Library·Liṅga Purāṇa·1·1.64
ऋषय ऊचुः कथं हि रक्षसा शक्तिर् भक्षितः सो ऽनुजैः सह । वासिष्ठो वदतां श्रेष्ठ सूत वक्तुमिहार्हसि
ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ hi rakṣasā śaktir bhakṣitaḥ so 'nujaiḥ saha / vāsiṣṭho vadatāṃ śreṣṭha sūta vaktumihārhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच <शक्ति किल्लेद् ब्य् रुधिर> राक्षसो रुधिरो नाम वसिष्ठस्य सुतं पुरा । शक्तिं स भक्षयामास शक्तेः शापात्सहानुजैः
sūta uvāca <Śakti killed by Rudhira> rākṣaso rudhiro nāma vasiṣṭhasya sutaṃ purā / śaktiṃ sa bhakṣayāmāsa śakteḥ śāpātsahānujaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठयाज्यं विप्रेन्द्रास् तदादिश्यैव भूपतिम् । कल्माषपादं रुधिरो विश्वामित्रेण चोदितः
vasiṣṭhayājyaṃ viprendrās tadādiśyaiva bhūpatim / kalmāṣapādaṃ rudhiro viśvāmitreṇa coditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षितः स इति श्रुत्वा वसिष्ठस्तेन रक्षसा । शक्तिः शक्तिमतां श्रेष्ठो भ्रातृभिः सह धर्मवित्
bhakṣitaḥ sa iti śrutvā vasiṣṭhastena rakṣasā / śaktiḥ śaktimatāṃ śreṣṭho bhrātṛbhiḥ saha dharmavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा पुत्र पुत्र पुत्रेति क्रन्दमानो मुहुर्मुहुः । अरुन्धत्या सह मुनिः पपात भुवि दुःखितः
hā putra putra putreti krandamāno muhurmuhuḥ / arundhatyā saha muniḥ papāta bhuvi duḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<वसिष्ठ wअन्त्स् तो चोम्मित् सुइचिदे> नष्टं कुलमिति श्रुत्वा मर्तुं चक्रे मतिं तदा । स्मरन्पुत्रशतं चैव शक्तिज्येष्ठं च शक्तिमान्
<Vasiṣṭha wants to commit suicide> naṣṭaṃ kulamiti śrutvā martuṃ cakre matiṃ tadā / smaranputraśataṃ caiva śaktijyeṣṭhaṃ ca śaktimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तं विनाहं जीविष्ये इति निश्चित्य दुःखितः
na taṃ vināhaṃ jīviṣye iti niścitya duḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरुह्य मूर्धानम् अजात्मजो ऽसौ तयात्मवान् सर्वविद् आत्मविच्च । धराधरस्यैव तदा धरायां पपात पत्न्या सह साश्रुदृष्टिः
āruhya mūrdhānam ajātmajo 'sau tayātmavān sarvavid ātmavicca / dharādharasyaiva tadā dharāyāṃ papāta patnyā saha sāśrudṛṣṭiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धराधरात्तं पतितं धरा तदा दधार तत्रापि विचित्रकण्ठी । करांबुजाभ्यां करिखेलगामिनी रुदन्तमादाय रुरोद सा च
dharādharāttaṃ patitaṃ dharā tadā dadhāra tatrāpi vicitrakaṇṭhī / karāṃbujābhyāṃ karikhelagāminī rudantamādāya ruroda sā ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तस्य स्नुषा प्राह पत्नी शक्तेर्महामुनिम् । वसिष्ठं वदतां श्रेष्ठं रुदन्ती भयविह्वला
tadā tasya snuṣā prāha patnī śaktermahāmunim / vasiṣṭhaṃ vadatāṃ śreṣṭhaṃ rudantī bhayavihvalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्ब्राह्मणश्रेष्ठ तव देहम् इदं शुभम् । पालयस्व विभो द्रष्टुं तव पौत्रं ममात्मजम्
bhagavanbrāhmaṇaśreṣṭha tava deham idaṃ śubham / pālayasva vibho draṣṭuṃ tava pautraṃ mamātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्याज्यं तव विप्रेन्द्र देहमेतत्सुशोभनम् । गर्भस्थो मम सर्वार्थ- साधकः शक्तिजो यतः
na tyājyaṃ tava viprendra dehametatsuśobhanam / garbhastho mama sarvārtha- sādhakaḥ śaktijo yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वाथ धर्मज्ञा कराभ्यां कमलेक्षणा । उत्थाप्य श्वशुरं नत्वा नेत्रे संमृज्य वारिणा
evamuktvātha dharmajñā karābhyāṃ kamalekṣaṇā / utthāpya śvaśuraṃ natvā netre saṃmṛjya vāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखितापि परित्रातुं श्वशुरं दुःखितं तदा । अरुन्धतीं च कल्याणीं प्रार्थयामास दुःखिताम्
duḥkhitāpi paritrātuṃ śvaśuraṃ duḥkhitaṃ tadā / arundhatīṃ ca kalyāṇīṃ prārthayāmāsa duḥkhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नुषावाक्यं ततः श्रुत्वा वसिष्ठ उत्थाय भूतलात् । संज्ञामवाप्य चालिङ्ग्य सा पपात सुदुःखिता
