Library·Kedarabhatta (12th c.): Vrttaratnakara (sutra verses only)·3

Kedarabhatta (12th c.): Vrttaratnakara (sutra verses only) 3

इति श्रीमद्भट्टरामेश्वरसूनुनारायणभट्टविरचितायां वृत्तरत्नाकरव्याख्यायां मात्रावृत्ताधिकारो नाम द्वितीयो ऽध्यायः ॥ ---------------------------- तृतीयो ऽध्यायः गुः श्त्रीः

iti śrīmadbhaṭṭarāmeśvarasūnunārāyaṇabhaṭṭaviracitāyāṃ vṛttaratnākaravyākhyāyāṃ mātrāvṛttādhikāro nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ // ---------------------------- tṛtīyo 'dhyāyaḥ guḥ śtrīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौ स्त्री

gau strī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मो नारी

mo nārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रो मृगी

ro mṛgī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्गौ चेत्कन्या

mgau cetkanyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्गौ गिति पङ्क्तिः

mgau giti paṅktiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यौ स्तस्तनुमध्या

tyau stastanumadhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशिवदना न्यौ

śaśivadanā nyau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युल्लेखा मो मः

vidyullekhā mo maḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्सा चेद्वसुमती

tsā cedvasumatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्सौ गः स्यान्मदलेखाः

msau gaḥ syānmadalekhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भौ गिति चित्रपदा गः

bhau giti citrapadā gaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मो मो गो गो विद्युन्माला

mo mo go go vidyunmālā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माणवकं भात्तलगा

māṇavakaṃ bhāttalagā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्नौ गौ हंसरुतमेतत्

mnau gau haṃsarutametat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

र्जौ समानिका गलौ च

rjau samānikā galau ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणिका जरौ लगौ

pramāṇikā jarau lagau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितानमाभ्यां यदन्यत्

vitānamābhyāṃ yadanyat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राम्नसाविह हलमुखी

rāmnasāviha halamukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुजगशिशुभृतां नौ मः

bhujagaśiśubhṛtāṃ nau maḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्सा ज्गौ शुद्धविराडिदं मतम्

msā jgau śuddhavirāḍidaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्नौ ज्गौ चेति पणवनामकम्

mnau jgau ceti paṇavanāmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

र्जौ रगौ मयूरसारिणी स्यात्

rjau ragau mayūrasāriṇī syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्मौ सगयुक्तौ रुक्मवतीयम्

bhmau sagayuktau rukmavatīyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्ता ज्ञेया मभसगयुक्ता

mattā jñeyā mabhasagayuktā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरजगौर्भवेन्मनोरमा

narajagaurbhavenmanoramā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्जौ जो गुरुणेयमुपस्थिता

tjau jo guruṇeyamupasthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यादिन्द्रवज्रा यदि तौ जगौ गः

syādindravajrā yadi tau jagau gaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपेन्द्रवज्रा जतजास्ततो गौ

upendravajrā jatajāstato gau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादौ यदीयावुपजातयस्ताः

pādau yadīyāvupajātayastāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरन्ति जातिष्विदमेव नाम मे

smaranti jātiṣvidameva nāma me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नजजलगैर्गदिता सुमुखी

najajalagairgaditā sumukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोधकवृत्तमिदं भभभाद्गौ

dodhakavṛttamidaṃ bhabhabhādgau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शालिन्युक्ता म्तौ तगौ गो ऽब्धिलोकैः

śālinyuktā mtau tagau go 'bdhilokaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातोर्मीयं कथिता म्भौ तगौ गः

vātormīyaṃ kathitā mbhau tagau gaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाणरसैः स्याद्भतनगगैः श्रीः

vāṇarasaiḥ syādbhatanagagaiḥ śrīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्भौ न्लौ गः स्याद् भ्रमरविलसितम्

mbhau nlau gaḥ syād bhramaravilasitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रान्नराविह रथोद्धता लगौ

rānnarāviha rathoddhatā lagau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वागतेति रनभाद्गुरुयुग्मम्

svāgateti ranabhādguruyugmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननरलगुरुरचिता वृन्ता

nanaralagururacitā vṛntā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननरमगुरुभिश्च भद्रिका

nanaramagurubhiśca bhadrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्येनिका रजौ रलौ गुरुर्पदा

