Library·Liṅga Purāṇa·1·1.4
सूत उवाच अथ प्राथमिकस्येह यः कालस्तदहः स्मृतम् । सर्गस्य तादृशी रात्रिः प्राकृतस्य समासतः
sūta uvāca atha prāthamikasyeha yaḥ kālastadahaḥ smṛtam / sargasya tādṛśī rātriḥ prākṛtasya samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवा सृष्टिं विकुरुते रजन्यां प्रलयं विभुः । औपचारिकमस्यैतद् अहोरात्रं न विद्यते
divā sṛṣṭiṃ vikurute rajanyāṃ pralayaṃ vibhuḥ / aupacārikamasyaitad ahorātraṃ na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवा विकृतयः सर्वे विकारा विश्वदेवताः । प्रजानां पतयः सर्वे तिष्ठन्त्यन्ये महर्षयः
divā vikṛtayaḥ sarve vikārā viśvadevatāḥ / prajānāṃ patayaḥ sarve tiṣṭhantyanye maharṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ सर्वे प्रलीयन्ते निशान्ते सम्भवन्ति च । अहस्तु तस्य वैकल्पो रात्रिस्तादृग्विधा स्मृता
rātrau sarve pralīyante niśānte sambhavanti ca / ahastu tasya vaikalpo rātristādṛgvidhā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्युगसहस्रान्ते मनवस्तु चतुर्दश । चत्वारि तु सहस्राणि वत्सराणां कृतं द्विजाः
caturyugasahasrānte manavastu caturdaśa / catvāri tu sahasrāṇi vatsarāṇāṃ kṛtaṃ dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच्छती च वै संध्या संध्यांशश् च कृतस्य तु । त्रिशती द्विशती संध्या तथा चैकशती क्रमात्
tāvacchatī ca vai saṃdhyā saṃdhyāṃśaś ca kṛtasya tu / triśatī dviśatī saṃdhyā tathā caikaśatī kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंशकः षट्शतं तस्मात् कृतसंध्यांशकं विना । त्रिद्व्येकसाहस्रमितो विना संध्यांशकेन तु
aṃśakaḥ ṣaṭśataṃ tasmāt kṛtasaṃdhyāṃśakaṃ vinā / tridvyekasāhasramito vinā saṃdhyāṃśakena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रेताद्वापरतिष्याणां कृतस्य कथयामि वः । निमेषपञ्चदशका काष्ठा स्वस्थस्य सुव्रताः
tretādvāparatiṣyāṇāṃ kṛtasya kathayāmi vaḥ / nimeṣapañcadaśakā kāṣṭhā svasthasya suvratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्यस्य चाक्ष्णोस्तस्याश् च ततस् त्रिंशतिका कला । कलात्रिंशतिको विप्रा मुहूर्त इति कल्पितः
martyasya cākṣṇostasyāś ca tatas triṃśatikā kalā / kalātriṃśatiko viprā muhūrta iti kalpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहूर्तपञ्चदशिका रजनी तादृशं त्वहः । पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस्तयोः पुनः
muhūrtapañcadaśikā rajanī tādṛśaṃ tvahaḥ / pitrye rātryahanī māsaḥ pravibhāgastayoḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी । त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासस्तु स स्मृतः
kṛṣṇapakṣastvahasteṣāṃ śuklaḥ svapnāya śarvarī / triṃśadye mānuṣā māsāḥ pitryo māsastu sa smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाप्यधिकानि वै । पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते
śatāni trīṇi māsānāṃ ṣaṣṭyā cāpyadhikāni vai / pitryaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa vibhāvyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषेणैव मानेन वर्षाणां यच्छतं भवेत् । पितॄणां त्रीणि वर्षाणि संख्यातानीह तानि वै
