Library·Liṅga Purāṇa·1·1.53
सूत उवाच प्लक्षद्वीपादिद्वीपेषु सप्त सप्तसु पर्वताः । ऋज्वायताः प्रतिदिशं निविष्टा वर्षपर्वताः
sūta uvāca plakṣadvīpādidvīpeṣu sapta saptasu parvatāḥ / ṛjvāyatāḥ pratidiśaṃ niviṣṭā varṣaparvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि सप्त दिव्यान् महाचलान् । गोमेदको ऽत्र प्रथमो द्वितीयश्चान्द्र उच्यते
plakṣadvīpe tu vakṣyāmi sapta divyān mahācalān / gomedako 'tra prathamo dvitīyaścāndra ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयो नारदो नाम चतुर्थो दुन्दुभिः स्मृतः । पञ्चमः सोमको नाम सुमनाः षष्ठ उच्यते
tṛtīyo nārado nāma caturtho dundubhiḥ smṛtaḥ / pañcamaḥ somako nāma sumanāḥ ṣaṣṭha ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव वैभवः प्रोक्तो वैभ्राजः सप्तमः स्मृतः । सप्तैते गिरयः प्रोक्ताः प्लक्षद्वीपे विशेषतः
sa eva vaibhavaḥ prokto vaibhrājaḥ saptamaḥ smṛtaḥ / saptaite girayaḥ proktāḥ plakṣadvīpe viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्त वै शाल्मलिद्वीपे तांस्तु वक्ष्याम्यनुक्रमात् । कुमुदश्चोत्तमश्चैव पर्वतश् च बलाहकः
sapta vai śālmalidvīpe tāṃstu vakṣyāmyanukramāt / kumudaścottamaścaiva parvataś ca balāhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणः कङ्कश् च महिषः ककुद्मान् सप्तमः स्मृतः । कुशद्वीपे तु सप्तैव द्वीपाश् च कुलपर्वताः
droṇaḥ kaṅkaś ca mahiṣaḥ kakudmān saptamaḥ smṛtaḥ / kuśadvīpe tu saptaiva dvīpāś ca kulaparvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस्तु संक्षेपतो वक्ष्ये नाममात्रेण वै क्रमात् । विद्रुमः प्रथमः प्रोक्तो द्वितीयो हेमपर्वतः
tāṃstu saṃkṣepato vakṣye nāmamātreṇa vai kramāt / vidrumaḥ prathamaḥ prokto dvitīyo hemaparvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयो द्युतिमान्नाम चतुर्थः पुष्पितः स्मृतः । कुशेशयः पञ्चमस्तु षष्ठो हरिगिरिः स्मृतः
tṛtīyo dyutimānnāma caturthaḥ puṣpitaḥ smṛtaḥ / kuśeśayaḥ pañcamastu ṣaṣṭho harigiriḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तमो मन्दरः श्रीमान् महादेवनिकेतनम् । मन्दा इति ह्यपां नाम मन्दरो धारणाद् अपाम्
saptamo mandaraḥ śrīmān mahādevaniketanam / mandā iti hyapāṃ nāma mandaro dhāraṇād apām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र साक्षाद्वृषाङ्कस्तु विश्वेशो विमलः शिवः । सोमः सनन्दी भगवान् आस्ते हेमगृहोत्तमे
tatra sākṣādvṛṣāṅkastu viśveśo vimalaḥ śivaḥ / somaḥ sanandī bhagavān āste hemagṛhottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा तोषितः पूर्वं मन्दरेण महेश्वरः । अविमुक्ते महाक्षेत्रे लेभे स परमं वरम्
tapasā toṣitaḥ pūrvaṃ mandareṇa maheśvaraḥ / avimukte mahākṣetre lebhe sa paramaṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रार्थितश् च महादेवो निवासार्थं सहांबया । अविमुक्तादुपागम्य चक्रे वासं स मन्दरे
prārthitaś ca mahādevo nivāsārthaṃ sahāṃbayā / avimuktādupāgamya cakre vāsaṃ sa mandare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनन्दी सगणः सोमस् तेनासौ तन्न मुञ्चति । क्रौञ्चद्वीपे तु सप्तेह क्रौञ्चाद्याः कुलपर्वताः
