Library·Lalitavistara·23

Lalitavistara 23

संस्तवपरिवर्तस्त्रयोविंशः । अथ खलु शुद्धावासकायिका देवपुत्रा बोधिमण्डनिषण्णं तथागतं प्रदक्षिणीकृत्य दिव्यैश्चन्दनचूर्णवर्षैरभ्यवकीर्य आभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरभितुष्टुवुः - उत्पन्नो लोकप्रद्योतो लोकनाथः प्रभंकरः । अन्धभूतस्य लोकस्य चक्षुर्दाता रणंजहः

saṃstavaparivartastrayoviṃśaḥ / atha khalu śuddhāvāsakāyikā devaputrā bodhimaṇḍaniṣaṇṇaṃ tathāgataṃ pradakṣiṇīkṛtya divyaiścandanacūrṇavarṣairabhyavakīrya ābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhituṣṭuvuḥ - utpanno lokapradyoto lokanāthaḥ prabhaṃkaraḥ / andhabhūtasya lokasya cakṣurdātā raṇaṃjahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवान् विजितसंग्रामः पुण्यैः पूर्णमनोरथः । संपूर्णः शुक्लधर्मैश्च जगत्त्वं तर्पयिष्यसि

bhavān vijitasaṃgrāmaḥ puṇyaiḥ pūrṇamanorathaḥ / saṃpūrṇaḥ śukladharmaiśca jagattvaṃ tarpayiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तीर्णपङ्को ह्यनिघः स्थले तिष्ठति गौतमः । अन्यां सत्त्वां महोघेन प्रोद्गतस्तारयिष्यसि

uttīrṇapaṅko hyanighaḥ sthale tiṣṭhati gautamaḥ / anyāṃ sattvāṃ mahoghena prodgatastārayiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्गतस्त्वं महाप्राज्ञो लोकेष्वप्रतिपुद्गलः । लोकधर्मैरलिप्तस्त्वं जलस्थमिव पङ्कजः

udgatastvaṃ mahāprājño lokeṣvapratipudgalaḥ / lokadharmairaliptastvaṃ jalasthamiva paṅkajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरप्रसुप्तमिमं लोकं तमस्कन्धावगुण्ठितम् । भवान् प्रज्ञाप्रदीपेन समर्थः प्रतिबोधितुम्

ciraprasuptamimaṃ lokaṃ tamaskandhāvaguṇṭhitam / bhavān prajñāpradīpena samarthaḥ pratibodhitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरातुरे जीवलोके क्लेशव्याधिप्रपीडिते । वैद्यराट् त्वं समुत्पन्नः सर्वव्याधिप्रमोचकः

cirāture jīvaloke kleśavyādhiprapīḍite / vaidyarāṭ tvaṃ samutpannaḥ sarvavyādhipramocakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यन्त्यक्षणा शून्या त्वयि नाथे समुद्गते । मनुष्याश्चैव देवाश्च भविष्यन्ति सुखान्विताः

bhaviṣyantyakṣaṇā śūnyā tvayi nāthe samudgate / manuṣyāścaiva devāśca bhaviṣyanti sukhānvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां त्वद्दर्शनं सौम्य एष्यसे पुरुषर्षभ । न ते कल्पसहस्राणि जातु यास्यन्ति दुर्गतिम्

yeṣāṃ tvaddarśanaṃ saumya eṣyase puruṣarṣabha / na te kalpasahasrāṇi jātu yāsyanti durgatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पण्डिताश्चाप्यरोगाश्च धर्मं श्रोष्यन्ति ये ऽपि ते । गम्भीराश्चोपधीक्षीणा भविष्यन्ति विशारदाः

paṇḍitāścāpyarogāśca dharmaṃ śroṣyanti ye 'pi te / gambhīrāścopadhīkṣīṇā bhaviṣyanti viśāradāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्ष्यन्ते च लघुं सर्वे छित्त्वा वै क्लेशबन्धनम् । यास्यन्ति निरुपादानाः फलप्राप्तिवरं शुभम्

mokṣyante ca laghuṃ sarve chittvā vai kleśabandhanam / yāsyanti nirupādānāḥ phalaprāptivaraṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणीयाश्च ते लोके आहुतीनां प्रतिग्रहाः । न तेषु दक्षिणा न्यूना सत्त्वानिर्वाणहेतुकी

dakṣiṇīyāśca te loke āhutīnāṃ pratigrahāḥ / na teṣu dakṣiṇā nyūnā sattvānirvāṇahetukī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गम्भीरबुद्धे मधुरस्वरा मुने ब्रह्मस्वरा मुनिवरगीत सुस्वरम् । वराग्रबोधि परमार्थप्राप्ता सर्वस्वरे पारगते नमस्ते

gambhīrabuddhe madhurasvarā mune brahmasvarā munivaragīta susvaram / varāgrabodhi paramārthaprāptā sarvasvare pāragate namaste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रातासि दीपो ऽसि परायणो ऽसि नाथो ऽसि लोके कृपमैत्रचित्तः । वैद्योत्तमस्त्वं खलु शल्यहर्ता चिकित्सकस्त्वं परमं हितंकरः