śyenikā rajau ralau gururpadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौक्तिकमाला यदि भतनाद्गौ

mauktikamālā yadi bhatanādgau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपस्थितमिदं ज्सौ ताद्गकारौ

upasthitamidaṃ jsau tādgakārau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रवर्त्म निगदन्ति रनभसैः

candravartma nigadanti ranabhasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जतौ तु वंशस्थमुदीरितं जरौ

jatau tu vaṃśasthamudīritaṃ jarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यादिन्द्रवंशा ततजै रसंयुतैः

syādindravaṃśā tatajai rasaṃyutaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह तोटकमम्बुधिसैः प्रथितम्

iha toṭakamambudhisaiḥ prathitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुतविलम्बितमाह नभौ भरौ

drutavilambitamāha nabhau bharau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिनुशरविरतिर्नौ म्यौ पुटो ऽयम्

minuśaraviratirnau myau puṭo 'yam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमुदितवदना भवेन्नौ च रौ

pramuditavadanā bhavennau ca rau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नयसहितौ न्यौ कुसुमवचित्रा

nayasahitau nyau kusumavacitrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसैर्जसजसा जलोद्धतगतिः

rasairjasajasā jaloddhatagatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्जगणं वद मौक्तिकदाम

caturjagaṇaṃ vada mauktikadāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुजङ्गप्रयातं भवेद्यैश्चतुभिः

bhujaṅgaprayātaṃ bhavedyaiścatubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रैश्चतुर्भिर्युता स्रग्विणी सम्मता

raiścaturbhiryutā sragviṇī sammatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुवि भवेन्नभजरैः प्रियंवदा

bhuvi bhavennabhajaraiḥ priyaṃvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यौ त्यौ मणिमाला च्छिन्ना गुहवक्त्रैः

tyau tyau maṇimālā cchinnā guhavaktraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धीरैरभाणि ललिता तभौजरौ

dhīrairabhāṇi lalitā tabhaujarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमिताक्षरा सजससैरुदिता

pramitākṣarā sajasasairuditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननभरसहिता महितोज्ज्वला

nanabharasahitā mahitojjvalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाश्वैश्छिन्ना वैश्यदेवी ममौ यौ

pañcāśvaiśchinnā vaiśyadevī mamau yau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्ध्यष्टाभिर्जलधरमाला म्भौ स्मौ

abdhyaṣṭābhirjaladharamālā mbhau smau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह नवमालिका नजभयैः स्यात्

iha navamālikā najabhayaiḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वरशरविरतिर्ननौ रौ प्रभा

svaraśaraviratirnanau rau prabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवति नजावथ मालती जरौ

bhavati najāvatha mālatī jarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जभौ जरौ वदति पञ्चामरम्

jabhau jarau vadati pañcāmaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिनवतामरसं नजजाद्यः

abhinavatāmarasaṃ najajādyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुरगरसयतिर्नौ ततौ गः क्षमा

turagarasayatirnau tatau gaḥ kṣamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्नौ ज्रौ गस्त्रिदशयतिः प्रहर्षिणीअम्

mnau jrau gastridaśayatiḥ praharṣiṇīam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्ग्रहैरतिरुचिरा जभस्जगाः

caturgrahairatirucirā jabhasjagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदै रन्ध्रैर्म्तौ यसगा मत्तमयूरम्

vedai randhrairmtau yasagā mattamayūram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

( उपस्थितमिदं ज्सौ त्सौ सगुरुकं चेत् )

( upasthitamidaṃ jsau tsau sagurukaṃ cet )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सजसा जगौ भवति मञ्जुभाषिणी

sajasā jagau bhavati mañjubhāṣiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननततगुरुभिश्चन्द्रिकाश्वर्तुभिः

nanatatagurubhiścandrikāśvartubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्तौ न्सौ गावक्षग्रहविरतिसम्बाधा

mtau nsau gāvakṣagrahaviratisambādhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननरसलघुगैः स्वरैरपराजिता

nanarasalaghugaiḥ svarairaparājitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननभनलघुगैः प्रहरणकलिता

nanabhanalaghugaiḥ praharaṇakalitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ता वसन्ततिलका तभजा जगौ गः

uktā vasantatilakā tabhajā jagau gaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहोन्नतेयमुदिता मुनिकाश्यपेन

siṃhonnateyamuditā munikāśyapena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धर्षिणीयमुदिता मुनिसैतवेन

uddharṣiṇīyamuditā munisaitavena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्दुवदना भजसनैः सगुरुयुग्मैः

induvadanā bhajasanaiḥ saguruyugmaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विःसप्तच्छिदलोला म्सौ म्भौ गौ चरणे चेत्

dviḥsaptacchidalolā msau mbhau gau caraṇe cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विहतहयलघुरथ गिति शशिकला

dvihatahayalaghuratha giti śaśikalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रगिति भवति रसनवकयतिरियम्

sragiti bhavati rasanavakayatiriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुहययतिरिह मणिगुणनिकरः

vasuhayayatiriha maṇiguṇanikaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननमयययुतेयं मालिनी भोगिलोकैः

nanamayayayuteyaṃ mālinī bhogilokaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवति नजौ भजौ रसहितौ प्रभद्रकम्

bhavati najau bhajau rasahitau prabhadrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सजना नयौ शरदशयतिरियमेला