snuṣāvākyaṃ tataḥ śrutvā vasiṣṭha utthāya bhūtalāt / saṃjñāmavāpya cāliṅgya sā papāta suduḥkhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरुन्धती कराभ्यां तां संस्पृश्यास्राकुलेक्षणाम् । रुरोद मुनिशार्दूलो भार्यया सुतवत्सलः
arundhatī karābhyāṃ tāṃ saṃspṛśyāsrākulekṣaṇām / ruroda muniśārdūlo bhāryayā sutavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<पराशर रेचितेस् वेदिच् ह्य्म्न्स् अस् अन् एम्ब्र्यो> अथ नाभ्यंबुजे विष्णोर् यथा तस्याश्चतुर्मुखः । आसीनो गर्भशय्यायां कुमार ऋचमाह सः
<Parāśara recites Vedic hymns as an embryo> atha nābhyaṃbuje viṣṇor yathā tasyāścaturmukhaḥ / āsīno garbhaśayyāyāṃ kumāra ṛcamāha saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निशम्य भगवान् वसिष्ठ ऋचमादरात् । केनोक्तमिति संचिन्त्य तदातिष्ठत्समाहितः
tato niśamya bhagavān vasiṣṭha ṛcamādarāt / kenoktamiti saṃcintya tadātiṣṭhatsamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योमाङ्गणस्थो ऽथ हरिः पुण्डरीकनिभेक्षणः । वसिष्ठमाह विश्वात्मा घृणया स घृणानिधिः
vyomāṅgaṇastho 'tha hariḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ / vasiṣṭhamāha viśvātmā ghṛṇayā sa ghṛṇānidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो वत्स वत्स विप्रेन्द्र वसिष्ठ सुतवत्सल । तव पौत्रमुखाम्भोजाद् ऋग् एषाद्य विनिःसृता
bho vatsa vatsa viprendra vasiṣṭha sutavatsala / tava pautramukhāmbhojād ṛg eṣādya viniḥsṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्समस्तव पौत्रो ऽसौ शक्तिजः शक्तिमान्मुने । तस्मादुत्तिष्ठ संत्यज्य शोकं ब्रह्मसुतोत्तम
matsamastava pautro 'sau śaktijaḥ śaktimānmune / tasmāduttiṣṭha saṃtyajya śokaṃ brahmasutottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रभक्तश् च गर्भस्थो रुद्रपूजापरायणः । रुद्रदेवप्रभावेण कुलं ते संतरिष्यति
rudrabhaktaś ca garbhastho rudrapūjāparāyaṇaḥ / rudradevaprabhāveṇa kulaṃ te saṃtariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा घृणी विप्रं भगवान् पुरुषोत्तमः । वसिष्ठं मुनिशार्दूलं तत्रैवान्तरधीयत
evamuktvā ghṛṇī vipraṃ bhagavān puruṣottamaḥ / vasiṣṭhaṃ muniśārdūlaṃ tatraivāntaradhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रणम्य शिरसा वसिष्ठो वारिजेक्षणम् । अदृश्यन्त्या महातेजाः पस्पर्शोदरमादरात्
tataḥ praṇamya śirasā vasiṣṭho vārijekṣaṇam / adṛśyantyā mahātejāḥ pasparśodaramādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा पुत्र पुत्र पुत्रेति पपात च सुदुःखितः । ललापारुन्धती प्रेक्ष्य तदासौ रुदतीं द्विजाः
hā putra putra putreti papāta ca suduḥkhitaḥ / lalāpārundhatī prekṣya tadāsau rudatīṃ dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वपुत्रं च स्मरन् दुःखात् पुनरेह्येहि पुत्रक । तव पुत्रमिमं दृष्ट्वा भो शक्ते कुलधारणम्
svaputraṃ ca smaran duḥkhāt punarehyehi putraka / tava putramimaṃ dṛṣṭvā bho śakte kuladhāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवान्तिकं गमिष्यामि तव मात्रा न संशयः । सूत उवाच एवमुक्त्वा रुदन्विप्र आलिङ्ग्यारुन्धतीं तदा
tavāntikaṃ gamiṣyāmi tava mātrā na saṃśayaḥ / sūta uvāca evamuktvā rudanvipra āliṅgyārundhatīṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात ताडयन्तीव स्वस्य कुक्षी करेण वै । अदृश्यन्ती जघानाथ शक्तिजस्यालयं शुभा
papāta tāḍayantīva svasya kukṣī kareṇa vai / adṛśyantī jaghānātha śaktijasyālayaṃ śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वोदरं दुःखिता भूमौ ललाप च पपात च । अरुन्धति तदा भीता वसिष्ठश् च महामतिः
svodaraṃ duḥkhitā bhūmau lalāpa ca papāta ca / arundhati tadā bhītā vasiṣṭhaś ca mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुत्थाप्य स्नुषां बालाम् ऊचतुर्भयविह्वलौ
