सूत उवाच सतां जितात्मनां साक्षाद् द्विजातीनां द्विजोत्तमाः । धर्मज्ञानां च साधूनाम् आचार्याणां शिवात्मनाम्
sūta uvāca satāṃ jitātmanāṃ sākṣād dvijātīnāṃ dvijottamāḥ / dharmajñānāṃ ca sādhūnām ācāryāṇāṃ śivātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दयावतां द्विजश्रेष्ठास् तथा चैव तपस्विनाम् । संन्यासिनां विरक्तानां ज्ञानिनां वशगात्मनाम्
dayāvatāṃ dvijaśreṣṭhās tathā caiva tapasvinām / saṃnyāsināṃ viraktānāṃ jñānināṃ vaśagātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानिनां चैव दान्तानां त्रयाणां सत्यवादिनाम् । अलुब्धानां सयोगानां श्रुतिस्मृतिविदां द्विजाः
dānināṃ caiva dāntānāṃ trayāṇāṃ satyavādinām / alubdhānāṃ sayogānāṃ śrutismṛtividāṃ dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रौतस्मार्ताविरुद्धानां प्रसीदति महेश्वरः । सदिति ब्रह्मणः शब्दस् तदन्ते ये लभन्त्युत
śrautasmārtāviruddhānāṃ prasīdati maheśvaraḥ / saditi brahmaṇaḥ śabdas tadante ye labhantyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायुज्यं ब्रह्मणो याति तेन सन्तः प्रचक्षते । दशात्मके ये विषये साधने चाष्टलक्षणे
sāyujyaṃ brahmaṇo yāti tena santaḥ pracakṣate / daśātmake ye viṣaye sādhane cāṣṭalakṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न क्रुध्यन्ति न हृष्यन्ति जितात्मानस्तु ते स्मृताः । सामान्येषु च द्रव्येषु तथा वैशेषिकेषु च
na krudhyanti na hṛṣyanti jitātmānastu te smṛtāḥ / sāmānyeṣu ca dravyeṣu tathā vaiśeṣikeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मक्षत्रविशो यस्माद् युक्तास्तस्माद्द्विजातयः । वर्णाश्रमेषु युक्तस्य स्वर्गादिसुखकारिणः
brahmakṣatraviśo yasmād yuktāstasmāddvijātayaḥ / varṇāśrameṣu yuktasya svargādisukhakāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रौतस्मार्तस्य धर्मस्य ज्ञानाद्धर्मज्ञ उच्यते । विद्यायाः साधनात्साधु- ब्रह्मचारी गुरोर्हितः
śrautasmārtasya dharmasya jñānāddharmajña ucyate / vidyāyāḥ sādhanātsādhu- brahmacārī gurorhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियाणां साधनाच्चैव गृहस्थः साधुरुच्यते । साधनात्तपसो ऽरण्ये साधुर्वैखानसः स्मृतः
kriyāṇāṃ sādhanāccaiva gṛhasthaḥ sādhurucyate / sādhanāttapaso 'raṇye sādhurvaikhānasaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतमानो यतिः साधुः स्मृतो योगस्य साधनात् । एवमाश्रमधर्माणां साधनात्साधवः स्मृताः
yatamāno yatiḥ sādhuḥ smṛto yogasya sādhanāt / evamāśramadharmāṇāṃ sādhanātsādhavaḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थो यतिस् तथा । धर्माधर्माविह प्रोक्तौ शब्दावेतौ क्रियात्मकौ
gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho yatis tathā / dharmādharmāviha proktau śabdāvetau kriyātmakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशलाकुशलं कर्म धर्माधर्माविति स्मृतौ । धारणार्थे महान् ह्य् एष धर्मशब्दः प्रकीर्तितः
kuśalākuśalaṃ karma dharmādharmāviti smṛtau / dhāraṇārthe mahān hy eṣa dharmaśabdaḥ prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधारणे महत्त्वे च अधर्म इति चोच्यते । अत्रेष्टप्रापको धर्म आचार्यैरुपदिश्यते
adhāraṇe mahattve ca adharma iti cocyate / atreṣṭaprāpako dharma ācāryairupadiśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मश्चानिष्टफलो ह्य् आचार्यैरुपदिश्यते । वृद्धाश्चालोलुपाश्चैव आत्मवन्तो ह्यदाम्भिकाः