sajanā nayau śaradaśayatiriyamelā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्रौ म्यौ यान्तौ भवेतां सप्ताष्टभिश्चन्द्रलेखा

mrau myau yāntau bhavetāṃ saptāṣṭabhiścandralekhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रत्रिनगैः स्वरात्खमृषभगजविलसितम्

bhratrinagaiḥ svarātkhamṛṣabhagajavilasitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नजभजरैः सदा भवति वाणिनी गयुक्तैः

najabhajaraiḥ sadā bhavati vāṇinī gayuktaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसै रुद्रैश्छिन्ना यमनसभला गः शिखरिणी

rasai rudraiśchinnā yamanasabhalā gaḥ śikhariṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जसौ जसयला वसुग्रहयतिश्च पृथ्वी गुरुः

jasau jasayalā vasugrahayatiśca pṛthvī guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिङ्मुनि वंशपत्रपतितं भरनभनलगैः

diṅmuni vaṃśapatrapatitaṃ bharanabhanalagaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसयुगहयैर्न्सौ म्रौ स्लौ गौ यदा हरिणी तदा

rasayugahayairnsau mrau slau gau yadā hariṇī tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दाक्रान्ता जलधिषडगैर्म्भौनतौ ताद् गुरु चेत्

mandākrāntā jaladhiṣaḍagairmbhaunatau tād guru cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हयदशभिर्नजौ भजजला गुरु नर्कुटकम्

hayadaśabhirnajau bhajajalā guru narkuṭakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनिगुहकार्ंअवैः कृतयति वद कोकिलकम्

muniguhakārṃavaiḥ kṛtayati vada kokilakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् भूतर्त्वश्वैः कुसुमितलतावेल्लिता म्तौ नयौ यौ

syād bhūtartvaśvaiḥ kusumitalatāvellitā mtau nayau yau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्याश्वैर्मसजस्तताः सगुरवः शार्दूलविक्रीडितम्

sūryāśvairmasajastatāḥ saguravaḥ śārdūlavikrīḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेया सप्ताश्वषड्भ्र्मरभनययुता भ्लो गः सुवदना

jñeyā saptāśvaṣaḍbhrmarabhanayayutā bhlo gaḥ suvadanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्री रजौ गलौ भवेदिहेदृशेन लक्षणेन वृत्तनाम

trī rajau galau bhavedihedṛśena lakṣaṇena vṛttanāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्रभ्नैर्यानां त्रयेण त्रिमुनियतियुता स्रग्धरा कीर्तितेयम्

mrabhnairyānāṃ trayeṇa trimuniyatiyutā sragdharā kīrtiteyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रौ नरना रनावथ गुरुर्दिगर्कविरमं हि भद्रकमिति

bhrau naranā ranāvatha gururdigarkaviramaṃ hi bhadrakamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदिह नजौ भजौ भ्जभलगास्तदश्वललितं हरार्कयतिमम्

yadiha najau bhajau bhjabhalagāstadaśvalalitaṃ harārkayatimam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मताक्रीडा मौ त्नौ नौ नल्गिति भवति वसुशरदशयतियुता

matākrīḍā mau tnau nau nalgiti bhavati vasuśaradaśayatiyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतमुनिनैर्यतिरिह भतनाः स्भौ भनयाश्च यदि भवति तन्वी

bhūtamuninairyatiriha bhatanāḥ sbhau bhanayāśca yadi bhavati tanvī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रौञ्जपदा भमौ स्मौ ननना न्गाविषशरवसुमुनिविरतिरिह भवेत्

krauñjapadā bhamau smau nananā ngāviṣaśaravasumuniviratiriha bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्वीशाश्वच्छेदोपेतं ममतनयुगनरसलगैर्भुजङ्गविजृम्भितम्

vasvīśāśvacchedopetaṃ mamatanayuganarasalagairbhujaṅgavijṛmbhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मो नाः षट् सगगिति यदि नवरसरसशरयतियुतमपवाहाख्यम्

mo nāḥ ṣaṭ sagagiti yadi navarasarasaśarayatiyutamapavāhākhyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि ह नयुगलं ततः सप्तरेफा स्तदा चण्डवृष्टिप्रपातो भवेद्दण्डकः

yadi ha nayugalaṃ tataḥ saptarephā stadā caṇḍavṛṣṭiprapāto bhaveddaṇḍakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिचरणविवृद्धरेफाः स्युर्णार्णवव्यालजीमूतलीलाकरोद्दामशङ्खादयः

praticaraṇavivṛddharephāḥ syurṇārṇavavyālajīmūtalīlākaroddāmaśaṅkhādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रचितकसमभिधो धीरधीभिः स्मृतोदण्डको नद्वयादुत्तरैः सप्तभिर्यैः

pracitakasamabhidho dhīradhībhiḥ smṛtodaṇḍako nadvayāduttaraiḥ saptabhiryaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.