रावणाध्येषणापरिवर्तः प्रथमः । एवं मया श्रुतम् । एकस्मिन् समये भगवांल्लङ्कापुरे समुद्रमलयशिखरे विहरति स्म नानारत्नगोत्रपुष्पप्रतिमण्डिते महता भिक्षुसंघेन सार्धं महता च बोधिसत्त्वगणेन नानाबुद्धक्षेत्रसंनिपतितैर्बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैः अनेकसमाधिवशिताबलाभिज्ञाविक्रीडितैर्महामतिबोधिसत्त्वपूर्वंगमैः सर्वबुद्धपाण्यभिषेकाभिषिक्तैः स्वचित्तदृश्यगोचरपरिज्ञानार्थकुशलैर्नानासत्त्वचित्तचरित्ररूपनयविनयधारिभिः पञ्चधर्मस्वभावविज्ञाननैरात्म्याद्वयगतिंगतैः ॥ तेन खलु पुनः समयेन भगवान् सागरनागराजभवनात् सप्ताहेनोत्तीर्ण ऽभूत् । अनेकशक्रब्रह्मनागकन्याकोटिभिः प्रत्युद्गम्यमानो लङ्कामलयमवलोक्य स्मितमकरोत् - पूर्वकैरपि तथागतैरर्हद्भिः सम्यक्संबुद्धैरस्मिंल्लङ्कापुरीमलयशिखरे स्वप्रत्यात्मार्यज्ञानतर्कदृष्टितीर्थ्यश्रावकप्रत्येकबुद्धार्यविषये तद्भावितो धर्मो देशितः । यन्न्वहमपि अत्रैव रावणं यक्षाधिपतिमधिकृत्य एतदेवोद्भावयन् धर्मं देशयेयम् ॥ अश्रौषीद्रावणो राक्षसाधिपतिस्तथागताधिष्ठानात् - भगवान् किल सागरनागराजभवनादुत्तीर्य अनेकशक्रब्रह्मनागकन्याकोटिभिः परिवृतः पुरस्कृतः समुद्रतरंगानवलोक्य आलयविज्ञानोदधिप्रवृत्तिविज्ञानपवनविषये प्रेरितांस्तेभ्यः संनिपतितेभ्यश्चित्तान्यवलोक्य तस्मिन्नेव स्थितः उदानमुदानयति स्म - यन्न्वहं गत्वा भगवन्तमध्येष्य लङ्कां प्रवेशयेयम् । तन्मे स्याद्दीर्घरात्रमर्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च ॥ अथ रावणो राक्षसाधिपतिः सपरिवारः पौष्पकं विमानमधिरुह्य येन भगवांस्तेनोपजगाम । उपेत्य विमानादवतीर्य सपरिवारो भगवन्तं त्रिष्कृत्वः प्रदक्षिणीकृत्य तूर्यतालावचरैः प्रवाद्यद्भिरिन्द्रनीलमयेन दण्डेन वैडूर्यमुसार(गल्व)प्रत्युप्तां वीणां प्रियङ्गुपाण्डुना अनर्ध्येण वस्त्रेण पार्श्वावलम्बितां कृत्वा षड्जर्षभगान्धारधैवतनिषादमध्यमकैशिकगीतस्वरग्राममूर्छनादियुक्तेनानुसार्य सलीलं वीणामनुप्रविश्य गाथाभिगीतैरनुगायति स्म - चित्तस्वभावनयधर्मविधिं नैरात्म्यं दृष्टिविगतं ह्यमलम् । प्रत्यात्मवेद्यगतिसूचनकं देशेहि नायक इह धर्मनयम्
rāvaṇādhyeṣaṇāparivartaḥ prathamaḥ / evaṃ mayā śrutam / ekasmin samaye bhagavāṃllaṅkāpure samudramalayaśikhare viharati sma nānāratnagotrapuṣpapratimaṇḍite mahatā bhikṣusaṃghena sārdhaṃ mahatā ca bodhisattvagaṇena nānābuddhakṣetrasaṃnipatitairbodhisattvairmahāsattvaiḥ anekasamādhivaśitābalābhijñāvikrīḍitairmahāmatibodhisattvapūrvaṃgamaiḥ sarvabuddhapāṇyabhiṣekābhiṣiktaiḥ svacittadṛśyagocaraparijñānārthakuśalairnānāsattvacittacaritrarūpanayavinayadhāribhiḥ pañcadharmasvabhāvavijñānanairātmyādvayagatiṃgataiḥ // tena khalu punaḥ samayena bhagavān sāgaranāgarājabhavanāt saptāhenottīrṇa 'bhūt / anekaśakrabrahmanāgakanyākoṭibhiḥ pratyudgamyamāno laṅkāmalayamavalokya smitamakarot - pūrvakairapi tathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhairasmiṃllaṅkāpurīmalayaśikhare svapratyātmāryajñānatarkadṛṣṭitīrthyaśrāvakapratyekabuddhāryaviṣaye tadbhāvito dharmo deśitaḥ / yannvahamapi atraiva rāvaṇaṃ yakṣādhipatimadhikṛtya etadevodbhāvayan dharmaṃ deśayeyam // aśrauṣīdrāvaṇo rākṣasādhipatistathāgatādhiṣṭhānāt - bhagavān kila sāgaranāgarājabhavanāduttīrya