Library·Liṅga Purāṇa·1·1.41
इन्द्र उवाच पुनः ससर्ज भगवान् प्रभ्रष्टाः पूर्ववत्प्रजाः । सहस्रयुगपर्यन्ते प्रभाते तु पितामहः
indra uvāca punaḥ sasarja bhagavān prabhraṣṭāḥ pūrvavatprajāḥ / sahasrayugaparyante prabhāte tu pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं परार्धे विप्रेन्द्र द्विगुणे तु तथा गते । तदा धराम्भसि व्याप्ता ह्य् आपो वह्नौ समीरणे
evaṃ parārdhe viprendra dviguṇe tu tathā gate / tadā dharāmbhasi vyāptā hy āpo vahnau samīraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निः समीरणश्चैव व्योम्नि तन्मात्रसंयुतः । इन्द्रियाणि दशैकं च तन्मात्राणि द्विजोत्तम
vahniḥ samīraṇaścaiva vyomni tanmātrasaṃyutaḥ / indriyāṇi daśaikaṃ ca tanmātrāṇi dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहङ्कारमनुप्राप्य प्रलीनास्तत्क्षणादहो । अभिमानस्तदा तत्र महान्तं व्याप्य वै क्षणात्
ahaṅkāramanuprāpya pralīnāstatkṣaṇādaho / abhimānastadā tatra mahāntaṃ vyāpya vai kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महानपि तथा व्यक्तं प्राप्य लीनो ऽभवद्द्विज । अव्यक्तं स्वगुणैः सार्धं प्रलीनमभवद्भवे
mahānapi tathā vyaktaṃ prāpya līno 'bhavaddvija / avyaktaṃ svaguṇaiḥ sārdhaṃ pralīnamabhavadbhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सृष्टिरभूत्तस्मात् पूर्ववत्पुरुषाच्छिवात् । अथ सृष्टास्तदा तस्य मनसा तेन मानसाः
tataḥ sṛṣṭirabhūttasmāt pūrvavatpuruṣācchivāt / atha sṛṣṭāstadā tasya manasā tena mānasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न व्यवर्धन्त लोके ऽस्मिन् प्रजाः कमलयोनिना । वृद्ध्यर्थं भगवान्ब्रह्मा पुत्रैर्वै मानसैः सह
na vyavardhanta loke 'smin prajāḥ kamalayoninā / vṛddhyarthaṃ bhagavānbrahmā putrairvai mānasaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुश्चरं विचचारेशं समुद्दिश्य तपः स्वयम् । तुष्टस्तु तपसा तस्य भवो ज्ञात्वा स वाञ्छितम्
duścaraṃ vicacāreśaṃ samuddiśya tapaḥ svayam / tuṣṭastu tapasā tasya bhavo jñātvā sa vāñchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटमध्यं निर्भिद्य ब्रह्मणः पुरुषस्य तु । पुत्रस्नेहमिति प्रोच्य स्त्रीपुंरूपो ऽभवत्तदा
lalāṭamadhyaṃ nirbhidya brahmaṇaḥ puruṣasya tu / putrasnehamiti procya strīpuṃrūpo 'bhavattadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्रो महादेवो ह्य् अर्धनारीश्वरो ऽभवत् । ददाह भगवान्सर्वं ब्रह्माणं च जगद्गुरुम्
tasya putro mahādevo hy ardhanārīśvaro 'bhavat / dadāha bhagavānsarvaṃ brahmāṇaṃ ca jagadgurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथार्धमात्रां कल्याणीम् आत्मनः परमेश्वरीम् । बुभुजे योगमार्गेण वृद्ध्यर्थं जगतां शिवः
athārdhamātrāṃ kalyāṇīm ātmanaḥ parameśvarīm / bubhuje yogamārgeṇa vṛddhyarthaṃ jagatāṃ śivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां हरिं च ब्रह्माणं ससर्ज परमेश्वरः । विश्वेश्वरस्तु विश्वात्मा चास्त्रं पाशुपतं तथा
tasyāṃ hariṃ ca brahmāṇaṃ sasarja parameśvaraḥ / viśveśvarastu viśvātmā cāstraṃ pāśupataṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्ब्रह्मा महादेव्याश् चांशजश् च हरिस् तथा । अण्डजः पद्मजश्चैव भवाङ्गभव एव च