trātāsi dīpo 'si parāyaṇo 'si nātho 'si loke kṛpamaitracittaḥ / vaidyottamastvaṃ khalu śalyahartā cikitsakastvaṃ paramaṃ hitaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपंकरस्य सहदर्शनं त्वया समुदानितं मैत्रकृपाभ्रजालम् । प्रमुञ्च नाथा अमृतस्य धारां शमेहि तापं सुरमानुषाणाम्

dīpaṃkarasya sahadarśanaṃ tvayā samudānitaṃ maitrakṛpābhrajālam / pramuñca nāthā amṛtasya dhārāṃ śamehi tāpaṃ suramānuṣāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं पद्मभूतं त्रिभवेष्वलिप्तं त्वं मेरुकल्पो विचलो ह्यकम्प्यः । त्वं वज्रकल्पो ह्यचलप्रतिज्ञ त्वं चन्द्रमा सर्वगुणाग्रधारी

tvaṃ padmabhūtaṃ tribhaveṣvaliptaṃ tvaṃ merukalpo vicalo hyakampyaḥ / tvaṃ vajrakalpo hyacalapratijña tvaṃ candramā sarvaguṇāgradhārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खलु भिक्षव आभास्वरा देवास्तथागतमभिसंस्तुत्यैकान्ते तस्थुः प्राञ्जलयस्तथागतं नमस्यन्तः ॥ अथ खलु सुब्रह्मदेवपुत्रप्रमुखा ब्रह्मकायिका देवास्तथागतं बोधिमण्डनिषण्णमनेकमणिरत्नकोटीनयुतशतसहस्रप्रत्युप्तेन रत्नजालेनाभिछाद्य त्रिप्रदक्षिणीकृत्य चाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरभ्यस्ताविषुः - शुभविमलप्रज्ञ प्रभतेजधरा द्बात्रिंशल्लक्षणवराग्रधरा । स्मृतिमं मतिमं गुणज्ञानधरा अकिलान्तका शिरसि वन्दमि ते

evaṃ khalu bhikṣava ābhāsvarā devāstathāgatamabhisaṃstutyaikānte tasthuḥ prāñjalayastathāgataṃ namasyantaḥ // atha khalu subrahmadevaputrapramukhā brahmakāyikā devāstathāgataṃ bodhimaṇḍaniṣaṇṇamanekamaṇiratnakoṭīnayutaśatasahasrapratyuptena ratnajālenābhichādya tripradakṣiṇīkṛtya cābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhyastāviṣuḥ - śubhavimalaprajña prabhatejadharā dbātriṃśallakṣaṇavarāgradharā / smṛtimaṃ matimaṃ guṇajñānadharā akilāntakā śirasi vandami te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमला विमला त्रिमलैर्विमला त्रैलोक्यविश्रुत त्रिविद्यगता । त्रिविधाविमोक्षवरचक्षुददा वन्दामि त्वां त्रिनयनं विमलम्

amalā vimalā trimalairvimalā trailokyaviśruta trividyagatā / trividhāvimokṣavaracakṣudadā vandāmi tvāṃ trinayanaṃ vimalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिकलुष उद्धृत सुदान्तमना कृपकरुण उद्गत जगार्थकरा । मुनि मुदित उद्गत प्रशान्तमना द्वयमतिविमोचक उपेक्षरता

kalikaluṣa uddhṛta sudāntamanā kṛpakaruṇa udgata jagārthakarā / muni mudita udgata praśāntamanā dvayamativimocaka upekṣaratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रत तपस उद्गत जगार्थकरा । स्वचरीविशुद्धचरिपारगता । चतुसत्यदर्शक विमोक्षरता मुक्तो विमोचयसि चान्यजगत्

vrata tapasa udgata jagārthakarā / svacarīviśuddhacaripāragatā / catusatyadarśaka vimokṣaratā mukto vimocayasi cānyajagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलवीर्य आगतु इहा नमुचि प्रज्ञाय वीर्य तव मैत्र्य जितो । प्राप्तं च ते पदवरं अमृतं वन्दाम ते शठचमूमथना

balavīrya āgatu ihā namuci prajñāya vīrya tava maitrya jito / prāptaṃ ca te padavaraṃ amṛtaṃ vandāma te śaṭhacamūmathanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खलु भिक्षवः सुब्रह्मदेवपुत्रप्रमुखा ब्रह्मकायिका देवास्तथागतमाभिर्गाथाभिरभिष्टुत्य एकान्ते तस्थुः प्राञ्जलयस्तथागतं नमस्यन्तः ॥ अथ खलु ते शुक्लपाक्षिका मारपुत्रा येन तथागतस्तेनोपसंक्रामन् । उपसंक्रम्य महारत्नछत्रवितानैस्तथागतमभिच्छाद्य प्राञ्जलयस्तथागतमाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरभ्यस्ताविषुः - प्रत्यक्षे ऽस्मि बले तवातिविपुले मारस्य घोरा चमू यत्सा मारचमू महाप्रतिभया एकक्षणे ते जिता । न च ते उत्थितु नैव कायु त्रसितो नो वा गिरा व्याहृता त्वां वन्दामहि सर्वलोकमहितं सर्वार्थसिद्धं मुनिम्

