Library·Kalidasa: Kumarasambhava·3
तस्मिन् मघोनस् त्रिदशान् विहाय सहस्रम् अक्ष्णां युगपत् पपात । प्रयोजनापेक्षितया प्रभूणां प्रायश् चलं गौरवम् आश्रितेषु
tasmin maghonas tridaśān vihāya sahasram akṣṇāṃ yugapat papāta / prayojanāpekṣitayā prabhūṇāṃ prāyaś calaṃ gauravam āśriteṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वासवेनासनसंनिकृष्टम् इतो निषीदेति विसृष्टभूमिः । भर्तुः प्रसादं प्रतिनन्द्य मूर्ध्ना वक्तुं मिथः प्राक्रमतैवम् एनम्
sa vāsavenāsanasaṃnikṛṣṭam ito niṣīdeti visṛṣṭabhūmiḥ / bhartuḥ prasādaṃ pratinandya mūrdhnā vaktuṃ mithaḥ prākramataivam enam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञापय ज्ञातविशेष पुंसां लोकेषु यत् ते करणीयम् अस्ति । अनुग्रहं संस्मरणप्रवृत्तम् इच्छामि संवर्धितम् आज्ञया ते
ājñāpaya jñātaviśeṣa puṃsāṃ lokeṣu yat te karaṇīyam asti / anugrahaṃ saṃsmaraṇapravṛttam icchāmi saṃvardhitam ājñayā te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केनाभ्यसूया पदकाङ्क्षिणा ते नितान्तदीर्घैर् जनिता तपोभिः । यावद् भवत्य् आहितसायकस्य मत्कार्मुकस्यास्य निदेशवर्ती
kenābhyasūyā padakāṅkṣiṇā te nitāntadīrghair janitā tapobhiḥ / yāvad bhavaty āhitasāyakasya matkārmukasyāsya nideśavartī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंमतः कस् तव मुक्तिमार्गं पुनर्भवक्लेशभयात् प्रपन्नः । बद्धश् चिरं तिष्ठतु सुन्दरीणाम् आरेचितभ्रूचतुरैः कटाक्षैः
asaṃmataḥ kas tava muktimārgaṃ punarbhavakleśabhayāt prapannaḥ / baddhaś ciraṃ tiṣṭhatu sundarīṇām ārecitabhrūcaturaiḥ kaṭākṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यापितस्योशनसापि नीतिं प्रयुक्तरागप्रणिधिर् द्विषस् ते । कस्यार्थधर्मौ वद पीडयामि सिन्धोस् तटाव् ओघ इव प्रवृद्धः
adhyāpitasyośanasāpi nītiṃ prayuktarāgapraṇidhir dviṣas te / kasyārthadharmau vada pīḍayāmi sindhos taṭāv ogha iva pravṛddhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काम् एकपत्नीव्रतदुःखशीलां लोलं मनश् चारुतया प्रविष्टाम् । नितम्बिनीम् इच्छसि मुक्तलज्जां कण्ट्ःए स्वयंग्राहनिषक्तबाहुम्
kām ekapatnīvrataduḥkhaśīlāṃ lolaṃ manaś cārutayā praviṣṭām / nitambinīm icchasi muktalajjāṃ kaṇṭḥe svayaṃgrāhaniṣaktabāhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कयासि कामिन् सुरतापराधात् पादानतः कोपनयावधूतः । यस्याः करिष्यामि दृढानुतापं प्रवालशय्याशरणं शरीरम्
kayāsi kāmin suratāparādhāt pādānataḥ kopanayāvadhūtaḥ / yasyāḥ kariṣyāmi dṛḍhānutāpaṃ pravālaśayyāśaraṇaṃ śarīram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीद विश्राम्यतु वीर वज्रं शरैर् मदीयैः कतमः सुरारिः । बिभेतु मोघीकृतबाहुवीर्यः स्त्रीभ्यो ऽपि कोपस्फुरिताधराभ्यः
prasīda viśrāmyatu vīra vajraṃ śarair madīyaiḥ katamaḥ surāriḥ / bibhetu moghīkṛtabāhuvīryaḥ strībhyo 'pi kopasphuritādharābhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव प्रसादात् कुसुमायुधो ऽपि सहायम् एकं मधुम् एव लब्ध्वा । कुर्यां हरस्यापि पिनाकपाणेर् धैर्यच्युतिं के मम धन्विनो ऽन्ये