adharmaścāniṣṭaphalo hy ācāryairupadiśyate / vṛddhāścālolupāścaiva ātmavanto hyadāmbhikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यग्विनीता ऋजवस् तानाचार्यान् प्रचक्षते । स्वयमाचरते यस्माद् आचारे स्थापयत्यपि
samyagvinītā ṛjavas tānācāryān pracakṣate / svayamācarate yasmād ācāre sthāpayatyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचिनोति च शास्त्रार्थान् आचार्यस्तेन चोच्यते । विज्ञेयं श्रवणाच्छ्रौतं स्मरणात्स्मार्तमुच्यते
ācinoti ca śāstrārthān ācāryastena cocyate / vijñeyaṃ śravaṇācchrautaṃ smaraṇātsmārtamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इज्या वेदात्मकं श्रौतं स्मार्तं वर्णाश्रमात्मकम् । दृष्ट्वानुरूपमर्थं यः पृष्टो नैवापि गूहति
ijyā vedātmakaṃ śrautaṃ smārtaṃ varṇāśramātmakam / dṛṣṭvānurūpamarthaṃ yaḥ pṛṣṭo naivāpi gūhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथादृष्टप्रवादस्तु सत्यं लैङ्गे ऽत्र पठ्यते । ब्रह्मचर्यं तथा मौनं निराहारत्वमेव च
yathādṛṣṭapravādastu satyaṃ laiṅge 'tra paṭhyate / brahmacaryaṃ tathā maunaṃ nirāhāratvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहिंसा सर्वतः शान्तिस् तप इत्यभिधीयते । आत्मवत् सर्वभूतेषु यो हितायाहिताय च
ahiṃsā sarvataḥ śāntis tapa ityabhidhīyate / ātmavat sarvabhūteṣu yo hitāyāhitāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तते त्वसकृद्वृत्तिः कृत्स्ना ह्येषा दया स्मृता । यद्यदिष्टतमं द्रव्यं न्यायेनैवागतं क्रमात्
vartate tvasakṛdvṛttiḥ kṛtsnā hyeṣā dayā smṛtā / yadyadiṣṭatamaṃ dravyaṃ nyāyenaivāgataṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तद्गुणवते देयं दातुस्तद्दानलक्षणम् । दानं त्रिविधमित्येतत् कनिष्ठज्येष्ठमध्यमम्
tattadguṇavate deyaṃ dātustaddānalakṣaṇam / dānaṃ trividhamityetat kaniṣṭhajyeṣṭhamadhyamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारुण्यात्सर्वभूतेभ्यः संविभागस्तु मध्यमः । श्रुतिस्मृतिभ्यां विहितो धर्मो वर्णाश्रमात्मकः
kāruṇyātsarvabhūtebhyaḥ saṃvibhāgastu madhyamaḥ / śrutismṛtibhyāṃ vihito dharmo varṇāśramātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्टाचाराविरुद्धश् च स धर्मः साधुरुच्यते । मायाकर्मफलत्यागी शिवात्मा परिकीर्तितः
śiṣṭācārāviruddhaś ca sa dharmaḥ sādhurucyate / māyākarmaphalatyāgī śivātmā parikīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवृत्तः सर्वसङ्गेभ्यो युक्तो योगी प्रकीर्तितः । असक्तो भयतो यस्तु विषयेषु विचार्य च
nivṛttaḥ sarvasaṅgebhyo yukto yogī prakīrtitaḥ / asakto bhayato yastu viṣayeṣu vicārya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलुब्धः संयमी प्रोक्तः प्रार्थितो ऽपि समन्ततः । आत्मार्थं वा परार्थं वा इन्द्रियाणीह यस्य वै
alubdhaḥ saṃyamī proktaḥ prārthito 'pi samantataḥ / ātmārthaṃ vā parārthaṃ vā indriyāṇīha yasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मिथ्या सम्प्रवर्तन्ते शमस्यैव तु लक्षणम् । अनुद्विग्नो ह्यनिष्टेषु तथेष्टान्नाभिनन्दति
na mithyā sampravartante śamasyaiva tu lakṣaṇam / anudvigno hyaniṣṭeṣu tatheṣṭānnābhinandati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतितापविषादेभ्यो विनिवृत्तिर्विरक्तता । संन्यासः कर्मणां न्यासः कृतानामकृतैः सह