evaṃ khalu bhikṣavaḥ subrahmadevaputrapramukhā brahmakāyikā devāstathāgatamābhirgāthābhirabhiṣṭutya ekānte tasthuḥ prāñjalayastathāgataṃ namasyantaḥ // atha khalu te śuklapākṣikā māraputrā yena tathāgatastenopasaṃkrāman / upasaṃkramya mahāratnachatravitānaistathāgatamabhicchādya prāñjalayastathāgatamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhyastāviṣuḥ - pratyakṣe 'smi bale tavātivipule mārasya ghorā camū yatsā māracamū mahāpratibhayā ekakṣaṇe te jitā / na ca te utthitu naiva kāyu trasito no vā girā vyāhṛtā tvāṃ vandāmahi sarvalokamahitaṃ sarvārthasiddhaṃ munim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मारा कोटिसहस्रनेकनयुता गङ्गाणुभिः संमिताः ते तुभ्यं न समर्थ बोधिसुवटा संचालितुं कम्पितुम् । यज्ञा कोटिसहस्रनेकनयुता गङ्गा यथा वालिका यष्टा बोधिवटासितेन भवता तेनाद्य विभ्राजसे

mārā koṭisahasranekanayutā gaṅgāṇubhiḥ saṃmitāḥ te tubhyaṃ na samartha bodhisuvaṭā saṃcālituṃ kampitum / yajñā koṭisahasranekanayutā gaṅgā yathā vālikā yaṣṭā bodhivaṭāsitena bhavatā tenādya vibhrājase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्या चेष्टतमा सुताश्च दयिता दास्यश्च दासास्तथा उद्याना नगराणि राष्ट्रनिगमा राज्यानि सान्तःपुराः । हस्ता पादशिरोत्तमाङ्गमपि वा चक्षूंषि जिह्वा तथा त्यक्ता ते वरबोधिचर्य चरता तेनाद्य विभ्राजसे

bhāryā ceṣṭatamā sutāśca dayitā dāsyaśca dāsāstathā udyānā nagarāṇi rāṣṭranigamā rājyāni sāntaḥpurāḥ / hastā pādaśirottamāṅgamapi vā cakṣūṃṣi jihvā tathā tyaktā te varabodhicarya caratā tenādya vibhrājase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं यद्वचनं त्वया सुबहुशो बुद्धो भविष्याम्यहं तारिष्ये बहुसत्त्वकोटिनयुता दुःखार्णवेनोह्यता । ध्यानाधीन्द्रियबुद्धिभिः कवचितः सद्धर्मनावा स्वयं सा चैषा प्रतिपूर्ण तुभ्य प्रणिधिस्तारिष्यसे प्राणिनः

uktaṃ yadvacanaṃ tvayā subahuśo buddho bhaviṣyāmyahaṃ tāriṣye bahusattvakoṭinayutā duḥkhārṇavenohyatā / dhyānādhīndriyabuddhibhiḥ kavacitaḥ saddharmanāvā svayaṃ sā caiṣā pratipūrṇa tubhya praṇidhistāriṣyase prāṇinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्पुण्यं च स्तवित्व वादिवृषभं लोकस्य चक्षुर्ददं सर्वे भूत्व उदग्रहृष्टमनसः प्रार्थेम सर्वज्ञताम् । समुदानीत्व वराग्रबोधिमतुलां बुद्धैः सुसंवर्णितां एवं तद्विनिहत्य मारपरिषां बुद्धेम सर्वज्ञताम्

yatpuṇyaṃ ca stavitva vādivṛṣabhaṃ lokasya cakṣurdadaṃ sarve bhūtva udagrahṛṣṭamanasaḥ prārthema sarvajñatām / samudānītva varāgrabodhimatulāṃ buddhaiḥ susaṃvarṇitāṃ evaṃ tadvinihatya mārapariṣāṃ buddhema sarvajñatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खलु भिक्षवो मारपुत्रास्तथागतमभिष्टुत्यैकान्ते तस्थुः प्राञ्जलयस्तथागतं नमस्यन्तः ॥ अथ खलु परनिर्मितवशवर्ती देवपुत्रो ऽनेकैर्देवपुत्रशतसहस्रैः परिवृतः पुरस्कृतो जाम्बूनदसुवर्णवर्णैः पद्मैस्तथागतमभ्यवकीर्य संमुखमाभिर्गाथाभिरभ्यस्तावीत् - अपीडित अलुडित अवितथवचना अपगततमरज अमृतगतिगता । अरहसि दिवि भुवि श्रियक्रियमतुला अतिद्युतिस्मृतिमति प्रणिपति शिरसा

evaṃ khalu bhikṣavo māraputrāstathāgatamabhiṣṭutyaikānte tasthuḥ prāñjalayastathāgataṃ namasyantaḥ // atha khalu paranirmitavaśavartī devaputro 'nekairdevaputraśatasahasraiḥ parivṛtaḥ puraskṛto jāmbūnadasuvarṇavarṇaiḥ padmaistathāgatamabhyavakīrya saṃmukhamābhirgāthābhirabhyastāvīt - apīḍita aluḍita avitathavacanā apagatatamaraja amṛtagatigatā / arahasi divi bhuvi śriyakriyamatulā atidyutismṛtimati praṇipati śirasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतिकर रणजह रजमलमथना रमयसि सुरनर सुविशदवचनैः । विकसित सुविपुल वरतनु किरणैः सुरनरपतिरिव जयसि जगदिदम्