mānuṣeṇaiva mānena varṣāṇāṃ yacchataṃ bhavet / pitṝṇāṃ trīṇi varṣāṇi saṃkhyātānīha tāni vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश वै द्व्यधिका मासाः पितृसंख्येह संस्मृता । लौकिकेनैव मानेन अब्दो यो मानुषः स्मृतः
daśa vai dvyadhikā māsāḥ pitṛsaṃkhyeha saṃsmṛtā / laukikenaiva mānena abdo yo mānuṣaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्दिव्यमहोरात्रम् इति लैङ्गे ऽत्र पठ्यते । दिव्ये रात्र्यहनी वर्षं प्रविभागस्तयोः पुनः
etaddivyamahorātram iti laiṅge 'tra paṭhyate / divye rātryahanī varṣaṃ pravibhāgastayoḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम् । एते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्याते विशेषतः
ahastatrodagayanaṃ rātriḥ syāddakṣiṇāyanam / ete rātryahanī divye prasaṃkhyāte viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिंशद्यानि तु वर्षाणि दिव्यो मासस्तु स स्मृतः । मानुषं तु शतं विप्रा दिव्यमासास्त्रयस्तु ते
triṃśadyāni tu varṣāṇi divyo māsastu sa smṛtaḥ / mānuṣaṃ tu śataṃ viprā divyamāsāstrayastu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश चैव तथाहानि दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः । त्रीणि वर्षशतान्येव षष्टिवर्षाणि यानि तु
daśa caiva tathāhāni divyo hyeṣa vidhiḥ smṛtaḥ / trīṇi varṣaśatānyeva ṣaṣṭivarṣāṇi yāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्तितः । त्रीणि वर्षसहस्राणि मानुषाणि प्रमाणतः
divyaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa prakīrtitaḥ / trīṇi varṣasahasrāṇi mānuṣāṇi pramāṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिंशदन्यानि वर्षाणि मतः सप्तर्षिवत्सरः । नव यानि सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु
triṃśadanyāni varṣāṇi mataḥ saptarṣivatsaraḥ / nava yāni sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यानि नवतीश्चैव ध्रौवः संवत्सरस्तु सः । षट्त्रिंशत्तु सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु
anyāni navatīścaiva dhrauvaḥ saṃvatsarastu saḥ / ṣaṭtriṃśattu sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां तच्छतं ज्ञेयं दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः । त्रीण्येव नियुतान्याहुर् वर्षाणां मानुषाणि तु
varṣāṇāṃ tacchataṃ jñeyaṃ divyo hyeṣa vidhiḥ smṛtaḥ / trīṇyeva niyutānyāhur varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिश्चैव सहस्राणि संख्यातानि तु संख्यया । दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्राहुः संख्याविदो जनाः
ṣaṣṭiścaiva sahasrāṇi saṃkhyātāni tu saṃkhyayā / divyaṃ varṣasahasraṃ tu prāhuḥ saṃkhyāvido janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्याप्रकल्पनम् । पूर्वं कृतयुगं नाम ततस्त्रेता विधीयते
divyenaiva pramāṇena yugasaṃkhyāprakalpanam / pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatastretā vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वापरश्च कलिश्चैव युगान्येतानि सुव्रताः । अथ संवत्सरा दृष्टा मानुषेण प्रमाणतः
dvāparaśca kaliścaiva yugānyetāni suvratāḥ / atha saṃvatsarā dṛṣṭā mānuṣeṇa pramāṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतस्याद्यस्य विप्रेन्द्रा दिव्यमानेन कीर्तितम् । सहस्राणां शतान्यासंश् चतुर्दश च संख्यया