tava prasādāt kusumāyudho 'pi sahāyam ekaṃ madhum eva labdhvā / kuryāṃ harasyāpi pinākapāṇer dhairyacyutiṃ ke mama dhanvino 'nye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोरुदेशाद् अवतार्य पादम् आक्रान्तिसंभावितपादपीठम् । संकल्पिथार्थे विवृतात्मशक्तिम् आखण्डलः कामम् इदं बभाषे
athorudeśād avatārya pādam ākrāntisaṃbhāvitapādapīṭham / saṃkalpithārthe vivṛtātmaśaktim ākhaṇḍalaḥ kāmam idaṃ babhāṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं सखे त्वय्य् उपपन्नम् एतद् उभे ममास्त्रे कुलिशं भवांश् च । वज्रं तपोवीर्यमहत्सु कुण्ट्ःअं त्वं सर्वतोगामि च साधकं च
sarvaṃ sakhe tvayy upapannam etad ubhe mamāstre kuliśaṃ bhavāṃś ca / vajraṃ tapovīryamahatsu kuṇṭḥaṃ tvaṃ sarvatogāmi ca sādhakaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवैमि ते सारम् अतः खलु त्वां कार्ये गुरुण्य् आत्मसमं नियोक्ष्ये । व्यादिश्यते भूधरताम् अवेक्ष्य कृष्णेन देहोद्वहनाय शेषः
avaimi te sāram ataḥ khalu tvāṃ kārye guruṇy ātmasamaṃ niyokṣye / vyādiśyate bhūdharatām avekṣya kṛṣṇena dehodvahanāya śeṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशंसता बाणगतिं वृषाङ्के कार्यं त्वया नः प्रतिपन्नकल्पम् । निबोध यज्ञांशभुजाम् इदानीम् उच्चैर्द्विषाम् ईप्सितम् एतद् एव
āśaṃsatā bāṇagatiṃ vṛṣāṅke kāryaṃ tvayā naḥ pratipannakalpam / nibodha yajñāṃśabhujām idānīm uccairdviṣām īpsitam etad eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमी हि वीर्यप्रभवं भवस्य जयाय सेनान्यम् उशन्ति देवाः । स च त्वदेकेषुनिपातसाध्यो ब्रह्माङ्गभूर् ब्रह्मणि योजितात्मा
amī hi vīryaprabhavaṃ bhavasya jayāya senānyam uśanti devāḥ / sa ca tvadekeṣunipātasādhyo brahmāṅgabhūr brahmaṇi yojitātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै हिमाद्रेः प्रयतां तनूजां यतात्मने रोचयितुं यतस्व । योषित्सु तद्वीर्यनिषेकभूमिः सैव क्षमेत्य् आत्मभुवोपदिष्टम्
tasmai himādreḥ prayatāṃ tanūjāṃ yatātmane rocayituṃ yatasva / yoṣitsu tadvīryaniṣekabhūmiḥ saiva kṣamety ātmabhuvopadiṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरोर् नियोगाच् च नगेन्द्रकन्या स्थाणुं तपस्यन्तम् अधित्यकायाम् । अन्वास्त इत्य् अप्सरसां मुखेभ्यः श्रुतं मया मत्प्रणिधिः स वर्गः
guror niyogāc ca nagendrakanyā sthāṇuṃ tapasyantam adhityakāyām / anvāsta ity apsarasāṃ mukhebhyaḥ śrutaṃ mayā matpraṇidhiḥ sa vargaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् गच्छ सिद्ध्यै कुरु देवकार्यम् अर्थो ऽयम् अर्थान्तरभाव्य एव । अपेक्षते प्रत्ययम् उत्तमं त्वां बीजाङ्कुरः प्राग् उदयाद् इवाम्भः
tad gaccha siddhyai kuru devakāryam artho 'yam arthāntarabhāvya eva / apekṣate pratyayam uttamaṃ tvāṃ bījāṅkuraḥ prāg udayād ivāmbhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् सुराणां विजयाभ्युपाये तवैव नामास्त्रगतिः कृती त्वम् । अप्य् अप्रसिद्धं यशसे हि पुंसाम् अनन्यसाधारणम् एव कर्म