tasmādbrahmā mahādevyāś cāṃśajaś ca haris tathā / aṇḍajaḥ padmajaścaiva bhavāṅgabhava eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते कथितं सर्वम् इतिहासं पुरातनम् । परार्धं ब्रह्मणो यावत् तावद्भूतिः समासतः
etatte kathitaṃ sarvam itihāsaṃ purātanam / parārdhaṃ brahmaṇo yāvat tāvadbhūtiḥ samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैराग्यं ब्रह्मणो वक्ष्ये तमोद्भूतं समासतः । नारायणो ऽपि भगवान् द्विधा कृत्वात्मनस्तनुम्
vairāgyaṃ brahmaṇo vakṣye tamodbhūtaṃ samāsataḥ / nārāyaṇo 'pi bhagavān dvidhā kṛtvātmanastanum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससर्ज सकलं तस्मात् स्वाङ्गादेव चराचरम् । ततो ब्रह्माणमसृजद् ब्रह्मा रुद्रं पितामहः
sasarja sakalaṃ tasmāt svāṅgādeva carācaram / tato brahmāṇamasṛjad brahmā rudraṃ pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुने कल्पान्तरे रुद्रो हरिं ब्रह्माणम् ईश्वरम् । ततो ब्रह्माणमसृजन् मुने कल्पान्तरे हरिः
mune kalpāntare rudro hariṃ brahmāṇam īśvaram / tato brahmāṇamasṛjan mune kalpāntare hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणं पुनर्ब्रह्मा ब्रह्माणं च पुनर्भवः । तदा विचार्य वै ब्रह्मा दुःखं संसार इत्यजः
nārāyaṇaṃ punarbrahmā brahmāṇaṃ ca punarbhavaḥ / tadā vicārya vai brahmā duḥkhaṃ saṃsāra ityajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्गं विसृज्य चात्मानम् आत्मन्येव नियोज्य च । संहृत्य प्राणसञ्चारं पाषाण इव निश्चलः
sargaṃ visṛjya cātmānam ātmanyeva niyojya ca / saṃhṛtya prāṇasañcāraṃ pāṣāṇa iva niścalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशवर्षसहस्राणि समाधिस्थो ऽभवत्प्रभुः । अधोमुखं तु यत्पद्मं हृदि संस्थं सुशोभनम्
daśavarṣasahasrāṇi samādhistho 'bhavatprabhuḥ / adhomukhaṃ tu yatpadmaṃ hṛdi saṃsthaṃ suśobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूरितं पूरकेणैव प्रबुद्धं चाभवत्तदा । तदूर्ध्ववक्त्रम् अभवत् कुम्भकेन निरोधितम्
pūritaṃ pūrakeṇaiva prabuddhaṃ cābhavattadā / tadūrdhvavaktram abhavat kumbhakena nirodhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पद्मकर्णिकामध्ये स्थापयामास चेश्वरम् । तदोमिति शिवं देवम् अर्धमात्रापरं परम्
tatpadmakarṇikāmadhye sthāpayāmāsa ceśvaram / tadomiti śivaṃ devam ardhamātrāparaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृणालतन्तुभागैक- शतभागे व्यवस्थितम् । यमी यमविशुद्धात्मा नियम्यैवं हृदीश्वरम्
mṛṇālatantubhāgaika- śatabhāge vyavasthitam / yamī yamaviśuddhātmā niyamyaivaṃ hṛdīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमपुष्पादिभिः पूज्यं याज्यो ह्ययजदव्ययम् । तस्य हृत्कमलस्थस्य नियोगाच्चांशजो विभुः
yamapuṣpādibhiḥ pūjyaṃ yājyo hyayajadavyayam / tasya hṛtkamalasthasya niyogāccāṃśajo vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटमस्य निर्भिद्य प्रादुरासीत्पितामहात् । लोहितो ऽभूत् स्वयं नीलः शिवस्य हृदयोद्भवः
lalāṭamasya nirbhidya prādurāsītpitāmahāt / lohito 'bhūt svayaṃ nīlaḥ śivasya hṛdayodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्नेश्चैव तु संयोगात् प्रकृत्य पुरुषः प्रभुः । नीलश् च लोहितश्चैव यतः कालाकृतिः पुमान्
