Library·Rupa Gosvami: Laghubhagavatamrta·1·1.4
इति लीलावतार-निरूपणम् ॥ चतुर्थः परिच्छेदः अथ मन्वन्तरावताराः मन्वन्तरावतारोऽसौ प्रायः शक्रारि-हत्यया । तत्-सहायो मुकुन्दस्य प्रादुर्भावः सुरेषु यः
iti līlāvatāra-nirūpaṇam || caturthaḥ paricchedaḥ atha manvantarāvatārāḥ manvantarāvatāro'sau prāyaḥ śakrāri-hatyayā | tat-sahāyo mukundasya prādurbhāvaḥ sureṣu yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युक्ते कल्पावतारत्वे यज्ञादीनाम् अपि स्फुटम् । मन्वतरावतारत्वं तत्-तत्-पर्यन्त-पालनात्
yukte kalpāvatāratve yajñādīnām api sphuṭam | manvatarāvatāratvaṃ tat-tat-paryanta-pālanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्वन्तरेष्व् अमी स्वायम्भुवीयादिष्व् अनुक्रमात् । अवतारास् तु यज्ञाद्या बृहद्-भान्व्-अन्तिमा मताः
manvantareṣv amī svāyambhuvīyādiṣv anukramāt | avatārās tu yajñādyā bṛhad-bhānv-antimā matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमे स्वायम्भुवीये यज्ञः - यज्ञस् तु पूर्वम् एवोक्तस् तेनात्र न विलिख्यते
prathame svāyambhuvīye yajñaḥ - yajñas tu pūrvam evoktas tenātra na vilikhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा अष्टम-स्कन्धे (८।१।२१-२२) ऋषेस् तु वेदशिरसस् तुषिता नाम पत्न्य् अभूत् । तस्यां जज्ञे ततो देवो विभुर् इत्य् अभिविश्रुतः
yathā aṣṭama-skandhe (8.1.21-22) ṛṣes tu vedaśirasas tuṣitā nāma patny abhūt | tasyāṃ jajñe tato devo vibhur ity abhiviśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाशीति-सहस्राणि मुनयो ये धृत-व्रताः । अन्वशिक्षन् व्रतं तस्य कौमार-ब्रह्मचारिणः
aṣṭāśīti-sahasrāṇi munayo ye dhṛta-vratāḥ | anvaśikṣan vrataṃ tasya kaumāra-brahmacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । तृतीये औत्तमीये सत्यसेनः - (८।१।२५-२६) धर्मस्य सूनृतायां तु भगवान् पुरुषोत्तमः । सत्यसेन इति ख्यातो जातः सत्यव्रतैः सह
iti | tṛtīye auttamīye satyasenaḥ - (8.1.25-26) dharmasya sūnṛtāyāṃ tu bhagavān puruṣottamaḥ | satyasena iti khyāto jātaḥ satyavrataiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽनृत-व्रत-दुःशीलान् असतो यक्ष-राक्षसान् । भूत-द्रुहो भूत-गणांश् चावधीत् सत्यजित्-सखः
so 'nṛta-vrata-duḥśīlān asato yakṣa-rākṣasān | bhūta-druho bhūta-gaṇāṃś cāvadhīt satyajit-sakhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । चतुर्थे तामसीये हरिः (८।१।३०) तत्रापि जज्ञे भगवान् हरिण्यां हरिमेधसः । हरिर् इत्य् आहृतो येन गजेन्द्रो मोचितो ग्रहात्
iti | caturthe tāmasīye hariḥ (8.1.30) tatrāpi jajñe bhagavān hariṇyāṃ harimedhasaḥ | harir ity āhṛto yena gajendro mocito grahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । स्मर्यतेऽसौ सदा प्रातः सदाचार-परायणैः । सर्वानिष्ट-विनाशाय हरिर् दनीत्न्द्र-मोचनः
iti | smaryate'sau sadā prātaḥ sadācāra-parāyaṇaiḥ | sarvāniṣṭa-vināśāya harir danītndra-mocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमे रैवतीये वैकुण्ठः (८।५।४-५) - पत्नी विकुण्ठा शुभ्रस्य वैकुण्ठैः सुर-सत्तमैः । तयोः स्व-कलया जज्ञे वैकुण्ठो भगवान् स्वयम्
pañcame raivatīye vaikuṇṭhaḥ (8.5.4-5) - patnī vikuṇṭhā śubhrasya vaikuṇṭhaiḥ sura-sattamaiḥ | tayoḥ sva-kalayā jajñe vaikuṇṭho bhagavān svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैकुण्ठः कल्पितो येन लोको लोक-नमस्कृतः । रमया प्रार्थ्यमानेन देव्या तत्-प्रिय-काम्यया
