएह यन्तु पशवःऽ इति सूक्तेन गामभिमन्त्र्य ददाति । सर्वत्र पुष्टिकामोऽनुवर्तते । ऽसं वो गोष्ठेनऽ इति सूक्तेन गामभिमन्त्र्य ददाति । प्रजावतीः ऽपदज्ञा स्थऽ इति द्वाभ्यामृग्भ्यां गामभिमन्त्र्य ददाति । ऽप्रजापतिश्चऽ इति सूक्तेन गामभिमन्त्र्य ददाति ॥ [उदपात्रं निनयति

'eha yantu paśavaḥ' iti sūktena gāmabhimantrya dadāti | sarvatra puṣṭikāmo'nuvartate | 'saṃ vo goṣṭhena' iti sūktena gāmabhimantrya dadāti | prajāvatīḥ 'padajñā stha' iti dvābhyāmṛgbhyāṃ gāmabhimantrya dadāti | 'prajāpatiśca' iti sūktena gāmabhimantrya dadāti || [udapātraṃ ninayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारूपवत्स ओदने शकृत्पिण्डान् गुग्गुलुलवणं प्रक्षिप्य ततः पश्चादग्नेर्निखनति ॥ [तिसृणां प्रातरश्नाति

sārūpavatsa odane śakṛtpiṇḍān guggululavaṇaṃ prakṣipya tataḥ paścādagnernikhanati || [tisṛṇāṃ prātaraśnāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यातानान्तं कृत्वा ऽआयमगन् पर्णमणिःऽ इति सूक्तेन पालाशमणिं त्रिर्वासितं कृत्वा सम्पात्याभिमन्त्र्य बध्नाति । ऽत्रयोदश्यादयस्तिस्रो दधि मधुनि वासयित्वा बध्नातिऽ इति परिभाषावचनात् । पालाशादिषु चतुर्षु मणिषु सम्बध्यते पुष्टिकामस्तेजस्कामो बलकाम आयुष्कामो धनकामश्च । तत उत्तरतन्त्रम् । अभ्यातानान्तं कृत्वा ऽअयं प्रतिसरो मणिःऽ इत्यर्थसूक्तेन तिलकमणिं वासितं कृत्वा सम्पात्याभिमन्त्र्य बध्नाति । तत उत्तरतन्त्रम् । अभिचारदोषे पुष्टिधनकामार्थी धर्मवीर्य आयुष्यकृत्याप्रतिहरणार्थी यशोर्थी च सपत्ननाशार्थी रोगे च जयार्थी । बलकामो मङ्गलार्थी च । अभ्यातानान्तं कृत्वा ऽअयं मे वरणो मणिःऽ इत्यर्थसूक्तेन वरणमणिं वासितं सम्पात्याभिमन्त्र्य बध्नाति । उत्तरतन्त्रम् । शत्रुक्षयकामः रक्षार्थी चाभिचारे जयकामो यशकामः पुष्टिकामश्च ॥ [उत्तमस्य चतुरो जातरूपशकलेनानुसूत्रं गमयित्वावभुज्य त्रैधं पर्यस्यति

abhyātānāntaṃ kṛtvā 'āyamagan parṇamaṇiḥ' iti sūktena pālāśamaṇiṃ trirvāsitaṃ kṛtvā sampātyābhimantrya badhnāti | 'trayodaśyādayastisro dadhi madhuni vāsayitvā badhnāti' iti paribhāṣāvacanāt | pālāśādiṣu caturṣu maṇiṣu sambadhyate puṣṭikāmastejaskāmo balakāma āyuṣkāmo dhanakāmaśca | tata uttaratantram | abhyātānāntaṃ kṛtvā 'ayaṃ pratisaro maṇiḥ' ityarthasūktena tilakamaṇiṃ vāsitaṃ kṛtvā sampātyābhimantrya badhnāti | tata uttaratantram | abhicāradoṣe puṣṭidhanakāmārthī dharmavīrya āyuṣyakṛtyāpratiharaṇārthī yaśorthī ca sapatnanāśārthī roge ca jayārthī | balakāmo maṅgalārthī ca | abhyātānāntaṃ kṛtvā 'ayaṃ me varaṇo maṇiḥ' ityarthasūktena varaṇamaṇiṃ vāsitaṃ sampātyābhimantrya badhnāti | uttaratantram | śatrukṣayakāmaḥ rakṣārthī cābhicāre jayakāmo yaśakāmaḥ puṣṭikāmaśca || [uttamasya caturo jātarūpaśakalenānusūtraṃ gamayitvāvabhujya traidhaṃ paryasyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतमिध्मम् (१०।६।३५) इत्युपसमाधाय