vahneścaiva tu saṃyogāt prakṛtya puruṣaḥ prabhuḥ / nīlaś ca lohitaścaiva yataḥ kālākṛtiḥ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीललोहित इत्युक्तस् तेन देवेन वै प्रभुः । ब्रह्मणा भगवान्कालः प्रीतात्मा चाभवद्विभुः
nīlalohita ityuktas tena devena vai prabhuḥ / brahmaṇā bhagavānkālaḥ prītātmā cābhavadvibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्रीतमनसं देवं तुष्टाव च पितामहः । नामाष्टकेन विश्वात्मा विश्वात्मानं महामुने
suprītamanasaṃ devaṃ tuṣṭāva ca pitāmahaḥ / nāmāṣṭakena viśvātmā viśvātmānaṃ mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामह उवाच नमस्ते भगवन् रुद्र भास्करामिततेजसे । नमो भवाय देवाय रसायाम्बुमयाय ते
pitāmaha uvāca namaste bhagavan rudra bhāskarāmitatejase / namo bhavāya devāya rasāyāmbumayāya te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः । ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमो नमः
śarvāya kṣitirūpāya sadā surabhiṇe namaḥ / īśāya vāyave tubhyaṃ saṃsparśāya namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पशूनां पतये चैव पावकायातितेजसे । भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः
paśūnāṃ pataye caiva pāvakāyātitejase / bhīmāya vyomarūpāya śabdamātrāya te namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेवाय सोमाय अमृताय नमो ऽस्तु ते । उग्राय यजमानाय नमस्ते कर्मयोगिने
mahādevāya somāya amṛtāya namo 'stu te / ugrāya yajamānāya namaste karmayogine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पठेच्छृणुयाद्वापि पैतामहमिमं स्तवम् । रुद्राय कथितं विप्राञ् श्रावयेद्वा समाहितः
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi paitāmahamimaṃ stavam / rudrāya kathitaṃ viprāñ śrāvayedvā samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टमूर्तेस्तु सायुज्यं वर्षादेकादवाप्नुयात् । एवं स्तुत्वा महादेवम् अवैक्षत पितामहः
aṣṭamūrtestu sāyujyaṃ varṣādekādavāpnuyāt / evaṃ stutvā mahādevam avaikṣata pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाष्टधा महादेवः समातिष्ठत्समन्ततः । तदा प्रकाशते भानुः कृष्णवर्त्मा निशाकरः
tadāṣṭadhā mahādevaḥ samātiṣṭhatsamantataḥ / tadā prakāśate bhānuḥ kṛṣṇavartmā niśākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षितिर्वायुः पुमानंभः सुषिरं सर्वगं तथा । तदाप्रभृति तं प्राहुर् अष्टमूर्तिरितीश्वरम्
kṣitirvāyuḥ pumānaṃbhaḥ suṣiraṃ sarvagaṃ tathā / tadāprabhṛti taṃ prāhur aṣṭamūrtiritīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टमूर्तेः प्रसादेन विरञ्चिश्चासृजत्पुनः । सृष्ट्वैतद् अखिलं ब्रह्मा पुनः कल्पान्तरे प्रभुः
aṣṭamūrteḥ prasādena virañciścāsṛjatpunaḥ / sṛṣṭvaitad akhilaṃ brahmā punaḥ kalpāntare prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रयुगपर्यन्तं संसुप्ते च चराचरे । प्रजाः स्रष्टुमनास् तेपे तत उग्रं तपो महत्
sahasrayugaparyantaṃ saṃsupte ca carācare / prajāḥ sraṣṭumanās tepe tata ugraṃ tapo mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित्समवर्तत । ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो व्यजायत