vaikuṇṭhaḥ kalpito yena loko loka-namaskṛtaḥ | ramayā prārthyamānena devyā tat-priya-kāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । महा-वैकुण्ठ-लोकस्य व्यापकस्याव्ययात्मनः । प्रकटीकरणं सत्योपरि कल्पनम् उच्यते
iti | mahā-vaikuṇṭha-lokasya vyāpakasyāvyayātmanaḥ | prakaṭīkaraṇaṃ satyopari kalpanam ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठे चाक्षुषीये अजितः (भ्प् ८।५।९-१०) तत्रापि देवसम्भूत्यां वैराजस्याभवत् सुतः । अजितो नाम भगवान् अंशेन जगतः पतिः
ṣaṣṭhe cākṣuṣīye ajitaḥ (BhP 8.5.9-10) tatrāpi devasambhūtyāṃ vairājasyābhavat sutaḥ | ajito nāma bhagavān aṃśena jagataḥ patiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयोधिं येन निर्मथ्य सुराणां साधिता सुधा । भ्रममाणोऽम्भसि धृतः कूर्म-रूपेण मन्दरः
payodhiṃ yena nirmathya surāṇāṃ sādhitā sudhā | bhramamāṇo'mbhasi dhṛtaḥ kūrma-rūpeṇa mandaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । सप्तमे वैवस्वतीये वामनः - वैवस्वतान्तरे व्यक्तः पुरैवोक्तः स वामनः । भविष्याः सप्त कथ्यन्ते ते सावर्ण्यन्तरादिषु
iti | saptame vaivasvatīye vāmanaḥ - vaivasvatāntare vyaktaḥ puraivoktaḥ sa vāmanaḥ | bhaviṣyāḥ sapta kathyante te sāvarṇyantarādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टमे सावर्णनीये सार्वभौमः (भ्प् ८।१३।१७) - देवगुह्यात् सरस्वत्यां सार्वभौम इति प्रभुः । स्थानं पुरन्दराद् धृत्वा बलये दास्यतीश्वरः
aṣṭame sāvarṇanīye sārvabhaumaḥ (BhP 8.13.17) - devaguhyāt sarasvatyāṃ sārvabhauma iti prabhuḥ | sthānaṃ purandarād dhṛtvā balaye dāsyatīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । नवमे दक्ष-सावर्णनीये ऋषभः (८।१३।२०) -- आयुष्मतो ऽम्बुधारायाम् ऋषभो भगवत्-कला । भविता येन संराद्धां त्रि-लोकीं भोक्ष्यते ऽद्भुतः
iti | navame dakṣa-sāvarṇanīye ṛṣabhaḥ (8.13.20) -- āyuṣmato 'mbudhārāyām ṛṣabho bhagavat-kalā | bhavitā yena saṃrāddhāṃ tri-lokīṃ bhokṣyate 'dbhutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । दशमे ब्रह्म-सावर्णनीये विष्वक्सेनः (८।१३।२३) -- विष्वक्सेनो विषूच्यां तु शम्भोः सख्यं करिष्यति । जातः स्वांशेन भगवान् गृहे विश्वसृजो विभुः
iti | daśame brahma-sāvarṇanīye viṣvaksenaḥ (8.13.23) -- viṣvakseno viṣūcyāṃ tu śambhoḥ sakhyaṃ kariṣyati | jātaḥ svāṃśena bhagavān gṛhe viśvasṛjo vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । एकादशे धर्म-सावर्णनीये धर्मसेतुः (८।१३।२६) -- आर्यकस्य सुतस् तत्र धर्मसेतुर् इति स्मृतः । वैधृतायां हरेर् अंशस् त्रि-लोकीं धारयिष्यति
iti | ekādaśe dharma-sāvarṇanīye dharmasetuḥ (8.13.26) -- āryakasya sutas tatra dharmasetur iti smṛtaḥ | vaidhṛtāyāṃ harer aṃśas tri-lokīṃ dhārayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । द्वादशे रुद्र-सावर्णनीये सुधामा (८।१३।२९) -- स्वधामाख्यो हरेर् अंशः साधयिष्यति तन्-मनोः । अन्तरं सत्य-सहसः सुनृतायाः सुतो विभुः
iti | dvādaśe rudra-sāvarṇanīye sudhāmā (8.13.29) -- svadhāmākhyo harer aṃśaḥ sādhayiṣyati tan-manoḥ | antaraṃ satya-sahasaḥ sunṛtāyāḥ suto vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदशे देव-सावर्णनीये योगेश्वरः (८।१३।३२) -- देवहोत्रस्य तनय उपहर्ता दिवस्पतेः । योगेश्वरो हरेर् अंशो बृहत्यां सम्भविष्यति