ratikara raṇajaha rajamalamathanā ramayasi suranara suviśadavacanaiḥ / vikasita suvipula varatanu kiraṇaiḥ suranarapatiriva jayasi jagadidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परगणिप्रमथन परचरिकुशला प्रियु भव नरमरु परमति धुनता । परचरि विभजसि सुनिपुणमतिमान् पथि इह विचरतु दशबलगमने

paragaṇipramathana paracarikuśalā priyu bhava naramaru paramati dhunatā / paracari vibhajasi sunipuṇamatimān pathi iha vicaratu daśabalagamane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यजि पृथु भवग्रहि वितथदुख महा विनयसि सुरनर यथमति विनये । विचरसि चतुदिश शशिरिव गगने चक्षु भव परायण इह भुवि त्रिभवे

tyaji pṛthu bhavagrahi vitathadukha mahā vinayasi suranara yathamati vinaye / vicarasi catudiśa śaśiriva gagane cakṣu bhava parāyaṇa iha bhuvi tribhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनदर्शि परिषदि न ति समु त्रिभवे नाथु गति परायणु त्वमिह हि जगतः

dinadarśi pariṣadi na ti samu tribhave nāthu gati parāyaṇu tvamiha hi jagataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खलु भिक्षवो वशवर्तिदेवप्रमुखाः परिनिर्मितवशवर्तिनो देवपुत्रास्तथागतमभिष्टुत्यैकान्ते तस्थुः प्राञ्जलयस्तथागतं नमस्यन्तः ॥ अथ खलु सुनिर्मितो देवपुत्रो देवसंघपरिवृतः पुरस्कृतो नानारत्नपट्टदामैस्तथागतमभिछाद्य संमुखमाभिर्गाथाभिरभ्यस्तावीत् - धर्मालोक भवान् समुद्गत त्रिविधमलनुच्छिदो मोहादृष्टिअविद्यघातको हिरिशिरिभरितः । मिथ्यामार्गरतामिमां प्रजाममृते थपयितो उत्पन्नो इह लोकि चेतियो दिवि भुवि महितः

evaṃ khalu bhikṣavo vaśavartidevapramukhāḥ parinirmitavaśavartino devaputrāstathāgatamabhiṣṭutyaikānte tasthuḥ prāñjalayastathāgataṃ namasyantaḥ // atha khalu sunirmito devaputro devasaṃghaparivṛtaḥ puraskṛto nānāratnapaṭṭadāmaistathāgatamabhichādya saṃmukhamābhirgāthābhirabhyastāvīt - dharmāloka bhavān samudgata trividhamalanucchido mohādṛṣṭiavidyaghātako hiriśiribharitaḥ / mithyāmārgaratāmimāṃ prajāmamṛte thapayito utpanno iha loki cetiyo divi bhuvi mahitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं वैद्यो कुशलचिकित्सको ह्यमृतसुखददो दृष्टिक्लेशमविद्यसंचयं पुरिममनुशयम् । सर्वव्याध्यपनेसि देहिनां पुरिमजिनपथे तस्माद्वैद्यतमो ऽसि नायका विचरसि धरणीम्

tvaṃ vaidyo kuśalacikitsako hyamṛtasukhadado dṛṣṭikleśamavidyasaṃcayaṃ purimamanuśayam / sarvavyādhyapanesi dehināṃ purimajinapathe tasmādvaidyatamo 'si nāyakā vicarasi dharaṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रासूर्यप्रभाश्च ज्योतिषा मणि तथ ज्वलना शक्रब्रह्मप्रभा न भासते पुरतु शिरिघने । प्रज्ञालोककरा प्रभंकरा प्रभसिरिभरिता प्रत्यक्षास्तव ज्ञाति अद्भुते प्रणिपति शिरसा

candrāsūryaprabhāśca jyotiṣā maṇi tatha jvalanā śakrabrahmaprabhā na bhāsate puratu śirighane / prajñālokakarā prabhaṃkarā prabhasiribharitā pratyakṣāstava jñāti adbhute praṇipati śirasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यासत्यकथी विनायका सुमधुरवचना दान्ता शान्तमना जितेन्द्रिय प्रशमितमनसा । शास्ता शासनियां प्रशाससे नरमरुपरिषां वन्दे शाक्यमुनिं नरर्षभं सुरनरमहितम्

satyāsatyakathī vināyakā sumadhuravacanā dāntā śāntamanā jitendriya praśamitamanasā / śāstā śāsaniyāṃ praśāsase naramarupariṣāṃ vande śākyamuniṃ nararṣabhaṃ suranaramahitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानिं ज्ञानकथाग्रधारका ज्ञपयसि त्रिभवे त्रैविद्यत्रिविमोक्षदेशका त्रिमलमलनुदा । भव्याभव्य मुने प्रजानसे यथमति विनये वन्दे त्वां त्रिसहस्रि अद्भुतं दिवि भुवि महितम्