etamidhmam (10.6.35) ityupasamādhāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्यतन्त्रमभ्यातानान्तं कृत्वा ऽअक्षितास्तेऽ इत्यृचा यवमणिं त्रिर्वासितं कृत्वा सम्पात्याभिमन्त्र्य बध्नाति । अभ्यातानाद्युत्तरतन्त्रम् । पुष्ट्यर्थी । पुष्टिकामाधिकारोऽनुवर्तते आ तृतीयाध्यायपरिसमाप्तिं यावत् । समाप्ता मणिशान्तिः ॥ अष्टकाकर्म पुष्टिकर्माण्युच्यन्ते । पुष्टिकामो वा नित्यं वा अष्टकाकर्म कुर्यात् - [प्रथमा ह व्युवास सा (३।१०) इत्यष्टक्याया वपां सर्वेण सूक्तेन त्रिर्जुहोति

ājyatantramabhyātānāntaṃ kṛtvā 'akṣitāste' ityṛcā yavamaṇiṃ trirvāsitaṃ kṛtvā sampātyābhimantrya badhnāti | abhyātānādyuttaratantram | puṣṭyarthī | puṣṭikāmādhikāro'nuvartate ā tṛtīyādhyāyaparisamāptiṃ yāvat | samāptā maṇiśāntiḥ || aṣṭakākarma puṣṭikarmāṇyucyante | puṣṭikāmo vā nityaṃ vā aṣṭakākarma kuryāt - [prathamā ha vyuvāsa sā (3.10) ityaṣṭakyāyā vapāṃ sarveṇa sūktena trirjuhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽशुनं कीनाशा अनुयन्तु वाहान्ऽ (३।१७।५) इति पादेन हालिकोऽन्यान् चतुरो वृषभान् युनक्ति । ऽषड्गवं हलम्ऽ इति वचनात् ॥ [अश्विना फालं कल्पयतामुपावतु बृहस्पतिः । यथासद्बहुधान्यमयक्ष्मं बहुपूरुषम् इति फालमतिकर्षति

'śunaṃ kīnāśā anuyantu vāhān' (3.17.5) iti pādena hāliko'nyān caturo vṛṣabhān yunakti | 'ṣaḍgavaṃ halam' iti vacanāt || [aśvinā phālaṃ kalpayatāmupāvatu bṛhaspatiḥ | yathāsadbahudhānyamayakṣmaṃ bahupūruṣam iti phālamatikarṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इरावानसि धार्तराष्ट्रे तव मे सत्त्रे राध्यताम् इति प्रतिमिमीते

irāvānasi dhārtarāṣṭre tava me sattre rādhyatām iti pratimimīte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः अभ्यातानानि हुत्वा ऽसीरा युञ्जन्तिऽ इति सूक्तेनोत्तरस्यां सीतायां सम्पातानानयति ॥ [उदपात्र उत्तरान्

tataḥ abhyātānāni hutvā 'sīrā yuñjanti' iti sūktenottarasyāṃ sītāyāṃ sampātānānayati || [udapātra uttarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनोदकेन सर्वं हलमनक्ति ॥ [यत्र सम्पातानानयति ततो लोष्टं धारयन्तं पत्नी पृच्छति अकृक्षत इति

tenodakena sarvaṃ halamanakti || [yatra sampātānānayati tato loṣṭaṃ dhārayantaṃ patnī pṛcchati akṛkṣata iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृक्षाम इति