anekaśakrabrahmanāgakanyākoṭibhiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ samudrataraṃgānavalokya ālayavijñānodadhipravṛttivijñānapavanaviṣaye preritāṃstebhyaḥ saṃnipatitebhyaścittānyavalokya tasminneva sthitaḥ udānamudānayati sma - yannvahaṃ gatvā bhagavantamadhyeṣya laṅkāṃ praveśayeyam / tanme syāddīrgharātramarthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca // atha rāvaṇo rākṣasādhipatiḥ saparivāraḥ pauṣpakaṃ vimānamadhiruhya yena bhagavāṃstenopajagāma / upetya vimānādavatīrya saparivāro bhagavantaṃ triṣkṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya tūryatālāvacaraiḥ pravādyadbhirindranīlamayena daṇḍena vaiḍūryamusāra(galva)pratyuptāṃ vīṇāṃ priyaṅgupāṇḍunā anardhyeṇa vastreṇa pārśvāvalambitāṃ kṛtvā ṣaḍjarṣabhagāndhāradhaivataniṣādamadhyamakaiśikagītasvaragrāmamūrchanādiyuktenānusārya salīlaṃ vīṇāmanupraviśya gāthābhigītairanugāyati sma - cittasvabhāvanayadharmavidhiṃ nairātmyaṃ dṛṣṭivigataṃ hyamalam / pratyātmavedyagatisūcanakaṃ deśehi nāyaka iha dharmanayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभधर्मसंचिततनुं सुगतं निर्माणनिर्मितप्रदर्शनकम् । प्रत्यात्मवेद्यगतिधर्मरतं लङ्कां हि गन्तु समयो ऽद्य मुने
śubhadharmasaṃcitatanuṃ sugataṃ nirmāṇanirmitapradarśanakam / pratyātmavedyagatidharmarataṃ laṅkāṃ hi gantu samayo 'dya mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लङ्कामिमां पूर्वजिनाध्युषितां पुत्रैश्च तेषां बहुरूपधरैः । देशेहि नाथ इह धर्मवरं श्रोष्यन्ति यक्ष बहुरूपधराः
laṅkāmimāṃ pūrvajinādhyuṣitāṃ putraiśca teṣāṃ bahurūpadharaiḥ / deśehi nātha iha dharmavaraṃ śroṣyanti yakṣa bahurūpadharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ रावणो लङ्काधिपतिः तोटकवृत्तेनानुगाय्य पुनरपि गाथाभिगीतेनानुगायति स्म - सप्तरात्रेण भगवान् सागरान्मकरालयात् । सागरेन्द्रस्य भवनात् समुत्तीर्य तटे स्थितः
atha rāvaṇo laṅkādhipatiḥ toṭakavṛttenānugāyya punarapi gāthābhigītenānugāyati sma - saptarātreṇa bhagavān sāgarānmakarālayāt / sāgarendrasya bhavanāt samuttīrya taṭe sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितमात्रस्य बुद्धस्य रावणो ह्यप्सरैः सह । यक्षैश्च नानाविविधैः शुकसारणपण्डितैः
sthitamātrasya buddhasya rāvaṇo hyapsaraiḥ saha / yakṣaiśca nānāvividhaiḥ śukasāraṇapaṇḍitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋद्ध्या गत्वा तमध्वानं यत्र तिष्ठति नायकः । अवतीर्य पौष्पकाद्यानाद्वन्द्य पूज्य तथागतम् । नाम संश्रावयंस्तस्मै जिनेन्द्रेण अधिष्ठितः
ṛddhyā gatvā tamadhvānaṃ yatra tiṣṭhati nāyakaḥ / avatīrya pauṣpakādyānādvandya pūjya tathāgatam / nāma saṃśrāvayaṃstasmai jinendreṇa adhiṣṭhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रावणो ऽहं दशग्रीवो राक्षसेन्द्र इहागतः । अनुगृह्णाहि मे लङ्कां ये चास्मिन् पुरवासिनः
rāvaṇo 'haṃ daśagrīvo rākṣasendra ihāgataḥ / anugṛhṇāhi me laṅkāṃ ye cāsmin puravāsinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वैरपि हि संबुद्धैः प्रत्यात्मगतिगोचरम् । शिखरे रत्नखचिते पुरमध्ये प्रकाशितम्