tasmin surāṇāṃ vijayābhyupāye tavaiva nāmāstragatiḥ kṛtī tvam / apy aprasiddhaṃ yaśase hi puṃsām ananyasādhāraṇam eva karma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुराः समभ्यर्थयितार एते कार्यं त्रयाणाम् अपि विष्टपानाम् । चापेन ते कर्म न चातिहिंस्रम् अहो बतासि स्पृहणीयवीर्यः
surāḥ samabhyarthayitāra ete kāryaṃ trayāṇām api viṣṭapānām / cāpena te karma na cātihiṃsram aho batāsi spṛhaṇīyavīryaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुश् च ते मन्मथ साहचर्याद् आसव् अनुक्तो ऽपि सहाय एव । समीरणो नोदयिता भवेति व्यादिश्यते केन हुताशनस्य
madhuś ca te manmatha sāhacaryād āsav anukto 'pi sahāya eva / samīraṇo nodayitā bhaveti vyādiśyate kena hutāśanasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति शेषाम् इव भर्तुर् आज्ञाम् आदाय मूर्ध्ना मदनः प्रतस्थे । ऐरावतास्फालनकर्कशेन हस्तेन पस्पर्श तदङ्गम् इन्द्रः
tatheti śeṣām iva bhartur ājñām ādāya mūrdhnā madanaḥ pratasthe / airāvatāsphālanakarkaśena hastena pasparśa tadaṅgam indraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स माधवेनाभिमतेन सख्या रत्या च साशङ्कम् अनुप्रयातः । अङ्गव्ययप्रार्थितकार्यसिद्धिः स्थाण्वाश्रमं हैमवतं जगाम
sa mādhavenābhimatena sakhyā ratyā ca sāśaṅkam anuprayātaḥ / aṅgavyayaprārthitakāryasiddhiḥ sthāṇvāśramaṃ haimavataṃ jagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् वने संयमिनां मुनीनां तपःसमाधेः प्रतिकूलवर्ती । संकल्पयोनेर् अभिमानभूतम् आत्मानम् आधाय मधुर् जजृम्भे
tasmin vane saṃyamināṃ munīnāṃ tapaḥsamādheḥ pratikūlavartī / saṃkalpayoner abhimānabhūtam ātmānam ādhāya madhur jajṛmbhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुबेरगुप्तां दिशम् उष्णरश्मौ गन्तुं प्रवृत्ते समयं विलङ्घ्य । दिग् दक्षिणा गन्धवहं मुखेन व्यलीकनिःश्वासम् इवोत्ससर्ज
kuberaguptāṃ diśam uṣṇaraśmau gantuṃ pravṛtte samayaṃ vilaṅghya / dig dakṣiṇā gandhavahaṃ mukhena vyalīkaniḥśvāsam ivotsasarja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असूत सद्यः कुसुमान्य् अशोकः स्कन्धात् प्रभृत्य् एव सपल्लवानि । पादेन नापैक्षत सुन्दरीणां संपर्कम् आसिञ्जितनूपुरेण
asūta sadyaḥ kusumāny aśokaḥ skandhāt prabhṛty eva sapallavāni / pādena nāpaikṣata sundarīṇāṃ saṃparkam āsiñjitanūpureṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यः प्रवालोद्गमचारुपत्रे नीते समाप्तिं नवचूतबाणे । निवेशयाम् आस मधुर् द्विरेफान् नामाक्षराणीव मनोभवस्य
sadyaḥ pravālodgamacārupatre nīte samāptiṃ navacūtabāṇe / niveśayām āsa madhur dvirephān nāmākṣarāṇīva manobhavasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णप्रकर्षे सति कर्णिकारं दुनोति निर्गन्धतया स्म चेतः । प्रायेण सामग्र्यविधौ गुणानां पराङ्मुखी विश्वसृजः प्रवृत्तिः
varṇaprakarṣe sati karṇikāraṃ dunoti nirgandhatayā sma cetaḥ / prāyeṇa sāmagryavidhau guṇānāṃ parāṅmukhī viśvasṛjaḥ pravṛttiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालेन्दुवक्राण्य् अविकासभावाद् बभुः पलाशान्य् अतिलोहितानि । सद्यो वसन्तेन समागतानां नखक्षतानीव वनस्थलीनाम्