kṛtasyādyasya viprendrā divyamānena kīrtitam / sahasrāṇāṃ śatānyāsaṃś caturdaśa ca saṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारिंशत्सहस्राणि तथान्यानि कृतं युगम् । तथा दशसहस्राणां वर्षाणां शतसंख्यया
catvāriṃśatsahasrāṇi tathānyāni kṛtaṃ yugam / tathā daśasahasrāṇāṃ varṣāṇāṃ śatasaṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशीतिश् च सहस्राणि कालस्त्रेतायुगस्य च । सप्तैव नियुतान्याहुर् वर्षाणां मानुषाणि तु
aśītiś ca sahasrāṇi kālastretāyugasya ca / saptaiva niyutānyāhur varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विंशतिश् च सहस्राणि कालस्तु द्वापरस्य च । तथा शतसहस्राणि वर्षाणां त्रीणि संख्यया
viṃśatiś ca sahasrāṇi kālastu dvāparasya ca / tathā śatasahasrāṇi varṣāṇāṃ trīṇi saṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिश्चैव सहस्राणि कालः कलियुगस्य तु । एवं चतुर्युगः काल ऋते संध्यांशकात्स्मृतः
ṣaṣṭiścaiva sahasrāṇi kālaḥ kaliyugasya tu / evaṃ caturyugaḥ kāla ṛte saṃdhyāṃśakātsmṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियुतान्येव षट्त्रिंशन् निरंशानि तु तानि वै । चत्वारिंशत्तथा त्रीणि नियुतानीह संख्यया
niyutānyeva ṣaṭtriṃśan niraṃśāni tu tāni vai / catvāriṃśattathā trīṇi niyutānīha saṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विंशतिश् च सहस्राणि संध्यांशश् च चतुर्युगः । एवं चतुर्युगाख्यानां साधिका ह्येकसप्ततिः
viṃśatiś ca sahasrāṇi saṃdhyāṃśaś ca caturyugaḥ / evaṃ caturyugākhyānāṃ sādhikā hyekasaptatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतत्रेतादियुक्तानां मनोरन्तरमुच्यते । मन्वन्तरस्य संख्या च वर्षाग्रेण प्रकीर्तिता
kṛtatretādiyuktānāṃ manorantaramucyate / manvantarasya saṃkhyā ca varṣāgreṇa prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिंशत्कोट्यस्तु वर्षाणां मानुषेण द्विजोत्तमाः । सप्तषष्टिस्तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु
triṃśatkoṭyastu varṣāṇāṃ mānuṣeṇa dvijottamāḥ / saptaṣaṣṭistathānyāni niyutānyadhikāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विंशतिश् च सहस्राणि कालो ऽयम् अधिकं विना । मन्वन्तरस्य संख्यैषा लैङ्गे ऽस्मिन्कीर्तिता द्विजाः
viṃśatiś ca sahasrāṇi kālo 'yam adhikaṃ vinā / manvantarasya saṃkhyaiṣā laiṅge 'sminkīrtitā dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्युगस्य च तथा वर्षसंख्या प्रकीर्तिता । चतुर्युगसहस्रं वै कल्पश्चैको द्विजोत्तमाः
caturyugasya ca tathā varṣasaṃkhyā prakīrtitā / caturyugasahasraṃ vai kalpaścaiko dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशान्ते सृजते लोकान् नश्यन्ते निशि जन्तवः । तत्र वैमानिकानां तु अष्टाविंशतिकोटयः
niśānte sṛjate lokān naśyante niśi jantavaḥ / tatra vaimānikānāṃ tu aṣṭāviṃśatikoṭayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्वन्तरेषु वै संख्या सान्तरेषु यथातथा । त्रीणि कोटिशतान्यासन् कोट्यो द्विनवतिस् तथा
manvantareṣu vai saṃkhyā sāntareṣu yathātathā / trīṇi koṭiśatānyāsan koṭyo dvinavatis tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पे ऽतीते तु वै विप्राः सहस्राणां तु सप्ततिः । पुनस्तथाष्टसाहस्रं सर्वत्रैव समासतः