pūrvairapi hi saṃbuddhaiḥ pratyātmagatigocaram / śikhare ratnakhacite puramadhye prakāśitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवानपि तत्रैव शिखरे रत्नमण्डिते । देशेतु धर्म विरजं जिनपुत्रैः परीवृतः । श्रोतुकामा वयं चाद्य ये च लङ्कानिवासिनः
bhagavānapi tatraiva śikhare ratnamaṇḍite / deśetu dharma virajaṃ jinaputraiḥ parīvṛtaḥ / śrotukāmā vayaṃ cādya ye ca laṅkānivāsinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशनानयनिर्मुक्तं प्रत्यात्मगतिगोचरम् । लङ्कावतारसूत्रं वै पूर्वबुद्धानुवर्णितम्
deśanānayanirmuktaṃ pratyātmagatigocaram / laṅkāvatārasūtraṃ vai pūrvabuddhānuvarṇitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरामि पूर्वकैर्बुद्धैर्जिनपुत्रपुरस्कृतैः । सूत्रमेतन्निगद्यते भगवानपि भाषताम्
smarāmi pūrvakairbuddhairjinaputrapuraskṛtaiḥ / sūtrametannigadyate bhagavānapi bhāṣatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यन्त्यनागते काले बुद्धा बुद्धसुताश्च ये । एतमेव नयं दिव्यं शिखरे रत्नभूषिते । देशयिष्यन्ति यक्षाणामनुकम्पाय नायकाः
bhaviṣyantyanāgate kāle buddhā buddhasutāśca ye / etameva nayaṃ divyaṃ śikhare ratnabhūṣite / deśayiṣyanti yakṣāṇāmanukampāya nāyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यलङ्कापुरीरम्यां नानारत्नैर्विभूषिताम् । प्राग्भारैः शीतलैः रम्यै रत्नजालवितानकैः
divyalaṅkāpurīramyāṃ nānāratnairvibhūṣitām / prāgbhāraiḥ śītalaiḥ ramyai ratnajālavitānakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागदोषविनिर्मुक्ताः प्रत्यात्मगतिचिन्तकाः । सन्त्यत्र भगवन् यक्षाः पूर्वबुद्धैः कृतार्थिनः । महायाननये श्रद्धा निविष्टान्योन्ययोजकाः
rāgadoṣavinirmuktāḥ pratyātmagaticintakāḥ / santyatra bhagavan yakṣāḥ pūrvabuddhaiḥ kṛtārthinaḥ / mahāyānanaye śraddhā niviṣṭānyonyayojakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्षिण्यो यक्षपुत्राश्च महायानबुभुत्सवः । आयातु भगवान् शास्ता लङ्कामलयपर्वतम्
yakṣiṇyo yakṣaputrāśca mahāyānabubhutsavaḥ / āyātu bhagavān śāstā laṅkāmalayaparvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भकर्णपुरोइगाश्च राक्षसाः पुरवासिनः । श्रोष्यन्ति प्रत्यात्मगतिं महायानपरायणाः
kumbhakarṇapuroigāśca rākṣasāḥ puravāsinaḥ / śroṣyanti pratyātmagatiṃ mahāyānaparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृताधिकारा बुद्धेषु करिष्यन्त्यधुना च वै । अनुकम्पार्थं मह्यं वै याहि लङ्कां सुतैः सह
kṛtādhikārā buddheṣu kariṣyantyadhunā ca vai / anukampārthaṃ mahyaṃ vai yāhi laṅkāṃ sutaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहमप्सरवर्गाश्च हाराणि विविधानि च । रम्यां चाशोकवनिकां प्रतिगृह्ण महामुने
gṛhamapsaravargāśca hārāṇi vividhāni ca / ramyāṃ cāśokavanikāṃ pratigṛhṇa mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञाकरो ऽहं बुद्धानां ये च तेषां जिनात्मजाः । नास्ति तद्यन्न देयं मे अनुकम्प महामुने
ājñākaro 'haṃ buddhānāṃ ye ca teṣāṃ jinātmajāḥ / nāsti tadyanna deyaṃ me anukampa mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा उवाच त्रिभवेश्वरः । अतीतैरपि यक्षेन्द्र नायकै रत्नपर्वते