trayodaśe deva-sāvarṇanīye yogeśvaraḥ (8.13.32) -- devahotrasya tanaya upahartā divaspateḥ | yogeśvaro harer aṃśo bṛhatyāṃ sambhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । चतुर्दशे इन्द्र-सावर्णनीये बृहद्भानुः (८।१३।३५) -- सत्रायणस्य तनयो बृहद्भानुस् तदा हरिः । वितानायां महाराज क्रिया-तन्तून् वितायिता
iti | caturdaśe indra-sāvarṇanīye bṛhadbhānuḥ (8.13.35) -- satrāyaṇasya tanayo bṛhadbhānus tadā hariḥ | vitānāyāṃ mahārāja kriyā-tantūn vitāyitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञ-वामनयोस् तत्र पुनर् उक्ततया द्वयोः । मन्वन्तरावतारास् तु सङ्ख्यायां द्वादशोदिताः
yajña-vāmanayos tatra punar uktatayā dvayoḥ | manvantarāvatārās tu saṅkhyāyāṃ dvādaśoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मन्वन्तरावतार-निरूपणम् । अथ युगावताराः - कथ्यन्ते वर्णनामाभ्यां शुक्लः सत्य-युगे हरिः । रक्तः श्यामः क्रमात् कृष्णस् त्रेतायां द्वापरे कलौ
iti manvantarāvatāra-nirūpaṇam | atha yugāvatārāḥ - kathyante varṇanāmābhyāṃ śuklaḥ satya-yuge hariḥ | raktaḥ śyāmaḥ kramāt kṛṣṇas tretāyāṃ dvāpare kalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपासनाविशेषार्थं सत्यादिषु युगेष्व् असौ । मन्वन्तरावतारस् तु तथावतरति क्रमात्
upāsanāviśeṣārthaṃ satyādiṣu yugeṣv asau | manvantarāvatāras tu tathāvatarati kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्प-मन्वन्तर-युग-प्रादुर्भाव-विधायिनः । अवतारा इमे त्व् एक-चत्वारिंशद् उदीरिताः
kalpa-manvantara-yuga-prādurbhāva-vidhāyinaḥ | avatārā ime tv eka-catvāriṃśad udīritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्ता ब्राह्मादयः कल्पाः पाद्मान्तास् ते सहस्रशः । वर्तमानस् तु कल्पोऽयं श्वेत-वाराह उच्यते
vṛttā brāhmādayaḥ kalpāḥ pādmāntās te sahasraśaḥ | vartamānas tu kalpo'yaṃ śveta-vārāha ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्म-कल्प-प्रथम-जे व्यक्ताः स्वायम्भुवान्तरे । कुमार-नारदाद्याश् च चाक्षुषीयादिषूत्तरे
brāhma-kalpa-prathama-je vyaktāḥ svāyambhuvāntare | kumāra-nāradādyāś ca cākṣuṣīyādiṣūttare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायः स्वायम्भुवाद्याख्याः कल्पे कल्पे भवन्त्य् अमी । मनवस् तेऽवताराश् च तथा यज्ञादि-नामकाः
prāyaḥ svāyambhuvādyākhyāḥ kalpe kalpe bhavanty amī | manavas te'vatārāś ca tathā yajñādi-nāmakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि श्री-विष्णु-धर्मोत्तरे श्री-रुद्र-प्रश्नः - य एते भवता प्रोक्ता मनवश् च चतुर्दश । नित्यं ब्रह्म-दिने प्राप्ते एत एव क्रमाद् द्विज । भवन्त्य् उतान्ये धर्मज्ञ एतं मे छिन्धि संशयम्
tathā hi śrī-viṣṇu-dharmottare śrī-rudra-praśnaḥ - ya ete bhavatā proktā manavaś ca caturdaśa | nityaṃ brahma-dine prāpte eta eva kramād dvija | bhavanty utānye dharmajña etaṃ me chindhi saṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-मार्कण्डेयोत्तरम् - एत एव महाराज मनवश् च चतुर्दश । कल्पे कल्पे त्वया ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा
