Kesava: Kausikapaddhati 8

ऽऋषिप्रशिष्टाऽ इति पादेन उदकुम्भात् पत्नीमुदकमपकर्षतीमनुमन्त्रयते ॥ [शुद्धाः पूताः (११।१।१७) पूताः पवित्रैः (१२।३।२५) इति पवित्रे अन्तर्धाय ॥ उदकमासिञ्चति

'ṛṣipraśiṣṭā' iti pādena udakumbhāt patnīmudakamapakarṣatīmanumantrayate || [śuddhāḥ pūtāḥ (11.1.17) pūtāḥ pavitraiḥ (12.3.25) iti pavitre antardhāya || udakamāsiñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽबभ्रेरध्वर्यो मुखम्ऽ इत्यर्धर्चेन दात्रा प्रेषितः । ऽअदितेर्हस्ताम्ऽ इत्यृचानुमन्त्रयते । ऽबभ्रेरध्वर्यो मुखम्ऽ इत्यर्धर्चेन दात्रा प्रेषितः ओदनस्योपरि गर्तं करोति ॥ [बभ्रेर्ब्रह्मन् इति ब्रूयादनध्वर्युम्

'babhreradhvaryo mukham' ityardharcena dātrā preṣitaḥ | 'aditerhastām' ityṛcānumantrayate | 'babhreradhvaryo mukham' ityardharcena dātrā preṣitaḥ odanasyopari gartaṃ karoti || [babhrerbrahman iti brūyādanadhvaryum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिमन्त्रिते व्यवदायाश्नन्ति ॥ कौश्स् ८,९ ६८ ।३४ ॥] ते तस्यां पात्र्यां स्वयमेवौदनं गृहीत्वा प्राश्नन्ति । दाता ऽपुण्याहं दीर्घमायुरस्तुऽ इत्येवमादि वाचनम् ॥ [एके सहिरण्यां धेनुं दक्षिणाम् ॥ गोदक्षिणां वा कौरुपथिः ॥ सम्पातवतोऽभिमन्त्र्याभिनिगद्य दद्याद् दाता वाच्यमानः

pratimantrite vyavadāyāśnanti || KauśS 8,9 68 .34 ||] te tasyāṃ pātryāṃ svayamevaudanaṃ gṛhītvā prāśnanti | dātā 'puṇyāhaṃ dīrghamāyurastu' ityevamādi vācanam || [eke sahiraṇyāṃ dhenuṃ dakṣiṇām || godakṣiṇāṃ vā kaurupathiḥ || sampātavato'bhimantryābhinigadya dadyād dātā vācyamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषं सूत्रपठितमवगन्तव्यम् । कर्तव्यं च । सवयज्ञानां परिगणनं क्रियते । ऽअग्ने जायस्वऽ (११।१) इत्यर्थसूक्तेन ब्रह्मौदनं ददाति । ऽपुमान् पुंसःऽ (१२।३) इत्यनुवाकेन स्वर्गौदनं ददाति । ऽआशानाम्ऽ (१।३१) इति चतुःशरावम् । ऽयद्राजानःऽ (३।२९) इति पञ्चर्चेनाविसवम् । ऽअजो ह्यग्नेरजनिष्ठऽ (४।१४) इति सूक्तेनाजौदनं सवम् । ऽआ नयैतम्ऽ (९।५) इत्यर्थसूक्तेन पञ्चौदनं सवम् ॥ [अघायताम् (१०।९) इत्यत्र मुखमपिनह्यमानमनुमन्त्रयते ॥ सपत्नेषु वज्रम् (१०।९।१) ग्रावा त्वैषः (१०।९।२) इति निपतन्तम् ॥ वेदिष्टे (१०।९।२) इति मन्त्रोक्तमास्तृणाति ॥ विंशत्योदनासु श्रयणीषु शतमवदानानि वध्रीसन्नद्धानि पृथगोदनेषूपर्यादधति ॥ मध्यमायाः प्रथमे रन्ध्रिण्यामिक्षां दशमेऽभितः सप्तसप्तापूपान् परिश्रयति ॥ पञ्चदशे पुरोडाशौ ॥ अग्ने हिरण्यम् ॥ अपो देवीः (१०।९।२७) इत्यग्रत उदकुम्भान् ॥ बालास्ते (१०।९।३) इति सूक्तेन सम्पातवतीम् ॥ प्रदक्षिणमग्निमनुपरिणीयोपवेशनप्रक्षालनाचमननुक्तम्