sanandī sagaṇaḥ somas tenāsau tanna muñcati / krauñcadvīpe tu sapteha krauñcādyāḥ kulaparvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रौञ्चो वामनकः पश्चात् तृतीयश्चान्धकारकः । अन्धकारात्परश्चापि दिवावृन्नाम पर्वतः
krauñco vāmanakaḥ paścāt tṛtīyaścāndhakārakaḥ / andhakārātparaścāpi divāvṛnnāma parvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवावृतः परश्चापि विविन्दो गिरिरुच्यते । विविन्दात्परतश्चापि पुण्डरीको महागिरिः
divāvṛtaḥ paraścāpi vivindo girirucyate / vivindātparataścāpi puṇḍarīko mahāgiriḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्डरीकात्परश्चापि प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः । एते रत्नमयाः सप्त क्रौञ्चद्वीपस्य पर्वताः
puṇḍarīkātparaścāpi procyate dundubhisvanaḥ / ete ratnamayāḥ sapta krauñcadvīpasya parvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकद्वीपे च गिरयः सप्त तांस्तु निबोधत । उदयो रैवतश्चापि श्यामको मुनिसत्तमाः
śākadvīpe ca girayaḥ sapta tāṃstu nibodhata / udayo raivataścāpi śyāmako munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजतश्च गिरिः श्रीमान् आंबिकेयः सुशोभनः । आंबिकेयात्परो रम्यः सर्वौषधिसमन्वितः
rājataśca giriḥ śrīmān āṃbikeyaḥ suśobhanaḥ / āṃbikeyātparo ramyaḥ sarvauṣadhisamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव केसरीत्युक्तो यतो वायुः प्रजायते । पुष्करे पर्वतः श्रीमान् एक एव महाशिलः
tathaiva kesarītyukto yato vāyuḥ prajāyate / puṣkare parvataḥ śrīmān eka eva mahāśilaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रैर्मणिमयैः कूटैः शिलाजालैः समुच्छ्रितैः । द्वीपस्य तस्य पूर्वार्धे चित्रसानुस्थितो महान्
citrairmaṇimayaiḥ kūṭaiḥ śilājālaiḥ samucchritaiḥ / dvīpasya tasya pūrvārdhe citrasānusthito mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः । अधश्चैव चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि महाचलः
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśaducchritaḥ / adhaścaiva catustriṃśat sahasrāṇi mahācalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपस्यार्धे परिक्षिप्तः पर्वतो मानसोत्तरः । स्थितो वेलासमीपे तु नवचन्द्र इवोदितः
dvīpasyārdhe parikṣiptaḥ parvato mānasottaraḥ / sthito velāsamīpe tu navacandra ivoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः । तावदेव तु विस्तीर्णः पार्श्वतः परिमण्डलः
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśaducchritaḥ / tāvadeva tu vistīrṇaḥ pārśvataḥ parimaṇḍalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव द्वीपपश्चार्धे मानसः पृथिवीधरः । एक एव महासानुः संनिवेशाद्द्विधा कृतः
sa eva dvīpapaścārdhe mānasaḥ pṛthivīdharaḥ / eka eva mahāsānuḥ saṃniveśāddvidhā kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ । राजतौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ
tasmindvīpe smṛtau dvau tu puṇyau janapadau śubhau / rājatau mānasasyātha parvatasyānumaṇḍalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महावीतं तु यद्वर्षं बाह्यतो मानसस्य तु । तस्यैवाभ्यन्तरो यस्तु धातकीखण्ड उच्यते
mahāvītaṃ tu yadvarṣaṃ bāhyato mānasasya tu / tasyaivābhyantaro yastu dhātakīkhaṇḍa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः । पुष्करद्वीपविस्तार- विस्तीर्णो ऽसौ समन्ततः
svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ parivāritaḥ / puṣkaradvīpavistāra- vistīrṇo 'sau samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तारान्मण्डलाच्चैव पुष्करस्य समेन तु । एवं द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्तसप्तभिर् आवृताः
vistārānmaṇḍalāccaiva puṣkarasya samena tu / evaṃ dvīpāḥ samudraistu saptasaptabhir āvṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपस्यानन्तरो यस्तु समुद्रः सप्तमस्तु वै । एवं द्वीपसमुद्राणां वृद्धिर्ज्ञेया परस्परम्
dvīpasyānantaro yastu samudraḥ saptamastu vai / evaṃ dvīpasamudrāṇāṃ vṛddhirjñeyā parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परेण पुष्करस्याथ अनुवृत्य स्थितो महान् । स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्तात्परिवेष्ट्य च
pareṇa puṣkarasyātha anuvṛtya sthito mahān / svādūdakasamudrastu samantātpariveṣṭya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः । काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैकशिलोपमा
pareṇa tasya mahatī dṛśyate lokasaṃsthitiḥ / kāñcanī dviguṇā bhūmiḥ sarvā caikaśilopamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादापारमण्डलः । प्रकाशश्चाप्रकाशश् च लोकालोकः स उच्यते
tasyāḥ pareṇa śailastu maryādāpāramaṇḍalaḥ / prakāśaścāprakāśaś ca lokālokaḥ sa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यादृश्यगिरिर् यावत् तावदेषा धरा द्विजाः । योजनानां सहस्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः
dṛśyādṛśyagirir yāvat tāvadeṣā dharā dvijāḥ / yojanānāṃ sahasrāṇi daśa tasyocchrayaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावांश् च विस्तरस्तस्य लोकालोकमहागिरेः । अर्वाचीने तु तस्यार्धे चरन्ति रविरश्मयः
tāvāṃś ca vistarastasya lokālokamahāgireḥ / arvācīne tu tasyārdhe caranti raviraśmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परार्धे तु तमो नित्यं लोकालोकस्ततः स्मृतः । एवं संक्षेपतः प्रोक्तो भूर्लोकस्य च विस्तरः
parārdhe tu tamo nityaṃ lokālokastataḥ smṛtaḥ / evaṃ saṃkṣepataḥ prokto bhūrlokasya ca vistaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ भानोर्वै भुवः स्वस्तु आ ध्रुवान्मुनिसत्तमाः । आवहाद्या निविष्टास्तु वायोर्वै सप्त नेमयः
ā bhānorvai bhuvaḥ svastu ā dhruvānmunisattamāḥ / āvahādyā niviṣṭāstu vāyorvai sapta nemayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवहः प्रवहश्चैव ततश्चानुवहस् तथा । संवहो विवहश्चाथ ततश्चोर्ध्वं परावहः
āvahaḥ pravahaścaiva tataścānuvahas tathā / saṃvaho vivahaścātha tataścordhvaṃ parāvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजाः परिवहश्चेति वायोर्वै सप्त नेमयः । बलाहकास् तथा भानुश् चन्द्रो नक्षत्रराशयः
dvijāḥ parivahaśceti vāyorvai sapta nemayaḥ / balāhakās tathā bhānuś candro nakṣatrarāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहाणि ऋषयः सप्त ध्रुवो विप्राः क्रमादिह । योजनानां महीपृष्ठाद् ऊर्ध्वं पञ्चदश आ ध्रुवात्