kalpe 'tīte tu vai viprāḥ sahasrāṇāṃ tu saptatiḥ / punastathāṣṭasāhasraṃ sarvatraiva samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पावसानिकांस्त्यक्त्वा प्रलये समुपस्थिते । महर्लोकात् प्रयान्त्येते जनलोकं जनास्ततः
kalpāvasānikāṃstyaktvā pralaye samupasthite / maharlokāt prayāntyete janalokaṃ janāstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोटीनां द्वे सहस्रे तु अष्टौ कोटिशतानि तु । द्विषष्टिश् च तथा कोट्यो नियुतानि च सप्ततिः
koṭīnāṃ dve sahasre tu aṣṭau koṭiśatāni tu / dviṣaṣṭiś ca tathā koṭyo niyutāni ca saptatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पार्धसंख्या दिव्या वै कल्पमेवं तु कल्पयेत् । कल्पानां वै सहस्रं तु वर्षमेकमजस्य तु
kalpārdhasaṃkhyā divyā vai kalpamevaṃ tu kalpayet / kalpānāṃ vai sahasraṃ tu varṣamekamajasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणामष्टसाहस्रं ब्राह्मं वै ब्रह्मणो युगम् । सवनं युगसाहस्रं सर्वदेवोद्भवस्य तु
varṣāṇāmaṣṭasāhasraṃ brāhmaṃ vai brahmaṇo yugam / savanaṃ yugasāhasraṃ sarvadevodbhavasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सवनानां सहस्रं तु त्रिविधं त्रिगुणं तथा । ब्रह्मणस्तु तथा प्रोक्तः कालः कालात्मनः प्रभो
savanānāṃ sahasraṃ tu trividhaṃ triguṇaṃ tathā / brahmaṇastu tathā proktaḥ kālaḥ kālātmanaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवोद्भवस्तपश्चैव भव्यो रम्भः क्रतुः पुनः । ऋतुर्वह्निर्हव्यवाहः सावित्रः शुद्ध एव च
bhavodbhavastapaścaiva bhavyo rambhaḥ kratuḥ punaḥ / ṛturvahnirhavyavāhaḥ sāvitraḥ śuddha eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशिकः कुशिकश्चैव गान्धारो मुनिसत्तमाः । ऋषभश् च तथा षड्जो मज्जालीयश् च मध्यमः
uśikaḥ kuśikaścaiva gāndhāro munisattamāḥ / ṛṣabhaś ca tathā ṣaḍjo majjālīyaś ca madhyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैराजो वै निषादश् च मुख्यो वै मेघवाहनः । पञ्चमश्चित्रकश्चैव आकूतिर् ज्ञान एव च
vairājo vai niṣādaś ca mukhyo vai meghavāhanaḥ / pañcamaścitrakaścaiva ākūtir jñāna eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनः सुदर्शो बृंहश् च तथा वै श्वेतलोहितः । रक्तश् च पीतवासाश् च असितः सर्वरूपकः
manaḥ sudarśo bṛṃhaś ca tathā vai śvetalohitaḥ / raktaś ca pītavāsāś ca asitaḥ sarvarūpakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कल्पास्तु संख्याता ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः । कोटिकोटिसहस्राणि कल्पानां मुनिसत्तमाः
evaṃ kalpāstu saṃkhyātā brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ / koṭikoṭisahasrāṇi kalpānāṃ munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतानि तावच्छेषाणि अहर्निश्यानि वै पुनः । परान्ते वै विकाराणि विकारं यान्ति विश्वतः
gatāni tāvaccheṣāṇi aharniśyāni vai punaḥ / parānte vai vikārāṇi vikāraṃ yānti viśvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकारस्य शिवस्याज्ञा- वशेनैव तु संहृतिः । संहृते तु विकारे च प्रधाने चात्मनि स्थिते