samutthāpya snuṣāṃ bālām ūcaturbhayavihvalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचारमुग्धे तव गर्भमण्डलं करांबुजाभ्यां विनिहत्य दुर्लभम् । कुलं वसिष्ठस्य समस्तमप्यहो निहन्तुमार्ये कथमुद्यता वद
vicāramugdhe tava garbhamaṇḍalaṃ karāṃbujābhyāṃ vinihatya durlabham / kulaṃ vasiṣṭhasya samastamapyaho nihantumārye kathamudyatā vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवात्मजं शक्तिसुतं च दृष्ट्वा चास्वाद्य वक्त्रामृतम् आर्यसूनोः । त्रातुं यतो देहमिमं मुनीन्द्रः सुनिश्चितः पाहि ततः शरीरम्
tavātmajaṃ śaktisutaṃ ca dṛṣṭvā cāsvādya vaktrāmṛtam āryasūnoḥ / trātuṃ yato dehamimaṃ munīndraḥ suniścitaḥ pāhi tataḥ śarīram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच एवं स्नुषामुपालभ्य मुनिं चारुन्धती स्थिता । अरुन्धती वसिष्ठस्य प्राह चार्तेति विह्वला
sūta uvāca evaṃ snuṣāmupālabhya muniṃ cārundhatī sthitā / arundhatī vasiṣṭhasya prāha cārteti vihvalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वय्येव जीवितं चास्य मुनेर् यत् सुव्रते मम । जीवितं रक्ष देहस्य धात्री च कुरु यद्धितम्
tvayyeva jīvitaṃ cāsya muner yat suvrate mama / jīvitaṃ rakṣa dehasya dhātrī ca kuru yaddhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृश्यन्त्युवाच मया यदि मुनिश्रेष्ठस् त्रातुं वै निश्चितं स्वकम् । ममाशुभं शुभं देहं कथंचित् पालयाम्यहम्
adṛśyantyuvāca mayā yadi muniśreṣṭhas trātuṃ vai niścitaṃ svakam / mamāśubhaṃ śubhaṃ dehaṃ kathaṃcit pālayāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियदुःखमहं प्राप्ता ह्य् असती नात्र संशयः । मुने दुःखादहं दग्धा यतः पुत्री मुने तव
priyaduḥkhamahaṃ prāptā hy asatī nātra saṃśayaḥ / mune duḥkhādahaṃ dagdhā yataḥ putrī mune tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो ऽद्भुतं मया दृष्टं दुःखपात्री ह्यहं विभो । दुःखत्राता भव ब्रह्मन् ब्रह्मसूनो जगद्गुरो
aho 'dbhutaṃ mayā dṛṣṭaṃ duḥkhapātrī hyahaṃ vibho / duḥkhatrātā bhava brahman brahmasūno jagadguro
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि भर्तृरहिता दीना नारी भवेदिह । पाहि मां तत आर्येन्द्र परिभूता भविष्यति
tathāpi bhartṛrahitā dīnā nārī bhavediha / pāhi māṃ tata āryendra paribhūtā bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिता माता च पुत्राश्च पौत्राः श्वशुर एव च । एते न बान्धवाः स्त्रीणां भर्ता बन्धुः परा गतिः
pitā mātā ca putrāśca pautrāḥ śvaśura eva ca / ete na bāndhavāḥ strīṇāṃ bhartā bandhuḥ parā gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनो यद्धि कथितम् अप्यर्धमिति पण्डितैः । तदप्यत्र मृषा ह्यासीद् गतः शक्तिरहं स्थिता
ātmano yaddhi kathitam apyardhamiti paṇḍitaiḥ / tadapyatra mṛṣā hyāsīd gataḥ śaktirahaṃ sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो ममात्र काठिन्यं मनसो मुनिपुङ्गव । पतिं प्राणसमं त्यक्त्वा स्थिता यत्र क्षणं यतः
aho mamātra kāṭhinyaṃ manaso munipuṅgava / patiṃ prāṇasamaṃ tyaktvā sthitā yatra kṣaṇaṃ yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठाश्वत्थमाश्रित्य ह्य् अमृता तु यथा लता । निर्मूलाप्यमृता भर्त्रा त्यक्ता दीना स्थिताप्यहम्
vasiṣṭhāśvatthamāśritya hy amṛtā tu yathā latā / nirmūlāpyamṛtā bhartrā tyaktā dīnā sthitāpyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नुषावाक्यं निशम्यैव वसिष्ठो भार्यया सह । तदा चक्रे मतिं धीमान् यातुं स्वाश्रममाश्रमी
snuṣāvākyaṃ niśamyaiva vasiṣṭho bhāryayā saha / tadā cakre matiṃ dhīmān yātuṃ svāśramamāśramī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृच्छ्रात्सभार्यो भगवान् वसिष्ठः स्वाश्रमं क्षणात् । अदृश्यन्त्या च पुण्यात्मा संविवेश स चिन्तयन्
kṛcchrātsabhāryo bhagavān vasiṣṭhaḥ svāśramaṃ kṣaṇāt / adṛśyantyā ca puṇyātmā saṃviveśa sa cintayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा गर्भं पालयामास कथंचिन्मुनिपुङ्गवाः । कुलसंधारणार्थाय शक्तिपत्नी पतिव्रता