prītitāpaviṣādebhyo vinivṛttirviraktatā / saṃnyāsaḥ karmaṇāṃ nyāsaḥ kṛtānāmakṛtaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशलाकुशलानां तु प्रहाणं न्यास उच्यते । अव्यक्ताद्यविशेषान्ते विकारे ऽस्मिन्नचेतने
kuśalākuśalānāṃ tu prahāṇaṃ nyāsa ucyate / avyaktādyaviśeṣānte vikāre 'sminnacetane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेतनाचेतनान्यत्व- विज्ञानं ज्ञानमुच्यते । एवं तु ज्ञानयुक्तस्य श्रद्धायुक्तस्य शङ्करः
cetanācetanānyatva- vijñānaṃ jñānamucyate / evaṃ tu jñānayuktasya śraddhāyuktasya śaṅkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीदति न संदेहो धर्मश्चायं द्विजोत्तमाः । किं तु गुह्यतमं वक्ष्ये सर्वत्र परमेश्वरे
prasīdati na saṃdeho dharmaścāyaṃ dvijottamāḥ / kiṃ tu guhyatamaṃ vakṣye sarvatra parameśvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवे भक्तिर्न संदेहस् तया युक्तो विमुच्यते । अयोग्यस्यापि भगवान् भक्तस्य परमेश्वरः
bhave bhaktirna saṃdehas tayā yukto vimucyate / ayogyasyāpi bhagavān bhaktasya parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीदति न संदेहो निगृह्य विविधं तमः । ज्ञानमध्यापनं होमो ध्यानं यज्ञस्तपः श्रुतम्
prasīdati na saṃdeho nigṛhya vividhaṃ tamaḥ / jñānamadhyāpanaṃ homo dhyānaṃ yajñastapaḥ śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानमध्ययनं सर्वं भवभक्त्यै न संशयः । चान्द्रायणसहस्रैश् च प्राजापत्यशतैस् तथा
dānamadhyayanaṃ sarvaṃ bhavabhaktyai na saṃśayaḥ / cāndrāyaṇasahasraiś ca prājāpatyaśatais tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासोपवासैश्चान्यैर्वा भक्तिर्मुनिवरोत्तमाः । अभक्ता भगवत्यस्मिंल् लोके गिरिगुहाशये
māsopavāsaiścānyairvā bhaktirmunivarottamāḥ / abhaktā bhagavatyasmiṃl loke giriguhāśaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतन्ति चात्मभोगार्थं भक्तो भावेन मुच्यते । भक्तानां दर्शनादेव नृणां स्वर्गादयो द्विजाः
patanti cātmabhogārthaṃ bhakto bhāvena mucyate / bhaktānāṃ darśanādeva nṛṇāṃ svargādayo dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दुर्लभा न सन्देहो भक्तानां किं पुनस् तथा । ब्रह्मविष्णुसुरेन्द्राणां तथान्येषामपि स्थितिः
na durlabhā na sandeho bhaktānāṃ kiṃ punas tathā / brahmaviṣṇusurendrāṇāṃ tathānyeṣāmapi sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त्या एव मुनीनां च बलसौभाग्यमेव च । भवेन च तथा प्रोक्तं सम्प्रेक्ष्योमां पिनाकिना
bhaktyā eva munīnāṃ ca balasaubhāgyameva ca / bhavena ca tathā proktaṃ samprekṣyomāṃ pinākinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्यै देवेन मधुरं वाराणस्यां पुरा द्विजाः । अविमुक्ते समासीना रुद्रेण परमात्मना
devyai devena madhuraṃ vārāṇasyāṃ purā dvijāḥ / avimukte samāsīnā rudreṇa paramātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्राणी रुद्रमाहेदं लब्ध्वा वाराणसीं पुरीम् । श्रीदेव्युवाच केन वश्यो महादेव पूज्यो दृश्यस्त्वमीश्वरः
rudrāṇī rudramāhedaṃ labdhvā vārāṇasīṃ purīm / śrīdevyuvāca kena vaśyo mahādeva pūjyo dṛśyastvamīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा विद्यया वापि योगेनेह वद प्रभो । सूत उवाच निशम्य वचनं तस्यास् तथा ह्यालोक्य पार्वतीम्
tapasā vidyayā vāpi yogeneha vada prabho / sūta uvāca niśamya vacanaṃ tasyās tathā hyālokya pārvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह बालेन्दुतिलकः पूर्णेन्दुवदनां हसन् । स्मृत्वाथ मेनया पत्न्या गिरेर्गां कथितां पुरा
