कार्यद्वारेण यतः प्रकाशिका सिद्धा ततो मोहकत्वेन पुंसो नावस्थितेति स्वभावविरुद्धकार्यासिद्ध्या प्रतीयत इत्युक्तम्। ततश्च येन कार्येण सह यद्विरुद्धं कार्यं तत्तत्कारणव्यतिरिक्तकारणजन्यं यथा प्रकाशलक्षणकार्यविरुद्धमन्धकारात्मकं कार्यं प्रकाशकारणव्यतिरिक्तकारणजन्यम्। पुंप्रकाशकार्यविरुद्धं च पुंमोहात्मकं कार्यमतस्तदपि पुंप्रकाशकारणव्यतिरिक्तकारणजन्यमिति यत्तत्कारणं स मायाव्यतिरिक्तो मलो ऽत्र कार्यविशेषानुमानसिद्ध इति तात्पर्यार्थो ऽस्य निगमनवाक्यस्येति न गतार्थता। अत एवोपसंहरिष्यति व्यतिरिक्तः स युक्तित इति। ।क़ुओते व्यतिरिक्तः स युक्तितः ।किर्। २:१७द्। न चाव्यक्तकार्यैः सत्त्वरजस्तमोभिरत्रानैकान्तिकता तेषामविरोधेनापि सिद्धेः। यदुक्तं साङ्ख्यैः अन्योन्याभिभवाश्रयजननमिथुनवृत्तयश्च गुणाः। इति। ।क़ुओते अन्योन्याभिभवाश्रयजननमिथुनवृत्तयश्च गुणाः ।सन्ख्। १२च्द्। अल्सो चितेद् अद् ।नर्प्। २:१५, प्।१४२। ननु प्रकाशविशेष एव मोहो ऽनात्मन्यात्माभिमानात्मक इति साङ्ख्याः। यदाहुः भेदस्तमसो ऽष्टविधो मोहस्य च दशविधो महामोहः। ।क़ुओते भेदस्तमसो ऽष्टविधो।देव्दोत् भवत्यन्धतामिस्रः ।सन्ख्। ४८। तामिस्रो ऽष्टादशधा तथा भवत्यन्धतामिस्रः॥ इति॥ ततो ऽत्र स्वभावविरोधासिद्धेः कुतो व्यतिरिक्तमलसिद्धिः। तदयुक्तम् प्रकाशो व्यक्तिशब्देन मलशब्देन चावृतिः
kāryadvāreṇa yataḥ prakāśikā siddhā tato mohakatvena puṃso nāvasthiteti svabhāvaviruddhakāryāsiddhyā pratīyata ityuktam| tataśca yena kāryeṇa saha yadviruddhaṃ kāryaṃ tattatkāraṇavyatiriktakāraṇajanyaṃ yathā prakāśalakṣaṇakāryaviruddhamandhakārātmakaṃ kāryaṃ prakāśakāraṇavyatiriktakāraṇajanyam| puṃprakāśakāryaviruddhaṃ ca puṃmohātmakaṃ kāryamatastadapi puṃprakāśakāraṇavyatiriktakāraṇajanyamiti yattatkāraṇaṃ sa māyāvyatirikto malo 'tra kāryaviśeṣānumānasiddha iti tātparyārtho 'sya nigamanavākyasyeti na gatārthatā| ata evopasaṃhariṣyati vyatiriktaḥ sa yuktita iti| /quote vyatiriktaḥ sa yuktitaḥ /Kir/ 2:17d. na cāvyaktakāryaiḥ sattvarajastamobhiratrānaikāntikatā teṣāmavirodhenāpi siddheḥ| yaduktaṃ sāṅkhyaiḥ anyonyābhibhavāśrayajananamithunavṛttayaśca guṇāḥ| iti| /quote anyonyābhibhavāśrayajananamithunavṛttayaśca guṇāḥ /Sankh/ 12cd. Also cited ad /NarP/ 2:15, p.142. nanu prakāśaviśeṣa eva moho 'nātmanyātmābhimānātmaka iti sāṅkhyāḥ| yadāhuḥ bhedastamaso 'ṣṭavidho mohasya ca daśavidho mahāmohaḥ| /quote bhedastamaso 'ṣṭavidho/devdot bhavatyandhatāmisraḥ /Sankh/ 48. tāmisro 'ṣṭādaśadhā tathā bhavatyandhatāmisraḥ|| iti|| tato 'tra svabhāvavirodhāsiddheḥ kuto vyatiriktamalasiddhiḥ| tadayuktam prakāśo vyaktiśabdena malaśabdena cāvṛtiḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.