akṛkṣāma iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमाहार्षीः इति

kimāhārṣīḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चमसोपरि दर्भान् निदधाति । ततश्चमसान् पांसुना प्रच्छादयति । मृत्तिकां दधाति तत्र । ततः प्रभाते अवश्यं तस्मिन् क्षेत्रे द्वितीयेऽहनि कर्षयितव्यम् । एतत् सर्वमेकं कर्म । कृषिकर्म समाप्तम् ॥ अय वृषभलाभकर्मोच्यते - [सारूपवत्से शकृत्पिण्डान् गुग्गुलुलवणे प्रतिनीयाश्नाति

camasopari darbhān nidadhāti | tataścamasān pāṃsunā pracchādayati | mṛttikāṃ dadhāti tatra | tataḥ prabhāte avaśyaṃ tasmin kṣetre dvitīye'hani karṣayitavyam | etat sarvamekaṃ karma | kṛṣikarma samāptam || aya vṛṣabhalābhakarmocyate - [sārūpavatse śakṛtpiṇḍān guggululavaṇe pratinīyāśnāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्फातिकरणकर्मोच्यते - [पयस्वतीः (३२।४) इति स्फातिकरणम्

atha sphātikaraṇakarmocyate - [payasvatīḥ (32.4) iti sphātikaraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तफलशिलाकृतिलोष्टवल्मीकराशिवापं त्रीणि कूदीप्रान्तानि मध्यमपलाशे दर्भेण परिवेष्ट्य राशिपल्येषु करोति ॥ कौश्स् ३,४ २१ ।२ ॥] शान्तफलं तस्यावसितमाकृतिलोष्टं वल्मीकमृत्तिका तस्यामन्तं वपा च । त्रीणि कूद्याः प्रान्तान्यग्राणि मध्यमपलाशे कृत्वा दर्भेण परिवेष्ट्य शान्तिपुष्टिवद्वा ऽपयस्वतीःऽ इति सूक्तेनाभिमन्त्र्य राशिपल्येषु करोत्यधस्तात् ॥ [सायं भुञ्जते

śāntaphalaśilākṛtiloṣṭavalmīkarāśivāpaṃ trīṇi kūdīprāntāni madhyamapalāśe darbheṇa pariveṣṭya rāśipalyeṣu karoti || KauśS 3,4 21 .2 ||] śāntaphalaṃ tasyāvasitamākṛtiloṣṭaṃ valmīkamṛttikā tasyāmantaṃ vapā ca | trīṇi kūdyāḥ prāntānyagrāṇi madhyamapalāśe kṛtvā darbheṇa pariveṣṭya śāntipuṣṭivadvā 'payasvatīḥ' iti sūktenābhimantrya rāśipalyeṣu karotyadhastāt || [sāyaṃ bhuñjate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यावपन्ति शेषम्

pratyāvapanti śeṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ भक्तयातनात्

ā bhaktayātanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यातानान्तं कृत्वा ऽसूर्यस्य रश्मीननुऽ (४।३८।५-७) इति तिसृभिर्द्वादशदाम्न्यां सम्पातितायां वत्सां बध्नाति । ऽइह वत्सां निबध्नीमःऽ इति पादेन वत्सां बध्नाति । ऽअयं घासःऽ इति पादेन घासं ददाति गोभ्यो वत्सेभ्यश्च । अभ्यातानाद्युत्तरतन्त्रम् । समाप्ता गोशान्तिः ॥ वस्त्रसाम्पदानि कर्माण्युच्यन्ते - [यस्ते शोकाय (५।१।३) इति वस्त्रसाम्पदी