āha bālendutilakaḥ pūrṇenduvadanāṃ hasan / smṛtvātha menayā patnyā girergāṃ kathitāṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिरकालस्थितिं प्रेक्ष्य गिरौ देव्या महात्मनः । देवि लब्धा पुरी रम्या त्वया यत्प्रष्टुमर्हसि
cirakālasthitiṃ prekṣya girau devyā mahātmanaḥ / devi labdhā purī ramyā tvayā yatpraṣṭumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानार्थं कथितं मात्रा विस्मृतेह विलासिनि । पुरा पितामहेनापि पृष्टः प्रश्नवतां वरे
sthānārthaṃ kathitaṃ mātrā vismṛteha vilāsini / purā pitāmahenāpi pṛṣṭaḥ praśnavatāṃ vare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा त्वयाद्य वै पृष्टो द्रष्टुं ब्रह्मात्मकं त्वहम् । श्वेते श्वेतेन वर्णेन दृष्ट्वा कल्पे तु मां शुभे
yathā tvayādya vai pṛṣṭo draṣṭuṃ brahmātmakaṃ tvaham / śvete śvetena varṇena dṛṣṭvā kalpe tu māṃ śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्योजातं तथा रक्ते रक्तं वामं पितामहः । पीते तत्पुरुषं पीतम् अघोरे कृष्णमीश्वरम्
sadyojātaṃ tathā rakte raktaṃ vāmaṃ pitāmahaḥ / pīte tatpuruṣaṃ pītam aghore kṛṣṇamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशानं विश्वरूपाख्यो विश्वरूपं तदाह माम्
īśānaṃ viśvarūpākhyo viśvarūpaṃ tadāha mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामह उवाच वाम तत्पुरुषाघोर सद्योजात महेश्वर । दृष्टो मया त्वं गायत्र्या देवदेव महेश्वर । केन वश्यो महादेव ध्येयः कुत्र घृणानिधे
pitāmaha uvāca vāma tatpuruṣāghora sadyojāta maheśvara / dṛṣṭo mayā tvaṃ gāyatryā devadeva maheśvara / kena vaśyo mahādeva dhyeyaḥ kutra ghṛṇānidhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यः पूज्यस् तथा देव्या वक्तुमर्हसि शङ्कर । श्रीभगवानुवाच अवोचं श्रद्धयैवेति वश्यो वारिजसंभव
dṛśyaḥ pūjyas tathā devyā vaktumarhasi śaṅkara / śrībhagavānuvāca avocaṃ śraddhayaiveti vaśyo vārijasaṃbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्येयो लिङ्गे त्वया दृष्टे विष्णुना पयसां निधौ । पूज्यः पञ्चास्यरूपेण पवित्रैः पञ्चभिर्द्विजैः
dhyeyo liṅge tvayā dṛṣṭe viṣṇunā payasāṃ nidhau / pūjyaḥ pañcāsyarūpeṇa pavitraiḥ pañcabhirdvijaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भव भक्त्याद्य दृष्टो ऽहं त्वयाण्डज जगद्गुरो । सो ऽपि मामाह भावार्थं दत्तं तस्मै मया पुरा
bhava bhaktyādya dṛṣṭo 'haṃ tvayāṇḍaja jagadguro / so 'pi māmāha bhāvārthaṃ dattaṃ tasmai mayā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावं भावेन देवेशि दृष्टवान्मां हृदीश्वरम् । तस्मात्तु श्रद्धया वश्यो दृश्यः श्रेष्ठगिरेः सुते
bhāvaṃ bhāvena deveśi dṛṣṭavānmāṃ hṛdīśvaram / tasmāttu śraddhayā vaśyo dṛśyaḥ śreṣṭhagireḥ sute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूज्यो लिङ्गे न संदेहः सर्वदा श्रद्धया द्विजैः । श्रद्धा धर्मः परः सूक्ष्मः श्रद्धा ज्ञानं हुतं तपः
pūjyo liṅge na saṃdehaḥ sarvadā śraddhayā dvijaiḥ / śraddhā dharmaḥ paraḥ sūkṣmaḥ śraddhā jñānaṃ hutaṃ tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धा स्वर्गश् च मोक्षश् च दृश्यो ऽहं श्रद्धया सदा
śraddhā svargaś ca mokṣaś ca dṛśyo 'haṃ śraddhayā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.