bālenduvakrāṇy avikāsabhāvād babhuḥ palāśāny atilohitāni / sadyo vasantena samāgatānāṃ nakhakṣatānīva vanasthalīnām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लग्नद्विरेफाञ्जनभक्तिचित्रम् मुखे मधुश्रीस् तिलकं प्रकाश्य । रागेण बालारुणकोमलेन चूतप्रवालोष्ठम् अलंचकार
lagnadvirephāñjanabhakticitram mukhe madhuśrīs tilakaṃ prakāśya / rāgeṇa bālāruṇakomalena cūtapravāloṣṭham alaṃcakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगाः प्रियालद्रुममञ्जरीणां रजःकणैर् विघ्नितदृष्टिपाताः । मदोद्धताः प्रत्यनिलं विचेरुर् वनस्थलीर् मर्मरपत्रमोक्षाः
mṛgāḥ priyāladrumamañjarīṇāṃ rajaḥkaṇair vighnitadṛṣṭipātāḥ / madoddhatāḥ pratyanilaṃ vicerur vanasthalīr marmarapatramokṣāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूताङ्कुरास्वादकषायकण्ठः पुंस्कोकिलो यन् मधुरं चुकूज । मनस्विनीमानविघातदक्षं तद् एव जातं वचनं स्मरस्य
cūtāṅkurāsvādakaṣāyakaṇṭhaḥ puṃskokilo yan madhuraṃ cukūja / manasvinīmānavighātadakṣaṃ tad eva jātaṃ vacanaṃ smarasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमव्यपायाद् विशदाधराणाम् आपाण्डुरीभूतमुखच्छवीनाम् । स्वेदोद्गमः किंपुरुषाङ्गनानां चक्रे पदं पत्रविशेषकेषु
himavyapāyād viśadādharāṇām āpāṇḍurībhūtamukhacchavīnām / svedodgamaḥ kiṃpuruṣāṅganānāṃ cakre padaṃ patraviśeṣakeṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्विनः स्थाणुवनौकसस् ताम् आकालिकीं वीक्ष्य मधुप्रवृत्तिम् । प्रयत्नसंस्तम्भितविक्रियाणां कथं चिद् ईशा मनसां बभूवुः
tapasvinaḥ sthāṇuvanaukasas tām ākālikīṃ vīkṣya madhupravṛttim / prayatnasaṃstambhitavikriyāṇāṃ kathaṃ cid īśā manasāṃ babhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं देशम् आरोपितपुष्पचापे रतिद्वितीये मदने प्रपन्ने । काष्ठागतस्नेहरसानुविद्धं द्वन्द्वानि भावं क्रियया विवव्रुः
taṃ deśam āropitapuṣpacāpe ratidvitīye madane prapanne / kāṣṭhāgatasneharasānuviddhaṃ dvandvāni bhāvaṃ kriyayā vivavruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधु द्विरेफः कुसुमैकपात्रे पपौ प्रियां स्वाम् अनुवर्तमानः । शृङ्गेण च स्पर्शनिमीलिताक्षीं मृगीम् अकण्डूयत कृष्णसारः
madhu dvirephaḥ kusumaikapātre papau priyāṃ svām anuvartamānaḥ / śṛṅgeṇa ca sparśanimīlitākṣīṃ mṛgīm akaṇḍūyata kṛṣṇasāraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ रसात् पङ्कजरेणुगन्धि गजाय गण्डूषजलं करेणुः । अर्धोपभुक्तेन बिसेन जायां संभावयाम् आस रथाङ्गनामा
dadau rasāt paṅkajareṇugandhi gajāya gaṇḍūṣajalaṃ kareṇuḥ / ardhopabhuktena bisena jāyāṃ saṃbhāvayām āsa rathāṅganāmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतान्तरेषु श्रमवारिलेशैः किंचित्समुच्छ्वासितपत्रलेखम् । पुष्पासवाघूर्णितनेत्रशोभि प्रियामुखं किंपुरुषश् चुचुम्बे
gītāntareṣu śramavārileśaiḥ kiṃcitsamucchvāsitapatralekham / puṣpāsavāghūrṇitanetraśobhi priyāmukhaṃ kiṃpuruṣaś cucumbe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्याप्तपुष्पस्तबकस्तनाभ्यः स्फुरत्प्रवालौष्ठमनोहराभ्यः । लतावधूभ्यस् तरवो ऽप्य् अवापुर् विनम्रशाखाभुजबन्धनानि
