सूत उवाच रहस्यं वः प्रवक्ष्यामि भवस्यामिततेजसः । प्रभावं शंकरस्याद्यं संक्षेपात्सर्वदर्शिनः
sūta uvāca rahasyaṃ vaḥ pravakṣyāmi bhavasyāmitatejasaḥ / prabhāvaṃ śaṃkarasyādyaṃ saṃkṣepātsarvadarśinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनः सर्वतत्त्वज्ञाः परं वैराग्यमास्थिताः
yoginaḥ sarvatattvajñāḥ paraṃ vairāgyamāsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणायामादिभिश्चाष्ट- साधनैः सहचारिणः
prāṇāyāmādibhiścāṣṭa- sādhanaiḥ sahacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करुणादिगुणोपेताः कृत्वापि विविधानि ते । कर्माणि नरकं स्वर्गं गच्छन्त्येव स्वकर्मणा
karuṇādiguṇopetāḥ kṛtvāpi vividhāni te / karmāṇi narakaṃ svargaṃ gacchantyeva svakarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादाज्जायते ज्ञानं ज्ञानाद्योगः प्रवर्तते । योगेन जायते मुक्तिः प्रसादादखिलं ततः
prasādājjāyate jñānaṃ jñānādyogaḥ pravartate / yogena jāyate muktiḥ prasādādakhilaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः प्रसादाद् यदि विज्ञानं स्वरूपं वक्तुमर्हसि । दिव्यं माहेश्वरं चैव योगं योगविदां वर
ṛṣaya ūcuḥ prasādād yadi vijñānaṃ svarūpaṃ vaktumarhasi / divyaṃ māheśvaraṃ caiva yogaṃ yogavidāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं करोति भगवान् चिन्तया रहितः शिवः । प्रसादं योगमार्गेण कस्मिन्काले नृणां विभुः
kathaṃ karoti bhagavān cintayā rahitaḥ śivaḥ / prasādaṃ yogamārgeṇa kasminkāle nṛṇāṃ vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोमहर्षण उवाच देवानां च ऋषीणां च पितॄणां संनिधौ पुरा । शैलादिना तु कथितं शृण्वन्तु ब्रह्मसूनवे
romaharṣaṇa uvāca devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṝṇāṃ saṃnidhau purā / śailādinā tu kathitaṃ śṛṇvantu brahmasūnave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यासावताराणि तथा द्वापरान्ते च सुव्रताः । योगाचार्यावताराणि तथा तिष्ये तु शूलिनः
vyāsāvatārāṇi tathā dvāparānte ca suvratāḥ / yogācāryāvatārāṇi tathā tiṣye tu śūlinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रतत्र विभोः शिष्याश् चत्वारः शमभाजनाः । प्रशिष्या बहवस्तेषां प्रसीदत्येवमीश्वरः
tatratatra vibhoḥ śiṣyāś catvāraḥ śamabhājanāḥ / praśiṣyā bahavasteṣāṃ prasīdatyevamīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं क्रमागतं ज्ञानं मुखादेव नृणां विभोः । वैश्यान्तं ब्राह्मणाद्यं हि घृणया चानुरूपतः
evaṃ kramāgataṃ jñānaṃ mukhādeva nṛṇāṃ vibhoḥ / vaiśyāntaṃ brāhmaṇādyaṃ hi ghṛṇayā cānurūpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः द्वापरे द्वापरे व्यासाः के वै कुत्रान्तरेषु वै । कल्पेषु कस्मिन्कल्पे नो वक्तुमर्हसि चात्र तान्
ṛṣaya ūcuḥ dvāpare dvāpare vyāsāḥ ke vai kutrāntareṣu vai / kalpeṣu kasminkalpe no vaktumarhasi cātra tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच शृण्वन्तु कल्पे वाराहे द्विजा वैवस्वतान्तरे । व्यासांश् च साम्प्रतं रुद्रांस् तथा सर्वान्तरेषु वै
sūta uvāca śṛṇvantu kalpe vārāhe dvijā vaivasvatāntare / vyāsāṃś ca sāmprataṃ rudrāṃs tathā sarvāntareṣu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदानां च पुराणानां तथा ज्ञानप्रदर्शकान् । यथाक्रमं प्रवक्ष्यामि सर्वावर्तेषु साम्प्रतम्
vedānāṃ ca purāṇānāṃ tathā jñānapradarśakān / yathākramaṃ pravakṣyāmi sarvāvarteṣu sāmpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रतुः सत्यो भार्गवश् च अङ्गिराः सविता द्विजाः । मृत्युः शतक्रतुर्धीमान् वसिष्ठो मुनिपुंगवः