śrī-mārkaṇḍeyottaram - eta eva mahārāja manavaś ca caturdaśa | kalpe kalpe tvayā jñeyā nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक-रूपास् त्वया प्रोक्ता ज्ञातव्याः सर्व एव हि । केचित् किञ्चिद् विभिन्नाश् च मायया परमेशितुः
eka-rūpās tvayā proktā jñātavyāḥ sarva eva hi | kecit kiñcid vibhinnāś ca māyayā parameśituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । अवताराश् चतुर्धा स्युर् आवेशाः प्राभवा अपि । अथैव वैभवावस्थाः परावअस्थाश् च तत्र ते
iti | avatārāś caturdhā syur āveśāḥ prābhavā api | athaiva vaibhavāvasthāḥ parāvaasthāś ca tatra te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रावेशावतारास् तु ज्ञेयाः पूर्वोक्त-रीतितः । यथा कुमार-देवर्षि-वेणाङ्ग-प्रभावादयः
tatrāveśāvatārās tu jñeyāḥ pūrvokta-rītitaḥ | yathā kumāra-devarṣi-veṇāṅga-prabhāvādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पाद्मे - आविष्टोऽभूत् कुमारेषु नारदे च हरिर् विभुः
yathā pādme - āviṣṭo'bhūt kumāreṣu nārade ca harir vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा तत्रैव -- आविवेश पृथुं देवः शङ्खी चक्री चतुर्भुजः
yathā tatraiva -- āviveśa pṛthuṃ devaḥ śaṅkhī cakrī caturbhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविष्टो भार्गवे चाभूद् इति तत्रैव कीर्तितम्
āviṣṭo bhārgave cābhūd iti tatraiva kīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि - एतत् ते कथितं देवि जामदग्नेर् महात्मनः । शक्त्यावेशावतारस्य चरितं शार्ङ्गिणः प्रभोः
tathā hi - etat te kathitaṃ devi jāmadagner mahātmanaḥ | śaktyāveśāvatārasya caritaṃ śārṅgiṇaḥ prabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । आवेशत्वं कल्किनोऽपि विष्णुधर्मे विलोक्यते
iti | āveśatvaṃ kalkino'pi viṣṇudharme vilokyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा - प्रत्यक्ष-रूप-धृग्-देवो दृश्यते न कलौ हरिः । कृतादिष्व् इव तेनैव त्रि-युगः परिपठ्यते
yathā - pratyakṣa-rūpa-dhṛg-devo dṛśyate na kalau hariḥ | kṛtādiṣv iva tenaiva tri-yugaḥ paripaṭhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलेर् अन्ते च सम्प्राप्ते कल्किनं ब्रह्म-वादिनम् । अनुप्रविश्य कुरुते वासुदेवो जगत्स्थितिम्
kaler ante ca samprāpte kalkinaṃ brahma-vādinam | anupraviśya kurute vāsudevo jagatsthitim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वोत्पन्नेष् भूतेषु तेषु तेषु कलौ प्रभुः । कृत्वा प्रवेशं कुरुते यद् अभिप्रेतम् आत्मनः
pūrvotpanneṣ bhūteṣu teṣu teṣu kalau prabhuḥ | kṛtvā praveśaṃ kurute yad abhipretam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । अतोऽमीष्वतारत्वं परं स्याद् औपचारिकम्
iti | ato'mīṣvatāratvaṃ paraṃ syād aupacārikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ प्राभव-वैभवाः । हरि-स्वरूप-रूपा ये परावस्थेभ्य उनकाः । शक्तीनां तारतम्येन क्रमात् ते तत्-तद्-आख्यकाः
atha prābhava-vaibhavāḥ | hari-svarūpa-rūpā ye parāvasthebhya unakāḥ | śaktīnāṃ tāratamyena kramāt te tat-tad-ākhyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राभवाश् च द्विधा तत्र दृश्यन्ते शास्त्र-चक्षुषा । एके नातिचिर-व्यक्ता नातिविस्तृत-कीर्तयः । ते मोहिनी च हंसश् च शुक्लाद्याश् च युगानुगाः