paryāptapuṣpastabakastanābhyaḥ sphuratpravālauṣṭhamanoharābhyaḥ / latāvadhūbhyas taravo 'py avāpur vinamraśākhābhujabandhanāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुताप्सरोगीतिर् अपि क्षणे ऽस्मिन् हरः प्रसंख्यानपरो बभूव । आत्मेश्वराणां न हि जातु विघ्नाः समाधिभेदप्रभवो भवन्ति
śrutāpsarogītir api kṣaṇe 'smin haraḥ prasaṃkhyānaparo babhūva / ātmeśvarāṇāṃ na hi jātu vighnāḥ samādhibhedaprabhavo bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लतागृहद्वारगतो ऽथ नन्दी वामप्रकोष्ठार्पितहेमवेत्रः । मुखार्पितैकाङ्गुलिसंज्ञयैव मा चापलायेति गणान् व्यनैषीत्
latāgṛhadvāragato 'tha nandī vāmaprakoṣṭhārpitahemavetraḥ / mukhārpitaikāṅgulisaṃjñayaiva mā cāpalāyeti gaṇān vyanaiṣīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कम्पवृक्षं निभृतद्विरेफं मूकाण्डजं शान्तमृगप्रचारम् । तच्छासनात् काननम् एव सर्वं चित्रार्पितारम्भम् इवावतस्थे
niṣkampavṛkṣaṃ nibhṛtadvirephaṃ mūkāṇḍajaṃ śāntamṛgapracāram / tacchāsanāt kānanam eva sarvaṃ citrārpitārambham ivāvatasthe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टिप्रपातं परिहृत्य तस्य कामः पुरःशुक्रम् इव प्रयाणे । प्रान्तेषु संसक्तनमेरुशाखं ध्यानास्पदं भूतपतेर् विवेश
dṛṣṭiprapātaṃ parihṛtya tasya kāmaḥ puraḥśukram iva prayāṇe / prānteṣu saṃsaktanameruśākhaṃ dhyānāspadaṃ bhūtapater viveśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स देवदारुद्रुमवेदिकायां शार्दूलचर्मव्यवधानवत्याम् । आसीनम् आसन्नशरीरपातस् त्र्यम्बकं संयमिनं ददर्श
sa devadārudrumavedikāyāṃ śārdūlacarmavyavadhānavatyām / āsīnam āsannaśarīrapātas tryambakaṃ saṃyaminaṃ dadarśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्यङ्कबन्धस्थिरपूर्वकायम् ऋज्वायतं संनमितोभयांसम् । उत्तानपाणिद्वयसंनिवेशात् प्रफुल्लराजीवम् इवाङ्कमध्ये
paryaṅkabandhasthirapūrvakāyam ṛjvāyataṃ saṃnamitobhayāṃsam / uttānapāṇidvayasaṃniveśāt praphullarājīvam ivāṅkamadhye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजंगमोन्नद्धजटाकलापं कर्णावसक्तद्विगुणाक्षसूत्रम् । कण्ठप्रभासङ्गविशेषनीलां कृष्णत्वचं ग्रन्थिमतीं दधानम्
bhujaṃgamonnaddhajaṭākalāpaṃ karṇāvasaktadviguṇākṣasūtram / kaṇṭhaprabhāsaṅgaviśeṣanīlāṃ kṛṣṇatvacaṃ granthimatīṃ dadhānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचित्प्रकाशस्तिमितोग्रतारैर् भ्रूविक्रियायां विरतप्रसङ्गैः । नेत्रैर् अविस्पन्दितपक्ष्ममालैर् लक्ष्यीकृतघ्राणम् अधोमयूखैः
kiṃcitprakāśastimitogratārair bhrūvikriyāyāṃ virataprasaṅgaiḥ / netrair avispanditapakṣmamālair lakṣyīkṛtaghrāṇam adhomayūkhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवृष्टिसंरम्भम् इवाम्बुवाहम् अपाम् इवाधारम् अनुत्तरङ्गम् । अन्तश्चराणां मरुतां निरोधान् निवातनिष्कम्पम् इव प्रदीपम्