kratuḥ satyo bhārgavaś ca aṅgirāḥ savitā dvijāḥ / mṛtyuḥ śatakraturdhīmān vasiṣṭho munipuṃgavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारस्वतस्त्रिधामा च त्रिवृतो मुनिपुंगवः । शततेजाः स्वयंधर्मो नारायण इति श्रुतः
sārasvatastridhāmā ca trivṛto munipuṃgavaḥ / śatatejāḥ svayaṃdharmo nārāyaṇa iti śrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तरक्षुश्चारुणिर्धीमांस् तथा देवः कृतंजयः । ऋतंजयो भरद्वाजो गौतमः कविसत्तमः
tarakṣuścāruṇirdhīmāṃs tathā devaḥ kṛtaṃjayaḥ / ṛtaṃjayo bharadvājo gautamaḥ kavisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचश्रवा मुनिः साक्षात् तथा शुष्मायणिः शुचिः । तृणबिन्दुर् मुनी रूक्षः शक्तिः शाक्तेय उत्तरः
vācaśravā muniḥ sākṣāt tathā śuṣmāyaṇiḥ śuciḥ / tṛṇabindur munī rūkṣaḥ śaktiḥ śākteya uttaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातूकर्ण्यो हरिः साक्षात् कृष्णद्वैपायनो मुनिः । व्यासास्त्वेते च शृण्वन्तु कलौ योगेश्वरान् क्रमात्
jātūkarṇyo hariḥ sākṣāt kṛṣṇadvaipāyano muniḥ / vyāsāstvete ca śṛṇvantu kalau yogeśvarān kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंख्याता हि कल्पेषु विभोः सर्वान्तरेषु च । कलौ रुद्रावताराणां व्यासानां किल गौरवात्
asaṃkhyātā hi kalpeṣu vibhoḥ sarvāntareṣu ca / kalau rudrāvatārāṇāṃ vyāsānāṃ kila gauravāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वतान्तरे कल्पे वाराहे ये च तान् पुनः । अवतारान् प्रवक्ष्यामि तथा सर्वान्तरेषु वै
vaivasvatāntare kalpe vārāhe ye ca tān punaḥ / avatārān pravakṣyāmi tathā sarvāntareṣu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः मन्वन्तराणि वाराहे वक्तुमर्हसि साम्प्रतम् । तथैव चोर्ध्वकल्पेषु सिद्धान्वैवस्वतान्तरे
ṛṣaya ūcuḥ manvantarāṇi vārāhe vaktumarhasi sāmpratam / tathaiva cordhvakalpeṣu siddhānvaivasvatāntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोमहर्षण उवाच मनुः स्वायम्भुवस्त्वाद्यस् ततः स्वारोचिषो द्विजाः । उत्तमस्तामसश्चैव रैवताश्चाक्षुषस् तथा
romaharṣaṇa uvāca manuḥ svāyambhuvastvādyas tataḥ svārociṣo dvijāḥ / uttamastāmasaścaiva raivatāścākṣuṣas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वतश् च सावर्णिर् धर्मः सावर्णिकः पुनः । पिशङ्गश्चापिशङ्गाभः शबलो वर्णकस् तथा
vaivasvataś ca sāvarṇir dharmaḥ sāvarṇikaḥ punaḥ / piśaṅgaścāpiśaṅgābhaḥ śabalo varṇakas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औकारान्ता अकाराद्या मनवः परिकीर्तिताः । श्वेतः पाण्डुस् तथा रक्तस् ताम्रः पीतश्च कापिलः
aukārāntā akārādyā manavaḥ parikīrtitāḥ / śvetaḥ pāṇḍus tathā raktas tāmraḥ pītaśca kāpilaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णः श्यामस् तथा धूम्रः सुधूम्रश् च द्विजोत्तमाः । अपिशङ्गः पिशङ्गश् च त्रिवर्णः शबलस् तथा
kṛṣṇaḥ śyāmas tathā dhūmraḥ sudhūmraś ca dvijottamāḥ / apiśaṅgaḥ piśaṅgaś ca trivarṇaḥ śabalas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालंधुरस्तु कथिता वर्णतो मनवः शुभाः । नामतो वर्णतश्चैव वर्णतः पुनरेव च
kālaṃdhurastu kathitā varṇato manavaḥ śubhāḥ / nāmato varṇataścaiva varṇataḥ punareva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरात्मानः समाख्याताश् चान्तरेशाः समासतः । वैवस्वत ऋकारस्तु मनुः कृष्णः सुरेश्वरः
svarātmānaḥ samākhyātāś cāntareśāḥ samāsataḥ / vaivasvata ṛkārastu manuḥ kṛṣṇaḥ sureśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तमस्तस्य वक्ष्यामि युगावर्तेषु योगिनः । समतीतेषु कल्पेषु तथा चानागतेषु वै