prābhavāś ca dvidhā tatra dṛśyante śāstra-cakṣuṣā | eke nāticira-vyaktā nātivistṛta-kīrtayaḥ | te mohinī ca haṃsaś ca śuklādyāś ca yugānugāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरे शास्त्र-कर्तारः प्रायः स्युर् मुनि-चेष्टिताः । धन्वन्तर्य्-ऋषभौ व्यासो दत्तश् च कपिलश् च ते
apare śāstra-kartāraḥ prāyaḥ syur muni-ceṣṭitāḥ | dhanvantary-ṛṣabhau vyāso dattaś ca kapilaś ca te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स्युर् वैभवावस्थास् ते च कूर्मो ऋषाधिपः । नारायणो नर-सखः श्री-वराह्-हयाननौ
atha syur vaibhavāvasthās te ca kūrmo ṛṣādhipaḥ | nārāyaṇo nara-sakhaḥ śrī-varāh-hayānanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृश्नि-गर्भः प्रलम्बघ्नो यज्ञाद्याश् च चतुर्दश । इत्य् अमी वैभवावस्था एकविंशतिर् ईरिताः
pṛśni-garbhaḥ pralambaghno yajñādyāś ca caturdaśa | ity amī vaibhavāvasthā ekaviṃśatir īritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते क्रोड-हयग्रीवौ नव-व्यूहान्तरोदितौ । मन्वन्तरावतारेषु चत्वारः प्रवरास् तथा
te kroḍa-hayagrīvau nava-vyūhāntaroditau | manvantarāvatāreṣu catvāraḥ pravarās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तु श्री-हरि-वैकुण्ठौ तथैवाजित-वामनौ । षड् अमी वैभवावस्थाः परावस्थोपमा मताः
te tu śrī-hari-vaikuṇṭhau tathaivājita-vāmanau | ṣaḍ amī vaibhavāvasthāḥ parāvasthopamā matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केषांचिद् एषां स्थानानि लिख्यन्ते शास्त्र-दृष्टितः । यत्र तत्र विराजन्ते यानि ब्रह्माण्ड-मध्यतः । विष्णुधर्मोत्तरादीनां वाक्यं तत्र प्रमाण्यते
keṣāṃcid eṣāṃ sthānāni likhyante śāstra-dṛṣṭitaḥ | yatra tatra virājante yāni brahmāṇḍa-madhyataḥ | viṣṇudharmottarādīnāṃ vākyaṃ tatra pramāṇyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुधर्मोत्तरे - तयोपरिष्टाद् अपरस् तावान् एव प्रमाणतः । महातलेति विख्यातो रक्त-भौमश् च पञ्चमः ॥ सरोवरं भवेत् तत्र योजनानां दशायुतम् । स्वयं च तत्र वसति कूर्म-रूप-धरो हरिः
viṣṇudharmottare - tayopariṣṭād aparas tāvān eva pramāṇataḥ | mahātaleti vikhyāto rakta-bhaumaś ca pañcamaḥ || sarovaraṃ bhavet tatra yojanānāṃ daśāyutam | svayaṃ ca tatra vasati kūrma-rūpa-dharo hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोपरिष्टाद् अपरस् तावान् एव प्रमाणतः । तत्रास्ते सरसी दिव्या योजनानां शता̆-त्रयम् । तस्यां स वसते देवो मत्स्य-रूप-धरो हरिः
tayopariṣṭād aparas tāvān eva pramāṇataḥ | tatrāste sarasī divyā yojanānāṃ śatā̆-trayam | tasyāṃ sa vasate devo matsya-rūpa-dharo hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणो नरसखो वसते वदरीपदे
nārāyaṇo narasakho vasate vadarīpade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृ-वराहस्य वसतिर् महर्-लोके प्रकीर्तिता । योजनानां प्रमाणेन अयुतानां शत-त्रयम्
nṛ-varāhasya vasatir mahar-loke prakīrtitā | yojanānāṃ pramāṇena ayutānāṃ śata-trayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयुतानि च पञ्चाशत् शेष-स्थानं मनोहरम्
ayutāni ca pañcāśat śeṣa-sthānaṃ manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव लोको वाराहः कथितस् तु स्वयं प्रभः । लोकोऽयम् अण्ड-संलग्नः सर्वाधस्तान् मनोहरः । वराह-रूपो भगवान् श्वेतरूपधरोऽवसत्