grahāṇi ṛṣayaḥ sapta dhruvo viprāḥ kramādiha / yojanānāṃ mahīpṛṣṭhād ūrdhvaṃ pañcadaśa ā dhruvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियुतान्येकनियुतं भूपृष्ठाद्भानुमण्डलम् । रथः षोडशसाहस्रो भास्करस्य तथोपरि
niyutānyekaniyutaṃ bhūpṛṣṭhādbhānumaṇḍalam / rathaḥ ṣoḍaśasāhasro bhāskarasya tathopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरशीतिसाहस्रो मेरुश्चोपरि भूतलात् । कोटियोजनमाक्रम्य महर्लोको ध्रुवाद्ध्रुवः
caturaśītisāhasro meruścopari bhūtalāt / koṭiyojanamākramya maharloko dhruvāddhruvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनलोको महर्लोकात् तथा कोटिद्वयं द्विजाः । जनलोकात्तपोलोकश् चतस्रः कोटयो मतः
janaloko maharlokāt tathā koṭidvayaṃ dvijāḥ / janalokāttapolokaś catasraḥ koṭayo mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राजापत्याद्ब्रह्मलोकः कोटिषट्कं विसृज्य तु । पुण्यलोकास्तु सप्तैते ह्य् अण्डे ऽस्मिन्कथिता द्विजाः
prājāpatyādbrahmalokaḥ koṭiṣaṭkaṃ visṛjya tu / puṇyalokāstu saptaite hy aṇḍe 'sminkathitā dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधः सप्ततलानां तु नरकाणां हि कोटयः । मायान्ताश्चैव घोराद्या अष्टाविंशतिरेव तु
adhaḥ saptatalānāṃ tu narakāṇāṃ hi koṭayaḥ / māyāntāścaiva ghorādyā aṣṭāviṃśatireva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापिनस्तेषु पच्यन्ते स्वस्वकर्मानुरूपतः । अवीच्यन्तानि सर्वाणि रौरवाद्यानि तेषु च
pāpinasteṣu pacyante svasvakarmānurūpataḥ / avīcyantāni sarvāṇi rauravādyāni teṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्येकं पञ्चकान्याहुर् नरकाणि विशेषतः । अण्डमादौ मया प्रोक्तम् अण्डस्यावरणानि च
pratyekaṃ pañcakānyāhur narakāṇi viśeṣataḥ / aṇḍamādau mayā proktam aṇḍasyāvaraṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यगर्भसर्गश् च प्रसंगाद्बहुविस्तरात् । अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः
hiraṇyagarbhasargaś ca prasaṃgādbahuvistarāt / aṇḍānāmīdṛśānāṃ tu koṭyo jñeyāḥ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वगत्वात् प्रधानस्य तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधस् तथा । अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश
sarvagatvāt pradhānasya tiryag ūrdhvam adhas tathā / aṇḍeṣveteṣu sarveṣu bhuvanāni caturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यण्डं द्विजशार्दूलास् तेषां हेतुर्महेश्वरः । अण्डेषु चाण्डबाह्येषु तथाण्डावरणेषु च
pratyaṇḍaṃ dvijaśārdūlās teṣāṃ heturmaheśvaraḥ / aṇḍeṣu cāṇḍabāhyeṣu tathāṇḍāvaraṇeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमो ऽन्ते च तमःपारे चाष्टमूर्तिर्व्यवस्थितः । अस्यात्मनो महेशस्य महादेवस्य धीमतः
tamo 'nte ca tamaḥpāre cāṣṭamūrtirvyavasthitaḥ / asyātmano maheśasya mahādevasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदेहिनस् त्वहो देहम् अखिलं परमात्मनः । अस्याष्टमूर्तेः शर्वस्य शिवस्य गृहमेधिनः
adehinas tvaho deham akhilaṃ paramātmanaḥ / asyāṣṭamūrteḥ śarvasya śivasya gṛhamedhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहिणी प्रकृतिर्दिव्या प्रजाश् च महदादयः । पशवः किङ्करास्तस्य सर्वे देहाभिमानिनः