vikārasya śivasyājñā- vaśenaiva tu saṃhṛtiḥ / saṃhṛte tu vikāre ca pradhāne cātmani sthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधर्म्येणावतिष्ठेते प्रधानपुरुषावुभौ । गुणानां चैव वैषम्ये विप्राः सृष्टिरिति स्मृता
sādharmyeṇāvatiṣṭhete pradhānapuruṣāvubhau / guṇānāṃ caiva vaiṣamye viprāḥ sṛṣṭiriti smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम्ये लयो गुणानां तु तयोर्हेतुर्महेश्वरः । लीलया देवदेवेन सर्गास्त्वीदृग्विधाः कृताः
sāmye layo guṇānāṃ tu tayorheturmaheśvaraḥ / līlayā devadevena sargāstvīdṛgvidhāḥ kṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंख्याताश् च संक्षेपात् प्रधानाद् अन्वधिष्ठितात् । असंख्याताश् च कल्पाख्या ह्य् असंख्याताः पितामहाः
asaṃkhyātāś ca saṃkṣepāt pradhānād anvadhiṣṭhitāt / asaṃkhyātāś ca kalpākhyā hy asaṃkhyātāḥ pitāmahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरयश्चाप्यसंख्यातास् त्व् एक एव महेश्वरः । प्रधानादिप्रवृत्तानि लीलया प्राकृतानि तु
harayaścāpyasaṃkhyātās tv eka eva maheśvaraḥ / pradhānādipravṛttāni līlayā prākṛtāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणात्मिका च तद्वृत्तिस् तस्य देवस्य वै त्रिधा । अप्राकृतस्य तस्यादिर् मध्यान्तं नास्ति चात्मनः
guṇātmikā ca tadvṛttis tasya devasya vai tridhā / aprākṛtasya tasyādir madhyāntaṃ nāsti cātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामहस्याथ परः परार्धद्वयसंमितः । दिवा सृष्टं तु यत्सर्वं निशि नश्यति चास्य तत्
pitāmahasyātha paraḥ parārdhadvayasaṃmitaḥ / divā sṛṣṭaṃ tu yatsarvaṃ niśi naśyati cāsya tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूर्भुवःस्वर्महस्तत्र नश्यते चोर्ध्वतो न च । रात्रौ चैकार्णवे ब्रह्मा नष्टे स्थावरजङ्गमे
bhūrbhuvaḥsvarmahastatra naśyate cordhvato na ca / rātrau caikārṇave brahmā naṣṭe sthāvarajaṅgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुष्वापाम्भसि यस्तस्मान् नारायण इति स्मृतः । शर्वर्यन्ते प्रबुद्धो वै दृष्ट्वा शून्यं चराचरम्
suṣvāpāmbhasi yastasmān nārāyaṇa iti smṛtaḥ / śarvaryante prabuddho vai dṛṣṭvā śūnyaṃ carācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रष्टुं तदा मतिं चक्रे ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । उदकैराप्लुतां क्ष्मां तां समादाय सनातनः
sraṣṭuṃ tadā matiṃ cakre brahmā brahmavidāṃ varaḥ / udakairāplutāṃ kṣmāṃ tāṃ samādāya sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ववत्स्थापयामास वाराहं रूपमास्थितः । नदीनदसमुद्रांश् च पूर्ववच्चाकरोत्प्रभुः
pūrvavatsthāpayāmāsa vārāhaṃ rūpamāsthitaḥ / nadīnadasamudrāṃś ca pūrvavaccākarotprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा धरां प्रयत्नेन निम्नोन्नतिविवर्जिताम् । धरायां सो ऽचिनोत्सर्वान् गिरीन् दग्धान् पुराग्निना
kṛtvā dharāṃ prayatnena nimnonnativivarjitām / dharāyāṃ so 'cinotsarvān girīn dagdhān purāgninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूराद्यांश् चतुरो लोकान् कल्पयामास पूर्ववत् । स्रष्टुं च भगवांश्चक्रे तदा स्रष्टा पुनर्मतिम्
bhūrādyāṃś caturo lokān kalpayāmāsa pūrvavat / sraṣṭuṃ ca bhagavāṃścakre tadā sraṣṭā punarmatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.