saptamastasya vakṣyāmi yugāvarteṣu yoginaḥ / samatīteṣu kalpeṣu tathā cānāgateṣu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाराहः साम्प्रतं ज्ञेयः सप्तमान्तरतः क्रमात् । योगावतारांश् च विभोः शिष्याणां संततिस् तथा
vārāhaḥ sāmprataṃ jñeyaḥ saptamāntarataḥ kramāt / yogāvatārāṃś ca vibhoḥ śiṣyāṇāṃ saṃtatis tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्प्रेक्ष्य सर्वकालेषु तथावर्तेषु योगिनाम् । आद्ये श्वेतः कलौ रुद्रः सुतारो मदनस् तथा
samprekṣya sarvakāleṣu tathāvarteṣu yoginām / ādye śvetaḥ kalau rudraḥ sutāro madanas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुहोत्रः कङ्कणश्चैव लोकाक्षिर् मुनिसत्तमाः । जैगीषव्यो महातेजा भगवान् दधिवाहनः
suhotraḥ kaṅkaṇaścaiva lokākṣir munisattamāḥ / jaigīṣavyo mahātejā bhagavān dadhivāhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषभश् च मुनिर्धीमान् उग्रश्चात्रिः सुबालकः । गौतमश्चाथ भगवान् सर्वदेवनमस्कृतः
ṛṣabhaś ca munirdhīmān ugraścātriḥ subālakaḥ / gautamaścātha bhagavān sarvadevanamaskṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदशीर्षश् च गोकर्णो गुहावासी शिखण्डभृत् । जटामाल्यट्टहासश् च दारुको लाङ्गली तथा
vedaśīrṣaś ca gokarṇo guhāvāsī śikhaṇḍabhṛt / jaṭāmālyaṭṭahāsaś ca dāruko lāṅgalī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाकायमुनिः शूली दण्डी मुण्डीश्वरः स्वयम् । सहिष्णुः सोमशर्मा च नकुलीशो जगद्गुरुः
mahākāyamuniḥ śūlī daṇḍī muṇḍīśvaraḥ svayam / sahiṣṇuḥ somaśarmā ca nakulīśo jagadguruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वते ऽन्तरे सम्यक् प्रोक्ता हि परमात्मनः । योगाचार्यावतारा ये सर्वावर्तेषु सुव्रताः
vaivasvate 'ntare samyak proktā hi paramātmanaḥ / yogācāryāvatārā ye sarvāvarteṣu suvratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यासाश्चैवं मुनिश्रेष्ठा द्वापरे द्वापरे त्विमे । योगेश्वराणां चत्वारः शिष्याः प्रत्येकमव्ययाः
vyāsāścaivaṃ muniśreṣṭhā dvāpare dvāpare tvime / yogeśvarāṇāṃ catvāraḥ śiṣyāḥ pratyekamavyayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतः श्वेतशिखण्डी च श्वेताश्वः श्वेतलोहितः । दुन्दुभिः शतरूपश् च ऋचीकः केतुमांस् तथा
śvetaḥ śvetaśikhaṇḍī ca śvetāśvaḥ śvetalohitaḥ / dundubhiḥ śatarūpaś ca ṛcīkaḥ ketumāṃs tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशोकश्च विकेशश् च विपाशः पापनाशनः । सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्दमो दुरतिक्रमः
viśokaśca vikeśaś ca vipāśaḥ pāpanāśanaḥ / sumukho durmukhaścaiva durdamo duratikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनकश् च सनन्दश् च प्रभुर्यश् च सनातनः । ऋभुः सनत्कुमारश् च सुधामा विरजास् तथा
sanakaś ca sanandaś ca prabhuryaś ca sanātanaḥ / ṛbhuḥ sanatkumāraś ca sudhāmā virajās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खपाद् वैरजश्चैव मेघः सारस्वतस् तथा । सुवाहनो मुनिश्रेष्ठो मेघवाहो महाद्युतिः
śaṅkhapād vairajaścaiva meghaḥ sārasvatas tathā / suvāhano muniśreṣṭho meghavāho mahādyutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलश्चासुरिश्चैव तथा पञ्चशिखो मुनिः । वाल्कलश् च महायोगी धर्मात्मानो महौजसः
kapilaścāsuriścaiva tathā pañcaśikho muniḥ / vālkalaś ca mahāyogī dharmātmāno mahaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराशरश् च गर्गश् च भार्गवश्चाङ्गिरास् तथा । बलबन्धुर् निरामित्रः केतुशृङ्गस्तपोधनः