gṛhiṇī prakṛtirdivyā prajāś ca mahadādayaḥ / paśavaḥ kiṅkarāstasya sarve dehābhimāninaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यन्तहीनो भगवान् अनन्तः पुमान्प्रधानप्रमुखाश् च सप्त । प्रधानमूर्तिस्त्वथ षोडशाङ्गो महेश्वरश्चाष्टतनुः स एव
ādyantahīno bhagavān anantaḥ pumānpradhānapramukhāś ca sapta / pradhānamūrtistvatha ṣoḍaśāṅgo maheśvaraścāṣṭatanuḥ sa eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञाबलात्तस्य धरा स्थितेह धराधरा वारिधराः समुद्राः । ज्योतिर्गणः शक्रमुखाः सुराश् च वैमानिकाः स्थावरजङ्गमाश् च
ājñābalāttasya dharā sthiteha dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ / jyotirgaṇaḥ śakramukhāḥ surāś ca vaimānikāḥ sthāvarajaṅgamāś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा यक्षं लक्षणैर्हीनमीशं दृष्ट्वा सेन्द्रास्ते किमेतत्त्विहेति । यक्षं गत्वा निश्चयात्पावकाद्याः शक्तिक्षीणाश्चाभवन् यत्ततो ऽपि
dṛṣṭvā yakṣaṃ lakṣaṇairhīnamīśaṃ dṛṣṭvā sendrāste kimetattviheti / yakṣaṃ gatvā niścayātpāvakādyāḥ śaktikṣīṇāścābhavan yattato 'pi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्धुं तृणं वापि समक्षमस्य यक्षस्य वह्निर्न शशाक विप्राः । वायुस्तृणं चालयितुं तथान्ये स्वान्स्वान्प्रभावान् सकलामरेन्द्राः
dagdhuṃ tṛṇaṃ vāpi samakṣamasya yakṣasya vahnirna śaśāka viprāḥ / vāyustṛṇaṃ cālayituṃ tathānye svānsvānprabhāvān sakalāmarendrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स्वयं वृत्ररिपुः सुरेन्द्रैः सुरेश्वरः सर्वसमृद्धिहेतुः । सुरेश्वरं यक्षमुवाच को वा भवानितीत्थं स कुतूहलात्मा
tadā svayaṃ vṛtraripuḥ surendraiḥ sureśvaraḥ sarvasamṛddhihetuḥ / sureśvaraṃ yakṣamuvāca ko vā bhavānitītthaṃ sa kutūhalātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा ह्यदृश्यं गत एव यक्षस् तदांबिका हैमवती शुभास्या । उमा शुभैराभरणैरनेकैः सुशोभमाना त्वनु चाविरासीत्
tadā hyadṛśyaṃ gata eva yakṣas tadāṃbikā haimavatī śubhāsyā / umā śubhairābharaṇairanekaiḥ suśobhamānā tvanu cāvirāsīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां शक्रमुख्या बहुशोभमानाम् उमामजां हैमवतीमपृच्छन् ।* किमेतदीशे बहुशोभमाने वांबिके यक्षवपुश्चकास्ति ॥ लिप् १,५३।५९ ॥* निशम्य तद्यक्षमुमाम्बिकाह त्वगोचरश्चेति सुराः सशक्राः ।* प्रणेमुरेनां मृगराजगामिनीमुमामजां लोहितशुक्लकृष्णाम् ॥ लिप् १,५३।६० ॥* संभाविता सा सकलामरेन्द्रैः सर्वप्रवृत्तिस्तु सुरासुराणाम् । अहं पुरासं प्रकृतिश् च पुंसो यक्षस्य चाज्ञावशगेत्यथाह
tāṃ śakramukhyā bahuśobhamānām umāmajāṃ haimavatīmapṛcchan /* kimetadīśe bahuśobhamāne vāṃbike yakṣavapuścakāsti // LiP 1,53.59 //* niśamya tadyakṣamumāmbikāha tvagocaraśceti surāḥ saśakrāḥ /* praṇemurenāṃ mṛgarājagāminīmumāmajāṃ lohitaśuklakṛṣṇām // LiP 1,53.60 //* saṃbhāvitā sā sakalāmarendraiḥ sarvapravṛttistu surāsurāṇām / ahaṃ purāsaṃ prakṛtiś ca puṃso yakṣasya cājñāvaśagetyathāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्द्विजाः सर्वमजस्य तस्य नियोगतश्चाण्डमभूदजाद्वै । अजश् च अण्डादखिलं च तस्माज् ज्योतिर्गणैर्लोकमजात्मकं तत्
tasmāddvijāḥ sarvamajasya tasya niyogataścāṇḍamabhūdajādvai / ajaś ca aṇḍādakhilaṃ ca tasmāj jyotirgaṇairlokamajātmakaṃ tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.