sā garbhaṃ pālayāmāsa kathaṃcinmunipuṅgavāḥ / kulasaṃdhāraṇārthāya śaktipatnī pativratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सासूत तनयं दशमे मासि सुप्रभम् । शक्तिपत्नी यथा शक्तिं शक्तिमन्तमरुन्धती
tataḥ sāsūta tanayaṃ daśame māsi suprabham / śaktipatnī yathā śaktiṃ śaktimantamarundhatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असूत सा दितिर्विष्णुं यथा स्वाहा गुहं सुतम् । अग्निं यथारणिः पत्नी शक्तेः साक्षात्पराशरम्
asūta sā ditirviṣṇuṃ yathā svāhā guhaṃ sutam / agniṃ yathāraṇiḥ patnī śakteḥ sākṣātparāśaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तदा शक्तिसूनुर् अवतीर्णो महीतले । शक्तिस्त्यक्त्वा तदा दुःखं पितॄणां समतां ययौ
yadā tadā śaktisūnur avatīrṇo mahītale / śaktistyaktvā tadā duḥkhaṃ pitṝṇāṃ samatāṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातृभिः सह पुण्यात्मा आदित्यैर् इव भास्करः । रराज पितृलोकस्थो वासिष्ठो मुनिपुङ्गवाः
bhrātṛbhiḥ saha puṇyātmā ādityair iva bhāskaraḥ / rarāja pitṛlokastho vāsiṣṭho munipuṅgavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगुस्तदा च पितरो ननृतुश् च पितामहाः । प्रपितामहाश् च विप्रेन्द्रा ह्य् अवतीर्णे पराशरे
jagustadā ca pitaro nanṛtuś ca pitāmahāḥ / prapitāmahāś ca viprendrā hy avatīrṇe parāśare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ब्रह्मवादिनो भूमौ ननृतुर् दिवि देवताः । पुष्कराद्याश् च ससृजुः पुष्पवर्षं च खेचराः
ye brahmavādino bhūmau nanṛtur divi devatāḥ / puṣkarādyāś ca sasṛjuḥ puṣpavarṣaṃ ca khecarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरेषु राक्षसानां च प्रणादं विषमं द्विजाः । आश्रमस्थाश् च मुनयः समूहुर्हर्षसंततिम्
pureṣu rākṣasānāṃ ca praṇādaṃ viṣamaṃ dvijāḥ / āśramasthāś ca munayaḥ samūhurharṣasaṃtatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवतीर्णो यथा ह्यण्डाद् भानुः सो ऽपि पराशरः । अदृश्यन्त्याश्चतुर्वक्त्रो मेघजालाद्दिवाकरः
avatīrṇo yathā hyaṇḍād bhānuḥ so 'pi parāśaraḥ / adṛśyantyāścaturvaktro meghajālāddivākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखं च दुःखमभवद् अदृश्यन्त्यास्तथा द्विजाः । दृष्ट्वा पुत्रं पतिं स्मृत्वा अरुन्धत्या मुनेस्तथा
sukhaṃ ca duḥkhamabhavad adṛśyantyāstathā dvijāḥ / dṛṣṭvā putraṃ patiṃ smṛtvā arundhatyā munestathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च तनयं बाला पराशरमतिद्युतिम् । ललाप विह्वला बाला सन्नकण्ठी पपात च
dṛṣṭvā ca tanayaṃ bālā parāśaramatidyutim / lalāpa vihvalā bālā sannakaṇṭhī papāta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा पराशरमहो महामतिं देवदानवगणैश् च पूजितम् । जातमात्रम् अनघं शुचिस्मिता बुध्य साश्रुनयना ललाप च
sā parāśaramaho mahāmatiṃ devadānavagaṇaiś ca pūjitam / jātamātram anaghaṃ śucismitā budhya sāśrunayanā lalāpa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा वसिष्ठसुत कुत्रचिद्गतः पश्य पुत्रमनघं तवात्मजम् । त्यज्य दीनवदनां वनान्तरे पुत्रदर्शनपरामिमां प्रभो
hā vasiṣṭhasuta kutracidgataḥ paśya putramanaghaṃ tavātmajam / tyajya dīnavadanāṃ vanāntare putradarśanaparāmimāṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्ते स्वं च सुतं पश्य भ्रातृभिः सह षण्मुखम् । यथा महेश्वरो ऽपश्यत् सगणो हृषिताननः
śakte svaṃ ca sutaṃ paśya bhrātṛbhiḥ saha ṣaṇmukham / yathā maheśvaro 'paśyat sagaṇo hṛṣitānanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तस्यास्तदालापं वसिष्ठो मुनिसत्तमः । श्रुत्वा स्नुषामुवाचेदं मा रोदीर् इति दुःखितः
atha tasyāstadālāpaṃ vasiṣṭho munisattamaḥ / śrutvā snuṣāmuvācedaṃ mā rodīr iti duḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<पराशर: छिल्धोओद् अन्द् योउथ्> आज्ञया तस्य सा शोकं वसिष्ठस्य कुलाङ्गना । त्यक्त्वा ह्यपालयद्बालं बाला बालमृगेक्षणा