tasya tadvacanaṃ śrutvā uvāca tribhaveśvaraḥ / atītairapi yakṣendra nāyakai ratnaparvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यात्मधर्मो निर्दिष्टः त्वं चैवाप्यनुकम्पितः । अनागताश्च वक्ष्यन्ति गिरौ रत्नविभूषिते
pratyātmadharmo nirdiṣṭaḥ tvaṃ caivāpyanukampitaḥ / anāgatāśca vakṣyanti girau ratnavibhūṣite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनां निलयो ह्येष दृष्टधर्मविहारिणाम् । अनुकम्प्यो ऽसि यक्षेन्द्र सुगतानां ममापि च
yogināṃ nilayo hyeṣa dṛṣṭadharmavihāriṇām / anukampyo 'si yakṣendra sugatānāṃ mamāpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिवास्य भगवांस्तूष्णीं शमबुद्ध्या व्यवस्थितः । आरूढः पुष्पके याने रावणेनोपनामिते
adhivāsya bhagavāṃstūṣṇīṃ śamabuddhyā vyavasthitaḥ / ārūḍhaḥ puṣpake yāne rāvaṇenopanāmite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव रावणो ऽन्ये च जिनपुत्रा विशारदाः । अप्सरैर्हास्यलासाद्यैः पूज्यमानाः पुरीं गताः
tatraiva rāvaṇo 'nye ca jinaputrā viśāradāḥ / apsarairhāsyalāsādyaiḥ pūjyamānāḥ purīṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गत्वा पुरीं रम्यां पुनः पूजां प्रलब्धवान् । रावणाद्यैर्यक्षवर्गैर्यक्षिणीभिश्च पूजितः । यक्षपुत्रैर्यक्षकन्याभी रत्नजालैश्च पूजितः
tatra gatvā purīṃ ramyāṃ punaḥ pūjāṃ pralabdhavān / rāvaṇādyairyakṣavargairyakṣiṇībhiśca pūjitaḥ / yakṣaputrairyakṣakanyābhī ratnajālaiśca pūjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रावणेनापि बुद्धस्य हारा रत्नविभूषिताः । जिनस्य जिनपुत्राणामुत्तमाङ्गेषु स्थापिताः
rāvaṇenāpi buddhasya hārā ratnavibhūṣitāḥ / jinasya jinaputrāṇāmuttamāṅgeṣu sthāpitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रगृह्य पूजां भगवान् जिनपुत्रैश्च पण्डितैः । धर्मं विभावयामास प्रत्यात्मगतिगोचरम्
pragṛhya pūjāṃ bhagavān jinaputraiśca paṇḍitaiḥ / dharmaṃ vibhāvayāmāsa pratyātmagatigocaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रावणो यक्षवर्गाश्च संपूज्य वदतां वरम् । महामतिं पूजयन्ति अध्येषन्ति पुनः पुनः । त्वं प्रष्टा सर्वबुद्धानां प्रत्यात्मगतिगोचरम्
rāvaṇo yakṣavargāśca saṃpūjya vadatāṃ varam / mahāmatiṃ pūjayanti adhyeṣanti punaḥ punaḥ / tvaṃ praṣṭā sarvabuddhānāṃ pratyātmagatigocaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं हि श्रोता यक्षाश्च जिनपुत्राश्च सन्निह । अध्येषयामि त्वां यक्षा जिनपुत्राश्च पण्डिताः
ahaṃ hi śrotā yakṣāśca jinaputrāśca sanniha / adhyeṣayāmi tvāṃ yakṣā jinaputrāśca paṇḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वादिनां त्वं महावादी योगिनां योगवाहकः । अध्येषयामि त्वां भक्त्या नयं पृच्छ विशारद
vādināṃ tvaṃ mahāvādī yogināṃ yogavāhakaḥ / adhyeṣayāmi tvāṃ bhaktyā nayaṃ pṛccha viśārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थ्यदोषैर्विनिर्मुक्तं प्रत्येकजिनश्रावकैः । प्रत्यात्मधर्मताशुद्धं बुद्धभूमिप्रभावकम्
tīrthyadoṣairvinirmuktaṃ pratyekajinaśrāvakaiḥ / pratyātmadharmatāśuddhaṃ buddhabhūmiprabhāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्माय भगवांस्तत्र शिखरान् रत्नभूषितान् । अन्यानि चैव दिव्यानि रत्नकोटीरलंकृताः