jñāniṃ jñānakathāgradhārakā jñapayasi tribhave traividyatrivimokṣadeśakā trimalamalanudā / bhavyābhavya mune prajānase yathamati vinaye vande tvāṃ trisahasri adbhutaṃ divi bhuvi mahitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खलु संतुषितो देवपुत्रः सार्धं तुषितकायिकैर्देवैर्येन तथागतस्तेनोपसंक्रामत् । उपसंक्रम्य महता दिव्यवस्त्रजालेन बोधिमण्डनिषण्णं तथागतमभिसंछाद्य संमुखमाभिर्गाथाभिरभ्यस्तौषीत् - तुषितालयि यद्वसितस्त्वं तत्र ति देशितु धर्म उदारो । न च छिद्यति सा अनुशास्ति अद्यपि धर्मचरी सुरपुत्रा

atha khalu saṃtuṣito devaputraḥ sārdhaṃ tuṣitakāyikairdevairyena tathāgatastenopasaṃkrāmat / upasaṃkramya mahatā divyavastrajālena bodhimaṇḍaniṣaṇṇaṃ tathāgatamabhisaṃchādya saṃmukhamābhirgāthābhirabhyastauṣīt - tuṣitālayi yadvasitastvaṃ tatra ti deśitu dharma udāro / na ca chidyati sā anuśāsti adyapi dharmacarī suraputrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च दर्शन तृप्ति लभामो धर्म शृणोतु न विन्दति तृप्तिम् । गुणसागर लोकप्रदीपा वन्दिम ते शिरसा मनसा च

na ca darśana tṛpti labhāmo dharma śṛṇotu na vindati tṛptim / guṇasāgara lokapradīpā vandima te śirasā manasā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुषितालय यच्चलितस्त्वं शोषित अक्षण सर्वि तदा ते । यद बोधिवटे उपविष्टः सर्वजगस्य किलेश प्रशान्ताः

tuṣitālaya yaccalitastvaṃ śoṣita akṣaṇa sarvi tadā te / yada bodhivaṭe upaviṣṭaḥ sarvajagasya kileśa praśāntāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य कृतेन च बोधि उदारा एष ति प्राप्ति जिनित्वन मारम् । त्वा प्रणिधी तपसा परिपूर्णा क्षिप्र प्रवर्तय चक्रमुदारम्

yasya kṛtena ca bodhi udārā eṣa ti prāpti jinitvana māram / tvā praṇidhī tapasā paripūrṇā kṣipra pravartaya cakramudāram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहु दिक्षिषु प्राणिसहस्रा धर्मरता क्षुणियामथ धर्मम् । क्षिप्र प्रवर्तय चक्रमुदारं मोचय प्राणिसहस्र भवेषु

bahu dikṣiṣu prāṇisahasrā dharmaratā kṣuṇiyāmatha dharmam / kṣipra pravartaya cakramudāraṃ mocaya prāṇisahasra bhaveṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खलु भिक्षवः संतुषितो देवपुत्रः सपरिवारस्तथागतमभिष्टत्यैकान्ते ऽस्थात् प्राञ्जलीकृतस्तथागतं नमस्यमानः ॥ अथ खलु सुयामदेवपुत्रप्रमुखाः सुयामा देवा येन तथागतस्तेनोपसंक्रामत् । उपसंक्रम्य नानापुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनैर्बोधिमण्डनिषण्णं तथागतं संपूज्य संमुखमाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिस्तुष्टवुः - सदृशो ऽस्ति न ते कुतोन्तरे शील समाधि तथैव प्रज्ञया । अधिमुक्तिविमुक्तिकोविदा शिरसा वन्दिम ते तथागतम्

evaṃ khalu bhikṣavaḥ saṃtuṣito devaputraḥ saparivārastathāgatamabhiṣṭatyaikānte 'sthāt prāñjalīkṛtastathāgataṃ namasyamānaḥ // atha khalu suyāmadevaputrapramukhāḥ suyāmā devā yena tathāgatastenopasaṃkrāmat / upasaṃkramya nānāpuṣpadhūpagandhamālyavilepanairbodhimaṇḍaniṣaṇṇaṃ tathāgataṃ saṃpūjya saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhistuṣṭavuḥ - sadṛśo 'sti na te kutontare śīla samādhi tathaiva prajñayā / adhimuktivimuktikovidā śirasā vandima te tathāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टा स वियूह शोभना बोधिमण्डस्मि मरुभि या कृता । न तमर्हति अन्य कश्चना यथ त्वं देवमनुष्यपूजितः

dṛṣṭā sa viyūha śobhanā bodhimaṇḍasmi marubhi yā kṛtā / na tamarhati anya kaścanā yatha tvaṃ devamanuṣyapūjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मुधाय भवान् समुद्गतो यस्य अर्थे बहु चीर्ण दुष्करा । विजितो हि शठः ससैन्यकः प्राप्ता बोधि अनुत्तरा त्वया

na mudhāya bhavān samudgato yasya arthe bahu cīrṇa duṣkarā / vijito hi śaṭhaḥ sasainyakaḥ prāptā bodhi anuttarā tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोक कृतो दशादिशे प्रज्ञादीपेन त्रिलोक ज्वालितः । तिमिरं अपनाययिष्यसे दास्यसि चक्षुरनुत्तरं जगे

āloka kṛto daśādiśe prajñādīpena triloka jvālitaḥ / timiraṃ apanāyayiṣyase dāsyasi cakṣuranuttaraṃ jage