<Parāśara: childhood and youth> ājñayā tasya sā śokaṃ vasiṣṭhasya kulāṅganā / tyaktvā hyapālayadbālaṃ bālā bālamṛgekṣaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तामबलां प्राह मङ्गलाभरणैर् विना । आसीनामाकुलां साध्वीं बाष्पपर्याकुलेक्षणाम्
dṛṣṭvā tāmabalāṃ prāha maṅgalābharaṇair vinā / āsīnāmākulāṃ sādhvīṃ bāṣpaparyākulekṣaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाक्तेय उवाच अम्ब मङ्गलविभूषणैर् विना देहयष्टिरनघे न शोभते । वक्तुमर्हसि तवाद्य कारणं चन्द्रबिंबरहितेव शर्वरी
śākteya uvāca amba maṅgalavibhūṣaṇair vinā dehayaṣṭiranaghe na śobhate / vaktumarhasi tavādya kāraṇaṃ candrabiṃbarahiteva śarvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातर्मातः कथं त्यक्त्वा मङ्गलाभरणानि वै । आसीना भर्तृहीनेव वक्तुमर्हसि शोभने
mātarmātaḥ kathaṃ tyaktvā maṅgalābharaṇāni vai / āsīnā bhartṛhīneva vaktumarhasi śobhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृश्यन्ती तदा वाक्यं श्रुत्वा तस्य सुतस्य सा । न किंचिद् अब्रवीत् पुत्रं शुभं वा यदि वेतरत्
adṛśyantī tadā vākyaṃ śrutvā tasya sutasya sā / na kiṃcid abravīt putraṃ śubhaṃ vā yadi vetarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृश्यन्तीं पुनः प्राह शाक्तेयो भगवान्मम । मातः कुत्र महातेजाः पिता वद वदेति ताम्
adṛśyantīṃ punaḥ prāha śākteyo bhagavānmama / mātaḥ kutra mahātejāḥ pitā vada vadeti tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा रुरोद सा वाक्यं पुत्रस्यातीव विह्वला । भक्षितो रक्षसा तातस् तवेति निपपात च
śrutvā ruroda sā vākyaṃ putrasyātīva vihvalā / bhakṣito rakṣasā tātas taveti nipapāta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा वसिष्ठो ऽपि पपात भूमौ पौत्रस्य वाक्यं स रुदन्दयालुः । अरुन्धती चाश्रमवासिनस्तदा मुनेर्वसिष्ठस्य मुनीश्वराश् च
śrutvā vasiṣṭho 'pi papāta bhūmau pautrasya vākyaṃ sa rudandayāluḥ / arundhatī cāśramavāsinastadā munervasiṣṭhasya munīśvarāś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षितो रक्षसा मातुः पिता तव मुखादिति । श्रुत्वा पराशरो धीमान् प्राह चास्राविलेक्षणः
bhakṣito rakṣasā mātuḥ pitā tava mukhāditi / śrutvā parāśaro dhīmān prāha cāsrāvilekṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<पराशर wइल्ल् सेइनेन् वतेर् र्äछेन्> पराशर उवाच अभ्यर्च्य देवदेवेशं त्रैलोक्यं सचराचरम् । क्षणेन मातः पितरं दर्शयामीति मे मतिः
<Parāśara will seinen Vater rächen> parāśara uvāca abhyarcya devadeveśaṃ trailokyaṃ sacarācaram / kṣaṇena mātaḥ pitaraṃ darśayāmīti me matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा निशम्य वचनं तदा शुभं सस्मिता तनयमाह विस्मिता । तथ्यम् एतदिति तं निरीक्ष्य सा पुत्र पुत्र भवमर्चयेति च
sā niśamya vacanaṃ tadā śubhaṃ sasmitā tanayamāha vismitā / tathyam etaditi taṃ nirīkṣya sā putra putra bhavamarcayeti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा शक्तिसुतस्यास्य संकल्पं मुनिपुङ्गवः । वसिष्ठो भगवान्प्राह पौत्रं धीमान् घृणानिधिः
jñātvā śaktisutasyāsya saṃkalpaṃ munipuṅgavaḥ / vasiṣṭho bhagavānprāha pautraṃ dhīmān ghṛṇānidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थाने पौत्र मुनिश्रेष्ठ संकल्पस्तव सुव्रत । तथापि शृणु लोकस्य क्षयं कर्तुं न चार्हसि
sthāne pautra muniśreṣṭha saṃkalpastava suvrata / tathāpi śṛṇu lokasya kṣayaṃ kartuṃ na cārhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसानामभावाय कुरु सर्वेश्वरार्चनम् । त्रैलोक्यं शृणु शाक्तेय अपराध्यति किं तव
rākṣasānāmabhāvāya kuru sarveśvarārcanam / trailokyaṃ śṛṇu śākteya aparādhyati kiṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तस्य वसिष्ठस्य नियोगाच्छक्तिनन्दनः । राक्षसानामभावाय मतिं चक्रे महामतिः
