सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा तु मुनयः पुनस्तं संशयान्विताः । पप्रच्छुरुत्तरं भूयस् तदा ते रोमहर्षणम्
sūta uvāca etacchrutvā tu munayaḥ punastaṃ saṃśayānvitāḥ / papracchuruttaraṃ bhūyas tadā te romaharṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः यदेतदुक्तं भवता सूतेह वदतां वर । एतद्विस्तरतो ब्रूहि ज्योतिषां च विनिर्णयम्
ṛṣaya ūcuḥ yadetaduktaṃ bhavatā sūteha vadatāṃ vara / etadvistarato brūhi jyotiṣāṃ ca vinirṇayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा तु वचनं तेषां तदा सूतः समाहितः । उवाच परमं वाक्यं तेषां संशयनिर्णये
śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ tadā sūtaḥ samāhitaḥ / uvāca paramaṃ vākyaṃ teṣāṃ saṃśayanirṇaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्नर्थे महाप्राज्ञैर् यदुक्तं शान्तबुद्धिभिः । एतद्वो ऽहं प्रवक्ष्यामि सूर्यचन्द्रमसोर्गतिम्
asminnarthe mahāprājñair yaduktaṃ śāntabuddhibhiḥ / etadvo 'haṃ pravakṣyāmi sūryacandramasorgatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<फ़िरे-wअतेर्-चिर्च्ले> यथा देवगृहाणीह सूर्यचन्द्रादयो ग्रहाः । अतः परं तु त्रिविधम् अग्नेर्वक्ष्ये समुद्भवम्
<fire-water-circle> yathā devagṛhāṇīha sūryacandrādayo grahāḥ / ataḥ paraṃ tu trividham agnervakṣye samudbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यस्य भौतिकस्याग्नेर् अथो ऽग्नेः पार्थिवस्य च । व्युष्टायां तु रजन्यां च ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
divyasya bhautikasyāgner atho 'gneḥ pārthivasya ca / vyuṣṭāyāṃ tu rajanyāṃ ca brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्याकृतमिदं त्वासीन् नैशेन तमसा वृतम् । चतुर्भागावशिष्टे ऽस्मिन् लोके नष्टे विशेषतः
avyākṛtamidaṃ tvāsīn naiśena tamasā vṛtam / caturbhāgāvaśiṣṭe 'smin loke naṣṭe viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयंभूर्भगवांस्तत्र लोकसर्वार्थसाधकः । खद्योतवत्स व्यचरद् आविर्भावचिकीर्षया
svayaṃbhūrbhagavāṃstatra lokasarvārthasādhakaḥ / khadyotavatsa vyacarad āvirbhāvacikīrṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽग्निं सृष्ट्वाथ लोकादौ पृथिवीजलसंश्रितः । संहृत्य तत्प्रकाशार्थं त्रिधा व्यभजदीश्वरः
so 'gniṃ sṛṣṭvātha lokādau pṛthivījalasaṃśritaḥ / saṃhṛtya tatprakāśārthaṃ tridhā vyabhajadīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवनो यस्तु लोके ऽस्मिन् पार्थिवो वह्निरुच्यते । यश्चासौ लोकादौ सूर्ये शुचिरग्निस्तु स स्मृतः
pavano yastu loke 'smin pārthivo vahnirucyate / yaścāsau lokādau sūrye śuciragnistu sa smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैद्युतो ऽब्जस्तु विज्ञेयस् तेषां वक्ष्ये तु लक्षणम् । वैद्युतो जाठरः सौरो वारिगर्भास्त्रयो ऽग्नयः
vaidyuto 'bjastu vijñeyas teṣāṃ vakṣye tu lakṣaṇam / vaidyuto jāṭharaḥ sauro vārigarbhāstrayo 'gnayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादपः पिबन्सूर्यो गोभिर् दीप्यत्यसौ विभुः । जले चाब्जः समाविष्टो नाद्भिर् अग्निः प्रशाम्यति
tasmādapaḥ pibansūryo gobhir dīpyatyasau vibhuḥ / jale cābjaḥ samāviṣṭo nādbhir agniḥ praśāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानवानां च कुक्षिस्थो नाग्निः शाम्यति पावकः । अर्चिष्मान्पवनः सो ऽग्निर् निष्प्रभो जाठरः स्मृतः
mānavānāṃ ca kukṣistho nāgniḥ śāmyati pāvakaḥ / arciṣmānpavanaḥ so 'gnir niṣprabho jāṭharaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चायं मण्डली शुक्ली निरूष्मा सम्प्रजायते । प्रभा सौरी तु पादेन ह्य् अस्तं याते दिवाकरे
yaścāyaṃ maṇḍalī śuklī nirūṣmā samprajāyate / prabhā saurī tu pādena hy astaṃ yāte divākare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निमाविशते रात्रौ तस्माद्दूरात्प्रकाशते । उद्यन्तं च पुनः सूर्यम् औष्ण्यम् अग्नेः समाविशेत्