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुकल्प स्तुवन्ति भाषतो रोमरूपस्य न चान्तु अस्ति ते । गुणसागर लोकविश्रुता शिरसा वन्दिम ते तथागतम्

bahukalpa stuvanti bhāṣato romarūpasya na cāntu asti te / guṇasāgara lokaviśrutā śirasā vandima te tathāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खलु ते सुयामदेवपुत्रप्रमुखा देवास्तथागतमभिष्टुत्यैकान्ते तस्थुः प्राञ्जलस्तथागतं नमस्यन्तः ॥ अथ खलु शक्रो देवानामिन्द्रः सार्धं त्रायत्रिंशकायिकैर्देवैर्नानापुष्पधूपदीपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरछत्रध्वजपताकाव्यूहैस्तथागतं संपूज्य आभिर्गाथाभिरभ्यस्तावीत् - अस्खलिता अनवद्या सदा सुस्थिता मेरुकल्पा मुने दशदिशि सुविघुष्ट ज्ञानप्रभा पुण्यतेजान्विता । बुद्धशतसहस्र संपूजिता पूर्वि तुभ्यं मुने तस्य विशेषु येन बोधिद्रुमे मारसेना जिता

evaṃ khalu te suyāmadevaputrapramukhā devāstathāgatamabhiṣṭutyaikānte tasthuḥ prāñjalastathāgataṃ namasyantaḥ // atha khalu śakro devānāmindraḥ sārdhaṃ trāyatriṃśakāyikairdevairnānāpuṣpadhūpadīpagandhamālyavilepanacūrṇacīvarachatradhvajapatākāvyūhaistathāgataṃ saṃpūjya ābhirgāthābhirabhyastāvīt - askhalitā anavadyā sadā susthitā merukalpā mune daśadiśi suvighuṣṭa jñānaprabhā puṇyatejānvitā / buddhaśatasahasra saṃpūjitā pūrvi tubhyaṃ mune tasya viśeṣu yena bodhidrume mārasenā jitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलश्रुतसमाधिप्रज्ञाकरा ज्ञानकेतुध्वजा जरमरणनिघाति वैद्योत्तमा लोकचक्षुर्ददा । त्रिमलखिलप्रहीण शान्तेन्द्रिया शान्तचित्ता मुने शरणु तवमुपेम शाक्यर्षभा धर्मराजा जगे

śīlaśrutasamādhiprajñākarā jñānaketudhvajā jaramaraṇanighāti vaidyottamā lokacakṣurdadā / trimalakhilaprahīṇa śāntendriyā śāntacittā mune śaraṇu tavamupema śākyarṣabhā dharmarājā jage

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एति बलमनन्ततुल्या भवं बोधि संप्रस्थिते दशबलबलधारी अद्या पुनर्बोधिमण्डे भुतो

eti balamanantatulyā bhavaṃ bodhi saṃprasthite daśabalabaladhārī adyā punarbodhimaṇḍe bhuto

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्व चमु अनन्तसत्त्वे सुरा भीतत्रस्ताभवन् मा खु श्रमणराजु बाधिष्यते बोधिमण्डे स्थितः । न च भवतु बभूव तेभ्यो भयं नो च कायेञ्जना करहत गुरुभार संकम्पना मारसेना जिता

dṛṣṭva camu anantasattve surā bhītatrastābhavan mā khu śramaṇarāju bādhiṣyate bodhimaṇḍe sthitaḥ / na ca bhavatu babhūva tebhyo bhayaṃ no ca kāyeñjanā karahata gurubhāra saṃkampanā mārasenā jitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथ च पुरिमकेभि सिंहासने प्राप्त बोधि वरा तथ त्वया अनुबुद्ध तुल्या समा अन्यथा त्वं न हि । सममनस समचित्त सर्वज्ञता स्थाम प्राप्तं त्वया तेन भव स्वयंभु लोकोत्तमो पुण्यक्षेत्रं जगे

yatha ca purimakebhi siṃhāsane prāpta bodhi varā tatha tvayā anubuddha tulyā samā anyathā tvaṃ na hi / samamanasa samacitta sarvajñatā sthāma prāptaṃ tvayā tena bhava svayaṃbhu lokottamo puṇyakṣetraṃ jage

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खलु भिक्षवः शक्रो देवानामिन्द्रः सार्धं देवपुत्रैस्त्रायत्रिंशैस्तथागतमभिष्टुत्यैकान्ते ऽस्थात् प्राञ्जलीकृतस्तथागतं नमस्कुर्वन् ॥ अथ खलु चत्वारो महाराजानः सार्धं चतुर्महाराजकायिकैर्देवपुत्रैर्येन तथागतस्तेनोपसंक्रामत् । उपसंक्रम्याभिमुक्तकचम्पकसुमनावार्षिकधानुस्कारिमाल्यदामपरिगृहीता अप्सरःशतसहस्रपरिवृता दिव्यसंगीतिसंप्रवादितेन तथागतस्य पूजां कृत्वा आभिः सारूप्याभिर्गाथाभिस्तुष्टुवुः - सुमधुरवचना मनोज्ञघोषा शशि व प्रशान्तिकरा प्रसन्नचित्ता । प्रहसितवदना प्रभूतजिह्वा परमसुप्रीतिकरा मुने नमस्ते