śeṣaṃ sūtrapaṭhitamavagantavyam | kartavyaṃ ca | savayajñānāṃ parigaṇanaṃ kriyate | 'agne jāyasva' (11.1) ityarthasūktena brahmaudanaṃ dadāti | 'pumān puṃsaḥ' (12.3) ityanuvākena svargaudanaṃ dadāti | 'āśānām' (1.31) iti catuḥśarāvam | 'yadrājānaḥ' (3.29) iti pañcarcenāvisavam | 'ajo hyagnerajaniṣṭha' (4.14) iti sūktenājaudanaṃ savam | 'ā nayaitam' (9.5) ityarthasūktena pañcaudanaṃ savam || [aghāyatām (10.9) ityatra mukhamapinahyamānamanumantrayate || sapatneṣu vajram (10.9.1) grāvā tvaiṣaḥ (10.9.2) iti nipatantam || vediṣṭe (10.9.2) iti mantroktamāstṛṇāti || viṃśatyodanāsu śrayaṇīṣu śatamavadānāni vadhrīsannaddhāni pṛthagodaneṣūparyādadhati || madhyamāyāḥ prathame randhriṇyāmikṣāṃ daśame'bhitaḥ saptasaptāpūpān pariśrayati || pañcadaśe puroḍāśau || agne hiraṇyam || apo devīḥ (10.9.27) ityagrata udakumbhān || bālāste (10.9.3) iti sūktena sampātavatīm || pradakṣiṇamagnimanupariṇīyopaveśanaprakṣālanācamananuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽशुद्धाः पूता योषितो यज्ञिया इमा ब्रह्मणा हस्तेषुऽ इत्यृचा तेषां हस्तप्रक्षालनं दत्त्वा ऽपक्वं क्षेत्रात्ऽ पादत्रयेण ओदनपात्रं ब्राह्मणसमीपे करोति ॥ [प्रतिमन्त्रिते व्यवदायाश्नन्ति

'śuddhāḥ pūtā yoṣito yajñiyā imā brahmaṇā hasteṣu' ityṛcā teṣāṃ hastaprakṣālanaṃ dattvā 'pakvaṃ kṣetrāt' pādatrayeṇa odanapātraṃ brāhmaṇasamīpe karoti || [pratimantrite vyavadāyāśnanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रकृतमुदपात्रं जाङ्मायनं वेद्यां बहिर्ब्रह्माग्रतः दक्षिणमन्यदन्तरमन्यदन्तरं यतोऽधिचरिष्यन् भवति । बाह्यं जाङ्मायनं कृत्वा परिचरणेनाज्यं परिचर्य नित्यान् पुरस्ताद्धोमान् हुत्वाज्यभागौ च हुत्वा ॥ [पश्चादग्नेः पल्पूलितविहितमौक्षं वानडुहं वा रोहितं चर्म प्राग्ग्रीवमुत्तरलोम परिस्तीर्य ॥ पवित्रे कुरुते ॥ दर्भावप्रच्छिन्नप्रान्तौ प्रक्षाल्यानुलोममनुमार्ष्टि

tataḥ prakṛtamudapātraṃ jāṅmāyanaṃ vedyāṃ bahirbrahmāgrataḥ dakṣiṇamanyadantaramanyadantaraṃ yato'dhicariṣyan bhavati | bāhyaṃ jāṅmāyanaṃ kṛtvā paricaraṇenājyaṃ paricarya nityān purastāddhomān hutvājyabhāgau ca hutvā || [paścādagneḥ palpūlitavihitamaukṣaṃ vānaḍuhaṃ vā rohitaṃ carma prāggrīvamuttaraloma paristīrya || pavitre kurute || darbhāvapracchinnaprāntau prakṣālyānulomamanumārṣṭi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.