tatastasya vasiṣṭhasya niyogācchaktinandanaḥ / rākṣasānāmabhāvāya matiṃ cakre mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृश्यन्तीं वसिष्ठं च प्रणम्यारुन्धतीं ततः । कृत्वैकलिङ्गं क्षणिकं पांसुना मुनिसन्निधौ
adṛśyantīṃ vasiṣṭhaṃ ca praṇamyārundhatīṃ tataḥ / kṛtvaikaliṅgaṃ kṣaṇikaṃ pāṃsunā munisannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्पूज्य शिवसूक्तेन त्र्यंबकेन शुभेन च । जप्त्वा त्वरितरुद्रं च शिवसंकल्पमेव च
sampūjya śivasūktena tryaṃbakena śubhena ca / japtvā tvaritarudraṃ ca śivasaṃkalpameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलरुद्रं च शाक्तेयस् तथा रुद्रं च शोभनम् । वामीयं पवमानं च पञ्चब्रह्म तथैव च
nīlarudraṃ ca śākteyas tathā rudraṃ ca śobhanam / vāmīyaṃ pavamānaṃ ca pañcabrahma tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होतारं लिङ्गसूक्तं च अथर्वशिर एव च । अष्टाङ्गमर्घ्यं रुद्राय दत्त्वाभ्यर्च्य यथाविधि
hotāraṃ liṅgasūktaṃ ca atharvaśira eva ca / aṣṭāṅgamarghyaṃ rudrāya dattvābhyarcya yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराशर उवाच भगवन्रक्षसा रुद्र भक्षितो रुधिरेण वै । पिता मम महातेजा भ्रातृभिः सह शङ्कर
parāśara uvāca bhagavanrakṣasā rudra bhakṣito rudhireṇa vai / pitā mama mahātejā bhrātṛbhiḥ saha śaṅkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रष्टुमिच्छामि भगवन् पितरं भ्रातृभिः सह । एवं विज्ञापयांल्लिङ्गं प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः
draṣṭumicchāmi bhagavan pitaraṃ bhrātṛbhiḥ saha / evaṃ vijñāpayāṃlliṅgaṃ praṇipatya muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा रुद्र रुद्र रुद्रेति रुरोद निपपात च । तं दृष्ट्वा भगवान्रुद्रो देवीमाह च शङ्करः
hā rudra rudra rudreti ruroda nipapāta ca / taṃ dṛṣṭvā bhagavānrudro devīmāha ca śaṅkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्य बालं महाभागे बाष्पपर्याकुलेक्षणम् । ममानुस्मरणे युक्तं मदाराधनतत्परम्
paśya bālaṃ mahābhāge bāṣpaparyākulekṣaṇam / mamānusmaraṇe yuktaṃ madārādhanatatparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च दृष्ट्वा महादेवी पराशरमनिन्दिता । दुःखात् संक्लिन्नसर्वाङ्गम् अस्राकुलविलोचनम्
sā ca dṛṣṭvā mahādevī parāśaramaninditā / duḥkhāt saṃklinnasarvāṅgam asrākulavilocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गार्चनविधौ सक्तं हर रुद्रेति वादिनम् । प्राह भर्तारमीशानं शङ्करं जगतामुमा
liṅgārcanavidhau saktaṃ hara rudreti vādinam / prāha bhartāramīśānaṃ śaṅkaraṃ jagatāmumā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईप्सितं यच्छ सकलं प्रसीद परमेश्वर । निशम्य वचनं तस्याः शङ्करः परमेश्वरः
īpsitaṃ yaccha sakalaṃ prasīda parameśvara / niśamya vacanaṃ tasyāḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्यामार्यामुमां प्राह ततो हालाहलाशनः । रक्षाम्येनं द्विजं बालं फुल्लेन्दीवरलोचनम्
bhāryāmāryāmumāṃ prāha tato hālāhalāśanaḥ / rakṣāmyenaṃ dvijaṃ bālaṃ phullendīvaralocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददामि दृष्टिं मद्रूप- दर्शनक्षम एष वै । एवमुक्त्वा गणैर् दिव्यैर् भगवान्नीललोहितः
dadāmi dṛṣṭiṃ madrūpa- darśanakṣama eṣa vai / evamuktvā gaṇair divyair bhagavānnīlalohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राद्यैः संवृतः परमेश्वरः । ददौ च दर्शनं तस्मै मुनिपुत्राय धीमते
brahmendraviṣṇurudrādyaiḥ saṃvṛtaḥ parameśvaraḥ / dadau ca darśanaṃ tasmai muniputrāya dhīmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि दृष्ट्वा महादेवम् आनन्दास्राविलेक्षणः । निपपात च हृष्टात्मा पादयोस्तस्य सादरम्
so 'pi dṛṣṭvā mahādevam ānandāsrāvilekṣaṇaḥ / nipapāta ca hṛṣṭātmā pādayostasya sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्भवान्याः पादौ च नन्दिनश् च महात्मनः । सफलं जीवितं मे ऽद्य ब्रह्माद्यांस्तांस्तदाह सः