abhyātānāntaṃ kṛtvā 'sūryasya raśmīnanu' (4.38.5-7) iti tisṛbhirdvādaśadāmnyāṃ sampātitāyāṃ vatsāṃ badhnāti | 'iha vatsāṃ nibadhnīmaḥ' iti pādena vatsāṃ badhnāti | 'ayaṃ ghāsaḥ' iti pādena ghāsaṃ dadāti gobhyo vatsebhyaśca | abhyātānādyuttaratantram | samāptā gośāntiḥ || vastrasāmpadāni karmāṇyucyante - [yaste śokāya (5.1.3) iti vastrasāmpadī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽउत पुत्रःऽ इत्यृचा सर्वसाम्पदं कुरुते । ऽउत पुत्रःऽ इत्यृचा औदुम्बरसमिध आदधाति । ऽउत पुत्रःऽ इत्यृचा पालाशसमिध आदधाति । ऽउत पुत्रःऽ इत्यृचा बृहद्बदरीसमिध आदधाति । आवपति व्रीहियवतिलानित्यादि । ग्रामपशुपुत्रधनधान्यकामः सर्वसाम्पदं कुरुते । पुत्रः करोति साम्पदानि कर्माणि ॥ [अर्धमर्धेन (५।१।९) इत्यार्द्रपाणी रसं ज्ञात्वा प्रयच्छति

'uta putraḥ' ityṛcā sarvasāmpadaṃ kurute | 'uta putraḥ' ityṛcā audumbarasamidha ādadhāti | 'uta putraḥ' ityṛcā pālāśasamidha ādadhāti | 'uta putraḥ' ityṛcā bṛhadbadarīsamidha ādadhāti | āvapati vrīhiyavatilānityādi | grāmapaśuputradhanadhānyakāmaḥ sarvasāmpadaṃ kurute | putraḥ karoti sāmpadāni karmāṇi || [ardhamardhena (5.1.9) ityārdrapāṇī rasaṃ jñātvā prayacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रे या अमावास्या भविष्यति तस्याममावास्यायाम् ऽअर्धमर्धेनऽ इत्यृचा शाखां भित्त्वा तिस्रः समिध आदधाति । त्रिर्मन्त्रावृत्तिः । पुत्राश्च भ्रातरोऽप्यनेन विधानेन भागं कुर्वन्ति । समाप्तं विभागकर्म पुत्रस्य । पुष्टिकामः ॥ [त्वे क्रतुम् (५।२।३) इति रसप्राशनी

agre yā amāvāsyā bhaviṣyati tasyāmamāvāsyāyām 'ardhamardhena' ityṛcā śākhāṃ bhittvā tisraḥ samidha ādadhāti | trirmantrāvṛttiḥ | putrāśca bhrātaro'pyanena vidhānena bhāgaṃ kurvanti | samāptaṃ vibhāgakarma putrasya | puṣṭikāmaḥ || [tve kratum (5.2.3) iti rasaprāśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यातानान्तं कृत्वा ऽऋधङ्मन्त्रः,ऽ ऽतदिदासऽ इति सूक्ताभ्यां मैश्रधान्यं भृष्टपिष्टं सक्तुमजालोहितमिश्रं रसमिश्रितं च सम्पात्याभिमन्त्र्याश्नाति । तत उत्तरतन्त्रम् ॥ [अभृष्टं प्लक्षोदुम्बरस्योत्तरतोऽग्नेस्त्रिषु चमसेषु पूर्वाह्णस्य तेजसाग्रमन्नस्य प्राशिषम् इति पूर्वाह्णे

abhyātānāntaṃ kṛtvā 'ṛdhaṅmantraḥ,' 'tadidāsa' iti sūktābhyāṃ maiśradhānyaṃ bhṛṣṭapiṣṭaṃ saktumajālohitamiśraṃ rasamiśritaṃ ca sampātyābhimantryāśnāti | tata uttaratantram || [abhṛṣṭaṃ plakṣodumbarasyottarato'gnestriṣu camaseṣu pūrvāhṇasya tejasāgramannasya prāśiṣam iti pūrvāhṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यन्दिनस्य तेजसा मध्यमन्नस्य प्राशिषम् इति मध्यन्दिने

madhyandinasya tejasā madhyamannasya prāśiṣam iti madhyandine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरं ब्रह्मचर्यं कृत्वा ततो मैथुनं कृत्वा शुक्त्यां रेत आनीय तण्डुलमिश्रं कृत्वा ऽऋधङ्मन्त्रःऽ, ऽतदिदासऽ इति सूक्ताभ्यां सम्पात्याभिमन्त्र्याश्नाति । अभ्यातानाद्युत्तरतन्त्रम् । पुष्टिकामः । इदं सप्तग्रामलाभकर्म कथ्यते ॥ [द्वादशीममावास्येति क्षीरभक्षो भवत्यमावास्यायां दधिमधुभक्षस्तस्य मूत्र उदकदधिमधुपल्पूलनान्यासिच्य