agnimāviśate rātrau tasmāddūrātprakāśate / udyantaṃ ca punaḥ sūryam auṣṇyam agneḥ samāviśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादेन पार्थिवस्याग्नेस् तस्मादग्निस्तपत्यसौ । प्रकाशोष्णस्वरूपे च सौराग्नेये तु तेजसी
pādena pārthivasyāgnes tasmādagnistapatyasau / prakāśoṣṇasvarūpe ca saurāgneye tu tejasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परानुप्रवेशाद् आप्यायेते परस्परम् । उत्तरे चैव भूम्यर्धे तथा ह्यग्निश् च दक्षिणे
parasparānupraveśād āpyāyete parasparam / uttare caiva bhūmyardhe tathā hyagniś ca dakṣiṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठति पुनः सूर्यः पुनर्वै प्रविशत्य् अपः । तस्मात्ताम्रा भवन्त्यापो दिवारात्रिप्रवेशनात्
uttiṣṭhati punaḥ sūryaḥ punarvai praviśaty apaḥ / tasmāttāmrā bhavantyāpo divārātripraveśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्तं याति पुनः सूर्यो ऽहर्वै प्रविशत्य् अपः । तस्मान्नक्तं पुनः शुक्ला आपो दृश्यन्ति भास्वराः
astaṃ yāti punaḥ sūryo 'harvai praviśaty apaḥ / tasmānnaktaṃ punaḥ śuklā āpo dṛśyanti bhāsvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन क्रमयोगेन भूम्यर्धे दक्षिणोत्तरे । उदयास्तमने नित्यम् अहोरात्रं विशत्य् अपः
etena kramayogena bhūmyardhe dakṣiṇottare / udayāstamane nityam ahorātraṃ viśaty apaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चासौ तपते सूर्यः पिबन्नंभो गभस्तिभिः । पार्थिवाग्निविमिश्रो ऽसौ दिव्यः शुचिरिति स्मृतः
yaścāsau tapate sūryaḥ pibannaṃbho gabhastibhiḥ / pārthivāgnivimiśro 'sau divyaḥ śuciriti smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रपादसौ वह्निर् वृत्तकुम्भनिभः स्मृतः । आदत्ते स तु नाडीनां सहस्रेण समन्ततः
sahasrapādasau vahnir vṛttakumbhanibhaḥ smṛtaḥ / ādatte sa tu nāḍīnāṃ sahasreṇa samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नादेयीश्चैव सामुद्रीः कूपाश्चैव तथा घनाः । स्थावरा जङ्गमाश्चैव वापीकुल्यादिका अपः
nādeyīścaiva sāmudrīḥ kūpāścaiva tathā ghanāḥ / sthāvarā jaṅgamāścaiva vāpīkulyādikā apaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<च्लस्सेस् ओफ़् सुन्रय्स्> तस्य रश्मिसहस्रं तच् छीतवर्षोष्णनिःस्रवम् । तासां चतुःशता नाड्यो वर्षन्ते चित्रमूर्तयः
<classes of sunrays> tasya raśmisahasraṃ tac chītavarṣoṣṇaniḥsravam / tāsāṃ catuḥśatā nāḍyo varṣante citramūrtayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भजनाश्चैव माल्याश् च केतनाः पतनास् तथा । अमृता नामतः सर्वा रश्मयो वृष्टिसर्जनाः
bhajanāścaiva mālyāś ca ketanāḥ patanās tathā / amṛtā nāmataḥ sarvā raśmayo vṛṣṭisarjanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमोद्वहाश् च ता नाड्यो रश्मयस् त्रिशताः पुनः । रेशा मेघाश् च वात्स्याश् च ह्लादिन्यो हिमसर्जनाः
himodvahāś ca tā nāḍyo raśmayas triśatāḥ punaḥ / reśā meghāś ca vātsyāś ca hlādinyo himasarjanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रभा नामतः सर्वा पीताभाश् च गभस्तयः । शुक्लाश् च ककुभाश्चैव गावो विश्वभृतस् तथा
candrabhā nāmataḥ sarvā pītābhāś ca gabhastayaḥ / śuklāś ca kakubhāścaiva gāvo viśvabhṛtas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लास्ता नामतः सर्वास् त्रिशतीर्घर्मसर्जनाः । सोमो बिभर्ति ताभिस्तु मनुष्यपितृदेवताः
śuklāstā nāmataḥ sarvās triśatīrgharmasarjanāḥ / somo bibharti tābhistu manuṣyapitṛdevatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्यानौषधेनेह स्वधया च पितॄनपि । अमृतेन सुरान् सर्वांस् तिसृभिस् तर्पयत्यसौ
manuṣyānauṣadheneha svadhayā ca pitṝnapi / amṛtena surān sarvāṃs tisṛbhis tarpayatyasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसन्ते चैव ग्रीष्मे च शतैः स तपते त्रिभिः । वर्षास्वथो शरदि च चतुर्भिः संप्रवर्षति