punarbhavānyāḥ pādau ca nandinaś ca mahātmanaḥ / saphalaṃ jīvitaṃ me 'dya brahmādyāṃstāṃstadāha saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षार्थमागतस्त्वद्य मम बालेन्दुभूषणः । को ऽन्यः समो मया लोके देवो वा दानवो ऽपि वा
rakṣārthamāgatastvadya mama bālendubhūṣaṇaḥ / ko 'nyaḥ samo mayā loke devo vā dānavo 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तस्मिन्क्षणादेव ददर्श दिवि संस्थितम् । पितरं भ्रातृभिः सार्धं शाक्तेयस्तु पराशरः
atha tasminkṣaṇādeva dadarśa divi saṃsthitam / pitaraṃ bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ śākteyastu parāśaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यमण्डलसंकाशे विमाने विश्वतोमुखे । भ्रातृभिः सहितं दृष्ट्वा ननाम च जहर्ष च
sūryamaṇḍalasaṃkāśe vimāne viśvatomukhe / bhrātṛbhiḥ sahitaṃ dṛṣṭvā nanāma ca jaharṣa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा वृषध्वजो देवः सभार्यः सगणेश्वरः । वसिष्ठपुत्रं प्राहेदं पुत्रदर्शनतत्परम्
tadā vṛṣadhvajo devaḥ sabhāryaḥ sagaṇeśvaraḥ / vasiṣṭhaputraṃ prāhedaṃ putradarśanatatparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीदेव उवाच शक्ते पश्य सुतं बालम् आनन्दास्राविलेक्षणम् । अदृश्यन्तीं च विप्रेन्द्र वसिष्ठं पितरं तव
śrīdeva uvāca śakte paśya sutaṃ bālam ānandāsrāvilekṣaṇam / adṛśyantīṃ ca viprendra vasiṣṭhaṃ pitaraṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरुन्धतीं महाभागां कल्याणीं देवतोपमाम् । मातरं पितरं चोभौ नमस्कुरु महामते
arundhatīṃ mahābhāgāṃ kalyāṇīṃ devatopamām / mātaraṃ pitaraṃ cobhau namaskuru mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा हरं प्रणम्याशु देवदेवमुमां तथा । वसिष्ठं च तदा श्रेष्ठं शक्तिर् वै शङ्कराज्ञया
tadā haraṃ praṇamyāśu devadevamumāṃ tathā / vasiṣṭhaṃ ca tadā śreṣṭhaṃ śaktir vai śaṅkarājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं च महाभागां कल्याणीं पतिदेवताम् । अरुन्धतीं जगन्नाथ- नियोगात्प्राह शक्तिमान्
mātaraṃ ca mahābhāgāṃ kalyāṇīṃ patidevatām / arundhatīṃ jagannātha- niyogātprāha śaktimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासिष्ठ उवाच भो वत्स वत्स विप्रेन्द्र पराशर महाद्युते । रक्षितो ऽहं त्वया तात गर्भस्थेन महात्मना
vāsiṣṭha uvāca bho vatsa vatsa viprendra parāśara mahādyute / rakṣito 'haṃ tvayā tāta garbhasthena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अणिमादिगुणैश्वर्यं मया वत्स पराशर । लब्धमद्याननं दृष्टं तव बाल ममाज्ञया
aṇimādiguṇaiśvaryaṃ mayā vatsa parāśara / labdhamadyānanaṃ dṛṣṭaṃ tava bāla mamājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृश्यन्तीं महाभागां रक्ष वत्स महामते । अरुन्धतीं च पितरं वसिष्ठं मम सर्वदा
adṛśyantīṃ mahābhāgāṃ rakṣa vatsa mahāmate / arundhatīṃ ca pitaraṃ vasiṣṭhaṃ mama sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्वयः सकलो वत्स मम संतारितस्त्वया । पुत्रेण लोकाञ्जयतीत्य् उक्तं सद्भिः सदैव हि
anvayaḥ sakalo vatsa mama saṃtāritastvayā / putreṇa lokāñjayatīty uktaṃ sadbhiḥ sadaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईप्सितं वरयेशानं जगतां प्रभवं प्रभुम् । गमिष्याम्यभिवन्द्येशं भ्रातृभिः सह शङ्करम्
īpsitaṃ varayeśānaṃ jagatāṃ prabhavaṃ prabhum / gamiṣyāmyabhivandyeśaṃ bhrātṛbhiḥ saha śaṅkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुत्रमुपामन्त्र्य प्रणम्य च महेश्वरम् । निरीक्ष्य भार्यां सदसि जगाम पितरं वशी
evaṃ putramupāmantrya praṇamya ca maheśvaram / nirīkṣya bhāryāṃ sadasi jagāma pitaraṃ vaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतं दृष्ट्वाथ पितरं तदाभ्यर्च्यैव शङ्करम् । तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः शाक्तेयः शशिभूषणम्