sa eva loko vārāhaḥ kathitas tu svayaṃ prabhaḥ | loko'yam aṇḍa-saṃlagnaḥ sarvādhastān manoharaḥ | varāha-rūpo bhagavān śvetarūpadharo'vasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोपरिष्टाद् अपरस् तावान् एव प्रमाणतः । पीत-भौमश् चतुर्थस् तु गभस्ति-तल-संज्ञकः । तत्रास्ते भगवान् विष्णुर् देवो हयशिरोधरः । शशाङ्क-शत-सङ्काशः शातकुम्भ-विभूषणः
tayopariṣṭād aparas tāvān eva pramāṇataḥ | pīta-bhaumaś caturthas tu gabhasti-tala-saṃjñakaḥ | tatrāste bhagavān viṣṇur devo hayaśirodharaḥ | śaśāṅka-śata-saṅkāśaḥ śātakumbha-vibhūṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृश्निगर्भस्य वसतिर् ब्रह्मणो भुवनोपरि
pṛśnigarbhasya vasatir brahmaṇo bhuvanopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासस् तत्र प्रलम्बारेर् यत्रैवाघरिपोर् भवेत्
vāsas tatra pralambārer yatraivāgharipor bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्यैवांश-भूतोऽयं पाताले वसति स्वयम् । नित्यं ताल-ध्वजो वाग्मी वनमाला-विभूषितः ॥ धारयन् शिरसा नित्यं रत्न-चित्रां फणावलीम् । लाङ्गली मुषली कड्गी नीलाम्बर-विभूषितः
etasyaivāṃśa-bhūto'yaṃ pātāle vasati svayam | nityaṃ tāla-dhvajo vāgmī vanamālā-vibhūṣitaḥ || dhārayan śirasā nityaṃ ratna-citrāṃ phaṇāvalīm | lāṅgalī muṣalī kaḍgī nīlāmbara-vibhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्म-लोकोपरिष्टाच् च हरेर् लोको विराजते
brahma-lokopariṣṭāc ca harer loko virājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्-लोके वसतिर् विष्णोर् वैकुण्ठस्य महात्मनः । तथा वैकुण्ठ-लोके च स्वयम् आविष्कृतो हि यः
svar-loke vasatir viṣṇor vaikuṇṭhasya mahātmanaḥ | tathā vaikuṇṭha-loke ca svayam āviṣkṛto hi yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजितस्य निवासस् तु ध्रुव-लोके समर्थितः । भुवर्-लोके तु वसतिर् वामनस्य महात्मनः
ajitasya nivāsas tu dhruva-loke samarthitaḥ | bhuvar-loke tu vasatir vāmanasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिविक्रमस्य वसतिस् तपो-लोके प्रकीर्तिता । तथास्य ब्रह्म-लोक-स्थो दिव्यो नारायणाश्रयः । ब्रह्म-लोकोपरिष्टाच् च निवासोऽनेन निर्मितः
trivikramasya vasatis tapo-loke prakīrtitā | tathāsya brahma-loka-stho divyo nārāyaṇāśrayaḥ | brahma-lokopariṣṭāc ca nivāso'nena nirmitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरि-वंशे सुरेन्द्रेण कह्तितो यः सुरर्षये
hari-vaṃśe surendreṇa kahtito yaḥ surarṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि हरिवंशे (२।७०।३७) - इदं भुङ्क्त्वा महीयं तु भगवन् विष्णुना कृतम् । उपर्य् उपरि लोकानां अधिकं भुवनं मुने
tathā hi harivaṃśe (2.70.37) - idaṃ bhuṅktvā mahīyaṃ tu bhagavan viṣṇunā kṛtam | upary upari lokānāṃ adhikaṃ bhuvanaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ॥ सर्वेषाम् अवताराणां पर-व्योम्नि चकासति । निवासाः परमाश्चर्या इति शास्त्रे निरूप्यते
iti || sarveṣām avatārāṇāṃ para-vyomni cakāsati | nivāsāḥ paramāścaryā iti śāstre nirūpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि पाद्मे - वैकुण्ठ-भुवने नित्ये निवसन्ति महोज्ज्वलाः । अवताराः सदा तत्र मत्स्य-कूर्मादयोऽखिलाः
tathā hi pādme - vaikuṇṭha-bhuvane nitye nivasanti mahojjvalāḥ | avatārāḥ sadā tatra matsya-kūrmādayo'khilāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.