avṛṣṭisaṃrambham ivāmbuvāham apām ivādhāram anuttaraṅgam / antaścarāṇāṃ marutāṃ nirodhān nivātaniṣkampam iva pradīpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपालनेत्रान्तरलब्धमार्गैर् ज्योतिःप्ररोहैर् उदितैः शिरस्तः । मृणालसूत्राधिकसौकुमार्यां बालस्य लक्ष्मीं ग्लपयन्तम् इन्दोः
kapālanetrāntaralabdhamārgair jyotiḥprarohair uditaiḥ śirastaḥ / mṛṇālasūtrādhikasaukumāryāṃ bālasya lakṣmīṃ glapayantam indoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनो नवद्वारनिषिद्धवृत्ति हृदि व्यवस्थाप्य समाधिवश्यम् । यम् अक्षरं क्षेत्रविदो विदुस् तम् आत्मानम् आत्मन्य् अवलोकयन्तम्
mano navadvāraniṣiddhavṛtti hṛdi vyavasthāpya samādhivaśyam / yam akṣaraṃ kṣetravido vidus tam ātmānam ātmany avalokayantam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरस् तथाभूतम् अयुग्मनेत्रं पश्यन्न् अदूरान् मनसाप्य् अधृष्यम् । नालक्षयत् साध्वससन्नहस्तः स्रस्तं शरं चापम् अपि स्वहस्तात्
smaras tathābhūtam ayugmanetraṃ paśyann adūrān manasāpy adhṛṣyam / nālakṣayat sādhvasasannahastaḥ srastaṃ śaraṃ cāpam api svahastāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्वाणभूयिष्ठम् अथास्य वीर्यं संधुक्षयन्तीव वपुर्गुणेन । अनुप्रयाता वनदेवताभ्याम् अदृश्यत स्थावरराजकन्या
nirvāṇabhūyiṣṭham athāsya vīryaṃ saṃdhukṣayantīva vapurguṇena / anuprayātā vanadevatābhyām adṛśyata sthāvararājakanyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशोकनिर्भर्त्सितपद्मरागम् आकृष्टहेमद्युतिकर्णिकारम् । मुक्ताकलापीकृतसिन्दुवारं वसन्तपुष्पाभरणं वहन्ती
aśokanirbhartsitapadmarāgam ākṛṣṭahemadyutikarṇikāram / muktākalāpīkṛtasinduvāraṃ vasantapuṣpābharaṇaṃ vahantī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवर्जिता किं चिद् इव स्तनाभ्यां वासो वसाना तरुणार्करागम् । पर्याप्तपुष्पस्तबकावनम्रा संचारिणी पल्लविनी लतेव
āvarjitā kiṃ cid iva stanābhyāṃ vāso vasānā taruṇārkarāgam / paryāptapuṣpastabakāvanamrā saṃcāriṇī pallavinī lateva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रस्तां नितम्बाद् अवलम्बमाना पुनः-पुनः केसरदामकाञ्चीम् । न्यासीकृतां स्थानविदा स्मरेण मौर्वीं द्वितीयाम् इव कार्मुकस्य
srastāṃ nitambād avalambamānā punaḥ-punaḥ kesaradāmakāñcīm / nyāsīkṛtāṃ sthānavidā smareṇa maurvīṃ dvitīyām iva kārmukasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुगन्धिनिःश्वासविवृद्धतृष्णं बिम्बाधरासन्नचरं द्विरेफम् । प्रतिक्षणं संभ्रमलोलदृष्टिर् लीलारविन्देन निवारयन्ती
sugandhiniḥśvāsavivṛddhatṛṣṇaṃ bimbādharāsannacaraṃ dvirepham / pratikṣaṇaṃ saṃbhramaloladṛṣṭir līlāravindena nivārayantī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां वीक्ष्य सर्वावयवानवद्यां रतेर् अपि ह्रीपदम् आदधानाम् । जितेन्द्रिये शूलिनि पुष्पचापः स्वकार्यसिद्धिं पुनर् आशशंसे
tāṃ vīkṣya sarvāvayavānavadyāṃ rater api hrīpadam ādadhānām / jitendriye śūlini puṣpacāpaḥ svakāryasiddhiṃ punar āśaśaṃse
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यतः पत्युर् उमा च शंभोः समाससाद प्रतिहारभूमिम् । योगात् स चान्तः परमात्मसंज्ञं दृष्ट्वा परं ज्योतिर् उपारराम