tasyaivaṃ tapyamānasya na kiṃcitsamavartata / tato dīrgheṇa kālena duḥkhātkrodho vyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः । ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तदाभवन्
krodhāviṣṭasya netrābhyāṃ prāpatannaśrubindavaḥ / tatastebhyo 'śrubindubhyo bhūtāḥ pretāstadābhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वांस्तानग्रजान्दृष्ट्वा भूतप्रेतनिशाचरान् । अनिन्दत तदा देवो ब्रह्मात्मानम् अजो विभुः
sarvāṃstānagrajāndṛṣṭvā bhūtapretaniśācarān / anindata tadā devo brahmātmānam ajo vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जहौ प्राणांश् च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः । ततः प्राणमयो रुद्रः प्रादुरासीत्प्रभोर्मुखात्
jahau prāṇāṃś ca bhagavān krodhāviṣṭaḥ prajāpatiḥ / tataḥ prāṇamayo rudraḥ prādurāsītprabhormukhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धनारीश्वरो भूत्वा बालार्कसदृशद्युतिः । तदैकादशधात्मानं प्रविभज्य व्यवस्थितः
ardhanārīśvaro bhūtvā bālārkasadṛśadyutiḥ / tadaikādaśadhātmānaṃ pravibhajya vyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धेनांशेन सर्वात्मा ससर्जासौ शिवामुमाम् । सा चासृजत्तदा लक्ष्मीं दुर्गां श्रेष्ठां सरस्वतीम्
ardhenāṃśena sarvātmā sasarjāsau śivāmumām / sā cāsṛjattadā lakṣmīṃ durgāṃ śreṣṭhāṃ sarasvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामां रौद्रीं महामायां वैष्णवीं वारिजेक्षणाम् । कलां विकिरिणीं चैव कालीं कमलवासिनीम्
vāmāṃ raudrīṃ mahāmāyāṃ vaiṣṇavīṃ vārijekṣaṇām / kalāṃ vikiriṇīṃ caiva kālīṃ kamalavāsinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलविकरिणीं देवीं बलप्रमथिनीं तथा । सर्वभूतस्य दमनीं ससृजे च मनोन्मनीम्
balavikariṇīṃ devīṃ balapramathinīṃ tathā / sarvabhūtasya damanīṃ sasṛje ca manonmanīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथान्या बहवः सृष्टास् तया नार्यः सहस्रशः । रुद्रैश्चैव महादेवस् ताभिस्त्रिभुवनेश्वरः
tathānyā bahavaḥ sṛṣṭās tayā nāryaḥ sahasraśaḥ / rudraiścaiva mahādevas tābhistribhuvaneśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वात्मनश् च तस्याग्रे ह्य् अतिष्ठत्परमेश्वरः । मृतस्य तस्य देवस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
sarvātmanaś ca tasyāgre hy atiṣṭhatparameśvaraḥ / mṛtasya tasya devasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृणी ददौ पुनः प्राणान् ब्रह्मपुत्रो महेश्वरः । ब्रह्मणः प्रददौ प्राणान् आत्मस्थांस्तु तदा प्रभुः
ghṛṇī dadau punaḥ prāṇān brahmaputro maheśvaraḥ / brahmaṇaḥ pradadau prāṇān ātmasthāṃstu tadā prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहृष्टो ऽभूत्ततो रुद्रः किंचित्प्रत्यागतासवम् । अभ्यभाषत देवेशो ब्रह्माणं परमं वचः
prahṛṣṭo 'bhūttato rudraḥ kiṃcitpratyāgatāsavam / abhyabhāṣata deveśo brahmāṇaṃ paramaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा भैर्देव महाभाग विरिञ्च जगतां गुरो । मयेह स्थापिताः प्राणास् तस्मादुत्तिष्ठ वै प्रभो
mā bhairdeva mahābhāga viriñca jagatāṃ guro / mayeha sthāpitāḥ prāṇās tasmāduttiṣṭha vai prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा वचस्ततस्तस्य स्वप्नभूतं मनोगतम् । पितामहः प्रसन्नात्मा नेत्रैः फुल्लाम्बुजप्रभैः