saṃvatsaraṃ brahmacaryaṃ kṛtvā tato maithunaṃ kṛtvā śuktyāṃ reta ānīya taṇḍulamiśraṃ kṛtvā 'ṛdhaṅmantraḥ', 'tadidāsa' iti sūktābhyāṃ sampātyābhimantryāśnāti | abhyātānādyuttaratantram | puṣṭikāmaḥ | idaṃ saptagrāmalābhakarma kathyate || [dvādaśīmamāvāsyeti kṣīrabhakṣo bhavatyamāvāsyāyāṃ dadhimadhubhakṣastasya mūtra udakadadhimadhupalpūlanānyāsicya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रव्यादं नाडी प्र विवेशाग्निं प्रजाभाङ्गिरतो माययैतौ । आवां देवी जुषाणे घृताची इममन्नाद्याय प्र विशतं स्वाहा इति ॥ कौश्स् ३,५ २२ ।९ ॥] द्वादशीममावास्येति क्षीरभक्षो भवति । अमावास्यायां दधिमधुभक्षः । प्रतिपद्यभ्यातानान्तं कृत्वा ऽऋधङ्मन्त्रःऽ, ऽतदिदासऽ इति सूक्ताभ्यां तस्य मूत्र उदकदधिमधुगोमयं च एतान्येकीकृत्य सम्पात्याभिमन्त्र्याश्नाति ऽक्रव्यादं नाडीऽ इत्यृचा । अभ्यातानाद्युत्तरतन्त्रम् । सप्तग्रामलाभकर्म समाप्तम् ॥ अथ समृद्धिकर्मोच्यते - निशायामाग्रयणतण्डुलानुदक्यान् मधुमिश्रान् निदधात्या यवानां पङ्क्तेः

kravyādaṃ nāḍī pra viveśāgniṃ prajābhāṅgirato māyayaitau | āvāṃ devī juṣāṇe ghṛtācī imamannādyāya pra viśataṃ svāhā iti || KauśS 3,5 22 .9 ||] dvādaśīmamāvāsyeti kṣīrabhakṣo bhavati | amāvāsyāyāṃ dadhimadhubhakṣaḥ | pratipadyabhyātānāntaṃ kṛtvā 'ṛdhaṅmantraḥ', 'tadidāsa' iti sūktābhyāṃ tasya mūtra udakadadhimadhugomayaṃ ca etānyekīkṛtya sampātyābhimantryāśnāti 'kravyādaṃ nāḍī' ityṛcā | abhyātānādyuttaratantram | saptagrāmalābhakarma samāptam || atha samṛddhikarmocyate - niśāyāmāgrayaṇataṇḍulānudakyān madhumiśrān nidadhātyā yavānāṃ paṅkteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं यवानुभयान् समोप्य

evaṃ yavānubhayān samopya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[त्रिवृति गोमयपरिचये शृतमश्नाति

[trivṛti gomayaparicaye śṛtamaśnāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमजस्येक्षुकाशकाण्ड्याः शकलमवधायौदुम्बरेणासिना ऽलोहितेनऽ इति मन्त्रेण वत्सकर्णं छिन्नति ॥ [यथा चक्रुः (६।१४१।३) इतीक्षुकाशकाण्ड्या लोहितं निर्मृज्य रसमिश्रमश्नाति

prathamajasyekṣukāśakāṇḍyāḥ śakalamavadhāyaudumbareṇāsinā 'lohitena' iti mantreṇa vatsakarṇaṃ chinnati || [yathā cakruḥ (6.141.3) itīkṣukāśakāṇḍyā lohitaṃ nirmṛjya rasamiśramaśnāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजवापनकर्म करोति - [उच्छ्रयस्व (६।१४२) इति बीजोपहरणम्