evaṃ khalu bhikṣavaḥ śakro devānāmindraḥ sārdhaṃ devaputraistrāyatriṃśaistathāgatamabhiṣṭutyaikānte 'sthāt prāñjalīkṛtastathāgataṃ namaskurvan // atha khalu catvāro mahārājānaḥ sārdhaṃ caturmahārājakāyikairdevaputrairyena tathāgatastenopasaṃkrāmat / upasaṃkramyābhimuktakacampakasumanāvārṣikadhānuskārimālyadāmaparigṛhītā apsaraḥśatasahasraparivṛtā divyasaṃgītisaṃpravāditena tathāgatasya pūjāṃ kṛtvā ābhiḥ sārūpyābhirgāthābhistuṣṭuvuḥ - sumadhuravacanā manojñaghoṣā śaśi va praśāntikarā prasannacittā / prahasitavadanā prabhūtajihvā paramasuprītikarā mune namaste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुतरवित य अस्ति सर्वलोके सुमधुर प्रेमणिया नरामरूणाम् । भवत स्वरु प्रमुक्त मञ्जुघोषो अभिभवते रुत सर्वि भाषमाणां

rutaravita ya asti sarvaloke sumadhura premaṇiyā narāmarūṇām / bhavata svaru pramukta mañjughoṣo abhibhavate ruta sarvi bhāṣamāṇāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागु समयि दोषमोहक्लेशा प्रीति जनेति अमानुषां विशुद्धाम् । अकलुषहृदया निशाम्य धर्मं आर्य विमुक्ति लभन्ति ते हि सर्वे

rāgu samayi doṣamohakleśā prīti janeti amānuṣāṃ viśuddhām / akaluṣahṛdayā niśāmya dharmaṃ ārya vimukti labhanti te hi sarve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्नतु न च नैव चोनतस्त्वं गिरिरिव सुस्थितु सागरस्य मध्ये

unnatu na ca naiva conatastvaṃ giririva susthitu sāgarasya madhye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाभ इह सुलब्ध मानुषाणां यत्र हि तादृशु जातु सत्त्व लोके । श्रीरिव पदुमो धनस्य दात्री तथ तव दास्यति धर्मु सर्वलोके

lābha iha sulabdha mānuṣāṇāṃ yatra hi tādṛśu jātu sattva loke / śrīriva padumo dhanasya dātrī tatha tava dāsyati dharmu sarvaloke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खलु चतुर्महाराजप्रमुखा महाराजकायिका देवा बोधिमण्डनिषण्णं तथागतमभिष्टुत्यैकान्ते तस्थुः प्राञ्जलयस्तथागतं नमस्यन्तः ॥ अथ खल्वन्तरिक्षा देवास्तथागतस्यान्तिकमुपसंक्रम्याभिसंबोधेः पूजाकर्मणे सर्वमन्तरीक्षं रत्नजालेन किङ्किणीजालेन रत्नछत्रै रत्नपताकाभी रत्नपट्टदामै रत्नावतंसकैर्विविधमुक्ताहारपुष्पदामार्धकायिकदेवतापरिगृहीतैरर्धचन्द्रकैश्च समलंकृत्य तथागताय निर्यातयन्ति स्म । निर्यात्य च संमुखमाभिर्गाथाभिरभ्यस्ताविषुः - अस्माकु वासं गगने ध्रुवं मुने पश्याम सत्त्वा चरिया यथा जगे । भवतश्चरिं प्रेक्षिय शुद्धसत्त्व स्खलितं न पश्याम तवैकचित्ते

evaṃ khalu caturmahārājapramukhā mahārājakāyikā devā bodhimaṇḍaniṣaṇṇaṃ tathāgatamabhiṣṭutyaikānte tasthuḥ prāñjalayastathāgataṃ namasyantaḥ // atha khalvantarikṣā devāstathāgatasyāntikamupasaṃkramyābhisaṃbodheḥ pūjākarmaṇe sarvamantarīkṣaṃ ratnajālena kiṅkiṇījālena ratnachatrai ratnapatākābhī ratnapaṭṭadāmai ratnāvataṃsakairvividhamuktāhārapuṣpadāmārdhakāyikadevatāparigṛhītairardhacandrakaiśca samalaṃkṛtya tathāgatāya niryātayanti sma / niryātya ca saṃmukhamābhirgāthābhirabhyastāviṣuḥ - asmāku vāsaṃ gagane dhruvaṃ mune paśyāma sattvā cariyā yathā jage / bhavataścariṃ prekṣiya śuddhasattva skhalitaṃ na paśyāma tavaikacitte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये आगता पूजन बोधिसत्त्वा गगनं स्फुटं तैर्नरनायकेभिः । हानिर्विमानान न चाभवन्त तथा हि ते वै गगनात्मभावाः

ye āgatā pūjana bodhisattvā gaganaṃ sphuṭaṃ tairnaranāyakebhiḥ / hānirvimānāna na cābhavanta tathā hi te vai gaganātmabhāvāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये अन्तरीक्षातु प्रवर्षि पुष्पां स्याच्चूडबन्धा हि महासहस्रा । ते तुभ्य काये पतिता अशेषा नद्यो यथा सागरि संप्रविष्टाः