bhaviṣyataḥ patyur umā ca śaṃbhoḥ samāsasāda pratihārabhūmim / yogāt sa cāntaḥ paramātmasaṃjñaṃ dṛṣṭvā paraṃ jyotir upārarāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भुजंगाधिपतेः फणाग्रैर् अधः कथं चिद् धृतभूमिभागः । शनैः कृतप्राणविमुक्तिर् ईशः पर्यङ्कबन्धं निबिडं बिभेद
tato bhujaṃgādhipateḥ phaṇāgrair adhaḥ kathaṃ cid dhṛtabhūmibhāgaḥ / śanaiḥ kṛtaprāṇavimuktir īśaḥ paryaṅkabandhaṃ nibiḍaṃ bibheda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै शशंस प्रणिपत्य नन्दी शुश्रूषया शैलसुताम् उपेताम् । प्रवेशयाम् आस च भर्तुर् एनां भ्रूक्षेपमात्रानुमतप्रवेशाम्
tasmai śaśaṃsa praṇipatya nandī śuśrūṣayā śailasutām upetām / praveśayām āsa ca bhartur enāṃ bhrūkṣepamātrānumatapraveśām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याः सखीभ्यां प्रणिपातपूर्वं स्वहस्तलूनः शिशिरात्ययस्य । व्यकीर्यत त्र्यम्बकपादमूले पुष्पोच्चयः पल्लवभङ्गभिन्नः
tasyāḥ sakhībhyāṃ praṇipātapūrvaṃ svahastalūnaḥ śiśirātyayasya / vyakīryata tryambakapādamūle puṣpoccayaḥ pallavabhaṅgabhinnaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उमापि नीलालकमध्यशोभि विस्रंसयन्ती नवकर्णिकारम् । चकार कर्णच्युतपल्लवेन मूर्ध्ना प्रणामं वृषभध्वजाय
umāpi nīlālakamadhyaśobhi visraṃsayantī navakarṇikāram / cakāra karṇacyutapallavena mūrdhnā praṇāmaṃ vṛṣabhadhvajāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्यभाजं पतिम् आप्नुहीति सा तथ्यम् एवाभिहिता भवेन । न हीश्वरव्याहृतयः कदा चित् पुष्यन्ति लोके विपरीतम् अर्थम्
ananyabhājaṃ patim āpnuhīti sā tathyam evābhihitā bhavena / na hīśvaravyāhṛtayaḥ kadā cit puṣyanti loke viparītam artham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामस् तु बाणावसरं प्रतीक्ष्य पतङ्गवद् वह्निमुखं विविक्षुः । उमासमक्षं हरबद्धलक्ष्यः शरासनज्यां मुहुर् आममर्श
kāmas tu bāṇāvasaraṃ pratīkṣya pataṅgavad vahnimukhaṃ vivikṣuḥ / umāsamakṣaṃ harabaddhalakṣyaḥ śarāsanajyāṃ muhur āmamarśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोपनिन्ये गिरिशाय गौरी तपस्विने ताम्ररुचा करेण । विशोषितां भानुमतो मयूखैर् मन्दाकिनीपुष्करबीजमालाम्
athopaninye giriśāya gaurī tapasvine tāmrarucā kareṇa / viśoṣitāṃ bhānumato mayūkhair mandākinīpuṣkarabījamālām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिग्रहीतुं प्रणयिप्रियत्वात् त्रिलोचनस् ताम् उपचक्रमे च । संमोहनं नाम च पुष्पधन्वा धनुष्य् अमोघं समधत्त बाणम्
pratigrahītuṃ praṇayipriyatvāt trilocanas tām upacakrame ca / saṃmohanaṃ nāma ca puṣpadhanvā dhanuṣy amoghaṃ samadhatta bāṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरस् तु किंचित्परिलुप्तधैर्यश् चन्द्रोदयारम्भ इवाम्बुराशिः । उमामुखे बिम्बफलाधरोष्ठे व्यापारयाम् आस विलोचनानि
haras tu kiṃcitpariluptadhairyaś candrodayārambha ivāmburāśiḥ / umāmukhe bimbaphalādharoṣṭhe vyāpārayām āsa vilocanāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवृण्वती शैलसुतापि भावम् अङ्गैः स्फुरद्बालकदम्बकल्पैः । साचीकृता चारुतरेण तस्थौ मुखेन पर्यस्तविलोचनेन