bījavāpanakarma karoti - [ucchrayasva (6.142) iti bījopaharaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्यमिश्रान् यवानुर्वरायां कृष्टे फालेनोदुह्यान्वृचं काशीन् निनयति निवपति ॥ कौश्स् ३,७ २४ ।२ ॥] ऽउच्छ्रयस्वऽ इति सूक्तेन यवव्रीह्यादिबीजमासाद्याज्यमिश्रमभिमन्त्र्य कृष्टे वा क्षेत्रे निवपति त्रीन् मुष्टीन् बीजस्य । ततः पांशुभिराच्छादयति । समाप्तं बीजक्षेत्रवापनकर्म ॥ [अभि त्यम् (७।१४) इति महावकाशेऽरण्य उन्नते विमिते प्राग्द्वारप्रत्यग्द्वारेष्वप्सु सम्पातानानयति

ājyamiśrān yavānurvarāyāṃ kṛṣṭe phālenoduhyānvṛcaṃ kāśīn ninayati nivapati || KauśS 3,7 24 .2 ||] 'ucchrayasva' iti sūktena yavavrīhyādibījamāsādyājyamiśramabhimantrya kṛṣṭe vā kṣetre nivapati trīn muṣṭīn bījasya | tataḥ pāṃśubhirācchādayati | samāptaṃ bījakṣetravāpanakarma || [abhi tyam (7.14) iti mahāvakāśe'raṇya unnate vimite prāgdvārapratyagdvāreṣvapsu sampātānānayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यातानान्तं कृत्वा ऽसं मा सिञ्चन्तुऽ इत्यृचा ग्रामस्य सर्वोदके मैश्रधान्यं प्रक्षिप्य सम्पात्याभिमन्त्र्याश्नाति । ततो हविरुद्वासनान्तं तन्त्रम् । पुष्ट्यर्थी ॥ [दिव्यं सुपर्णम् (७।३९।१) इत्यृषभदण्डिनो वपयेन्द्रं यजते

abhyātānāntaṃ kṛtvā 'saṃ mā siñcantu' ityṛcā grāmasya sarvodake maiśradhānyaṃ prakṣipya sampātyābhimantryāśnāti | tato havirudvāsanāntaṃ tantram | puṣṭyarthī || [divyaṃ suparṇam (7.39.1) ityṛṣabhadaṇḍino vapayendraṃ yajate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुबद्धशिरःपादेन गोशालां चर्मणावच्छाद्यावदानकृतं ब्राह्मणान् भोजयति ॥ कौश्स् ३,७ २४ ।१० ॥] ऽदिव्यं सुपर्णम्ऽ इत्यृचा ऋषभस्य वपयेन्द्रं यजते वशाविधानेन ॥ अथ प्रवत्स्यत एकाग्निकस्येदं कर्म कथ्यते - [इहैव स्त (७।६०।७) इति प्रवत्स्यन्नवेक्षते

anubaddhaśiraḥpādena gośālāṃ carmaṇāvacchādyāvadānakṛtaṃ brāhmaṇān bhojayati || KauśS 3,7 24 .10 ||] 'divyaṃ suparṇam' ityṛcā ṛṣabhasya vapayendraṃ yajate vaśāvidhānena || atha pravatsyata ekāgnikasyedaṃ karma kathyate - [ihaiva sta (7.60.7) iti pravatsyannavekṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूर्वाग्राण्यञ्जुलिकायां कृत्वा ऽपूर्वापरम्ऽ (७।८१) इति षडर्चं सूक्तं जपत्यमावास्यायाम् । केचित् चन्द्रमसं दृष्ट्वा जपं कुर्वन्ति । पुष्टिकामः ॥ अथ वृषोत्सर्गविधिं वक्ष्यामः - [इन्द्रस्य कुक्षिः (७।१११।१) साहस्रः (९।४) इत्यृषभं सम्पातवन्तमतिसृजति