parāśaraś ca gargaś ca bhārgavaścāṅgirās tathā / balabandhur nirāmitraḥ ketuśṛṅgastapodhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लम्बोदरश् च लम्बश्च लम्बाक्षो लम्बकेशकः । सर्वज्ञः समबुद्धिश् च साध्यः सर्वस्तथैव च
lambodaraś ca lambaśca lambākṣo lambakeśakaḥ / sarvajñaḥ samabuddhiś ca sādhyaḥ sarvastathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधामा काश्यपश्चैव वासिष्ठो विरजास् तथा । अत्रिर् देवसदश्चैव श्रवणो ऽथ श्रविष्ठकः । कुणिश् च कुणिबाहुश् च कुशरीरः कुनेत्रकः
sudhāmā kāśyapaścaiva vāsiṣṭho virajās tathā / atrir devasadaścaiva śravaṇo 'tha śraviṣṭhakaḥ / kuṇiś ca kuṇibāhuś ca kuśarīraḥ kunetrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कश्यपो ऽप्युशनाश्चैव च्यवनो ऽथ बृहस्पतिः । उतथ्यो वामदेवश् च महायोगो महाबलः
kaśyapo 'pyuśanāścaiva cyavano 'tha bṛhaspatiḥ / utathyo vāmadevaś ca mahāyogo mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचश्रवाः सुधीकश्च श्यावाश्वश् च यतीश्वरः । हिरण्यनाभः कौशल्यो लोगाक्षिः कुथुमिस् तथा
vācaśravāḥ sudhīkaśca śyāvāśvaś ca yatīśvaraḥ / hiraṇyanābhaḥ kauśalyo logākṣiḥ kuthumis tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमन्तुर्बर्बरी विद्वान् कबन्धः कुशिकंधरः । प्लक्षो दाल्भ्यायणिश्चैव केतुमान् गोपनस् तथा
sumanturbarbarī vidvān kabandhaḥ kuśikaṃdharaḥ / plakṣo dālbhyāyaṇiścaiva ketumān gopanas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लावी मधुपिङ्गश्च श्वेतकेतुस्तपोनिधिः । उशिको बृहदश्वश् च देवलः कविरेव च
bhallāvī madhupiṅgaśca śvetaketustaponidhiḥ / uśiko bṛhadaśvaś ca devalaḥ kavireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालिहोत्रो ऽग्निवेशश्च युवनाश्वः शरद्वसुः । छगलः कुण्डकर्णश् च कुम्भश्चैव प्रवाहकः
śālihotro 'gniveśaśca yuvanāśvaḥ śaradvasuḥ / chagalaḥ kuṇḍakarṇaś ca kumbhaścaiva pravāhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उलूको विद्युतश्चैव मण्डूको ह्याश्वलायनः । अक्षपादः कुमारश् च उलूको वत्स एव च
ulūko vidyutaścaiva maṇḍūko hyāśvalāyanaḥ / akṣapādaḥ kumāraś ca ulūko vatsa eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशिकश्चैव गर्भश् च मित्रः कौरुष्य एव च । शिष्यास्त्वेते महात्मानः सर्वावर्तेषु योगिनाम्
kuśikaścaiva garbhaś ca mitraḥ kauruṣya eva ca / śiṣyāstvete mahātmānaḥ sarvāvarteṣu yoginām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमला ब्रह्मभूयिष्ठा ज्ञानयोगपरायणाः । एते पाशुपताः सिद्धा भस्मोद्धूलितविग्रहाः
vimalā brahmabhūyiṣṭhā jñānayogaparāyaṇāḥ / ete pāśupatāḥ siddhā bhasmoddhūlitavigrahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्याः प्रशिष्याश्चैतेषां शतशो ऽथ सहस्रशः । प्राप्य पाशुपतं योगं रुद्रलोकाय संस्थिताः
śiṣyāḥ praśiṣyāścaiteṣāṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ / prāpya pāśupataṃ yogaṃ rudralokāya saṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवादयः पिशाचान्ताः पशवः परिकीर्तिताः । तेषां पतित्वात्सर्वेशो भवः पशुपतिः स्मृतः
devādayaḥ piśācāntāḥ paśavaḥ parikīrtitāḥ / teṣāṃ patitvātsarveśo bhavaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन प्रणीतो रुद्रेण पशूनां पतिना द्विजाः । योगः पाशुपतो ज्ञेयः परावरविभूतये
tena praṇīto rudreṇa paśūnāṃ patinā dvijāḥ / yogaḥ pāśupato jñeyaḥ parāvaravibhūtaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.