vivṛṇvatī śailasutāpi bhāvam aṅgaiḥ sphuradbālakadambakalpaiḥ / sācīkṛtā cārutareṇa tasthau mukhena paryastavilocanena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेन्द्रियक्षोभम् अयुग्मनेत्रः पुनर् वशित्वाद् बलवन् निगृह्य । हेतुं स्वचेतोविकृतेर् दिदृक्षुर् दिशाम् उपान्तेषु ससर्ज दृष्टिम्
athendriyakṣobham ayugmanetraḥ punar vaśitvād balavan nigṛhya / hetuṃ svacetovikṛter didṛkṣur diśām upānteṣu sasarja dṛṣṭim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दक्षिणापाङ्गनिविष्टमुष्टिं नतांसम् आकुञ्चितसव्यपादम् । ददर्श चक्रीकृतचारुचापं प्रहर्तुम् अभ्युद्यतम् आत्मयोनिम्
sa dakṣiṇāpāṅganiviṣṭamuṣṭiṃ natāṃsam ākuñcitasavyapādam / dadarśa cakrīkṛtacārucāpaṃ prahartum abhyudyatam ātmayonim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपःपरामर्शविवृद्धमन्योर् भ्रूभङ्गदुष्प्रेक्ष्यमुखस्य तस्य । स्फुरन्न् उदर्चिः सहसा तृतीयाद् अक्ष्णः कृशानुः किल निष्पपात
tapaḥparāmarśavivṛddhamanyor bhrūbhaṅgaduṣprekṣyamukhasya tasya / sphurann udarciḥ sahasā tṛtīyād akṣṇaḥ kṛśānuḥ kila niṣpapāta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधं प्रभो संहर संहरेति यावद् गिरः खे मरुतां चरन्ति । तावत् स वह्निर् भवनेत्रजन्मा भस्मावशेषं मदनं चकार
krodhaṃ prabho saṃhara saṃhareti yāvad giraḥ khe marutāṃ caranti / tāvat sa vahnir bhavanetrajanmā bhasmāvaśeṣaṃ madanaṃ cakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीव्राभिषङ्गप्रभवेण वृत्तिम् मोहेन संस्तम्भयतेन्द्रियाणाम् । अज्ञातभर्तृव्यसना मुहूर्तं कृतोपकारेव रतिर् बभूव
tīvrābhiṣaṅgaprabhaveṇa vṛttim mohena saṃstambhayatendriyāṇām / ajñātabhartṛvyasanā muhūrtaṃ kṛtopakāreva ratir babhūva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आशु विघ्नं तपसस् तपस्वी वनस्पतिं वज्र इवावभज्य । स्त्रीसंनिकर्षं परिहर्तुम् इच्छन्न् अन्तर्दधे भूतपतिः सभूतः
tam āśu vighnaṃ tapasas tapasvī vanaspatiṃ vajra ivāvabhajya / strīsaṃnikarṣaṃ parihartum icchann antardadhe bhūtapatiḥ sabhūtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलात्मजापि पितुर् उच्छिरसो ऽभिलाषं व्यर्थं समर्थ्य ललितं वपुर् आत्मनश् च । सख्योः समक्षम् इति चाधिकजातलज्जा शून्या जगाम भवनाभिमुखी कथं चित्
śailātmajāpi pitur ucchiraso 'bhilāṣaṃ vyarthaṃ samarthya lalitaṃ vapur ātmanaś ca / sakhyoḥ samakṣam iti cādhikajātalajjā śūnyā jagāma bhavanābhimukhī kathaṃ cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपदि मुकुलिताक्षीं रुद्रसंरम्भभीत्या दुहितरम् अनुकम्प्याम् अद्रिर् आदाय दोर्भ्याम् । सुरगज इव बिभ्रत् पद्मिनीं दन्तलग्नां प्रतिपथगतिर् आसीद् वेगदीर्घीकृताङ्गः
sapadi mukulitākṣīṃ rudrasaṃrambhabhītyā duhitaram anukampyām adrir ādāya dorbhyām / suragaja iva bibhrat padminīṃ dantalagnāṃ pratipathagatir āsīd vegadīrghīkṛtāṅgaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.