gataṃ dṛṣṭvātha pitaraṃ tadābhyarcyaiva śaṅkaram / tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhiḥ śākteyaḥ śaśibhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तुष्टो महादेवो मन्मथान्धकमर्दनः । अनुगृह्याथ शाक्तेयं तत्रैवान्तरधीयत
tatastuṣṭo mahādevo manmathāndhakamardanaḥ / anugṛhyātha śākteyaṃ tatraivāntaradhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते महेश्वरे सांबे प्रणम्य च महेश्वरम् । ददाह राक्षसानां तु कुलं मन्त्रेण मन्त्रवित्
gate maheśvare sāṃbe praṇamya ca maheśvaram / dadāha rākṣasānāṃ tu kulaṃ mantreṇa mantravit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाह पौत्रं धर्मज्ञो वसिष्ठो मुनिभिर् वृतः । अलम् अत्यन्तकोपेन तात मन्युमिमं जहि
tadāha pautraṃ dharmajño vasiṣṭho munibhir vṛtaḥ / alam atyantakopena tāta manyumimaṃ jahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसा नापराध्यन्ति पितुस् ते विहितं तथा । मूढानामेव भवति क्रोधो बुद्धिमतां न हि
rākṣasā nāparādhyanti pitus te vihitaṃ tathā / mūḍhānāmeva bhavati krodho buddhimatāṃ na hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्यते तात कः केन यतः स्वकृतभुक्पुमान् । संचितस्यातिमहता वत्स क्लेशेन मानवैः
hanyate tāta kaḥ kena yataḥ svakṛtabhukpumān / saṃcitasyātimahatā vatsa kleśena mānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशसस्तपसश्चैव क्रोधो नाशकरः स्मृतः । अलं हि राक्षसैर् दग्धैर् दीनैर् अनपराधिभिः
yaśasastapasaścaiva krodho nāśakaraḥ smṛtaḥ / alaṃ hi rākṣasair dagdhair dīnair anaparādhibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्रं ते विरमत्वेतत् क्षमासारा हि साधवः । एवं वसिष्ठवाक्येन शाक्तेयो मुनिपुङ्गवः
satraṃ te viramatvetat kṣamāsārā hi sādhavaḥ / evaṃ vasiṣṭhavākyena śākteyo munipuṅgavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंहृतवान् सत्रं सद्यस्तद्वाक्यगौरवात् । ततः प्रीतश् च भगवान् वसिष्ठो मुनिसत्तमः
upasaṃhṛtavān satraṃ sadyastadvākyagauravāt / tataḥ prītaś ca bhagavān vasiṣṭho munisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्प्राप्तश् च तदा सत्रं पुलस्त्यो ब्रह्मणः सुतः । वसिष्ठेन तु दत्तार्घ्यः कृतासनपरिग्रहः
samprāptaś ca tadā satraṃ pulastyo brahmaṇaḥ sutaḥ / vasiṣṭhena tu dattārghyaḥ kṛtāsanaparigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराशरमुवाचेदं प्रणिपत्य स्थितं मुनिः । वैरे महति यद्वाक्याद् गुरोर् अद्याश्रिता क्षमा
parāśaramuvācedaṃ praṇipatya sthitaṃ muniḥ / vaire mahati yadvākyād guror adyāśritā kṣamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया तस्मात्समस्तानि भवाञ्छास्त्राणि वेत्स्यति । संततेर्मम न छेदः क्रुद्धेनापि यतः कृतः
tvayā tasmātsamastāni bhavāñchāstrāṇi vetsyati / saṃtatermama na chedaḥ kruddhenāpi yataḥ kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया तस्मान्महाभाग ददाम्यन्यं महावरम् । पुराणसंहिताकर्ता भवान्वत्स भविष्यति
tvayā tasmānmahābhāga dadāmyanyaṃ mahāvaram / purāṇasaṃhitākartā bhavānvatsa bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतापरमार्थं च यथावद्वेत्स्यते भवान् । प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा कर्मणस् ते ऽमला मतिः
devatāparamārthaṃ ca yathāvadvetsyate bhavān / pravṛttau vā nivṛttau vā karmaṇas te 'malā matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्प्रसादादसंदिग्धा तव वत्स भविष्यति । ततश् च प्राह भगवान् वसिष्ठो वदतां वरः
matprasādādasaṃdigdhā tava vatsa bhaviṣyati / tataś ca prāha bhagavān vasiṣṭho vadatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
<पराशर बेचोमेस् औथोर् ओफ़् विष्णुपुराण> पुलस्त्येन यदुक्तं ते सर्वमेतद्भविष्यति । अथ तस्य पुलस्त्यस्य वसिष्ठस्य च धीमतः
<Parāśara becomes author of Viṣṇupurāṇa> pulastyena yaduktaṃ te sarvametadbhaviṣyati / atha tasya pulastyasya vasiṣṭhasya ca dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.