nirmāya bhagavāṃstatra śikharān ratnabhūṣitān / anyāni caiva divyāni ratnakoṭīralaṃkṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकस्मिन् गिरिवरे आत्मभावं विदर्शयन् । तत्रैव रावणो यक्ष एकैकस्मिन् व्यवस्थितः
ekaikasmin girivare ātmabhāvaṃ vidarśayan / tatraiva rāvaṇo yakṣa ekaikasmin vyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र ताः पर्षदः सर्वा एकैकस्मिन् हि दृश्यते । सर्वक्षेत्राणि तत्रैव ये च तेषु विनायकाः
atra tāḥ parṣadaḥ sarvā ekaikasmin hi dṛśyate / sarvakṣetrāṇi tatraiva ye ca teṣu vināyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसेन्द्रश्च तत्रैव ये च लङ्कानिवासिनः । तत्प्रतिस्पर्धिनी लङ्का जिनेन अभिनिर्मिता । अन्याश्चाशोकवनिका वनशोभाश्च तत्र याः
rākṣasendraśca tatraiva ye ca laṅkānivāsinaḥ / tatpratispardhinī laṅkā jinena abhinirmitā / anyāścāśokavanikā vanaśobhāśca tatra yāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकस्मिन् गिरौ नाथो महामतिप्रचोदितः । धर्मं दिदेश यक्षाय प्रत्यात्मगतिसूचकम् । दिदेश निखिलं सूत्रं शतसाहस्रिकं गिरौ
ekaikasmin girau nātho mahāmatipracoditaḥ / dharmaṃ dideśa yakṣāya pratyātmagatisūcakam / dideśa nikhilaṃ sūtraṃ śatasāhasrikaṃ girau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्ता च जिनपुत्राश्च तत्रैवान्तर्हितास्ततः । अद्राक्षीद्रावणो यक्ष आत्मभावं गृहे स्थितम्
śāstā ca jinaputrāśca tatraivāntarhitāstataḥ / adrākṣīdrāvaṇo yakṣa ātmabhāvaṃ gṛhe sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तेति किमिदं को ऽयं देशितं केन वा श्रुतम् । किं दृष्टं केन वा दृष्टं नगरो वा क्व सौगतः
cinteti kimidaṃ ko 'yaṃ deśitaṃ kena vā śrutam / kiṃ dṛṣṭaṃ kena vā dṛṣṭaṃ nagaro vā kva saugataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि क्षेत्राणि ते बुद्धा रत्नशोभाः क्व सौगताः । स्वप्नो ऽयमथ वा माया नगरं गन्धर्वशब्दितम्
tāni kṣetrāṇi te buddhā ratnaśobhāḥ kva saugatāḥ / svapno 'yamatha vā māyā nagaraṃ gandharvaśabditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिमिरो मृगतृष्णा वा स्वप्नो वन्ध्याप्रसूयतम् । अलातचक्रधूमो वा यदहं दृष्टवानिह
timiro mṛgatṛṣṇā vā svapno vandhyāprasūyatam / alātacakradhūmo vā yadahaṃ dṛṣṭavāniha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा धर्मता ह्येषा धर्माणां चित्तगोचरे । न च बालावबुध्यन्ते मोहिता विश्वकल्पनैः
atha vā dharmatā hyeṣā dharmāṇāṃ cittagocare / na ca bālāvabudhyante mohitā viśvakalpanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न द्रष्टा न च द्रष्टव्यं न वाच्यो नापि वाचकः । अन्यत्र हि विकल्पो ऽयं बुद्धधर्माकृतिस्थितिः । ये पश्यन्ति यथादृष्टं न ते पश्यन्ति नायकम्
na draṣṭā na ca draṣṭavyaṃ na vācyo nāpi vācakaḥ / anyatra hi vikalpo 'yaṃ buddhadharmākṛtisthitiḥ / ye paśyanti yathādṛṣṭaṃ na te paśyanti nāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रवृत्तिविकल्पश्च यदा बुद्धं न पश्यति । अप्रवृत्तिभवे बुद्धः संबुद्धो यदि पश्यति
apravṛttivikalpaśca yadā buddhaṃ na paśyati / apravṛttibhave buddhaḥ saṃbuddho yadi paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.