vasante caiva grīṣme ca śataiḥ sa tapate tribhiḥ / varṣāsvatho śaradi ca caturbhiḥ saṃpravarṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमन्ते शिशिरे चैव हिममुत्सृजते त्रिभिः । <ग्öत्तेर् इन् देर् सोन्ने> इन्द्रो धाता भगः पूषा मित्रो ऽथ वरुणो ऽर्यमा
hemante śiśire caiva himamutsṛjate tribhiḥ / <Götter in der Sonne> indro dhātā bhagaḥ pūṣā mitro 'tha varuṇo 'ryamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंशुर् विवस्वांस्त्वष्टा च पर्जन्यो विष्णुरेव च । वरुणो माघमासे तु सूर्य एव तु फाल्गुने
aṃśur vivasvāṃstvaṣṭā ca parjanyo viṣṇureva ca / varuṇo māghamāse tu sūrya eva tu phālgune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्रे मासि भवेदंशुर् धाता वैशाखतापनः । ज्येष्ठे मासि भवेदिन्द्र आषाढे चार्यमा रविः
caitre māsi bhavedaṃśur dhātā vaiśākhatāpanaḥ / jyeṣṭhe māsi bhavedindra āṣāḍhe cāryamā raviḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवस्वान् श्रावणे मासि प्रौष्ठपदे भगः स्मृतः । पर्जन्यो ऽश्वयुजे मासि त्वष्टा वै कार्तिके रविः
vivasvān śrāvaṇe māsi prauṣṭhapade bhagaḥ smṛtaḥ / parjanyo 'śvayuje māsi tvaṣṭā vai kārtike raviḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गशीर्षे भवेन्मित्रः पौषे विष्णुः सनातनः । पञ्चरश्मिसहस्राणि वरुणस्यार्ककर्मणि
mārgaśīrṣe bhavenmitraḥ pauṣe viṣṇuḥ sanātanaḥ / pañcaraśmisahasrāṇi varuṇasyārkakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षड्भिः सहस्रैः पूषा तु देवो ऽंशुः सप्तभिस् तथा । धाताष्टभिः सहस्रैस्तु नवभिस्तु शतक्रतुः
ṣaḍbhiḥ sahasraiḥ pūṣā tu devo 'ṃśuḥ saptabhis tathā / dhātāṣṭabhiḥ sahasraistu navabhistu śatakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवस्वान् दशभिर् याति यात्येकादशभिर् भगः । सप्तभिस्तपते मित्रस् त्वष्टा चैवाष्टभिः स्मृतः
vivasvān daśabhir yāti yātyekādaśabhir bhagaḥ / saptabhistapate mitras tvaṣṭā caivāṣṭabhiḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्यमा दशभिर् याति पर्जन्यो नवभिस् तथा । षड्भी रश्मिसहस्रैस्तु विष्णुस्तपति मेदिनीम्
aryamā daśabhir yāti parjanyo navabhis tathā / ṣaḍbhī raśmisahasraistu viṣṇustapati medinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसंते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः । श्वेतो वर्षासु वर्णेन पाण्डुः शरदि भास्करः
vasaṃte kapilaḥ sūryo grīṣme kāñcanasaprabhaḥ / śveto varṣāsu varṇena pāṇḍuḥ śaradi bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमन्ते ताम्रवर्णस्तु शिशिरे लोहितो रविः । इति वर्णाः समाख्याता मया सूर्यसमुद्भवाः
hemante tāmravarṇastu śiśire lohito raviḥ / iti varṇāḥ samākhyātā mayā sūryasamudbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओषधीषु बलं धत्ते स्वधया च पितृष्वपि । सूर्यो ऽमरेष्वप्यमृतं त्रयं त्रिषु नियच्छति
oṣadhīṣu balaṃ dhatte svadhayā ca pitṛṣvapi / sūryo 'mareṣvapyamṛtaṃ trayaṃ triṣu niyacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं रश्मिसहस्रं तत् सौरं लोकार्थसाधकम् । भिद्यते लोकमासाद्य जलशीतोष्णनिःस्रवम्
evaṃ raśmisahasraṃ tat sauraṃ lokārthasādhakam / bhidyate lokamāsādya jalaśītoṣṇaniḥsravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येतन्मण्डलं शुक्लं भास्वरं सूर्यसंज्ञितम् । नक्षत्रग्रहसोमानां प्रतिष्ठायोनिरेव च
ityetanmaṇḍalaṃ śuklaṃ bhāsvaraṃ sūryasaṃjñitam / nakṣatragrahasomānāṃ pratiṣṭhāyonireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रऋक्षग्रहाः सर्वे विज्ञेयाः सूर्यसंभवाः । नक्षत्राधिपतिः सोमो नयनं वाममीशितुः
candraṛkṣagrahāḥ sarve vijñeyāḥ sūryasaṃbhavāḥ / nakṣatrādhipatiḥ somo nayanaṃ vāmamīśituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नयनं चैवम् ईशस्य दक्षिणं भास्करः स्वयम् । तेषां जनानां लोके ऽस्मिन् नयनं नयते यतः
nayanaṃ caivam īśasya dakṣiṇaṃ bhāskaraḥ svayam / teṣāṃ janānāṃ loke 'smin nayanaṃ nayate yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.