Kedarabhatta (12th c.): Vrttaratnakara (sutra verses only) 1

प्रथमो ऽध्यायः सुखसन्तानसिद्ध्यर्थं नत्वा ब्रह्मा ऽच्युता ऽर्चितम् । गौरीविनायकोपेतं शङ्करं लोकशङ्करम्

prathamo 'dhyāyaḥ sukhasantānasiddhyarthaṃ natvā brahmā 'cyutā 'rcitam / gaurīvināyakopetaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदार्थशैवशास्त्रज्ञः पव्येको ऽभूद् लोकशङ्करम् । तस्य पुत्रो ऽस्ति केदारः शिवपादार्चने रतः

vedārthaśaivaśāstrajñaḥ pavyeko 'bhūd lokaśaṅkaram / tasya putro 'sti kedāraḥ śivapādārcane rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनेदं क्रियते छन्दो लक्ष्यलक्षणसंयुतम् । वृत्तरत्नाकरं नाम बालानां सुखसिद्ध्ये

tenedaṃ kriyate chando lakṣyalakṣaṇasaṃyutam / vṛttaratnākaraṃ nāma bālānāṃ sukhasiddhye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिङ्गलादिभ्राचार्यैर्यदुक्तं लौकिकं द्विधा । मात्रावर्णविभेदेन च्छन्दस्तदिह कथ्यते

piṅgalādibhrācāryairyaduktaṃ laukikaṃ dvidhā / mātrāvarṇavibhedena cchandastadiha kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडध्यायनिबद्धस्य च्छन्दसो ऽस्य परिस्फुटम् । प्रमाणमपि विज्ञेयं षड्त्रिंशदधिकं शतम्

ṣaḍadhyāyanibaddhasya cchandaso 'sya parisphuṭam / pramāṇamapi vijñeyaṃ ṣaḍtriṃśadadhikaṃ śatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्यरस्तजभ्नगैर्लान्तैरेभिर्दशभिरक्षरैः । समस्तं वाङ्मयं व्याप्तं त्रैलोक्यमिव विष्णुना

myarastajabhnagairlāntairebhirdaśabhirakṣaraiḥ / samastaṃ vāṅmayaṃ vyāptaṃ trailokyamiva viṣṇunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वगुर्मो मुखान्तर्लौ यरावन्तगलौ सतौ । ग्मध्याद्यौ ज्मौ त्रिलो नो ऽष्टौ भवन्त्यत्र गणास्त्रिकाः

sarvagurmo mukhāntarlau yarāvantagalau satau / gmadhyādyau jmau trilo no 'ṣṭau bhavantyatra gaṇāstrikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेयाः सर्वान्तमध्यादिगुरवो ऽत्र चतुष्कलाः । गणाश्चतुर्लघूपेताः पञ्चार्यादिषु संस्थिताः

jñeyāḥ sarvāntamadhyādiguravo 'tra catuṣkalāḥ / gaṇāścaturlaghūpetāḥ pañcāryādiṣu saṃsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सानुस्वारो विसर्गान्तो दीर्घो युक्तपरश्च यः । वा पादान्ते त्वसौ ग्वक्रो ज्ञेयो ऽन्यो मात्रिको लृजुः

sānusvāro visargānto dīrgho yuktaparaśca yaḥ / vā pādānte tvasau gvakro jñeyo 'nyo mātriko lṛjuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादादाविह वर्णस्य संयोगः क्रमसंज्ञकः । पुरःस्थितेन तेन स्याल्लघुता ऽपि क्वचिद् गुरोः

pādādāviha varṇasya saṃyogaḥ kramasaṃjñakaḥ / puraḥsthitena tena syāllaghutā 'pi kvacid guroḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरुणं सर्षपशाकं नवौदनं पिच्छिलानि च दधीनि । अल्पव्ययेन सुन्दरि (!) ग्राम्यजनो मिष्टमिश्नाति