śrutvā vacastatastasya svapnabhūtaṃ manogatam / pitāmahaḥ prasannātmā netraiḥ phullāmbujaprabhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रत्यागतप्राणः समुदैक्षन् महेश्वरम् । स उद्वीक्ष्य चिरं कालं स्निग्धगंभीरया गिरा
tataḥ pratyāgataprāṇaḥ samudaikṣan maheśvaram / sa udvīkṣya ciraṃ kālaṃ snigdhagaṃbhīrayā girā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच भगवान् ब्रह्मा समुत्थाय कृताञ्जलिः । भो भो वद महाभाग आनन्दयसि मे मनः
uvāca bhagavān brahmā samutthāya kṛtāñjaliḥ / bho bho vada mahābhāga ānandayasi me manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को भवान् अष्टमूर्तिर् वै स्थित एकादशात्मकः । इन्द्र उवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा व्याजहार महेश्वरः
ko bhavān aṣṭamūrtir vai sthita ekādaśātmakaḥ / indra uvāca tasya tadvacanaṃ śrutvā vyājahāra maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पृशन्कराभ्यां ब्रह्माणं सुखाभ्यां स सुरारिहा । श्रीशङ्कर उवाच मां विद्धि परमात्मानम् एनां मायामजामिति
spṛśankarābhyāṃ brahmāṇaṃ sukhābhyāṃ sa surārihā / śrīśaṅkara uvāca māṃ viddhi paramātmānam enāṃ māyāmajāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते वै संस्थिता रुद्रास् त्वां रक्षितुमिहागताः । ततः प्रणम्य तं ब्रह्मा देवदेवमुवाच ह
ete vai saṃsthitā rudrās tvāṃ rakṣitumihāgatāḥ / tataḥ praṇamya taṃ brahmā devadevamuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा । भगवन्देवदेवेश दुःखैराकुलितो ह्यहम्
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā harṣagadgadayā girā / bhagavandevadeveśa duḥkhairākulito hyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारान्मोक्तुमीशान मामिहार्हसि शङ्कर । ततः प्रहस्य भगवान् पितामहमुमापतिः
saṃsārānmoktumīśāna māmihārhasi śaṅkara / tataḥ prahasya bhagavān pitāmahamumāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा रुद्रैर्जगन्नाथस् तया चान्तर्दधे विभुः । इन्द्र उवाच तस्माच्छिलाद लोकेषु दुर्लभो वै त्वयोनिजः
tadā rudrairjagannāthas tayā cāntardadhe vibhuḥ / indra uvāca tasmācchilāda lokeṣu durlabho vai tvayonijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्युहीनः पुमान्विद्धि समृत्युः पद्मजो ऽपि सः । किंतु देवेश्वरो रुद्रः प्रसीदति यदीश्वरः
mṛtyuhīnaḥ pumānviddhi samṛtyuḥ padmajo 'pi saḥ / kiṃtu deveśvaro rudraḥ prasīdati yadīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दुर्लभो मृत्युहीनस् तव पुत्रो ह्ययोनिजः । मया च विष्णुना चैव ब्रह्मणा च महात्मना
na durlabho mṛtyuhīnas tava putro hyayonijaḥ / mayā ca viṣṇunā caiva brahmaṇā ca mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयोनिजं मृत्युहीनम् असमर्थं निवेदितुम् । शैलादिरुवाच एवं व्याहृत्य विप्रेन्द्रम् अनुगृह्य च तं घृणी
ayonijaṃ mṛtyuhīnam asamarthaṃ niveditum / śailādiruvāca evaṃ vyāhṛtya viprendram anugṛhya ca taṃ ghṛṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैर्वृतो ययौ देवः सितेनेभेन वै प्रभुः
devairvṛto yayau devaḥ sitenebhena vai prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.