dūrvāgrāṇyañjulikāyāṃ kṛtvā 'pūrvāparam' (7.81) iti ṣaḍarcaṃ sūktaṃ japatyamāvāsyāyām | kecit candramasaṃ dṛṣṭvā japaṃ kurvanti | puṣṭikāmaḥ || atha vṛṣotsargavidhiṃ vakṣyāmaḥ - [indrasya kukṣiḥ (7.111.1) sāhasraḥ (9.4) ityṛṣabhaṃ sampātavantamatisṛjati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेतोधायै त्वातिसृजामि वयोधायै त्वातिसृजामि यूथत्वायै त्वातिसृजामि गणत्वायै त्वातिसृजामि सहस्रपोषायै त्वातिसृजाम्यपरिमितपोषायै त्वातिसृजामि

retodhāyai tvātisṛjāmi vayodhāyai tvātisṛjāmi yūthatvāyai tvātisṛjāmi gaṇatvāyai tvātisṛjāmi sahasrapoṣāyai tvātisṛjāmyaparimitapoṣāyai tvātisṛjāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयं चरुं ऽसत्यं बृहद्ऽ (१२।१।१-७) इति सप्त ऽभूमे मातःऽ इत्यृचा जुहोति । त्रिर्मन्त्रावृत्तिः ॥ पश्चादग्नेर्दर्भेषु कशिप्वास्तीर्य विमृग्वरीम् (१२।१।२९) इत्युपविशति

tṛtīyaṃ caruṃ 'satyaṃ bṛhad' (12.1.1-7) iti sapta 'bhūme mātaḥ' ityṛcā juhoti | trirmantrāvṛttiḥ || paścādagnerdarbheṣu kaśipvāstīrya vimṛgvarīm (12.1.29) ityupaviśati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातरुतिष्ठति ऽसत्यं बृहत्ऽ (१२।१।१-९) इति नवभिः ऽशन्तिवाऽ इति दशम्या, ऽउदायुषाऽ इति द्वाभ्याम् ॥ उद्वयम् (७।५३।७) इत्युत्क्रामति

prātarutiṣṭhati 'satyaṃ bṛhat' (12.1.1-9) iti navabhiḥ 'śantivā' iti daśamyā, 'udāyuṣā' iti dvābhyām || udvayam (7.53.7) ityutkrāmati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽयस्यामन्नम्ऽ इत्यृचोपतिष्ठते पृथिवीं पुष्टिकामः । व्रीहियवाद्यन्नम् ॥ [निधिं बिभ्रति (१२।१।४४) इति मणिहिरण्यकामः

'yasyāmannam' ityṛcopatiṣṭhate pṛthivīṃ puṣṭikāmaḥ | vrīhiyavādyannam || [nidhiṃ bibhrati (12.1.44) iti maṇihiraṇyakāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृष्टिकाले ऽयस्यां कृष्णम्ऽ इत्यृचा नवोदकमभिमन्त्र्याचमनं करोति पुष्टिकामः । ऽयस्यां कृष्णम्ऽ इत्यृचा नवोदकमभिमन्त्र्य स्नानं करोति पुष्टिकामः । नवोदकस्य कर्म समाप्तम् ॥ [यं त्वा पृषती रथः (१३।१।२१-२४) इति द्यौः पृषत्यादित्यो रोहितः

vṛṣṭikāle 'yasyāṃ kṛṣṇam' ityṛcā navodakamabhimantryācamanaṃ karoti puṣṭikāmaḥ | 'yasyāṃ kṛṣṇam' ityṛcā navodakamabhimantrya snānaṃ karoti puṣṭikāmaḥ | navodakasya karma samāptam || [yaṃ tvā pṛṣatī rathaḥ (13.1.21-24) iti dyauḥ pṛṣatyādityo rohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्त्रं कृत्वा ऽयं त्वा पृषती रथःऽ इति चतुर्भिः रक्तवर्णायाः गोः क्षीरौदनं श्रपयित्वा सर्वहुतं जुहोति । तत उत्तरतन्त्रम् । पुष्टिकामः ॥ पुष्टिकर्मणामुपधानोपस्थानम्

tantraṃ kṛtvā 'yaṃ tvā pṛṣatī rathaḥ' iti caturbhiḥ raktavarṇāyāḥ goḥ kṣīraudanaṃ śrapayitvā sarvahutaṃ juhoti | tata uttaratantram | puṣṭikāmaḥ || puṣṭikarmaṇāmupadhānopasthānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.