ye antarīkṣātu pravarṣi puṣpāṃ syāccūḍabandhā hi mahāsahasrā / te tubhya kāye patitā aśeṣā nadyo yathā sāgari saṃpraviṣṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्याम छत्राण्यवतंसका च मालागुणां चम्पकपुष्पदामां । हारांश्च चन्द्रांश्च तथार्धचन्द्रां क्षिपन्ति देवा न च संस्करोति

paśyāma chatrāṇyavataṃsakā ca mālāguṇāṃ campakapuṣpadāmāṃ / hārāṃśca candrāṃśca tathārdhacandrāṃ kṣipanti devā na ca saṃskaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वालस्य नाभूदवकाशमस्मिन् देवैः स्फुटं सर्वत अन्तरीक्षम् । कुर्वन्ति पूजां द्विपदोत्तमस्य न च ते मदो जायति विस्मयो वा

vālasya nābhūdavakāśamasmin devaiḥ sphuṭaṃ sarvata antarīkṣam / kurvanti pūjāṃ dvipadottamasya na ca te mado jāyati vismayo vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खल्वन्तरीक्षदेवा बोधिमण्डे निषण्णं तथागतमभिष्टुत्यैकान्ते ऽवतस्थिवन्तः प्राञ्जलयस्तथागतं नमस्यन्तः ॥ अथ खलु भौमा देवास्तथागतस्य पूजाकर्मणे सर्वावन्तं धरणीतलं सुशोधितोपलिप्तं गन्धोदकपरिषिक्तं पुष्पावकीर्णं च कृत्वा नानादूष्यवितानविततं च तथागताय निर्यातयन्ति स्म । आभिर्गाथाभिरभितुष्टुवुः - वज्रमिव अभेद्या संस्थिता त्रिःसहस्रा वज्रमयपदेनायं स्थितो बोधिमण्डे । इह मम त्वचमांसं शुष्यतामस्थिमज्जा न च अहु अस्पृशित्वा बोधि उत्थेष्य अस्मात्

evaṃ khalvantarīkṣadevā bodhimaṇḍe niṣaṇṇaṃ tathāgatamabhiṣṭutyaikānte 'vatasthivantaḥ prāñjalayastathāgataṃ namasyantaḥ // atha khalu bhaumā devāstathāgatasya pūjākarmaṇe sarvāvantaṃ dharaṇītalaṃ suśodhitopaliptaṃ gandhodakapariṣiktaṃ puṣpāvakīrṇaṃ ca kṛtvā nānādūṣyavitānavitataṃ ca tathāgatāya niryātayanti sma / ābhirgāthābhirabhituṣṭuvuḥ - vajramiva abhedyā saṃsthitā triḥsahasrā vajramayapadenāyaṃ sthito bodhimaṇḍe / iha mama tvacamāṃsaṃ śuṣyatāmasthimajjā na ca ahu aspṛśitvā bodhi uttheṣya asmāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सविभव नरसिंहा सर्वियं त्रिःसहस्रा न करिषु अधिस्थानं स्याद्विदीर्णशेषा । तादृश महवेगा आगता बोधिसत्त्वा येष क्रमतलेभिः कम्पिता क्षेत्रकोट्यः

savibhava narasiṃhā sarviyaṃ triḥsahasrā na kariṣu adhisthānaṃ syādvidīrṇaśeṣā / tādṛśa mahavegā āgatā bodhisattvā yeṣa kramatalebhiḥ kampitā kṣetrakoṭyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाभ इह सुलब्धा भूमिदेवैरुदारा यत्र परमसत्त्वश्चंक्रमी मेदिनीये । यत्र कु रजु लोके सर्व ओभासितास्ते चेतिभु त्रिसहस्रः किं पुनस्तुभ्य कायः

lābha iha sulabdhā bhūmidevairudārā yatra paramasattvaścaṃkramī medinīye / yatra ku raju loke sarva obhāsitāste cetibhu trisahasraḥ kiṃ punastubhya kāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेस्ति शतसहस्रं यावतश्चापस्कन्धो धरणितलु जगस्या यावतश्चोपजीव्यः । सर्व वयु धरेमो मेदिनी त्रिःसहस्रां सर्व तव ददामो भुङ्क्ष्विमां त्वं यथेष्टम्

hesti śatasahasraṃ yāvataścāpaskandho dharaṇitalu jagasyā yāvataścopajīvyaḥ / sarva vayu dharemo medinī triḥsahasrāṃ sarva tava dadāmo bhuṅkṣvimāṃ tvaṃ yatheṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र भव स्थिहेद्वा चंक्रमेद्वा शयेद्वा ये ऽपि सुगतपुत्राः श्रावका गौतमस्य । धर्मकथ कथेन्ती ये ऽपि वा तां शृणोन्ति सर्वकुशलमूलं बोधिये नामयामः

yatra bhava sthihedvā caṃkramedvā śayedvā ye 'pi sugataputrāḥ śrāvakā gautamasya / dharmakatha kathentī ye 'pi vā tāṃ śṛṇonti sarvakuśalamūlaṃ bodhiye nāmayāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.