taruṇaṃ sarṣapaśākaṃ navaudanaṃ picchilāni ca dadhīni / alpavyayena sundari (!) grāmyajano miṣṭamiśnāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्धिभूतरसादीनां ज्ञेयाः संज्ञास्तु लोकतः । ज्ञेयः पादश्चतुर्थाशो यतिर्विच्छेदसंज्ञितः

abdhibhūtarasādīnāṃ jñeyāḥ saṃjñāstu lokataḥ / jñeyaḥ pādaścaturthāśo yatirvicchedasaṃjñitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्समं विषमं चालूक्स्थानं सद्भिर्निगद्यते । सममर्धसमं वृत्तं विषमं च तथापरम्

yuksamaṃ viṣamaṃ cālūksthānaṃ sadbhirnigadyate / samamardhasamaṃ vṛttaṃ viṣamaṃ ca tathāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्घ्रयो यस्य चत्वारस्तुल्यलक्षणलक्षिताः । तच्छन्दःशास्त्रतत्त्वज्ञाः समं वृत्तं प्रचक्षते

aṅghrayo yasya catvārastulyalakṣaṇalakṣitāḥ / tacchandaḥśāstratattvajñāḥ samaṃ vṛttaṃ pracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमाङ्घ्रिसमो यस्य तृतीयश्चरणो भवेत् । द्वितीयस्तुर्यवद्वृत्तं तदर्धसममुच्यते

prathamāṅghrisamo yasya tṛtīyaścaraṇo bhavet / dvitīyasturyavadvṛttaṃ tadardhasamamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य पादचतुष्के ऽपि लक्ष्म भिन्नं परस्परम् । तदाहुर्विषमं वृत्तं छन्दःशास्त्रविशारदाः

yasya pādacatuṣke 'pi lakṣma bhinnaṃ parasparam / tadāhurviṣamaṃ vṛttaṃ chandaḥśāstraviśāradāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरभ्यैकाक्षारात्पादादेकैकक्षरवद्धितैः । पृथक्छन्दो भवेत्पादैर्यावत्षड्विंशतिं गतम्

ārabhyaikākṣārātpādādekaikakṣaravaddhitaiḥ / pṛthakchando bhavetpādairyāvatṣaḍviṃśatiṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदूर्ध्वं चण्डवृष्ट्यादिदण्डकाः परिकीर्तिताः । शेषं गाथास्त्रिभिः षड्भिश्चरणैश्चोपलक्षिताः

tadūrdhvaṃ caṇḍavṛṣṭyādidaṇḍakāḥ parikīrtitāḥ / śeṣaṃ gāthāstribhiḥ ṣaḍbhiścaraṇaiścopalakṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ता ऽत्युक्ता तथा मध्या प्रतिष्ठा ऽन्या सुपूर्विका । गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च

uktā 'tyuktā tathā madhyā pratiṣṭhā 'nyā supūrvikā / gāyatryuṣṇiganuṣṭup ca bṛhatī paṅktireva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिष्टुप् च जगती चैव तथा ऽतिजगती मता । शक्वरी सा ऽतिपूर्वा स्यादष्ट्यत्यष्टी ततः स्मृते

triṣṭup ca jagatī caiva tathā 'tijagatī matā / śakvarī sā 'tipūrvā syādaṣṭyatyaṣṭī tataḥ smṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृतिश्चा ऽतिधृतिश्चैव क्र्टिः प्रकृतिराकृतिः । विकृतिः सङ्कृतिश्चैव तथा ऽतिकृतिरुत्कृतिः

dhṛtiścā 'tidhṛtiścaiva krṭiḥ prakṛtirākṛtiḥ / vikṛtiḥ saṅkṛtiścaiva tathā 'tikṛtirutkṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ताश्छन्दसां संज्ञाः क्रमतो वच्मि साम्प्रतम् । लक्षणं सर्ववृत्तानां मात्रावृत्ता ऽनुपूर्वकम्

ityuktāśchandasāṃ saṃjñāḥ kramato vacmi sāmpratam / lakṣaṇaṃ sarvavṛttānāṃ mātrāvṛttā 'nupūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.